03-24RV035 Bijlage 3 Dashboard gemeente Zeist Jaarrekening 2023

DASHBOARD STABILITEITSCRITERIA

Versie mei 2024 1

Inleiding • Dit dashboard is gebaseerd op de nota stabiliteitscriteria. • De criteria zijn onderverdeeld in 3 thema’s: – Weerbaarheid: sheet 3 tot en met 6 – Bestendigheid: sheet 7 tot en met 11 – Wendbaarheid: sheet 12 tot en met 22 • Bij diverse criteria zijn benchmarkgegevens van andere gemeenten opgenomen om de uitkomsten van onze gemeente te vergelijken. • Bevolkingsaantallen op basis van het CBS 31-12-2023

2

Dashboard gemeente Zeist

mei-2024

Jaarrekening 2023

Weerstandsratio Benchmark

Weerbaarheid Thema Weerbaarheid Thema

Gemeente (bron)

Benodigde Weerstands weerstands Weerstands capaciteit (* capaciteit ratio € mln) (* € mln)

algemene reserve (* € mln)

Zeist (jaarr. '23)

2,2

11,0

5,0

52,3

Veenendaal (begr. '23)

2,2

39,6

18,0

30,5

Stichtse Vecht (begr. '23)

1,7

13,5

7,8

13,5

Nieuwegein (begr. '23)

4,5

39,8

8,9

11,4

Utrechtse heuvelrug (begr. '23)

2,9

19,7

6,9

13,9

Soest (begr. '23)

2,3

17,2

7,4

9,8

De Bilt (begr. '23)

1,4

26,9

19,4

5,3

Kwalificatie weerstandsratio Univ. Twente Ratio >2.0 1.4-2.0 1.0-1.4 0.8-1.0 0.6-0.8 <0.6

Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

Duiding: De weerstandsratio wordt als volgt berekend: beschikbare weerstandscapaciteit (actuele hoogte van de reserve weerstandsvermogen) / de benodigde weerstandscapaciteit (omvang geïnventariseerde risico’s). Ten opzichte van de jaarrekening 2022 is de weerstandsratio boven de 2 gekomen. Dit vanwege eerdere besluiten tot extra stortingen in de reserve. De belangrijkste hierin betrof het besluit bij de resultaatbestemming van de jaarrekening 2022 om € 5.243.163 aan het weerstandsvermogen toe te voegen om op een ratio van 1,5 uit te komen. Daarnaast zijn enkele grote risico’s in 2023 komen te vervallen waardoor het totale risicoprofiel is afgenomen. Met een weerstandsratio van 2,2 scoren we ‘uitstekend’. Concreet betekent dit dat de reserve weerstandsvermogen op dit moment boven de streefwaarde zit. Om de reserve niet verder op te laten lopen wordt bij de 1e berap 2024 voorgesteld de begrote dotaties voor de jaren 2024 en 2025 vrij te laten vallen. In vergelijking met de benchmark gemeenten scoren we gemiddeld. Dit hangt echter samen met de manier van berekenen. Zeist speelt een deel van haar algemene reserve vrij als weerstandsvermogen, hierin is zij in vergelijking met de andere gemeenten uniek. Dit wordt inzichtelijk door het minimale verschil tussen de algemene reserve en de weerstandscapaciteit bij de andere gemeenten.

Gemeente Nieuwegein betrekt ook de reserve grondbedrijf bij hun ratio, gemeente Soest betrekt de onbenutte belastingcapaciteit bij zijn ratio en gemeente De Bilt betrekt ook diverse reserves waaronder een risicoreserve.

3

Dashboard gemeente Zeist

mei-2024

Jaarrekening 2023

Stelpost onvoorzien Benchmark Per Inwoners Stelpost inwoner per 31-12 onvoorzien (€) (€) 66.629 195.129 2,93

Thema Weerbaarheid

Gemeente (bron) Zeist (jaarr. '23) Veenendaal (begr. '23) Stichtse Vecht (begr. '23)

68.525

100.000

1,46

65.906

90.000

1,37

Nieuwegein (begr. '23) Utrechtse heuvelrug (begr. '23) Soest (begr. '23) De Bilt (begr. '23)

65.426

35.000

0,53

50.353 47.500 44.263

124.000 60.000 105.000

2,46 1,26 2,37

Aanspraak stelpost onvoorzien

Jaar

Stelpost onvoorzien

2019

€ 373.000

€ 85.000

2020

€ 386.000

€ 175.000

2021

€ 186.000

€ 157.500

2022

€ 187.648

€ 60.000

2023

€ 196.000

€ 148.163

Duiding: Met ingang van de begroting 2021 is de stelpost onvoorzien bijgesteld naar 3 euro per inwoner, bij iedere extra mutatie van 1.000 inwoners wordt het bedrag aangepast. Op dit moment komt de stelpost net onder het bedrag van € 3 per inwoner. Bij de begroting 2024 is de stelpost opgehoogd zodat dit weer ongeveer overeenkomt met € 3 per inwoner. Uit de gepresenteerde cijfers 2019-2023 blijkt dat de nieuw gestelde grens voldoende moet zijn om tegenvallers op te kunnen vangen. In vergelijking met andere gemeenten hanteren we een grotere marge voor onvoorzien. Dit komt de robuustheid van onze begroting ten goede. Het niet benutte deel van de stelpost komt aan het eind van het jaar ten gunste van de reserve weerstandsvermogen. Ook dit jaar is dat weer het geval.

4

Dashboard gemeente Zeist

mei-2024

Jaarrekening 2023

Algemene reserve per inwoner

Thema Weerbaarheid

Aantal inwoners per 31-12 2019 63.934 2020 2021 2022 2023

64.932 65.987 66.674 66.629

Benchmark

Gemeente (bron)

algemene algemene reserve reserve (incl. per resultaat) inwoner Inwoners (* € mln) (€)

Zeist (jaarr. '23)

66.629

55,2

829

Veenendaal (begr. '23) Stichtse Vecht (begr. '23) Nieuwegein (begr. '23) Utrechtse heuvelrug (begr. '23) Soest (begr. '23)

68.525

30,7

448

65.906 65.426

13,5 11,4

204 174

50.353 47.500

13,2 9,8

262 206

De Bilt (begr. '23)

44.263

9,4

212

Duiding: De algemene reserve per inwoner voor de jaarrekening 2023 is berekend op de stand reserve per 31-12-2023. De berekening die hieraan ten grondslag ligt is: (Stand algemene reserve -/- weerstandsvermogen) / aantal inwoners gemeente Zeist. Bij de jaarrekening 2023 bedraagt de algemene reserve per inwoner € 606. Hiermee zitten we net boven de signaalwaarde van € 600. In de benchmark kiezen wij ervoor om de reserve weerstandsvermogen mee te rekenen (en wordt deze dus in plaats van € 606 dan € 829 per inwoner). Hiermee wordt de algemene reserve vergelijkbaar met andere benchmark gemeenten. De andere gemeenten maken immers geen gebruik van een afgebakend deel voor het weerstandsvermogen. Duidelijk wordt in ieder geval dat Zeist, zowel met als zonder de reserve weerstandsvermogen, in vergelijking met andere gemeenten een goede reserve per inwoner heeft.

5

Dashboard gemeente Zeist

mei-2024

Jaarrekening 2023

Solvabiliteitsratio

Thema Weerbaarheid

Signaleringswaarden gemeente Zeist Ratio >60% 50%-60% <50 %

Betekenis Boven de waarde Aandacht vereist Onder de waarde

Benchmark

solvabiliteit

Totaal eigen vermogen (incl. bestemmingsreserves) (in € mln)

Totaal vermogen (in € mln)

Zeist (jaarr. '23)

66%

171

260

Veenendaal (begr. '23)

25%

77

300

Stichtse Vecht (begr. '23)

22%

42

197

Nieuwegein (begr. '23)

25%

87

350

Utrechtse heuvelrug (begr. '23)

15%

28

187

Soest (begr. '23)

33%

144

48

De Bilt (begr. '23)

21%

27

131

Gemeente (bron)

Duiding: Berekening: totaal van het eigen vermogen / de totale passiva (som van eigen vermogen, voorzieningen en verplichtingen). De solvabiliteit geeft aan welk deel van het bezit van de balans niet met schuld is belast, hoe hoger het percentage, hoe beter. Met een solvabiliteitspercentage van 66% bij de jaarrekening 2023 scoren we boven de signaalwaarde. De verwachting is dat het percentage in komende jaren nog iets zal oplopen waardoor we nu geen maatregelen voorstellen. De toezichthouder beoordeelt onze solvabiliteit als minst risicovol. In vergelijking met de andere benchmark gemeenten scoort Zeist zeer goed op dit onderdeel.

6

Dashboard gemeente Zeist

mei-2024

Jaarrekening 2023

Vijfjaarstermijn Onderhoudsplannen deel 1

Thema Bestendigheid

Onderhoudsplannen Wegen* Groen Bomen Waterlopen

Jaar van vaststelling

Looptijd

Opnieuw vaststellen in jaar (Zeisternorm = 3 jaar)

Geen actueel plan, verwacht Q3 2024 Geen actueel plan, verwacht Q3 2024 Tot 2041, evaluatie in 2016 2026 en 2030 2017

Kunstwerken*

Geen actueel plan, verwacht 2025

Openbare verlichting*

Geen actueel plan, verwacht 2027

Verkeersregelinstallaties*

Opnieuw vaststellen in jaar (wettelijke norm = 5 jaar)

2018

2029

Straatmeubilair*

Geen actueel plan, verwacht 2026

Speelvoorzieningen*

Geen actueel plan, verwacht Q3 2024

= onderhoudsplan is actueel = onderhoudsplan dient dit of volgend jaar geactualiseerd te worden

= termijn actualisatie onderhoudsplan is verstreken Duiding: In 2022 is gestart met het actualiseren van de onderhoudsplannen wegen en groen. Planning was deze aan de raad aan te bieden voor vaststelling in Q4 van 2023 evenals het speelruimteplan. Voor deze drie onderhoudsplannen is door omstandigheden de planning niet gehaald, verwachting is nu Q3 2024. De planning voor het opstellen van de overige onderhoudsplannen wordt op dit moment aangescherpt. Op het moment dat de planning definitief is wordt uw raad hierover geïnformeerd. * Voor alle kapitaalgoederen geldt dat deze zijn opgenomen in beheerssystemen waaruit de staat van het onderhoud blijkt. Met inspecties wordt de kwaliteit vastgelegd. De uitvoering van het onderhoud wordt daarbij planmatig en waar mogelijk integraal aangepakt.

7

Dashboard gemeente Zeist

mei-2024

Jaarrekening 2023

Thema Bestendigheid

Vijfjaarstermijn Onderhoudsplannen deel 2

Jaar van vaststelling

Looptijd

Parkeergarages

2021

2026

Begraafplaats- gebouwen

2021

2026

Begraafplaats- Bosrustpark**

n/a

Begraafplaats- graven

n/a

Riolering

2021

2026

Gemalen

2021

2026

Gebouwen

2021

2026

Onderhoudsplannen

Opnieuw vaststellen in jaar Opnieuw (wettelijke norm vaststellen in jaar = (Zeister norm = 5 jaar) 3 jaar)

= onderhoudsplan is actueel = onderhoudsplan dient dit of volgend jaar geactualiseerd te worden = termijn actualisatie onderhoudsplan is verstreken Duiding: In 2021 zijn de onderhouds- en beheerplannen geactualiseerd van de parkeergarages, riolering, gemalen en gebouwen.

** in verband met de komst van het crematorium is een beheerplan in voorbereiding, deze wordt naar verwachting in 2024 aan uw raad voorgelegd.

8

Dashboard gemeente Zeist

mei-2024

Jaarrekening 2023

Thema Bestendigheid

Taakstelling in de begroting Realisatie Taakstellingen 2023 WMO * €0 Jeugd * €0 Subsidies * €0 Organisatie € 219.000 Organisatie vanuit IAC € 250.000 Invulling, voorstel berap 2 2022 - € 622.000 Sociaal in Balans** €0 Kunst en cultuur** €0 Totaal - € 153.000

Begroting 2024 €0 €0 €0 € 219.000 € 600.000 - € 841.000 € 280.000 € 100.000 € 358.000

Begroting Begroting Begroting 2025 2026 2027 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 € 219.000 € 219.000 € 219.000 € 1.000.000 € 1.000.000 € 1.000.000 - € 906.000 € -1.006.000 € -1.006.000 € 405.000 € 405.000 € 405.000 € 100.000 € 100.000 € 100.000 € 818.000 € 718.000 € 718.000

Duiding: * In 2022 zijn de taakstellingen op WMO (€ 350.000) en Subsidies (€ 300.000) structureel opgelost. De resterende taakstelling voor jeugdhulp ad € 450.000 structureel is bij de eerste bestuursrapportage 2023 geschrapt. ** Taakstellingen vastgesteld in de Begroting 2024. Over de voortgang wordt gerapporteerd in de eerste Berap 2024. Voor de taakstellingen op de organisatie zijn bij de tweede bestuursrapportage van 2022 diverse voorstellen aan uw raad ter goedkeuring aangeboden, het restant van het saldo is zichtbaar in de tabel. Voor 2024 is nog steeds de verwachting dat de taakstelling meer oplevert dan het benodigde bedrag, vandaar dat deze in bovenstaande tabel als negatief bedrag opgenomen staat. Bij de eerste en tweede bestuursrapportage 2023 zijn geen nieuwe voorstellen aan uw raad voorgelegd. Vandaar dat de cijfers gelijk zijn aan de cijfers opgenomen in de jaarrekening 2022 en begroting 2024. De financiële uitwerking van deze voorstellen is ten tijde van deze rapportage nog onderhanden werk. Vanaf 2025 bestaat er een kans dat we de taakstellingen niet (geheel) of niet in het benodigde tempo kunnen realiseren. Mede vanuit het project “Grip op Personeelslasten (Grip op P)” wordt gewerkt aan een betere verwerking van de loonkosten in onze begroting en het beter kunnen monitoren van het verloop hiervan.

Bij de Begroting 2025 verwachten we met een voorstel voor de jaren 2025 en verder te komen.

9

Dashboard gemeente Zeist

mei-2024

Jaarrekening 2023

Thema Bestendigheid

Begrotingsresultaat versus Jaarrekeningresultaat

Jaar 2019 2020 2021 2022 2023

Jaarrekening (J) Begroting (B) Verschil (J - B) Verschil in % € -1.213.000 € 176.000 € -1.389.000 115% € 1.921.000 € 959.000 € 962.000 50% € 4.345.767 € 41.446 € 4.304.320 99% € 11.477.000 € 7.438.000 € 4.039.000 35% € 2.897.798 € -419.601 € -2.478.197 114%

Duiding: Het verschil tussen het begrote en werkelijke resultaat geeft inzicht in het realisme (hardheid) van de begroting. De bovenstaande bedragen reflecteren het jaarrekeningresultaat inclusief mutaties reserves. De begrotingscijfers zijn inclusief begrotingswijzigingen.

We zien net als voorgaande jaren dat er een groot verschil zit tussen het begrote en werkelijke resultaat. Enerzijds is dit te verklaren door incidentele plussen en minnen van bijvoorbeeld het gemeentefonds (decembercirculaire). Deze worden zeer laat in het jaar gecommuniceerd waardoor er niet op geanticipeerd kan worden. Anderzijds zien we ook verschillen die eerder bekend hadden kunnen zijn. We starten daarom een onderzoek hoe we de voorspellende waarde kunnen versterken.

10

Dashboard gemeente Zeist

mei-2024

Jaarrekening 2023

Thema Bestendigheid

Garanties en borgstellingen Instelling Corporaties Sport Overige geborgde leningen

2019 314.601.000 1.748.000

2020 2021 2022 2023 252.600.000 280.569.000 266.741.000 281.957.000 1.584.000 1.499.000 967.000 1.701.000

1.441.000

2.575.000

Totaal

317.790.000

256.759.000 284.441.000 269.875.000 285.619.000

Corporaties (2023)

2.373.000

2.167.000

Sport (2023)

1.961.000

Signaalwaarde gemeente Zeist Instelling Corporaties Sport Overige geborgde leningen

Signaalwaarde 275.000.000 3.000.000 4.000.000

Overig (2023)

Duiding: Als gemeente stellen we ons, in vooraf vastgestelde gevallen, garant of borg voor de financiële verplichtingen die een ander is aangegaan. De achtervangsituatie heeft altijd betrekking op de realisatie van een algemeen maatschappelijk belang. Ten opzichte van 2022 is de achtervangsituatie voor leningen van corporaties toegenomen waardoor we bijna € 7 mln. boven de signaalwaarde zitten en ongeveer gelijk aan 2021. De ruimte onder de signaalwaarde voor de garantstellingen van sport (€ 1,3 mln.) is iets afgenomen door nieuwe verleende borgstellingen en voorde categorie overig (€ 2,0 mln.) is die juist iets toegenomen door aflossingen op aangegane leningen waardoor onze achtervangspositie is verlaagd. Bij deze actualisatie van het dashboard is zitten we ruim onder de streefwaarde. Eind 2024 stellen we een nieuwe nota garant- en borgstellingen op.

11

Dashboard gemeente Zeist

mei-2024

Jaarrekening 2023

Kostendekkendheid leges

Thema Wendbaarheid

Type leges Afvalstoffenheffing en reinigingsrecht Rioolheffing

Begroting 2021 (%)

Jaarrekening 2021 (%)

Begroting 2022 (%)

Jaarrekening 2022 (%)

Begroting 2023 (%)

Jaarrekening 2023 (%)

Begroting 2024 (%)

100

98

100

111

100

100

100

100

100

100

103

100

102

100

M arktgelden

58

41

72

45

74

53

74

Begraafplaats

100

88

80

106

81

88

76

42

34

46

39

57

59

53

99

76

99

121

97

83

98

24

73

25

68

11

27

11

Leges titel 1 (algemene dienstverlening) Leges titel 2 (omgevingsvergunningen) Leges titel 3 (Eur. dienstenrichtlijn)

Leges is 100% k ostendek k end. Leges is (nog) niet k ostendek k end. Er is nog ruimte om extra ink omsten te genereren. Leges is boven 100% k ostendek k end.

Duiding: Leges worden geheven over producten of diensten die we als gemeente aan inwoners of bedrijven leveren. De kosten die de gemeente voor deze producten of diensten maakt mogen doorberekend worden. De gemeente mag echter niet meer kosten doorberekenen dan zij maakt. Het streven van Zeist is dat de doorberekende tarieven 100% kostendekkend zijn, behalve voor marktgelden. Alleen de ‘afvalstoffenheffing en reinigingsrecht’ komt op 100% kostendekkend uit. De rioolheffing is net boven 100% kostendekkend en de hogere opbrengsten zijn gestort in de egalisatiereserve riolering. Dit extra bedrag wordt verdisconteerd in toekomstige tarieven. De rest van de leges komt redelijk bij het gesteld in de begroting in de buurt. In de paragraaf ‘Lokale heffingen’ in de jaarrekening is toegelicht per type leges wat de oorzaak is van de afwijking bij de jaarrekening ten opzichte van de begroting.

12

Dashboard gemeente Zeist

mei-2024

Jaarrekening 2023

Onbenutte belastingcapaciteit

Thema Wendbaarheid

Signaalwaarde gemeente Zeist Onbenutte belastingcapaciteit

Oordeel

> 4%

Boven de waarde

Tussen 1,5% en 4%

Dicht bij landelijk gemiddelde

< 1,5%

Onder de waarde

Duiding: De belastingcapaciteit geeft aan hoeveel belasting een gemeente jaarlijks kan innen, ongeacht of zij dit realiseert of niet. Het heeft een directe relatie met de hoogte van de uitkering van het gemeentefonds. Het OZB tarief van Zeist ligt onder dat van het Nederlandse gemiddelde. Deze info komt van waarstaatjegemeente.nl, deze cijfers zijn bijgewerkt tot 2022. Vanaf het begrotingsjaar 2022 stijgt het OZB tarief 3 jaar met een extra 3%. Hierdoor is de verwachting dat de onbenutte belastingcapaciteit zal afnemen zoals hier ook is getoond. Bij de begroting 2024 is de totale onbenutte belastingcapaciteit berekend op € 12,9 mln. afgezet tegen de ruim € 212 mln. begrootte lasten is dit 6,1%.

13

Dashboard gemeente Zeist

mei-2024

Jaarrekening 2023

Belastingdruk t.o.v. landelijk gemiddelde

Thema Wendbaarheid

Signaalwaarde gemeente Zeist Belastingdruk Tot aan 100% Tussen 100% en 105% Boven 105%

Oordeel Onder de waarde Aandacht vereist Boven de waarde

Benchmark Gemeente (bron) Zeist (jaarr. '23) Veenendaal (begr. '23) Stichtse Vecht (begr. '23) Nieuwegein (begr. '23) Utrechtse heuvelrug (begr. '23) Soest (begr. '23) De Bilt (begr. '23)

Belastingdruk

104% 75% 102% 97% 118% 91% 112%

Duiding: De uitkomst hiervan betreft de som van: woonlasten van een meerpersoonshuishouden ten opzichte van het landelijk gemiddelde in het jaar daarvoor (uitgedrukt in een percentage). Hieruit blijkt of de inwoner van Zeist meer of minder betaalt voor ongeveer dezelfde dienstverlening dan de gemiddelde inwoner van Nederland. De woonlasten bestaan uit de OZB, de rioolheffing en afvalstoffenheffing voor een woning met gemiddelde waarde in die gemeente. De werkelijke cijfers over 2023 zijn bekend en beschikbaar gesteld in de ‘Atlas lokale lasten 2023’ van COELO (tarieven per 1 januari). De gemiddelde woonlasten voor een gezin in Zeist zijn € 981. De landelijke gemiddelde woonlasten in 2023 zijn € 944. Hiermee zijn de lokale lasten van gemeente Zeist in 2023 minder gestegen dan dat dit landelijk het geval is geweest. Onder andere het inzetten van de stelpost lastenverlichting op de afvalstoffenheffing heeft hier in 2023 aan bijgedragen. Het kengetal belastingcapaciteit, waarbij de woonlasten van Zeist in 2023 zijn afgezet tegen de landelijke woonlasten in 2023, komt nu uit op 104%. Voor dit kengetal bestaan geen harde normen. Volgens de nota stabiliteitscriteria is een gesprek met de raad gewenst op het moment dat de signaalwaarden boven de bandbreedte van 105% uitkomt over de (on)wenselijkheid van verdere verhoging en de gevolgen hiervan.

14

Dashboard gemeente Zeist

mei-2024

Jaarrekening 2023

Financiering

Thema Wendbaarheid

Netto (gecorrigeerde) schuldquote

Signaalwaarde gemeente Zeist Quote Tot aan 20% Tussen de 20% en 40% Boven 40%

Oordeel Zeer goed Aandacht vereist Boven de signaal waarde

Benchmark

Gemeente (bron) Zeist (jaarr. '23) Veenendaal (begr. '23) Stichtse Vecht (begr. '23) Nieuwegein (begr. '23) Utrechtse heuvelrug (begr. '23) Soest (begr. '23) De Bilt (begr. '23)

Netto (gecorrigeerde) schuldquote -3% 90% 78% 72% 96% 27% 78%

Duiding: Deze ratio geeft het niveau van de schuldenlast (langlopend en kortlopend) aan. Het maakt duidelijk of de gemeente haar lasten (rente en aflossing) in de exploitatie kan dragen. Zeist heeft een netto schuldquote van afgerond -3%. Dit wordt veroorzaakt doordat we in 2023 geen extra financiering hebben aangetrokken en we rente hebben ontvangen over onze overtollige kasgelden. De netto schuldquote zal veranderen zodra we nieuwe kapitaal op de geldmarkt moeten aantrekken. De verwachting is dat dit vanaf 2025 nodig zal zijn. Ten opzichte van de signaalwaarde én in vergelijking met de andere benchmark gemeenten scoren we zeer goed.

15

Dashboard gemeente Zeist

mei-2024

Jaarrekening 2023

Thema Wendbaarheid

Renterisiconorm

Duiding: Gemeenten hebben veelal vaste schulden. Over deze schulden moet rente betaald worden. Bij renteherzieningen of nieuwe leningen loopt de gemeente een zeker risico (hogere rente leidt tot hogere lasten). Door het inbouwen van een meerjarige spreiding van leningen of renteherzieningen wordt het renterisico ingeperkt. De renterisiconorm houdt in dat de jaarlijkse verplichte aflossingen en renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan een vastgesteld percentage van de totale lasten van de begroting. Zeist blijft ook in 2023 ver onder de norm zitten. De (ruimte onder de) renterisiconorm hangt af van de betaalde aflossingen en eventuele renteherzieningen

16

Dashboard gemeente Zeist

mei-2024

Jaarrekening 2023

Thema Wendbaarheid

Kasgeldlimiet

Duiding: Gemeenten kunnen bij een tijdelijk financieringstekort een tijdelijke (kortlopende) geldlening afsluiten. Dit mag niet onbeperkt. Er is een limiet (de zogenaamde kasgeldlimiet) bepaald waarbinnen gemeenten kunnen handelen. Deze is op dit moment bepaald op 8,5% van het begrotingstotaal. Er is in 2023 geen gebruik gemaakt van kasgeldleningen.

17

Dashboard gemeente Zeist

mei-2024

Jaarrekening 2023

Thema Wendbaarheid

Rentemix langlopende leningen

Duiding: Om de kosten voor rente beheersbaar te houden is het belangrijk dat goede afwegingen worden gemaakt wanneer geldleningen aangetrokken worden. De rentemix is hier een belangrijke graadmeter, het geeft de gemiddelde rente weer die wordt betaald op de leningenportefeuille. De stand van opgenomen leningen bedroeg € 31,1 mln. per 31-12-2023. Er zijn in 2023 geen nieuwe langlopende leningen afgesloten, wel hebben er aflossingen plaatsgevonden waardoor het rentemix percentage iets is gedaald en verder onder de signaalwaarde komt.

18

Dashboard gemeente Zeist

mei-2024

Jaarrekening 2023

Thema Wendbaarheid

Kapitaallasten als % van totale lasten

Duiding: Kapitaallasten vormen het resultaat van eerder gedane (geactiveerde) investeringen. Zodra er een investering gedaan moet worden, wordt hiervoor een krediet aangevraagd bij de gemeenteraad. De lasten van de investering wordt uitgesmeerd over de levensduur (tussen de 5 en 80 jaar). Deze lasten bestaan uit rentelasten en afschrijvingslasten. Deze lasten zijn niet beïnvloedbaar. Het is belangrijk om de begroting ‘voldoende’ flexibel te houden. Om voldoende robuust te blijven is het daarom goed om het percentage van de kapitaallasten niet te hoog te laten zijn. Het percentage van de werkelijke kapitaallasten ten opzichte van de signaalwaarde geeft voldoende ruimte om verder te investeren. Het afgelopen jaar is het percentage dat de kapitaallasten uit maakt van de totale lasten gedaald tot 2,9%. Dit is onder de signaalwaarde van 4,5%. Naar aanleiding van aangepaste regelgeving vanuit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is door de raad een nieuwe Nota waardering. activering en afschrijving vastgesteld ingaande vanaf boekjaar 2024. Hierdoor moeten we meer activeren dan voorheen waardoor de kans bestaat dat de kapitaallasten als % van totale lasten zal stijgen in de toekomst.

19

Dashboard gemeente Zeist

mei-2024

Jaarrekening 2023

Thema Wendbaarheid

Personeelslasten als % van totale lasten

Duiding: Personeelslasten zijn minder snel te beïnvloeden, enerzijds doordat deze direct te koppelen zijn aan de taken van de gemeente en anderzijds vanwege het beperkt kunnen ombuigen als gevolg van wet- en regelgeving rondom ontslag. Het is belangrijk om de begroting ‘voldoende’ flexibel te houden. Het is daarom goed om het percentage van de personeelslasten niet ongemerkt te hoog te laten zijn. Het percentage van de werkelijke personeelslasten ten opzichte van de signaalwaarde maakt dat er nog ruimte is voor eventuele noodzakelijke uitbreiding.

De personeelslasten zijn al jaren redelijk constant. Met name door cao ontwikkelingen nemen de kosten toe. Doordat de totale lasten stijgen is er sprake van een daling. Dit percentage bevindt zich ruim onder de signaalwaarde van 16%.

20

Dashboard gemeente Zeist

mei-2024

Jaarrekening 2023

Thema Wendbaarheid

Subsidielasten als % van totale lasten

Duiding: Subsidies zijn voor de gemeente een belangrijk instrument om haar beleid te realiseren samen met maatschappelijke organisaties, inwoners en bedrijven. Het is belangrijk om de begroting ‘voldoende’ flexibel te houden. Het is daarom goed om het percentage van de subsidielasten niet ongemerkt te hoog te laten zijn. Het percentage van de werkelijke subsidielasten (5,8%) ten opzichte van de signaalwaarde van 6,3% maakt dat er nog voor ca. € 2,5 mln. ruimte is om de subsidies structureel te laten toenemen. Uit de grafiek is af te lezen dat de subsidielasten met bijna € 1 mln. stijgen ten opzichte van vorig jaar. De totale lasten stijgen met ca. € 31,7 mln. Daardoor is sprake van een procentuele stijging (0,2%) van de subsidielasten ten opzichte van de totale lasten.

21

Dashboard gemeente Zeist

mei-2024

Jaarrekening 2023

Grondexploitatie

Thema Wendbaarheid

Signaleringswaarde Toezichthouder Quote < 20% 20%-35% > 35%

Oordeel Minst risicovol Neutraal Meest risicovol

Benchmark Gemeente

Grex

Zeist (jaarr. '23) Veenendaal (begr. '23) Stichtse Vecht (begr. '23) Nieuwegein (begr. '23) Utrechtse heuvelrug (begr. '23) Soest (begr. '23) De Bilt (begr. '23)

1,00% 5,00% -0,36% 2,98% 0,20% 5,00% 0,90%

Duiding: Gemeenten hebben een opgave voor de bouw van nieuwe woningen. Deze opgave vertaalt zich naar actieve projecten voor woningbouw. Gemeenten lopen financieel risico met deze projecten als zij gronden in bezit hebben die een waarde op de balans vertegenwoordigen. Om herhaling van forse afwaardering van gronden te voorkomen heeft het Rijk continue aandacht gevraagd voor de omvang van de grondpositie die gemeenten hebben door te gaan ontwikkelen (ten behoeve van huizenbouw of bedrijfsterreinen). Gemeenten zijn verplicht in een kengetal aan te geven wat de waarde van de te ontwikkelen gronden is. Dit kengetal geeft aan hoe groot de grondpositie (de boekwaarde van de grond) is ten opzichte van de totale jaarlijkse baten van de gemeente. Hoe lager de ratio des te lager het risico dat de gemeente loopt ten aanzien van negatieve waardeontwikkeling van de grondpositie. Als signaalwaarde hanteren we binnen Zeist een lagere waarde dan de toezichthouder, namelijk 4%. Dit percentage geeft ruimte voor meer grondpositie en grondexploitaties maar geeft tevens een signaal ter waarschuwing voor het toenemende risicoprofiel. Zeist heeft zelf weinig grondexploitaties ten opzichte van de andere gemeenten waardoor er sprake is van een laag risicoprofiel.

22