03-23RV040 Bijlage 3 Toelichting Sportpark Blikkenburg

Sportpark Blikkenburg

Inhoudsopgave

Toelichting

3

Hoofdstuk1 Inleiding 1.1 Aanleiding 1.2 Ligging en begrenzing plangebied 1.3 Vigerende planologische situatie 1.4 Opzet bestemmingsplan en toelichting

4 4 4 5 7

Hoofdstuk2 Beschrijving van de situatie 2.1 Huidige situatie 2.2 Toekomstige situatie

9 9 10

Hoofdstuk3 Beleidskader 3.1 Rijksbeleid 3.2 Provinciaal en regionaal beleid 3.3 Gemeentelijk beleid

15 15 19 23

Hoofdstuk4 Omgevingsaspecten 4.1 Ecologie 4.2 Archeologie 4.3 Landschap en cultuurhistorie 4.4 Bodem 4.5 Luchtkwaliteit 4.6 Parkeren en verkeer 4.7 Geluidhinder 4.8 Lichthinder 4.9 Bedrijven en milieuzonering 4.10 Externe veiligheid 4.11 Kabels en leidingen 4.12 Water 4.13 Duurzaamheid 4.14 Gezondheid 4.15 M.e.r.-beoordeling

30 30 35 37 39 43 44 47 50 50 52 54 55 59 60 61

Hoofdstuk5 Juridische planbeschrijving 5.1 Inleiding 5.2 Inleidende regels 5.3 Bestemmingsregels 5.4 Algemene regels 5.5 Overgang- en slotregels

64 64 64 65 66 66

Hoofdstuk6 Economische- en maatschappelijke uitvoerbaarheid 6.1 Economische uitvoerbaarheid 6.2 Maatschappelijke uitvoerbaarheid

67 67 67

Sportpark Blikkenburg Pagina 2 van 68

Toelichting

Sportpark Blikkenburg Pagina 3 van 68

Hoofdstuk 1

1.1

Inleiding

Aanleiding

Op 7 november 2017 heeft de gemeenteraad het 'Masterplan Buitensportaccommodaties' vastgesteld, waarin noodzakelijke keuzes zijn gemaakt rondom het totale areaal aan buitensportaccommodaties in Zeist. Het masterplan fungeert als kapstok voor alles wat er op het (gemeentelijk) gebied van buitensportaccommodatie gebeurt in Zeist, nu en in de toekomst. In het masterplan zijn de plannen voor de buitensportaccommodaties voor verschillende fasen uitgewerkt. Bij de uitwerking is uitgegaan van bestaande sportlocaties in Zeist. Sportpark Blikkenburg vormt een van de deelprojecten van het Masterplan. Het sportpark wordt behouden en heringericht tot multifunctioneel inzetbaar sportpark voor sporten, leven, leren, recreëren en werken. De bestaande voetbalvereniging ZSC Patria en honkbalvereniging HSV Phoenix worden elders gehuisvest waarmee ruimte wordt geboden voor de voetbalvereniging Jonathan en korfbalvereniging RDZ binnen Sportpark Blikkenburg. De overige verenigingen, inclusief de hondenvereniging, blijven gehandhaafd. Voor de verenigingen worden onder andere nieuwe natuuren kunstgrasvelden aangelegd, één gezamenlijk multifunctioneel paviljoen gebouwd en een nieuw parkeerterrein gerealiseerd. Op het sportpark bevindt zich ook Blik & Burgers, bestaande uit een horeca faciliteit en speeltuin.

Blik & Burgers vormt in de basis geen onderdeel van het Masterplan Buitensportaccommodaties, maar is hier middels het succesvolle Z-battle, een uitvraag aan de inwoners van Zeist, initiatief 'Blik & Burgers' aan toegevoegd. De wens is om Blik & Burgers een definitieve plek te geven in het nieuw te realiseren paviljoen. Om de voorgenomen ontwikkelingen op het Sportpark Blikkenburg mogelijk te maken, is voorliggend bestemmingsplan opgesteld.

1.2

Ligging en begrenzing plangebied

Het sportpark Blikkenburg is gelegen in het zuiden van Zeist, in het overgangsgebied tussen bebouwde kom en het buitengebied. Het sportpark is onderdeel van de buitenplaats van het Slot Zeist. De gronden van het sportpark zijn kadastraal bekend als gemeente Zeist, sectie L, perceelnummers 194, 199, 200, 201, 203, 405, 406, 522, 523, 1.003 en deels 1.461. In onderstaande figuur is de ligging van het plangebied weergegeven.

Sportpark Blikkenburg Pagina 4 van 68

Figuur 1.1 Ligging plangebied De sportvelden worden omgeven door hoog opgaande beplanting. Ten zuiden en oosten van het sportpark wordt de omgeving gekarakteriseerd door cultuurhistorische buitenplaatsen en landgoederen, bos en agrarische gronden. Ten noorden en westen van het sportpark strekken de woonwijken van Zeist zich uit.

1.3

Vigerende planologische situatie

Het plangebied ligt binnen de begrenzing van het bestemmingsplan 'Zeist Centrum e.o.'. Dit bestemmingsplan is vastgesteld door de raad van de gemeente Zeist op 19 juni 2013. Het plangebied is daarnaast ook gelegen binnen het paraplubestemmingsplan 'Parkeernormen Zeist'. Dit parapluplan is vastgesteld op 11 september 2018. 1.3.1

Bestemmingsplan Zeist Centrum e.o.

In het bestemmingsplan Zeist Centrum e.o. kent het plangebied de enkelbestemmingen 'Sport', 'Water', 'Verkeer', 'Groen - Beeldbepalend' en 'Bedrijf'. Daarnaast gelden de dubbelbestemmingen 'Waarde - Cultuurhistorie 1' en 'Waarde - Cultuurhistorie 2', de gebiedsaanduiding 'wro -zone wijzigingsgebied3 en de functieaanduidingen 'landschapswaarden', 'parkeerterrein' en 'nutsvoorziening'.

Sportpark Blikkenburg Pagina 5 van 68

Figuur 1.2 Uitsnede bestemmingsplan Zeist Centrum e.o. Voor het grootste gedeelte van het plangebied geldt de bestemming 'Sport'. Deze gronden zijn bestemd voor sport en recreatie (geen verblijfsrecreatie) en de daarbij behorende voorzieningen. Gebouwen mogen uitsluitend binnen de vier bouwvlakken in het plangebied worden gebouwd. Het bouwvak mag voor 100% bebouwd worden. Ter plaatse van de bouwvlakken geldt een maximum bouwhoogte van 5 meter en een maximum goothoogte van 3,5 meter. Buiten bouwvlakken mogen bergingen, fietsenstallingen en andere ondergeschikte gebouwen worden gebouwd, tot bij elke vestiging een gezamenlijke oppervlakte van 100 m2 en een bouwhoogte van 3 meter. Parkeren is uitsluitend toegestaan ter plaatse van de functieaanduiding 'parkeerterrein'. In het meest noordelijke deel van het plangebied geldt voor een deel van de groene oever langs de Blikkenburgervaart de aanduiding 'wro-zone - wijzigingsgebied 3'. Met deze aanduiding kan de bestemming 'Sport' worden gewijzigd in 'Groen - Beeldbepalend', zodat langs de oevers van de Blikkenburgervaart natuurontwikkeling mogelijk wordt in combinatie met een wandelroute. Hierbij gelden de volgende voorwaarden: de waarden van het beschermde dorpsgezicht worden beschermd; de op de verbeelding aangeduide historische laanstructuur langs het Filosofenlaantje wordt gehandhaafd.

Aan de randen van het plangebied zijn de bestemmingen 'Verkeer' en 'Groen - Beeldbepalend' en 'Water' aanwezig. De voor 'Verkeer' aangewezen gronden zijn onder andere bestemd voor wegen met ten hoogste twee rijstroken, verhardingen voor auto- fiets- en voetgangersverkeer en parkeervoorzieningen. De voor 'Groen - Beeldbepalend' aangewezen gronden zijn bestemd voor groenvoorzieningen met cultuurhistorische, landschappelijke en ecologische waarden, watergangen en waterpartijen, fiets- en voetpaden, in- en uitritten, andere ondergeschikte verhardingen. Ter plaatse van de functieaanduiding 'landschapswaarden' zijn de gronden tevens bestemd voor het behoud van de laanstructuur van Slot Zeist. Binnen de bestemming zijn enkel bouwwerken, geen gebouwen zijnde, toegestaan tot een maximale hoogte van 3 meter. Licht- en andere masten mogen worden gebouwd tot 10 meter. De voor 'Water' aangewezen gronden zijn bestemd voor watergangen, waterpartijen en oeverstroken, waterhuishouding en waterberging en bij een en ander behorende voorzieningen. Sportpark Blikkenburg Pagina 6 van 68

Naast de enkelbestemmingen kent het plangebied de dubbelbestemmingen 'Waarde Cultuurhistorie - 1' en 'Waarde - Cultuurhistorie - 2'. De voor 'Waarde - Cultuurhistorie - 1' aangewezen gronden zijn, behalve voor de andere daar voorkomende bestemming(en), mede bestemd voor de instandhouding van de karakteristieke, met de historische ontwikkeling samenhangende ruimtelijke structuur en stedenbouwkundige kwaliteit van onder meer het beschermde stads- en dorpsgezicht 'Slot Zeist e.o.'. Het is verboden om zonder afwijking bij een omgevingsvergunning te bouwen of laten bouwen op de gronden. De voor 'Waarde - Cultuurhistorie - 2' aangewezen gronden zijn, behalve voor de andere daar voorkomende bestemming(en), mede bestemd voor de instandhouding van de volgende gemeentelijke monumentale laanstructuren van de: Slotlaan; Verlengde Slotlaan; Homeruslaan; Platolaan; Prof. Lorenzlaan. Het is verboden om zonder afwijking bij een omgevingsvergunning te bouwen of te laten bouwen. Het bevoegd gezag kan bij een omgevingsvergunning afwijken voor het bouwen van bouwwerken, geen gebouwen zijnde, binnen de beschermde laanstructuur, mits: de herkenbaarheid van de laanstructuur van Slot Zeist daardoor niet wordt aangetast; en daaromtrent vooraf advies is ingewonnen bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en de gemeentelijke monumentencommissie.

Conclusie De herverdeling van de sportverenigingen en de komst van de alternatieve sport- en recreatieve activiteiten zijn passend binnen de bouw- en gebruiksregels van het bestemmingsplan. Enkele specifieke ontwikkelingen zijn wel strijdig met het bestemmingsplan. Het gaat om het nieuwe paviljoen, dat niet binnen de vigerende bouwvlakken wordt gebouwd. Daarnaast gaat het om de nieuwe parkeerterreinen die niet gerealiseerd wordt binnen de functieaanduiding 'parkeerterrein'. Om alle ontwikkelingen mogelijk te maken, is voorliggend bestemmingsplan opgesteld. 1.3.2

Paraplubestemmingsplan Parkeernormen Zeist

Het paraplubestemmingsplan 'Parkeernormen Zeist' betreft een overheveling van de stedenbouwkundige parkeerbepaling uit de bouwverordening naar de vigerende ruimtelijke plannen in de gemeente Zeist. Bij nieuwe ontwikkelingen dient onderzocht te worden of er voldoende parkeergelegenheid is. In het paraplubestemmingsplan wordt geregeld dat toetsing aan het meest recente parkeerbeleid van de gemeente Zeist vereist is. Conclusie Het voornemen is niet strijdig met het paraplubestemmingsplan 'Parkeernormen Zeist'. In paragraaf 4.6 wordt dit nader onderbouwd.

1.4

Opzet bestemmingsplan en toelichting

Het bestemmingsplan Sportpark Blikkenburg' bestaat uit de volgende stukken: toelichting; verbeelding; planregels. De toelichting is niet juridisch bindend, maar vormt een belangrijk onderdeel van het bestemmingsplan. De toelichting geeft aan wat de beweegredenen en achtergronden zijn die aan het bestemmingsplan ten grondslag liggen. Tevens heeft de toelichting als doel om het bestemmingsplan te begrijpen en de regels op een correcte manier na te leven. De verbeelding en de planregels vormen samen het juridisch bindende gedeelte van het bestemmingsplan en kunnen enkel in samenhang met elkaar 'gelezen' worden. Sportpark Blikkenburg Pagina 7 van 68

Op de verbeelding zijn de bestemmingen van de in het plangebied begrepen gronden en opstallen aangegeven. Aan deze bestemmingen zijn regels en bepalingen gekoppeld om de uitgangspunten van het plan zeker te stellen. De toelichting is als volgt opgebouwd: hoofdstuk 2 staat stil bij de huidige en toekomstige situatie van het plangebied; in hoofdstuk 3 is een beknopt overzicht opgenomen van de belangrijkste beleidsvisies van de verschillende overheden die relevant zijn voor het plangebied; de gevolgen of effecten op de planologische- en milieutechnische aspecten worden in hoofdstuk 4 beschreven; in hoofdstuk 5 worden de gehanteerde bestemmingen met bijbehorende regeling beschreven; hoofdstuk 6 behandelt ten slotte de economische uitvoerbaarheid en maatschappelijke uitvoerbaarheid. Hierin worden de resultaten beschreven van de gevolgde inspraakprocedure en het vooroverleg conform artikel 3.1.1 Bro.

Sportpark Blikkenburg Pagina 8 van 68

Hoofdstuk 2

2.1

Beschrijving van de situatie

Huidige situatie

Sportpark Blikkenburg bevindt zich, samen met sportpark 'Achter 't Slot' en sportpark Blikkenburg oost, in de buitenplaats van het Slot Zeist. Slot Zeist is een 17e -eeuws slot waar momenteel feesten en partijen worden gegeven. Het slot werd in samenhang met de bijgebouwen, de tuin, de waterpartijen en de lanen als één geheel, in geometrische stijl aangelegd als buitenverblijf. Het complex 'historische buitenplaats Slot Zeist' is als rijksmonument aangewezen. Het plangebied valt (deels) binnen de grenzen van het rijksmonument en kent een beschermde status in het bestemmingsplan (paragraaf 1.3). Dit om de gemeentelijke monumentale laanstructuren te behouden. Slot Zeist kenmerkt zich als een opvallend element dat sterk op de landschapsstructuur is geënt. Het landschapspark achter het slot heeft vanaf de 20e eeuw plaats gemaakt voor sportvelden en heeft daarmee een collectieve, aan het dorp Zeist gerelateerde functie gekregen. De sportvelden worden omringd door dichte beplanting. Met name de samenhang tussen de lanenstructuur, waterpartijen en de unieke en waardevolle bebouwing van het slotcomplex en het Broeder- en Zusterplein is waardevol. Het slotpark fungeert als intermediair naar het buitengebied, als doorgangsgebied voor recreanten en ruimte biedend aan diverse relevante stadsrandactiviteiten, waaronder het sportpark Blikkenburg.

Voorliggend bestemmingsplan heeft enkel betrekking op de westzijde van het sportpark. Op het sportpark Blikkenburg bevindt zich al een breed scala aan sporten en sportverenigingen. In de huidige situatie zijn de voetbalvereniging ZSC Patria, de honk- en softbalvereniging HSC Phoenix, de schaats- en inline vereniging Zeist (SIVZ), de handboogvereniging Geronimo en de kynologen- en hondensportvereniging aanwezig. Op het sportpark bevinden zich verschillende clubgebouwen voor de verenigingen, een restaurant 'Blik & Burgers' te midden van het plangebied en twee parkeerterreinen, waarvan één niet planologisch is bestemd. In de huidige situatie is er een tekort aan parkeervoorzieningen rondom de sportterreinen, doordat ook andere functies in de omgeving gebruik maken van de parkeerplaatsen. Hierdoor wordt er in bermen geparkeerd wat ten koste gaat van de flora en fauna, zeker in de bermen van de Blikkenburgerlaan. Hier zijn inmiddels houten hekjes voorzien ter afscherming. Ook ontstaan er onveilige situaties. Het sportpark Achter 't Slot wordt gebruikt door voetbalvereniging Jonathan. Deze voetbalvereniging kent momenteel een capaciteitsknelpunt en wenst een herverdeling van sportvelden, zodat deze efficiënt gebruikt kunnen worden. Conform de KNVB norm heeft de voetbalvereniging recht op negen sportvelden.

Vereniging Jonathan heeft nu de beschikking over zeven velden: vijf velden op sportpark Achter 't Slot, één veld op Blikkenburg en de vereniging deelt één veld met ZSC Patria. Gezien de centrale en prettig ervaren locatie van Blikkenburg en bestaande capaciteitsknelpunten (sommige verenigingen hebben een tekort, andere een overschot), is een verdere optimalisering en ontwikkeling van het sportgebruik op Blikkenburg gewenst.

Sportpark Blikkenburg Pagina 9 van 68

Figuur 2.1 Huidige situatie

2.2

Toekomstige situatie

Voor de herontwikkeling van sportpark Blikkenburg is een visie opgesteld, deze is als Bijlage 1 bij de toelichting gevoegd. Hierin zijn de ambities en kaders voor de herontwikkeling van het sportpark beschreven. De bestaande voetbalvereniging ZSC Patria is in de zomer van 2021 verhuisd naar sportpark Blikkenburg Oost. Deze is samengevoegd met voetbalvereniging Flats Zeist Oost (FZO). Ook de bestaande honk- en softbalvereniging HSV Phoenix heeft een nieuwe locatie gekregen, deze is verhuisd naar sportpark Dijnselburg. Door herverdeling van verenigingen ontstaat er binnen de contouren van sportpark Blikkenburg ruimte om de korfbalvereniging RDZ in te huizen en de velden van voetbalvereniging Jonathan te herverdelen. De ambitie voor het sportpark Blikkenburg West is om het een groen, duurzaam, openbaar en breed gebruikt sportpark te laten zijn, met een verbreding naar andere maatschappelijke thema's zoals circulariteit, klimaatadaptatie, natuur, biodiversiteit, cultuurhistorie, recreatie, gezondheid, welzijn en ontmoeting.

Voor het sportpark gelden de volgende doelstellingen: een multifunctioneel inzetbaar sportpark met een diversiteit aan sporten; het bieden van een kwaliteitsimpuls; het stimuleren van de samenwerking tussen verenigingen (beheer, velden, accommodaties); ruimte bieden aan ongeorganiseerde, alternatieve sport; een open sportpark voor iedereen, waardoor de sociale cohesie toeneemt; een uitnodigende, groene omgeving; het behoud van de (groene) cultuurhistorische waarden in het gebied;

Sportpark Blikkenburg Pagina 10 van 68

het bieden van kansen voor verduurzaming, versterking en efficiëntie. Om bovengenoemde doelstellingen te behalen, wordt het sportpark heringericht tot multifunctioneel inzetbaar sportpark dat functies biedt voor sporten, ontmoeten, leren, recreëren en werken. Het is 'de' plek waar sporters, buurtbewoners, scholieren en niet-georganiseerde sporters elkaar kunnen ontmoeten en samen of individueel kunnen sporten en bewegen in een uitnodigende, groene omgeving. Programma Op sportpark Blikkenburg zal na uitvoering van het plan een bredere diversiteit aan sporten en verenigingen ontstaan. Het sportpark biedt plaats voor de voetbalvereniging Jonathan, CKV RDZ (Christelijke Korfbalvereniging), SIVZ (schaats- en inlineskate vereniging Zeist, SHS Geronimo (Seijster Handboog Schutterij) en de KC Zeist (Kynologenclub- en hondensportvereniging. De velden van de voetbalvereniging Jonathan worden geoptimaliseerd tot acht velden (zeven bestaand, één nieuwe). Hierbij wordt gebruik gemaakt van de twee gedeelde velden van ZSC Patria en de vrijkomende honk- en softbalvelden. Er wordt voor de vereniging één nieuw natuurgrasveld aangelegd en twee kunstgrasvelden. Door uitbreiding naar acht velden en gebruik van kunstgrasvelden, wordt het bestaande capaciteitsknelpunt van de voetbalvereniging opgelost.

Het aantal van acht velden is voldoende gebleken voor het invullen van het wedstrijd- en trainingsschema van voetbalvereniging Jonathan. Het aantal leden kan door de uitbreiding niet toenemen, gezien de vereniging volgens de norm alsnog één veld tekort komt. Voor de korfbalvereniging RDZ worden tevens twee nieuwe kunstgras korfbalvelden, met een ingooiveldje, aangelegd om in te spelen op de wensen van de vereniging en de veranderende sporttechnische eisen vanuit de bond. Het kynologenveld voor de hondensportvereniging wordt geoptimaliseerd door de omvorming van het oude asfalt handbalveld naar natuurgras. De schietbaan voor de handboogvereniging blijft gehandhaafd, evenals de schaatsbaan voor de schaats- en inlineskate vereniging. De herverdeling van de sport zorgt er niet voor dat het aantal vierkante meters sport op het park toeneemt. Het sportpark wordt enkel efficiënter gebruikt. Het totaal aantal leden blijft gelijk.

Figuur 2.2 Programmering sportpark Blikkenburg West Groen en Cultuurhistorie De hoofdplanstructuur van het sportpark Blikkenburg wordt gevormd door het bestaande, robuuste, groene raamwerk. Het sportpark is gelegen in de historische tuinen van Slot Zeist en behoort tezamen met Landgoed Wulperhorst, Blikkenburg en Schoonoord tot de Stichtse Lustwarande, een gordel van buitenplaatsen tussen De Bilt en Rhenen dat grote

Sportpark Blikkenburg Pagina 11 van 68

cultuurhistorische-, landschappelijke- en ecologische waarden kent. Het sportcomplex maakt onderdeel uit van de in Franse, formele, Barok-aangelegde structuur. Geordende, rechthoekige lanen en assen kaderen grote tuinvakken en jachtbossen in. De formele laan- en kamerstructuur met de daarbij behorende sloten, hagen, bosplantsoen en 'open velden' zijn in grote lijnen nog conform het oorspronkelijke 17e -eeuwse ontwerp. Het Filosofenlaantje, de Blikkenburgerlaan en de Blikkenburgervaart grenzen aan de contouren van het sportpark en dragen bij aan deze beeldbepalende gebiedskarakteristieken. De sportvelden liggen als 'open ruimtes' binnen de oude laan- en kamerstructuur. Tussen de velden is later, bij de aanleg van de sportvelden in 1924, een groene geleding aangeplant. Deze geven het complex een prettige schaal en maat. Op het sportpark worden langs de groene structuren twee verbindingszones gemaakt (A en B). In deze verbindingszones kunnen bezoekers en sporters elkaar ontmoeten. In zone A, die het nieuwe paviljoen in oost-west richting verbindt met het Filosofenlaantje, kunnen verschillende activiteiten worden aangeboden voor alternatieve, ongeorganiseerde sporten. Zoals een beweegplein met fitnesstoestellen, skatevoorzieningen, de mogelijkheid voor het bieden van bootcamps en/of gebruik van beach velden.

Daarnaast kan hier voorzien worden in een vorm van laagdrempelig toegankelijke interactieve speelvoorzieningen en voldoende zit- en verblijfplaatsen. In zone B ligt het accent meer op recreëren. Het beleven van natuur, wadi's en de cultuurhistorische 'open ruimtes' staan hierin centraal. Langs het wandelpad kunnen enkele zitplekken gecreëerd worden, omdat vanuit deze zijde de openheid en de doorzichten over het sportpark goed te ervaren zijn.

Figuur 2.3 Groen robuurt raamwerk als basis (links), verbindingszones (rechts)

Multifunctioneel De verenigingen gaan veel meer dan voorheen samen opstallen gebruiken en delen. Het vlekkenplan gaat uit van een multifunctioneel paviljoen van ca 1000 m2 met kleedkameraccommodaties, op een centrale plek tussen de velden van de diverse verenigingen. Elke vereniging heeft vanuit het paviljoen de wens om zicht op de eigen velden te hebben. Een samengesteld volume met verschillende terrassen rondom, biedt mogelijkheden voor het creëren van meerdere entrees waardoor de verenigingen ook een deel van hun eigen identiteit kunnen behouden. Het gebouw bestaat uit drie eenvoudig langgerekte houten volumes van 1 bouwlaag met zadeldak, passend bij het landelijk karakter van het gebied. Het gebouw zal bestaan uit twee volumes. Deze worden verbonden met elkaar door een transparant tussenstuk (van circa 150 m2) als onderdeel van een looproute ter ontsluiting van de gezamenlijke multifunctionele ruimten. Het gebouw straalt uit naar verschillende richtingen met vijf representatieve 'koppen', een voor elke gebruiker.

Sportpark Blikkenburg Pagina 12 van 68

Figuur 2.4 Inpassing paviljoen In dit paviljoen wordt ook het bestaande restaurant Blik & Burgers gevestigd en zal onder andere opslag van de school Schoonoord ondergebracht worden. Er worden extra wandelpaden aangebracht om het gebruik van de verschillende faciliteiten op het sportpark te optimaliseren. Het gehele sportpark wordt letterlijk en figuurlijk meer opengesteld voor andere soorten van ontmoeting. Tevens wordt voorzien in een extra parkeerplaats aan de Blikkenburgerlaan, bereikbaar vanaf het zuidelijke deel van het Filosofenlaatje en een kleinere parkeervoorziening aan de Blikkenburgerlaan voor gebruikers van de Kynologenvereniging en Blik & Burgers. Deze is alleen voor bevoegden toegankelijk. De extra parkeerplaatsen zijn nodig om het verkeer gericht te kunnen spreiden (zie ook paragraaf 4.6).

Figuur 2.5 Eerste uitwerking paviljoen

In onderstaande afbeelding is een impressie van de totale (her)ontwikkeling opgenomen, inclusief sportpark Blikkenburg Oost in het noordoosten van het plangebied en sportpark Achter 't Slot ten zuidwesten. Sportpark Blikkenburg Pagina 13 van 68

Figuur 2.6 Toekomstige situatie

Sportpark Blikkenburg Pagina 14 van 68

Hoofdstuk 3

Beleidskader

3.1

Rijksbeleid

3.1.1

Nationale omgevingsvisie

De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) is de langetermijnvisie van het Rijk op de toekomstige inrichting en ontwikkeling van onze leefomgeving. Hiermee wil het Rijk inspelen op de grote uitdagingen die voor ons liggen. De NOVI geeft weer voor welke uitdagingen Nederland staat, wat daarbij de nationale belangen zijn, welke keuzes het Rijk maakt en welke richting het Rijk meegeeft aan decentrale keuzes. Deze keuzes hangen samen met de toekomstbeelden van de fysieke leefomgeving, de maatschappelijke opgaven en economische kansen die daarbij horen. De NOVI komt voort uit de Omgevingswet. Uitgangspunt in de nieuwe aanpak is dat ingrepen in de leefomgeving niet los van elkaar plaatsvinden, maar in samenhang. Zo kunnen in gebieden betere, meer geïntegreerde keuzes gemaakt worden. Prioriteiten De NOVI schetst een toekomstperspectief naar 2050 waarin vier prioriteiten worden vastgesteld: 1. Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie Nederland moet zich aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering. Zeespiegelstijging, hoge rivierafvoeren, wateroverlast en lange periodes van droogte zijn hier voorbeelden van. In 2050 zal Nederland klimaatbestendig en waterrobuust zijn. In 2050 moet Nederland ook een duurzame energievoorziening hebben. Dit vraagt ruimte, onder meer voor windmolens en zonnepanelen.

Voorwaarde is dat bewoners goed betrokken zijn en invloed hebben op het gebruik en kunnen meeprofiteren in de opbrengsten. Voor de ontwikkeling van duurzame energie zijn regionale energiestrategieën (RES) essentieel. Medeoverheden geven, in samenwerking met de energiesector, gebruikers en andere belanghebbenden, in de RES invulling aan de inpassing van duurzame energie op het land. 2. Duurzaam economisch groeipotentieel Nederland werkt toe naar een duurzame, circulaire, kennisintensieve en internationaal concurrerende economie in 2050. De Nederlandse economie dient toekomstbestendig te worden, oftewel concurrerend, duurzaam, en circulair. Het gebruik van duurzame energiebronnen en verandering van productieprocessen wordt gestimuleerd. Hiernaast zijn de steden erg belangrijk voor onze economie, een optimale afstemming van wonen, werken en verplaatsen in en bij deze steden is van groot economisch belang. Steden en stedelijke regio's zijn belangrijk voor onze economie. Dit geldt vooral daar waar sprake is van een aantrekkelijke en gezonde omgeving en diversiteit in aanwezige economische functies, opleidingen en andere voorzieningen. De steden, hun aantal inwoners, culturele én economische activiteiten groeien de laatste jaren in hoog tempo. De leefbaarheid in de steden moet dan wel blijvend aandacht krijgen en op een nog hoger niveau uitkomen. 3.

Sterke en gezonde steden en regio's Er zijn vooral in steden en stedelijke regio's nieuwe locaties nodig voor wonen en werken. Het liefst binnen de bestaande stadsgrenzen, zodat de open ruimten tussen stedelijke regio's behouden blijven. De leefbaarheid van stedelijk gebied staat voorop. Hiervoor dienen deze gebieden in te zetten op klimaatadaptatie om de gevolgen van klimaatverandering tegen te gaan. Ook dient de bouw van nieuwe woningen te zijn gericht om een zo breed mogelijk aantal inwoners te bereiken. Mobiliteit dient aan te sluiten op nieuwe ontwikkelingen waarbij onder meer de CO2

Sportpark Blikkenburg Pagina 15 van 68

uitstoot wordt verminderd. 4. Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied Er ontstaat een nieuw perspectief voor de Nederlandse landbouwsector als koploper in de duurzame kringlooplandbouw. Een goed verdienpotentieel voor de bedrijven wordt gecombineerd met een minimaal effect op de omgevingskwaliteit van lucht, bodem en water. Er dient een balans tussen de ontwikkeling van natuur en landbouw te worden gevonden. Hiernaast dient het een prettige omgeving te zijn om te werken, wonen en te recreëren. Biodiversiteit van gebieden en de verduurzaming van landbouw zijn kernpunten. Afwegingsprincipes Het stellen van de bovenstaande prioriteiten kan een situatie maken dat belangen soms botsen. Om in zo'n situatie keuzes te maken worden er drie afwegingsprincipes gebruikt: Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies: In het verleden is scheiding van functies vaak te rigide gehanteerd. Met de NOVI zoekt het Rijk naar maximale combinatiemogelijkheden tussen functies, gericht op een efficiënt en zorgvuldig gebruik van onze ruimte. Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal: wat de optimale balans is tussen bescherming en ontwikkeling, tussen concurrentiekracht en leefbaarheid, verschilt van gebied tot gebied.

Afwentelen wordt voorkomen: het is van belang dat onze leefomgeving zoveel mogelijk voorziet in mogelijkheden en behoeften van de huidige generatie van inwoners zonder dat dit ten koste gaat van die van toekomstige generaties. De uitvoering van de NOVI moet gezamenlijk worden aangepakt. Rijk, provincies en gemeenten gaan meer samenwerken als één overheid. Ook staat participatie centraal. Daarnaast is de NOVI continu in beweging. Het is de bedoeling dat het zich continu aanpast aan ontwikkelingen, in een permanent en cyclisch proces. Betekenis voor het planvoornemen De herinrichting van het sportpark Blikkenburg past binnen de prioriteiten van de NOVI. Het sportpark draagt bij aan een aantrekkelijke en gezonde leefomgeving door het aanbieden van diverse sport gerelateerde en recreatieve activiteiten. Op het sportpark worden verschillende functies gecombineerd, zodat iedereen er terecht kan om te sporten, leven, leren, recreëren en werken. De cultuurhistorische en landschappelijke kenmerken en identiteit van het gebied, nabij Slot Zeist, hebben een centrale plek gekregen in het ontwerp van het sportpark (paragraaf 4.3). Daarnaast worden op het sportpark diverse maatregelen toegepast, waarbij ruimte wordt geboden aan klimaat en energie en een circulaire economie (paragraaf 4.13). 3.1.2

Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR)

De Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR), die op 13 maart 2012 door de minister is vastgesteld, vormt de overkoepelende structuurvisie voor de ruimtelijke ontwikkeling van Nederland tot 2028, met een doorkijk naar 2040. Het rijksbeleid richt zich op het versterken van de internationale positie van Nederland en het behartigen van de nationale belangen, zoals de hoofdnetwerken voor personen- en goederenvervoer, energie, natuur, waterveiligheid, milieukwaliteit en bescherming van het werelderfgoed. Het Rijk streeft naar een concurrerend, bereikbaar, leefbaar en veilig Nederland. Daarbij wordt ingezet op een krachtige aanpak die ruimte geeft aan regionaal maatwerk, de gebruiker voorop zet, investeringen prioriteert en ruimtelijke ontwikkelingen en infrastructuur met elkaar verbindt. Om dit doel te bereiken, werkt het Rijk samen met andere overheden. In de SVIR zijn ambities tot 2040 en doelen, belangen en opgaven tot 2028 geformuleerd. Het Rijk heeft drie hoofddoelen geformuleerd: het vergroten van de concurrentiekracht van Nederland door het versterken van de ruimtelijk-economische structuur; het verbeteren, in stand houden en ruimtelijk zekerstellen van de bereikbaarheid, waarbij de gebruiker voorop staat; Sportpark Blikkenburg Pagina 16 van 68

het waarborgen van een leefbare en veilige omgeving waarin natuurlijke en cultuurhistorische waarden behouden zijn. Het beleid met betrekking tot verstedelijking, groene ruimte en landschap laat het Rijk, onder het motto 'decentraal wat kan, centraal wat moet', zoveel mogelijk over aan provincies en gemeenten. Gemeenten krijgen daarbij de ruimte voor kleinschalige natuurlijke groei en voor het bouwen van huizen die aansluiten bij de woonwensen van mensen. De sturing op verstedelijking, zoals afspraken over binnenstedelijk bouwen en doelstellingen voor herstructurering, laat het Rijk voor een groot deel los. In totaal zijn 13 onderwerpen van nationaal belang benoemd, die bijdragen aan het realiseren van de drie hoofddoelen. Het betreft onder meer het borgen van ruimte voor de hoofdnetwerken (weg, spoor, vaarwegen, energievoorziening, buisleidingen), het verbeteren van de milieukwaliteit, ruimte voor waterveiligheid, ruimte voor klimaatbestendige stedelijke ontwikkeling, ruimte voor behoud van unieke cultuurhistorische en natuurlijke kwaliteiten en ruimte voor een nationaal netwerk voor natuur. Verder is één van de nationale belangen die de SVIR benoemt, het belang van een 'zorgvuldige afweging en transparante besluitvorming bij alle ruimtelijke en infrastructurele besluiten'.

Concreet betekent dit onder meer dat ruimte zorgvuldig moet worden benut en overprogrammering moet worden voorkomen. Om die doelstellingen te bereiken, is in 2012 de ladder voor duurzame verstedelijking opgenomen in het Besluit ruimtelijke ordening. Alle stedelijke ontwikkelingen dienen aan de Ladder voor duurzame verstedelijking getoetst te worden. Betekenis voor het planvoornemen Onderhavig initiatief betreft een ontwikkeling van beperkte omvang zonder strijdigheid met rijksbelangen. De ontwikkeling is passend binnen de SVIR. De ladder voor duurzame verstedelijking komt in paragraaf 3.1.3 aan de orde. 3.1.3

Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro)

Op 30 december 2011 is het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) in werking getreden. Gemeenten moeten bij het vaststellen van bestemmingsplannen, wijzigingsplannen of uitwerkingsplannen rekening houden met het Barro. Doel van het Barro is bepaalde onderwerpen uit de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte te verwezenlijken. In het Barro worden een aantal projecten opgesomd die een groot Rijksbelang hebben. Per project worden regels gegeven, waaraan bestemmingsplannen moeten voldoen. De regels zijn een uitwerking van de onderwerpen uit de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte. In het Barro zijn veertien onderwerpen met bijzonder Rijksbelang beschreven: Rijksvaarwegen; Project mainportontwikkeling Rotterdam; Kustfundament; Grote rivieren; Waddenzee en waddengebied; Defensie; Hoofdvaarwegen en landelijke spoorwegen; Elektriciteitsvoorziening; Buisleidingen van nationaal belang voor het vervoer van gevaarlijke stoffen; Natuurnetwerk Nederland; Primaire waterkeringen buiten het kustfundament; IJsselmeergebied (uitbreidingsruimte); Erfgoederen van uitzonderlijke universele waarden; Ruimtereservering parallelle Kaagbaan. Betekenis voor het planvoornemen Het plangebied valt niet onder een van de projecten uit het Barro. Met de gewenste ontwikkeling worden geen nationale belangen geschaad.

Sportpark Blikkenburg Pagina 17 van 68

3.1.4

Ladder voor duurzame verstedelijking

Nationaal belang 13, zoals geformuleerd in de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR), vraagt om een zorgvuldige afweging en transparante besluitvorming bij alle ruimtelijke en infrastructurele besluiten. Dit moet met behulp van de ladder voor duurzame verstedelijking worden onderbouwd. Deze verplichte toetsing is vastgelegd in het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro). Het Barro verwijst naar het Bro; geformuleerd is dat deze toetsing een procesvereiste is bij alle nieuwe ruimtelijke besluiten en plannen ten aanzien van bijvoorbeeld kantoorlocaties en woningbouwlocaties. Gemotiveerd dient te worden hoe een zorgvuldige afweging is gemaakt ten aanzien van het ruimtegebruik. De kernbepaling van de Ladder, artikel 3.1.6 lid 2 Bro, luidt: 'De toelichting van een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, bevat een beschrijving van de behoefte aan de voorgenomen stedelijke ontwikkeling. Indien blijkt dat de stedelijke ontwikkeling niet binnen het bestaand stedelijk gebied kan worden voorzien, bevat de toelichting een motivering daarvan en een beschrijving van de mogelijkheid om in die behoefte te voorzien op de gekozen locatie buiten het bestaand stedelijk gebied.' Om dit te onderbouwen dienen de volgende stappen te worden doorlopen: 1.

er dient een beoordeling plaats te vinden door betrokken overheden of de beoogde ontwikkeling voorziet in een behoefte; 2. indien er een vraag is aangetoond, dient een beoordeling plaats te vinden door betrokken overheden of de ontwikkeling binnen bestaand stedelijk gebied kan worden gerealiseerd door locaties voor herstructurering of transformatie te benutten. Indien het bestemmingsplan de ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, is een motivering benodigd waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien. Stedelijke ontwikkeling Om aan deze verplichting uit het Bro te kunnen voldoen, dient allereerst te worden nagegaan of er sprake is van een stedelijke ontwikkeling. In het Bro is het begrip stedelijke ontwikkeling als volgt vastgelegd: 'ruimtelijke ontwikkeling van een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen.' Er wordt geen nieuwe stedelijke functie toegestaan met onderhavig plan. De sportfunctie is reeds aanwezig. Er is slechts sprake van een herverdeling van sportverenigingen, het vernieuwen van de velden, de sloop- en nieuwbouw van een clubpaviljoen en het aanleggen van een extra parkeerterrein. Volgens de Interim Omgevingsverordening van Provincie Utrecht bevindt het plangebied zich binnen een Kernrandzone.

In artikel 9.8 van de Interim Omgevingsverordening zijn instructieregels opgenomen ten aanzien van het onder voorwaarden toestaan van verstedelijking binnen die kernrandzones ten behoeve van het versterken van de ruimtelijke kwaliteit. De voorwaarden luiden als volgt: de verstedelijking gaat gepaard met versterking van de ruimtelijke kwaliteit die in een redelijke verhouding staat tot de aard en de omvang van de verstedelijking, tenzij de verstedelijking betrekking heeft op kernrandactiviteiten; de verstedelijking is ruimtelijk en landschappelijk goed inpasbaar en wordt, met uitzondering van windenergie en zonnevelden, in aansluiting op stedelijk gebied gerealiseerd, of in samenhang met overige verstedelijkte structuur; tijdige en duurzame realisatie van de verhoging van de ruimtelijke kwaliteit is geborgd; en omliggende functies worden niet onevenredig geschaad. In het bestemmingsplan moet worden gemotiveerd op welke wijze aan de genoemde voorwaarden is voldaan. In onderhavig bestemmingsplan staat dat beschreven in paragraaf 2.2 Toekomstige situatie en in de visie uit Bijlage 1 van de toelichting. In de visie wordt ingegaan op de cultuurhistorische en landschappelijke structuren van het plangebied en hoe met de beoogde ontwikkeling deze structuren behouden blijven en worden versterkt.

Zo wordt verspreid liggende bebouwing geconcentreerd, worden groene laanstructuren versterkt en worden twee Sportpark Blikkenburg Pagina 18 van 68

verbindingszones geïntroduceerd (zone A: een ontmoetings- en activiteitenzone en zone B: recreatieve wandelverbinding voor beleving natuur, wadi's en cultuurhistorische open ruimten). Binnen het plangebied wordt in de eigen parkeerbehoefte voorzien. Met de onderbouwing in de omgevingsaspecten uit hoofdstuk 5 is aangetoond dat omliggende functies niet (onevenredig) worden geschaad. Voor de volledigheid wordt onderstaand de behoefte aan de ontwikkeling beschreven. Behoefte planvoornemen Gemeente Zeist heeft in 2017 een masterplan sportaccommodaties vastgesteld (zie ook paragraaf 3.3.6). Daaruit is gebleken dat er behoefte is aan een efficiëntere indeling van de bestaande sportparken in Zeist. Er zijn enquêtes gehouden en interviews afgenomen om met samenspraak van betrokkenen in beeld te hebben wat de behoefte in Zeist is. Onder andere is geconcludeerd dat elke locatie een diversiteit aan sportactiviteiten moet bieden, dat er ruimte moet zijn voor 'ongeorganiseerde sport', dat er een koppeling moet worden gemaakt met onderwijs, zorg en welzijn en dat de identiteit van de verenigingen behouden blijft. Uitgangspunt hierbij is dat gebruik wordt gemaakt van bestaande sportlocaties in Zeist. Met voorliggend initiatief wordt het bestaande sportpark Blikkenburg heringericht, waardoor er een bredere diversiteit aan sporten en verenigingen ontstaat.

Het park wordt multifunctioneel inzetbaar voor activiteiten rondom sporten, leven, leren, recreëren en werken. Er wordt zowel ruimte geboden aan georganiseerde sportactiviteiten (bijv. voetbal, korfbal, schaatsen) als ongeorganiseerde activiteiten (bijv. bootcamps, danspleinen, schaaktafels). Daarnaast wordt het sportpark ingericht met vele wandelpaden, speelvoorzieningen en ontmoetingsplekken. Op basis hiervan kan worden gesteld dat de herinrichting van het sportpark Blikkenburg aansluit bij de behoefte.

3.2

Provinciaal en regionaal beleid

3.2.1

Omgevingsvisie provincie Utrecht

De provincie Utrecht werkt vanaf 1 april 2021 met de Omgevingsvisie en interim Omgevingsverordening. Deze zijn op 10 maart 2021 vastgesteld door Provinciale Staten. In de omgevingsvisie legt de provincie Utrecht haar integrale lange termijn ambities en beleidsdoelen voor de fysieke leefomgeving vast tot 2050. Het gaat om de fysieke leefomgeving op, onder en boven de grond. De provincie wil het groene, gezonde en slimme middelpunt van Nederland blijven. De bestaande kwaliteiten moeten behouden blijven, worden versterkt en in balans zijn met nieuwe ontwikkeling omtrent woningbouw, werkgelegenheid, energietransitie, veranderingen in de landbouw en de versterking van natuur en recreatief groen. Het uitgangspunt is te kiezen voor slim combineren en concentreren: de beschikbare ruimte moet op meerdere manieren gebruikt worden en bouwen in bebouwd gebied heeft de voorkeur. Met zeven beleidsthema’s wordt in de omgevingsvisie richting gegeven aan de ontwikkeling en de bescherming van de gezonde en veilige leefomgeving. Op hoofdlijnen wil de provincie per thema het volgende bereiken: Stad en land gezond: de woon-, werk- en leefgebieden zijn gezond en nodigen uit tot bewegen (te voet of per fiets). Daarnaast zijn er rondom steden en dorpen voldoende groene gebieden om te recreëren.

Klimaatbestendig en waterrobuust: de provincie wordt beschermd tegen overstromingen, een tekort aan zoetwater of de gevolgen van extreem weer (wateroverlast en hitte). Ook wordt bodemdaling tegengegaan, met name in de veenweidegebieden. Duurzame energie: energiebesparing wordt gestimuleerd, evenals het opwekken van duurzame energie uit wind, zon, bodem en water. Vitale dorpen en steden: nieuwe woningen en bedrijven worden vooral op plekken binnen de bebouwde kom. En op plekken die goed met trein, bus, tram en fiets te bereiken zijn. Duurzaam, gezond en veilig bereikbaar: nieuwe verbindingen voor openbaar vervoer en (snel)fietspaden worden aangelegd tussen de woon-, werk- en leefgebieden. Daarnaast moet Sportpark Blikkenburg Pagina 19 van 68

beter gebruik worden gemaakt van de bestaande wegen. Levend landschap, erfgoed en cultuur: er wordt goed gezorgd voor de landschappen, waterlinies, forten, kastelen en buitenplaatsen, waar mensen van kunnen genieten. Ook het cultuuraanbod (zoals festivals en musea) moet meegroeien met het aantal inwoners. Toekomstbestendig natuur en landbouw: de natuur wordt beschermd en nieuwe natuurgebieden worden aangelegd die onderling met elkaar worden verbonden. De boeren worden geholpen om een omslag te maken naar kringlooplandbouw. Dat betekent voedsel produceren met zo min mogelijk verlies aan grondstoffen en een zorgvuldig beheer van bodem, water en natuur. Al deze thema's en keuzes staan niet op zichzelf, maar worden in samenhang met elkaar bekeken. Dat betekent dat niet overal alles kan, maar door slim combineren en concentreren wordt de ruimte in de provincie zo optimaal mogelijk gebruiken. Bij dit optimale gebruik wordt ook aandacht besteed aan inclusiviteit en circulariteit. Het beleid is verder uitgewerkt in drie regio's, die samenhang tussen de thematische ambities moeten bevorderen. De drie regio's zijn: U16, Amersfoort en Foodvalley. Gemeente Zeist behoort tot regio U16, welke is onderverdeeld in: 1. het stadsgewest Utrecht, 2. het Kromme Rijngebied, Langbroekerwetering en de Utrechtse Heuvelrug en 3. Utrecht West. Gemeente Zeist behoort tot de Utrechtse Heuvelrug.

Betekenis voor het planvoornemen De herinrichting van het sportpark Blikkenburg past binnen ambities van de omgevingsvisie. Het sportpark draagt bij aan een aantrekkelijke en gezonde leefomgeving, welke uitnodigt tot bewegen en recreëren. De cultuurhistorische en landschappelijke kenmerken en identiteit van het gebied, nabij Slot Zeist, hebben een centrale plek gekregen in het ontwerp van het sportpark (paragraaf 4.3). Daarnaast worden op het sportpark diverse maatregelen toegepast, waarbij ruimte wordt geboden aan duurzame energie, klimaatbestendigheid en biodiversiteit (paragraaf 4.13). 3.2.2

Interim omgevingsverordening provincie Utrecht

In de (interim) Omgevingsverordening van de provincie Utrecht staan de regels die horen bij het beleid dat in de Omgevingsvisie staat. In de Omgevingsverordening zijn alle regels voor de leefomgeving samengebracht. Betekenis voor het planvoornemen Volgens de Omgevingsverordening kent het plangebied enkele belangrijke aanwijzingen. Hieronder worden deze beschreven. Dynamisch landelijk gebied en kernrandzone Sportpark Blikkenburg ligt net buiten de rode contouren van de kern Zeist en ligt daarmee in het landelijke gebied. De provincie Utrecht wil de kwaliteit en de vitaliteit van het landelijk gebied behouden. De zones die direct aangesloten zijn op de rode contour zijn als kernrandzone aangewezen, zo ook het plangebied. Deze zones om de Utrechtse kernen zijn van grote waarde voor de leefbaarheid van de kern als uitloopgebied en door de hier aanwezige stedelijke functies. De kernrandzone heeft vaak een multifunctioneel karakter. Naast landbouw bevinden zich hier stedelijke functies, zoals verspreid liggende woningen, sportvelden, recreatieve voorzieningen, etc. De zone is van grote waarde voor de leefbaarheid van de kern.

Verstedelijking is toegestaan mits dit betrekking heeft op de kernrandactiviteiten (zoals sportvoorzieningen), ruimtelijk en landschappelijk goed inpasbaar is, er sprake is van een verhoging van de ruimtelijke kwaliteit en omliggende functies niet onevenredig worden geschaad. In paragraaf 4.3 is de beeldkwaliteitsparagraaf terug te lezen, welke aantoont dat aan bovengenoemde voorwaarden kan worden voldaan. Recreatiezone Het sportpark is aangewezen als recreatiezone. Binnen deze recreatiezone is verstedelijking aanvaardbaar als deze bijdraagt aan de recreatiedoelstellingen. Op basis van artikel 9.21 moet een bestemmingsplan regels bevatten ter bescherming van de instandhouding en de Sportpark Blikkenburg Pagina 20 van 68

bereikbaarheid van de recreatieve voorzieningen. Het bestemmingsplan kan regels bevatten die voorzien in nieuwe bovenlokale recreatieve voorzieningen. De herinrichting van het sportpark past binnen deze regels. In artikel 5 zijn de recreatieve voorzieningen geregeld. Cultuurhistorie Het sportpark is aangemerkt als CHS - historische buitenplaatszone. De historische buitenplaatsen vertegenwoordigen bijzondere cultuurhistorische, landschappelijke en natuurwaarden in de provincie Utrecht. In artikel 7.7 is geregeld dat rekening moet worden gehouden met de cultuurhistorische waarden. De cultuurhistorische waarden zijn in bijlage 14 per deelgebied nader omschreven. Het sportpark Blikkenburg behoort tot het deelgebied 'Steichse Lustwarande'. De Stichtse Lustwarande is een brede buitenplaatszone op de zuidflank van de Heuvelrug, tussen Utrecht en Amerongen. De ruim honderd buitenplaatsen hebben zich voornamelijk in een drie zones in de gradiënt van laag naar hoog geformeerd: a. Voornamelijk in de natte kleizone aangelegde zeventiende- en achttiende-eeuwse grote, formele buitenplaatsen, veelal als verbouwing/vernieuwing van middeleeuwse ridderhofsteden en bestaande uithoven. Voor de parkaanleg is gebruik gemaakt van oudere verkavelingen, waarbij lange zichtlijnen soms tot ver over de hogere stuwwal werden doorgetrokken. b.

Tussen de Arnhemse Bovenweg en de N237-N225 op de rand van het zand gelegen negentiende-eeuwse buitenplaatsen in landschappelijke stijl. Aan de zuidzijde van de N237-N225 lagen de overplaatsen. Op de hogere zandgronden werden de schaarse veedriften ten behoeve van nieuwe lanenstelsels rechtgetrokken en is de kale heide bebost met park- en jachtbossen, eind negentiende eeuw gevolgd door productiebossen. c. Vroeg twintigste-eeuwse buitenplaatsen hoger op de Heuvelrug langs de N227. De Stichtse Lustwarande kent een afwisseling van open (weiden, overplaatsen) en gesloten (parken, bossen) delen. Kenmerkend zijn de ontworpen zichtrelaties (zichtlijnen of panorama’s) vanaf de weg op de hoofdhuizen en vanuit de hoofdhuizen op het omliggende park, de overplaats en het landschap. Structurerende onderdelen van deze zichtrelaties zijn bosschages, uitzichtpunten en gewelfde gazons, evenals voor de landschapsparken kenmerkende slingerende lanen, waterpartijen en tuinelementen (bruggen, theekoepels, follies). Formele buitenplaatsen hebben hun toegang als centrale zichtlaan haaks op het huis. De buitenplaatsen zelf zijn meestal enigszins verhoogd gelegen, symmetrisch opgezette, blokvormige gebouwen, georiënteerd op de weg maar op enige afstand daarvan. De bijgebouwen zijn daaraan ondergeschikt, zowel qua maatvoering als qua ligging.

De parkaanleg is meestal dwars op de zuidflank van de Heuvelrug georiënteerd, met een kenmerkende opeenvolging van park, parkbos en productiebos. In een bestemmingsplan moeten regels worden gesteld ter bescherming en benutting van deze waarden. In artikel 8 en 9 zijn deze regels opgenomen. In paragraaf 4.3 is een beschrijving van de aanwezige cultuurhistorische waarden opgenomen evenals een motivering van de wijze waarop rekening is gehouden met deze waarden. Voor het sportpark geldt een uitzondering op het verstedelijkingsverbod landelijk gebied. Op basis van artikel 7.8 is in de historische buitenplaatszone onder voorwaarden verstedelijking toegestaan. Ontwikkelingen moeten kleinschalig van aard zijn en gericht op het creëren van economische kostendragers t.b.v. het behoud, hersteld of de versterking van de cultuurhistorische waarden. Daarnaast moet de ontwikkeling zorgvuldig worden ingepast in de omgeving. In paragraaf 4.3 is een onderbouwing opgenomen waarom aan deze voorwaarden wordt voldaan. Het sportpark is tevens aangewezen als landschap rivierengebied. Voor dit landschap wil de provincie Utrecht de volgende kernkwaliteiten behouden: schaalcontrast van zeer open naar besloten; samenhangend stelsel van rivier - uiterwaard - oeverwal - kom; samenhangend stelsel van hoge stuwwal - flank - kwelzone - oeverwal – rivier; de Kromme Rijn als vesting en vestiging.

In een bestemmingsplan moeten regels ter bescherming van de voorkomende kernkwaliteiten bevatten. Er mogen geen regels zijn die nieuwe activiteiten toestaan die de kernkwaliteiten

Sportpark Blikkenburg Pagina 21 van 68

onevenredig aanpassen (artikel 7.9). In paragraaf 4.3 is een motivering gegeven op welke wijze hier rekening mee is gehouden. Natuur Het sportpark grenst aan de oostzijde tegen Natuur Netwerk Nederland (NNN) aan. Een klein deel van het NNN wordt opgenomen in voorliggend bestemmingsplan. In het bestemmingsplan zijn regels (artikel 4) opgenomen ter bescherming, instandhouding, verbetering en ontwikkeling van de kwaliteit, de wezenlijke kenmerken en waarden en samenhang van het NNN. Hiermee wordt voldaan aan artikel 6.2 van de interim verordening. Het bestemmingsplan kent daarnaast geen nieuwe bestemmingen en regels die ruimtelijke ontwikkelingen toestaan die nadelige gevolgen kunnen hebben voor de wezenlijke kenmerken en waarden van het Natuurnetwerk Nederland. Hiermee wordt ook voldaan aan artikel 6.3 van de verordening. Het plangebied behoort niet tot een gebied waarvoor het vellen van houtopstanden een melding vereist is (artikel 6.18). Betekenis voor het planvoornemen Het voornemen betreft de herinrichting van een bestaand sportpark, waarbij verenigingen en velden worden herverdeeld, een nieuw clubgebouw wordt gerealiseerd evenals een parkeerterrein. De ontwikkeling vindt plaats in de kernrandzone rondom Zeist, waar enige uitbreiding van reeds aanwezige functies is toegestaan in het landelijk gebied.

Het plan is cultuurhistorisch en landschappelijk (4.3) ingepast en tevens is rekening gehouden met het aangrenzende NNN (4.1). De ontwikkeling is dan ook in lijn met de uitgangspunten van de provincie Utrecht zoals weergegeven in de omgevingsverordening. 3.2.3

Masterplan Slot Zeist

Het masterplan voor Slot Zeist (2012) is in opdracht van de Evangelische Broedergemeente Zeist in samenwerking met de gemeente Zeist en de provincie Utrecht opgesteld. Hiermee hoopten de gemeente Zeist en de Evangelische Broedergemeente als eigenaren van het terrein inzicht te verkrijgen in de cultuurhistorische waarden en de visie op het herstel en de ontwikkeling van het gebied als geheel. De omgeving van Slot Zeist ligt op een strategische positie als schakelpunt tussen de stedelijke bebouwing en het landelijke gebied. Het Slotpark fungeert als intermediair naar het buitengebied, als doorgangsgebied voor recreanten en ruimte biedend aan diverse relevante stadsrandactiviteiten. Met dit laatste wordt onder meer gedoeld op het volkstuinencomplex en sportvoorzieningen. Het contrast tussen het stedelijk gebied ten noordoosten van de Waterigeweg-Blikkenburgerlaan en het landelijke gebied ten zuiden hiervan wordt gezien als een belangrijke ruimtelijke kwaliteit. Het Slotpark herbergt een belangrijk deel van de culturele en recreatieve voorzieningen van de gemeente, waarmee het een functionele invulling kent. Ruimtelijk ligt de kans om het plangebied een vitaal onderdeel van het centrum en waardige groene tegenhanger van het stedelijke deel te vormen. Goede verbindingen en een samenhangend programma zijn daarvoor nodig.

In het Masterplan wordt een visie en uitwerking per deelgebied gegeven. De visie laat zich vertalen in een ruimtelijk streefbeeld waarin het totale gebied van Slot Zeist als zelfstandig element de schakel vormt tussen stedelijk weefsel en landelijk gebied. Het terrein zelf kent een indeling in drie strak omgrensde onderdelen met ieder een sterke eigen identiteit en onderscheidende gebruiksvorm. Het dichtst bij het Zeister centrum is dit het stedelijk woon-werkcomplex van de Evangelische Broedergemeente, vervolgens het Slot in een ontspannen landschappelijk park, en uiteindelijk een op recreatie, sport en spel gericht gedeelte in aansluiting op het open buitengebied. In het Masterplan is het volgende streefbeeld voor het sportpark opgenomen. 'Ten zuiden van het Slot domineert de formele, symmetrische situatie rondom de hoofdas (Koelaan), waarbij rond de sportvelden een wand van hagen en bosschages wordt opgetrokken, met op de grens een hekwerk. Nabij de rotonde komt in de Koelaan een hek dat de entree tot het slotcomplex markeert. Tussen de sportvelden worden publieke wandelroutes aangelegd om het

Sportpark Blikkenburg Pagina 22 van 68

gebied ‘doorgankelijk’ te maken. De verschillende clubhuizen worden geconcentreerd in een gezamenlijk gebouw, waarmee meer efficiëntie en verbreding van het voorzieningenaanbod kan worden gecreëerd. De tennisbanen worden binnen een groene omkadering gebracht, waarbij door verplaatsing van banen en parkeerplaats een meer optimale inrichting kan worden bereikt. Ontbrekende laandelen zoals de Filosofenlaan en het zuidelijke deel van de Waterigeweg, worden als statige laan ingericht. De hoek waar de Filosofenlaan aansluit op de Hernhuttersingel wordt aangepast door de beplanting te verdichten en het gemotoriseerde verkeer eerst rechtdoor en enkele meters verderop de watergang te laten oversteken. De bestaande duiker wordt vervangen door een brug voor voetgangers en fietsers, indien het gemaaltje buiten werking kan worden gesteld. Vanaf dit punt voert dan een nieuw wandelpad langs de Blikkenburgervaart richting de Blikkenburgerlaan, om daar aan te sluiten op het bestaande wandelpad.' De gewenste ontwikkelingen worden verder uitgewerkt in verdere 'projecten'. Een van deze projecten is 'ruimte voor stedelijke versterking'. Het doel hiervan is een passende invulling te vinden van niet optimaal benutte plekken en verdienpotentieel voor de Evangelische Broedergemeente.

De gebouwen of complexen dienen zorgvuldig vormgegeven te worden, aansluitend op de sfeer en identiteit van Slot Zeist, en passend in de gemeente Zeist en het landschap. Betekenis voor het planvoornemen De herinrichting van het sportpark Blikkenburg betreft een efficiëntere en passende invulling op het reeds bestaande recreatieve en sportieve karakter van het Sportpark van het Slot Zeist. Het nieuwe clubpaviljoen is zorgvuldig vormgegeven, aansluitend op de sfeer en identiteit van Slot Zeist en passend binnen het landschap. In paragraaf 4.3 is dit nader toegelicht.

3.3

Gemeentelijk beleid

3.3.1

Structuurvisie Zeist

Op 7 maart 2011 heeft de gemeenteraad de 'Structuurvisie Zeist 2020' vastgesteld. De structuurvisie bouwt voort op het eerder ontwikkelde Ontwikkelingsperspectief 2030. In dit perspectief werden vier kernwaarden geformuleerd: natuur en landschap, cultuurhistorie, duurzaam en zorgzaam en de kwaliteit van vijf kernen met een eigen identiteit. Deze kernwaarden zijn nu vertaald naar tien hoofdkeuzes. Deze keuzes geven een beeld van het toekomstig wonen, werken, sporten, zorgen, uitgaan en recreëren. De keuzes dragen zorg voor een duurzaam en zorgzaam Zeist waar groen en cultuurhistorie een prominente rol spelen en waar kwaliteit altijd centraal staat. De hoofdkeuzes zijn op onderstaande kaart weergeven.

Figuur 3.1 Uitsnede structuurvisie Zeist Sport Sportpark Blikkenburg Pagina 23 van 68

De komende jaren zal er in de gemeente Zeist flink meer gesport worden. Dat past bij de trend om bewegen te stimuleren (landelijk en lokaal beleid). Vanuit een deel van de georganiseerde sportwereld is er vraag naar ruimte voor extra velden. Al met al zal er meer druk ontstaan op de beschikbare capaciteit van sportaccommodaties. Voor Zeist ligt de oplossing in de combinatie van een aantal maatregelen. Op korte termijn is dat de aanleg van kunstgrasvelden en realisatie van veldverlichting. Op lange termijn is dat niet voldoende. Het groeperen van sportverenigingen kan een meerwaarde bieden, maar dit mag niet ten koste gaan van de spreiding van sportvoorzieningen. De organisatiegraad van sport- en cultuurverenigingen in Zeist is groot. Door samenwerking en koppeling van de initiatieven van de verenigingen aan welzijnsactiviteiten kunnen maatschappelijke functies beter vervuld worden. Zo kan een clubhuis van een sportclub overdag ruimte bieden aan de kinderopvang. Of de sportvereniging een rol spelen bij maatschappelijke re-integratie. Ecologische verbinding Het gebied is aangeduid als ecologische verbinding en ligt naast een 'Stepping Stone'. Gemeente Zeist kiest ervoor de natuur en het landschap te verbeteren. Daarbij is vooral aandacht voor zwakke schakels (stepping stones) van het Natuurnetwerk Nederland.

Cultuurhistorie Het sportpark bevindt zich in een cultuurhistorisch waardevol gebied, nabij Slot Zeist. De gemeente Zeist wil de kernwaarde cultuurhistorie zichtbaar en beleefbaar maken. Er komen strengere regels rondom onder andere het Slot. Die maatregelen gaan om meer dan de oude bebouwing. Ook nieuwbouw moet passen bij de stedenbouwkundige en landschappelijke principes. Zones Naast de visie van de gemeente Zeist per sector, worden er ook integrale keuzes benoemd per gebied. Het plangebied valt onder de zone 'Stichtse Lustwarande en station Driebergen-Zeist' en onder de zone 'Kern Zeist'. Stichtse Lustwarande en station Driebergen-Zeist: Het doel van de gemeente Zeist is om de beeldkwaliteit en de samenhangende historische identiteit van de Lustwarande te herstellen. Dit doet zij door onder andere de cultuurhistorische waarden de bewaken. Er wordt een mix van functies toegestaan. Het plangebied heeft in deze visiekaart geen aanduiding 'cultuurhistorie'. Kern Zeist: De gemeente neemt diverse maatregelen om de leefbaarheid te vergroten. Er worden geen specifieke maatregelen met betrekking tot het plangebied genoemd. Betekenis voor het planvoornemen Met herinrichting van het sportpark en de herverdeling van verenigingen, kunnen de georganiseerde en alternatieven sporten efficiënter en intensiever worden gebruikt.

Er worden nieuwe (kunstgras)velden aangelegd en een nieuw kleinschalig clubpaviljoen vervangt de verouderde clubgebouwen. Het clubpaviljoen kan ook voor andere maatschappelijke doeleinden worden gebruikt, waardoor er een multifunctioneel inzetbaar sportpark ontstaat. Naast sportactiviteiten wordt ook ruimte geboden voor recreatieve activiteiten en wordt her park voorzien van de nodige ontmoetingsplaatsen en wandelpaden. Hiermee wordt een eerste stap gezet in het voorzien in een behoefte naar efficiëntere sportaccommodaties en velden. Het ontwerp van het sportpark is getoetst door de Commissie voor Ruimtelijke Kwaliteit van de gemeente Zeist. In paragraaf 4.3 wordt hier nader op ingegaan.

Sportpark Blikkenburg Pagina 24 van 68

3.3.2

Brede milieuvisie

In 2015 is de gemeente Zeist in gesprek gegaan met inwoners, ondernemers en vertegenwoordigers van groene groepen over het prettig wonen, werken en leven in Zeist. Deze gesprekken hebben wensen en ideeën opgeleverd om Zeist, ook in de toekomst, een fijne en veilige plek te laten zijn. Waar mensen graag komen en waar het prettig wonen is. Ook voor de generaties na ons. Een energieneutraal Zeist, minder grondstoffenverbruik, een groen Zeist met gezonde leefomstandigheden. De wensen en ideeën staan beschreven in de Brede Milieuvisie. Met breed wordt bedoeld dat het gaat om alle milieuthema’s die invloed hebben op onze leefomgeving. De Brede Milieuvisie onderscheidt 4 pijlers Klimaat en Energie: op weg naar een energieneutraal Zeist. Zoveel mogelijk zelfvoorzienende energieopwekking binnen de gemeentegrenzen van Zeist; Goed in staat zijn om ‘opgewekte energie’ goed op te slaan, om zo de energievoorziening aan huizen en bedrijven te garanderen. In Zeist is het aantrekkelijk om te wandelen of om de fiets te pakken, ook voor de langere afstanden. Er zijn goede fietsverbindingen en de mogelijkheden voor de elektrische fiets zijn goed. Wijken en buurten zijn autoluw. Circulaire Economie: handelen vanuit kringlopen en hergebruik, delen en gebruiken in plaats vanuit bezit. Delen is het nieuwe hebben: deelauto’s, deelladders etc.