01-Bijdrage Inspraak wegencategorisering H.J. Hoorn 13-3-2025

Inspraak Ronde Tafel wegencategoriseringsplan 13-3-2025 H.J. Hoorn

Raadsleden, Mijn inspraak is gericht op de veiligheid van fietsers in het centrum. Ik ben niet van de autolobby. Ik heb sinds 2013 vaak ingesproken over de centrumvisie. Ik ken dat dossier goed. In het retailperspectief stelt het college dat fietsers in het centrum meer ruimte hebben gekregen. Dat is niet waar. In de centrumvisie zijn fietsers er alleen maar op achteruit gegaan. In de afgelopen vijf jaar is daar niets aan verbeterd. Er is nooit een goed onderzoek gedaan naar de mislukking van de centrumvisie. Als je niet onderzoekt wat mis gegaan is, leer je er niets van en maak je dezelfde fouten opnieuw. Dat dreigt nu te gebeuren met deze wegencategorisering. Was zo’n onderzoek wel gedaan, dan had u kunnen leren wat mis gegaan is in het proces en de informatieverstrekking, en had u beter kunnen begrijpen waarom doorgaand autoverkeer door het centrum onvermijdelijk is en een reductie van doorgaand verkeer vermoedelijk zelfs ongewenst is. In de centrumvisie zou het college met een shared space inrichting de Slotlaan autoluw krijgen. In heb betreffende raadsvoorstel eind 2014: ‘Aannemelijk is dat door een kwalitatieve inrichting van de openbare ruimte (met de principes van shared space) de routes in het centrum (nog) minder aantrekkelijk worden voor doorgaand verkeer.

De routes zullen door voetgangers en fietsers gedomineerd worden en de auto is er te gast.’ Maar toen de verkeersmaatregelen waren ingevoerd, was het autoverkeer op de Slotlaan zelfs drukker geworden dan daarvoor. Het verkeersplan met de afsluiting van het tunneltje was weliswaar uw idee, maar volgens het college uitvoerbaar. Maar het was niet uitvoerbaar; in 2019 zijn de verkeersmaatregelen ingevoerd, nog hetzelfde jaar heeft u moeten besluiten ze weer terug te draaien. En we zitten nog steeds met een onveilige Slotlaan. Hoe kon het college, bijgestaan door verkeerskundigen, zich zo vergissen? Antwoord: De politiek heeft zich laten leiden door wensdenken, dat een autoluw centrum maakbaar zou zijn. Uw streven naar een autoluw winkelcentrum was goedbedoeld, maar van meet af aan niet realistisch. U zal nu niet alleen een besluit moeten nemen over dit raadsvoorstel en deze wegencategorisering. U zou alsnog ook iets moeten vinden over de gang van zaken met de inspraakloze wegencategorisering die in 2022 als een duveltje uit een doosje tevoorschijn kwam in het Mobiliteitsplan.

Wat heeft het college bedoeld met die inspraakloze wegencategorisering? Antwoord: Nadat het college in de centrumvisie geprobeerd heeft het onvermijdelijke doorgaande verkeer door het centrum over de schutting te gooien bij de Jacob van Lenneplaan, heeft het college met de inspraakloze wegencategorisering in het Mobiliteitsplan alsnog geprobeerd dit over de schutting te gooien bij de Lindenlaan. Het is begrijpelijk dat het Lyceumkwartier zich daar toen tegen verzet heeft.

Een ander voorbeeld van hoe het college na 2019 bleef proberen het centrumverkeer om te leiden is dit bord langs de Antonlaan (ter hoogte van supermarkt Hoogvliet). NB: P Voorheuvel, 1e Hogeweg, Figi / het Rond rechtsaf (Steynlaan). Vanaf het moment dat de Voorheuvel weer opengesteld werd, was dit bord letterlijk misleidend. Het heeft er nog jaren gestaan.

In het voorliggende raadsvoorstel zegt het college: ‘Bij de vaststelling van het Mobiliteitsplan heeft u bij amendement bepaald dat ook de wegencategorisering nader uitgewerkt dient te worden, nádat de Minister de inrichtingskenmerken voor een nieuwe wegcategorie (GOW30) heeft vastgesteld.’ Dat is niet waar. In het betreffende, unaniem aangenomen amendement van 22 februari 2022 heeft u gezegd dat ‘zodra GOW30 geïntroduceerd wordt, deze wegcategorisering ook wordt gehanteerd en nu al wordt onderzocht welke wegen hiervoor in aanmerking komen.’ U heeft het woord ‘inrichtingskenmerken’ niet genoemd. Het college verdraait uw amendement. Zie https://zeist.raadsinformatie.nl/modules/6/Moties,%20amendementen%20en%20toezeggingen /1007513. Het slaat ook nergens op om te wachten op de inrichtingskenmerken. Die heb je voor de categorisering niet nodig. De Minister heeft twee richtlijnen gepubliceerd: •

•

Afwegingskader 30 km/u. Gepubliceerd in november 2021. Dit is de richtlijn die je nodig hebt voor de categorisering. ‘GOW30’ komt er 62 keer in voor. Zie https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2021/11/26/bijlage-3publicatie-crow-afweegkader-30-km-h. Handreiking voorlopige inrichtingskenmerken gebiedsontsluitingsweg 30 km/h (GOW30). Gepubliceerd in april 2023. Bedoeld voor de inrichting van GOW30, zoals blijkt uit de titel. Voor de categorisering heb je deze handreiking niet nodig. Het college heeft bovendien zelf gezegd dat niet naar de huidige inrichting toe gecategoriseerd wordt (zie mijn punt 30 in de reactienota, blz. 13). Zie https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2023/05/11/bijlagehandreiking-crow-voorlopige-inrichtingskenmerken-gow30.

Kortom, ten tijde van uw amendement wás GOW30 al geïntroduceerd. De vraag die u nu moet stellen is: Hoe kan het dat het college nu op basis van hetzelfde afwegingskader tot een andere categorisering komt dan begin 2022 in het Mobiliteitsplan?

Ongeacht het antwoord blijkt uit deze gang van zaken dat het college, bijgestaan door verkeerskundigen, hier arbitrair en grillig mee omgaat. Hoe kan je anders op basis van dezelfde richtlijn nu eens hierop uitkomen en dan weer daarop? Zie mijn punt 28 in de reactienota. En ook de reactie van het college op punt 3 van de provincie: ‘wij blijven bij onze keuze’. Arbitrair dus. Het is een hele verbetering dat de categorisering die het college nu voorstelt, wél met de samenleving besproken is. Ook inhoudelijk is het beter, maar nog niet goed genoeg. De Slotlaan en de Voorheuvel tussen de Weeshuislaan en de Montaubanstraat zijn schoolvoorbeelden van GOW30 en moeten als zodanig gecategoriseerd worden. Zie wegencategoriseringsplan, blz. 8/39, zowel de tekst als de afbeelding. U hoeft niet bang te zijn dat dit leidt tot meer autoverkeer in het centrum. Er komt geen bord ‘Gebiedsontsluitingsweg’. Het heeft wel tot gevolg dat deze wegen eindelijk weer fietsstroken in de meerichting krijgen, overeenkomstig de inrichtingskenmerken. Zo was het tot 2017, toen het nog leuk was om door het centrum te fietsen. Daar gaat het mij om.

Slotlaan voor de herinrichting in 2017. Links het fietspad in de tegenrichting, rechts de fietsstrook in de meerichting, met fietssymbolen op de weg. Let op dat ook de Provincie, vanwege de bussen, gevraagd heeft deze wegen te categoriseren als GOW30. Zie de reactienota, blz. 8. Ook de 1e Hogeweg komt in aanmerking als GOW30. Daar is het probleem dat er nauwelijks onderscheid is tussen stoep en fietspad. Het college negeert al drie jaar uw unanieme motie ‘Veiligheid 1e Hogeweg’ om daar iets aan te doen. Zie https://zeist.raadsinformatie.nl/modules/6/Moties,%20amendementen%20en%20toezeggingen /1007499. Ook de Korte Steynlaan moet als GOW30 worden gecategoriseerd. Dit heeft geen gevolgen voor de inrichting. Het college heeft deze wegen gecategoriseerd als erftoegangswegen (ETW), alsof het woonstraten zijn. Dat is niet realistisch. Het college noemt deze categorisering zelf een

‘wensbeeld’. Daar hebben we niets aan. Er moet een realistische categorisering komen. Het college blijft hangen in hopeloos wensdenken en blijft maar proberen het doorgaand autoverkeer te laten ‘verdwijnen’. Als u denkt: dat wil ik ook, we willen immers een autoluw centrum, dan heeft u niets geleerd van de mislukking van de centrumvisie. Met het terugdraaien van de centrumvisie eind 2019 zijn we terug bij het verkeerscirculatieplan zoals ingevoerd in de jaren ’80. De visie van dat plan was om het doorgaand autoverkeer door het centrum te beperken door het te concentreren op de Slotlaan de ene kant op, en via de Voorheuvel (het tunneltje) de andere kant op. Minder dan dat kan niet. De afsluiting van de Voorheuvel is niet voor niets mislukt. Die twee wegen zijn elkaars tegenhanger. Samen faciliteren ze het doorgaand verkeer door het centrum. Het verbaast me dat er nu raadsleden zijn die de markt op de Slotlaan willen. Dat kan niet. Niet 7 dagen per week, dus ook niet 2 dagen per week. Hoe hardleers wil je zijn? Door de mislukking van de centrumvisie hebben we geleerd dat iedere reductie van doorgaand verkeer door het centrum leidt tot omrijden via de omliggende woonwijken: Wilhelminapark, Bloemenbuurt, Jacob van Lenneplaan, Lindenlaan. Daar gooit u het over de schutting.

Omdat die routes langer zijn, leidt het tot meer autoverkeer, dus meer vervuiling, meer kans op ongelukken, et cetera. Een direct gevolg van een autoluw centrum. Wilt u dat? Om de circulatie beter te begrijpen is in 2013 doorgerekend wat de gevolgen zouden zijn als er weer tweerichtingsverkeer op de Slotlaan kwam. Dat zou leiden tot een halvering van doorgaand verkeer door het Wilhelminapark, m.n. de Prins Hendriklaan, tot reducties van 20 tot 25 % op de Jacob van Lenneplaan en de Lindenlaan, en tot een afname van het totale autoverkeer in Zeist. Met andere woorden: in de huidige situatie ís het centrumverkeer al gereduceerd, ten koste van de omliggende woonwijken. Wilt u dat dat nog meer wordt? Dan moet u blijven pleiten voor een autoluw centrum. Als je in Google maps zoekt naar de route van Soesterberg naar Bunnik, word je geleid via de Voorheuvel, hoe graag we het ook anders zouden willen zien. De andere kant op is de aanbevolen route via de Woudenbergseweg, maar het scheelt maar één minuut met de Slotlaan. Het kan zo omslaan. Ik zou daarom voorzichtig zijn met de snelheidsverlaging op de Woudenbergseweg en de Schaerweijdelaan, die ook in dit plan zitten. Die maakt alternatieve routes relatief aantrekkelijker. Het leidt tot meer doorgaand verkeer door het centrum.

Hoe dan ook zou je verwachten dat het college deze snelheidsverlagingen doorrekent in het gemeentelijk verkeersmodel. Dat ontbreekt nu bij de stukken. Ik zou ook voorzichtig zijn met de versmalling van de Panweg en de Antonlaan, zoals weergegeven in 22 en 23 in het categoriseringsplan. Zie mijn punt 33 in de reactienota. Vraag aan de bewoners van de Bergweg hoe ‘blij’ ze zijn met hun versmalling in 2017 in het kader van de mislukte afwaardering van de Bergweg. Het college heeft nu besloten een stopverbod in te stellen op de Slotlaan. Een stopverbod! Dat is er zelfs niet op de Utrechtseweg. Dit is onverenigbaar met de voorgestelde categorie ETW. Het laat zien dat het college is vastgelopen in deze onrealistische categorisering. (Zie https://zoek.officielebekendmakingen.nl/gmb-2024-460426.html.) De hogepriesters van de Duurzaam Veilig-religie hebben 25 jaar verkondigd dat er binnen de bebouwde kom maar twee categorieën bestaan. Fietsstroken moesten verdwijnen. Een hele generatie is hiermee op het verkeerde been gezet. Rond 2019 kwamen ze eindelijk tot het inzicht dat er toch een tussencategorie moest komen. Die heet nu GOW30.

De opstellers van het GVVP hadden een vooruitziende blik. Weliswaar verwezen ze ook toen al naar Duurzaam Veilig, maar tegelijk hielden ze vast een oudere systematiek, met een tussencategorie ‘buurtverzamelweg’. Fietsstroken bleven daardoor behouden. Gelukkig maar. Wat blijkt nu? GOW30 komt volledig overeen met buurtverzamelweg, wat betreft functie, gebruik, inrichting met fietsstroken, maximumsnelheid 30 km/u, alles. In de achtergrondnotitie bij het Mobiliteitsplan stelde het college niet voor niets: ‘Net als bij een GOW bij Duurzaam Veilig is een buurtverzamelweg vooral gericht op doorstromen’. En wat blijkt? De Slotlaan was in het GVVP een buurtverzamelweg. Dus waarom niet nu ook een GOW30? Idem de Voorheuvel. Vooral omdat we inmiddels geleerd hebben dat het doorgaand autoverkeer zich niet laat weren. Het college suggereert nu bij vraag 31 in de reactienota dat bij een buurtverzamelweg alleen naar de verkeersintensiteit gekeken werd en nu bij de huidige systematiek naar overige criteria, alsof de intensiteit geen rol meer zou spelen. Zo zwart wit gesteld, is geen van beide waar. Ook het GVVP (bijlage 12) keek naar overige criteria, zoals gebruik, vorm en functie; en nog steeds vormt de verkeersintensiteit een belangrijk indelingscriterium. Zie het wegencategoriseringsplan, par.

4.1.4: ‘De hoeveelheid verkeer dat van een weg gebruik maakt (verkeersintensiteit) is mede leidend voor de best passende functie.’ In januari 2021 stelde het college in een bezwaarprocedure tegen de openstelling van de Voorheuvel voor autoverkeer eind 2019, dat de maximale CROW-richtwaarde van 5.000 tot 6.000 motorvoertuigen per etmaal voor wegen in een verblijfgebied niet als passend aan te merken is in de omgeving van de Voorheuvel, maar dat een verkeersintensiteit tussen de 3.000 en 4.000 veilig kan worden afgewikkeld (brief BZ.1.20.0012.003). De Voorheuvel zit inmiddels op bijna 6.000 auto’s per dag (wegencategoriseringsplan, bijlage 1). Hoe zit dat dan met die veilige afwikkeling? Het college categoriseert de Steynlaan, de 2e Hogeweg, de Antonlaan en de Montaubanstraat als GOW30, alle vier met 4 à 5.000 auto’s per dag, alle vier voormalige buurtverzamelwegen. In 2022 besloot het college fietsstroken (de fietsvoorziening behorend bij GOW30), aan te brengen op de Steynlaan. In het betreffende verkeersbesluit: ‘Gelet op het aantal verkeersbewegingen is het wenselijk dat fietsers een aparte fietsvoorziening krijgen’. De auto-intensiteit op de Slotlaan is 3.800, op de Voorheuvel bijna 6.000. Vergelijkbare intensiteiten, maar desondanks door het college gecategoriseerd als ETW, dus zonder fietsstroken. Dit is inconsequent.

Bovendien maakt het college (in het wegencategoriseringsplan bij de auto-intensiteiten in figuur 14 en bijlage 1) ten onrechte geen onderscheid tussen één- en tweerichtingsverkeer. Bij de afweging of er fietsstroken moeten komen, gaat het om de interactie tussen fietsers en auto’s in dezelfde richting. Dan doet het er weinig toe of er ook autoverkeer in de andere richting is. Bij een toetsing van de verkeersintensiteit aan normen die gelden voor tweerichtingsverkeer moet de intensiteit op wegen met eenrichtingsverkeer daarom in gedachten verdubbeld worden. De Slotlaan komt dan op 7.600 auto’s per dag, de Voorheuvel op bijna 12.000. Beide veel te veel voor een categorisering als ETW. Dan nog even de droge criteria volgens het Afwegingskader: • • • •

Heeft de weg voorrang op zijstraten? Ja. Is het een OV-route? Ja. Is het een hoofdfietsroute? Ja. Zijn er oversteekplaatsen? Ja.

• •

Zijn er stoplichten of rotondes? Ja (respectievelijk Slotlaan en Voorheuvel). Is de maximumsnelheid 30 km/u? Ja.

Al deze ja’s betekenen maar één ding: GOW30. En dus fietsstroken in de meerichting. Niet voor niets adviseerde Megaborn eind 2020: ‘doorlopende fietsvoorzieningen over de volledige lengte van de Slotlaan in beide richtingen’. Zie https://zeist.raadsinformatie.nl/document/9482337/1/RIB20_193%20Veiligheidsonderzoek%20 Slotlaan, Conclusies en aanbevelingen, punt 2. Kortom, het college categoriseert de betreffende wegen als ETW in strijd met alles. In de reactienota, punt 28 zegt het college: ‘In het wegencategoriseringsplan wordt nader uiteengezet op welke wijze het afwegingskader is gehanteerd bij de keuzes die er gemaakt zijn.’ Dat is voor deze wegen niet gebeurd. In de reactienota, punt 3 op blz. 8, reageert het college op het verzoek van de provincie om deze wegen als GOW30 te categoriseren, simpelweg als volgt: ‘Op de 1e Hogeweg, de Voorheuvel en de Slotlaan is het verblijven dominant ten opzichte van het doorstromen en daarom blijven we bij de keuze voor een ETW30.’ Deze keuze tussen verblijfs- en doorstroomfunctie is onzinnig. Deze kwaliteiten zijn te verschillend om onderling tegen elkaar af te kunnen wegen. GOW30 is juist bedoeld voor wegen met beide functies. Zie wegencategoringsplan, blz. 8/39, eerste regel. En par. 2.3.2.: ‘wegen die zowel een verblijfsfunctie als een doorstroomfunctie vervullen’. De betreffende wegen zijn daarvan schoolvoorbeelden.

Bovendien is de verblijfsfunctie op de stoep, maar we hebben het over de wegencategorisering, niet over de stoepencategorisering. Raadsleden, ga zelf fietsen op een drukke zaterdag op de Slotlaan en de Voorheuvel. Ga tussen stilstaande auto’s genieten van hun uitlaatgassen. Ervaar hoe het is om ter hoogte van Duetz (of hoe die winkel nu ook heet) te worden klemgereden. Ik was er getuige van hoe een fietser daar door de zijkant van een bus in de struiken geduwd werd. Het liep gelukkig goed af. Doe er iets aan. Zorg voor veilige fietsstroken, voor het te laat is. Accepteer doorgaand verkeer door het centrum en richt de wegen daarop in. Wen aan het idee dat de Slotlaan en de Voorheuvel opnieuw op de schop moeten. Wees kritisch over de onrealistische, inconsequente, arbitraire en ongemotiveerde categorisering van het college. Overigens ben ik van mening dat de bus terug moet naar de oorspronkelijke route.