01-21RV020 Bijlage 1 AB voorstel financien TONK

AB voorstel Steller

Joadri van Kempen, Jantine de Haan, Caroline van Wijgerden

Afdeling/team

Unit A&S, unit FIF

Datum

22-2-2021

Onderwerp

Financiën Tijdelijke Ondersteuning voor Noodzakelijke Kosten (TONK)

Volgnummer Geagendeerd

Voor besluitvorming

Bijlagen

2

Portefeuillehouder DB

S. Jansen

Te nemen besluiten: 1. Dat de regeling Tijdelijke ondersteuning voor noodzakelijke kosten (TONK) wordt uitgevoerd door de GR RDWI; 2. Dat de door het Rijk verstrekte uitvoerings- en programmakosten door de KRH gemeenten ter beschikking worden gesteld aan de GR RDWI; 3. Dat de uitvoering van de TONK door de KRH gemeenten worden gefinancierd en verantwoord zoals dat ook gebruikelijk is voor de andere regelingen die door de RDWI worden uitgevoerd (via Voorjaarnota, Najaarsnota en Jaarrekening).

Toelichting Bij Kamerbrief van 21 januari 2021 heeft het kabinet uitbreiding van het economisch steunen herstelpakket bekend gemaakt. Het steun- en herstelpakket bestaat uit diverse maatregelen. Deze maatregelen zorgen ervoor dat bedrijven hun personeel kunnen doorbetalen, bieden zelfstandigen een overbrugging en zorgen waar mogelijk voor behoud van liquiditeit via versoepelde belastingregelingen, compensatie en extra kredietmogelijkheden. Een nieuwe mogelijkheid is bedoeld voor huishoudens die door de huidige omstandigheden te maken hebben met een onvoorzienbare en onvermijdelijke terugval in hun inkomen, en die daardoor noodzakelijke kosten niet meer kunnen voldoen en waarvoor andere regelingen niet of onvoldoende soelaas bieden. Huishoudens die vanwege de coronacrisis een aanzienlijke terugval hebben gehad in hun inkomen, kunnen daarom een aanvraag indienen voor de Tijdelijke ondersteuning voor noodzakelijke kosten (TONK). De regeling is een tijdelijke uitbreiding c.q. versoepeling van de bestaande regeling voor bijzondere bijstand. Stappen besluitvorming en implementatie Informatie over de TONK is op 1 februari bekend geworden. Omdat zo snel mogelijk de dienstverlening moest worden ingericht, is direct gestart met de voorbereidingen. De besluitvorming over de regeling wordt daarom via een schriftelijke ronde gedaan.

De inhoud van de regeling is ambtelijk met de gemeenten voorbesproken. Om de regeling te kunnen uitvoeren, zijn de volgende zaken van belang:

[volgnummer]

25-2-2021

Pagina 1 van 6

Besluit over het uitvoeren van de TONK Aan het Algemeen bestuur wordt gevraagd akkoord te gaan met uitvoering van de TONK en het ter beschikking stellen van de middelen die door het Rijk via het gemeentefonds beschikbaar worden gesteld. In dit voorstel wordt uiteengezet hoe de financiering van de TONK geregeld is, wat de (financiële) risico’s zijn en hoe we zijn gekomen tot de inhoudelijke keuzes. Om de gemeenten inzicht te geven, zal de RSD het aantal aanvragen TONK, het aantal toekenningen en de toegekende bedragen tussentijds nauwlettend monitoren en de gemeenten hierover informeren. Alles afwegend stellen we voor om de regeling uit te gaan voeren, in het belang van de inwoners die zijn getroffen door een inkomensterugval als gevolg van de coronacrisis. Beleidsregel TONK Op basis van de nadere informatie die 1 februari 2021 bekend is geworden, wordt door het Dagelijks bestuur een besluit genomen over een tijdelijke beleidsregel waarin de nadere regels rondom de voorwaarden voor toekenning van de TONK vastgelegd zijn. Deze is ter informatie bijgevoegd. Inrichten van de organisatie De ICT-ondersteuning (aanvraagformulieren, rekenmodules etc.) moeten worden aangepast en medewerkers worden voorbereid. Dit alles kost enige tijd. De TONK gaat met terugwerkende kracht gelden van 1 januari tot en met 30 juni 2021. Het streven is om in de eerste week van maart operationeel te zijn.

Financiën TONK Verdeling van de middelen De middelen voor TONK ad € 130 miljoen worden in twee tranches via het gemeentefonds beschikbaar gesteld. De verdeling over de gemeenten is nog niet bekend. De eerste tranche van € 65 miljoen wordt naar verwachting uiterlijk aan het eind van het eerste kwartaal 2021 bekend gemaakt. Op basis van de verdeling van de extra bijstandsmiddelen in de decembercirculaire 2020, is een voorlopige raming gemaakt van de verdeling van de eerste tranche voor TONK over de 5 gemeenten:

gemeenten Bunnik De Bilt Utrechtse Heuvelrug Wijk bij Duurstede Zeist Totaal

raming TONK 1e tranche 19.000 100.000 103.000 45.000 216.000 483.000

Let wel: de werkelijke verdeling kan hiervan afwijken. De tweede tranche is vooralsnog gelijk aan de eerste tranche en daarmee zal de totale bijdrage vanuit het Rijk voor de 5 gemeenten rondom € 966.000,- bedragen. Bij de verdeling van de tweede tranche wordt door het Rijk de situatie rondom de maatregelen tegen het coronavirus aan het eind van het eerste kwartaal meegenomen. Het ministerie heeft aangegeven dat niet zeker is of dit op dezelfde wijze verdeeld zal worden. Daarnaast geldt dat op 2 februari 2021 in de Tweede Kamer een motie is

[volgnummer]

25-2-2021

Pagina 2 van 6

aangenomen die oproept om te monitoren of er voldoende middelen beschikbaar worden gesteld om de TONK ruimhartig uit te voeren. Als die middelen onvoldoende blijken te zijn, dan roept de motie de regering op om meer middelen ter beschikking te stellen. Via de decembercirculaire is er voor 2021 nog een extra bedrag toegevoegd voor bijzondere bijstand ad € 80.000,-. Dit zou eventueel als buffer ingezet kunnen worden. Verantwoording en monitoring Voorgesteld wordt om de middelen die gemeenten hiervoor van het Rijk ontvangen, één op één over te hevelen naar de GR RDWI voor de uitvoering van de regeling. Achteraf zullen wij via de reguliere P&C-documenten verantwoorden hoe deze middelen besteed zijn; een definitieve afrekening met de gemeenten vindt plaats via de Jaarrekening 2021. Tussentijds zullen wij de gemeenten op de hoogte houden van het verloop van de uitvoering van de regeling, de hoeveelheid aanvragen en de totale toegekende bedragen. Door het Rijk is aangegeven dat in juni een tussentijdse meting plaats zal vinden. Hieruit volgt dat de tweede tranche pas na afloop van de regeling (naar verwachting) beschikbaar wordt gesteld. Hierdoor kan niet tijdens de uitvoering van de regeling met zekerheid worden gesteld of de middelen voldoende zullen zijn.

Er hoeft geen verantwoording naar het Rijk plaats te vinden; verantwoording van de besteding van de middelen doen we dus alleen regionaal. Dat zullen we doen aan de hand van de uitvoeringskosten en programmakosten. Uitvoerings- en programmakosten TONK De middelen die door het Rijk beschikbaar worden gesteld, zijn bedoeld voor alle kosten voor uitvoering van de TONK. Het budget is dus (in afwijking van de Tozo-regeling) zowel voor de programma- als de uitvoeringskosten bedoeld. De werkelijke kosten zijn afhankelijk van het aantal aanvragen en het aantal verstrekkingen. Vooraf is niet vast te stellen in hoeverre er gebruik gemaakt zal worden van de TONK-regeling. De focus van de regeling zal liggen op woonkosten, al zijn vergoedingen voor andere noodzakelijke kosten mogelijk. Bij aanvragen wordt gekeken of sprake is van onvoorziene en onvermijdelijke terugval in inkomen per maand. Er wordt gekeken naar het actuele inkomen en naar vermogen, voor zover daar vrij over beschikt kan worden. Om een beeld te geven van de mogelijke kosten, is hieronder een berekening gemaakt, waarbij het aantal aanvragen een onzekere factor is. Vanuit het Rijk is gerekend met een percentage van 20% van de Tozo-3 aanvragen, zonder dat daarbij vooraf te voorspellen is wat het werkelijk aantal aanvragen zal zijn. Als we die lijn op onze regio toepassen, komen we uit op 240 TONK-aanvragen.

Bij de uitvoeringskosten moet rekening worden gehouden met alle aanvragen, ook de aanvragen die afgewezen worden. We rekenen met een percentage toekenningen van 80%. Bij de programmakosten moet naast het aantal ook rekening gehouden worden met het bedrag dat wordt toegekend. Dit is vastgelegd in de tijdelijke beleidsregel TONK (via een afzonderlijk DB-voorstel). Uitgaande van de tijdelijkheid van de regeling (6 maanden) en het feit dat het een tegemoetkoming is in kosten die belanghebbenden normaal gesproken ook hebben, is er een maximum vastgesteld op € 750 per maand, totaal € 4.500 over de hele periode. Let wel: dit is een maximum voor de hele periode; de gemiddelde uitkering zal lager zijn. We rekenen daarom met een gemiddelde verstrekking van € 4.000 totaal per toegekende aanvraag. Omdat het aantal aanvragen vooraf niet bekend is, is berekend wat de kosten zijn bij een bepaald aantal aanvragen:

[volgnummer]

25-2-2021

Pagina 3 van 6

Scenario 1: Implementatiekosten (vaste kosten) Uitvoeringskosten 100 x € 375,Programmakosten 80% x 100 x € 4.000 (gemiddeld) Totale kosten

€ 1.000,€ 37.500,€ 320.000,€ 358.500,-

Scenario 2 Implementatiekosten (vaste kosten) Uitvoeringskosten 300 x € 375,Programmakosten 80% x 300 x € 4.000 (gemiddeld) Totale kosten

€ 1.000,€ 112.500,€ 960.000,€ 1.073.500,-

Scenario 3 Implementatiekosten (vaste kosten) Uitvoeringskosten 500 x €375,Programmakosten 80% x 500 x € 4.000 (gemiddeld) Totale kosten

€ 1.000,€ 187.500,€ 1.600.000 € 1.788.500,-

Onder implementatiekosten zijn in dit geval de kosten van het bouwen van de Snelbalie door Centric opgenomen. De overige inzet ten behoeve van de inrichting van de systemen (denk aan het bouwen van het werkproces, het opstellen van een standaardrapportage, de beschikkingen en het administratief inrichten van de uitbetalingen en de verantwoording) is hierin niet begrepen. De huidige uitvoering gaat uit van de informatieplicht van de klant en een lage bewijslast, indien dit gewijzigd wordt dan is een nieuwe berekening van de uitvoeringskosten noodzakelijk. Argumenten voor gekozen richting Volgens de Gemeenschappelijke Regeling van de GR RDWI zal de TONK door de GR RDWI worden uitgevoerd omdat de regeling geënt is op de Participatiewet, het betreft een specifieke invulling van de bijzondere bijstand. De uitvoering van de Participatiewet is opgenomen in en belegd bij de Gemeenschappelijke Regeling van de GR RDWI. Het uit te voeren beleid is op basis daarvan voor alle vijf gemeenten gelijk.

De inhoudelijke keuzes zijn gemaakt op basis van onder andere: - De bedoeling van de regeling om inwoners voldoende tegemoet te komen die door de coronacrisis hun vaste woonlasten niet meer kunnen voldoen - De ervaringen die we tot nu toe hebben met betrekking tot de Tozo-klanten en de financiële problemen die zij ervaren - Een vergelijking met de (voorlopige) keuzes van andere gemeenten - Input vanuit de vijf KRH-gemeenten. De inhoudelijke keuzes zijn vertaald naar de tijdelijke beleidsregel TONK. Kanttekeningen en risico’s Grootte van de doelgroep Het is op voorhand moeilijk te zeggen hoe groot de doelgroep is. Tijdens de uitvoering van TONK zal moeten blijken hoeveel huishoudens noodgedwongen een beroep op de

[volgnummer]

25-2-2021

Pagina 4 van 6

regeling zullen doen. Het betreft een open einde regeling met een looptijd van een half jaar. Een mogelijke indicator voor het aantal aanvragen is het aantal aanvragen Tozo 3. We weten hoeveel huishoudens dat betreft, maar het is niet bekend in hoeverre zij ook problemen hebben met het betalen van de vaste woonlasten. Vooralsnog rekenen we met 20% van het aantal toegekende aanvragen Tozo 3. Dat komt neer op 240 toekenningen voor de TONK. In hoeverre die berekening realistisch is, zullen we al werkende weg moeten ervaren. Hoeveelheid en verdeling van de middelen Het Rijk gaat monitoren wat de extra uitgaven bijzondere bijstand zijn. De tweede tranche wordt mede gebaseerd op de extra uitgaven bijzondere bijstand. Het besluit over de verdeling van de tweede tranche wordt pas genomen nadat de regeling afgesloten wordt (namelijk de tweede helft van 2021). De besluiten rondom de TONK zullen dan allemaal al genomen zijn. Het is dus niet mogelijk het beleid aan te passen. Daarnaast is het feitelijk een open einde regeling; aangezien het om bijzondere noodzakelijke kosten gaat, is het niet mogelijk een budgetplafond in te stellen. Als iemand voldoet aan de voorwaarden, is verstrekking verplicht.

De hoogte van het nominaal toe te kennen bedrag en de percentages die aangehouden worden (percentage inkomensdaling en percentage woonkostencomponent) zijn keuzes die moeten worden vastgelegd in de beleidsregel. De RSD zal het aantal aanvragen TONK, het aantal toekenningen en de toegekende bedragen tussentijds nauwlettend monitoren en de gemeenten hierover informeren. Stappen afstemming Besproken met MT

Ja

Datum 23-2-2021

DB

Ja

4-3-2021

AB

Ja

25-3-2021

AO

Ja

16-2-2021

Resultaat Akkoord

Hoofdlijnen ambtelijk voorbesproken

MT voorstel Ingebracht op 23-2-2021 Managementteam RSD Kromme Rijn Heuvelrug In te vullen door secretariaat Besluit

Conform voorstel Anders:

Datum MT vergadering:

[volgnummer]

25-2-2021

Pagina 5 van 6

Handtekening directeur

DB voorstel Dagelijks bestuur van RDWI Kromme Rijn Heuvelrug In te vullen door secretariaat Ter informatie X

Voor besluit

Conform voorstel Anders:

Datum DB vergadering: 4 maart 2021 Handtekening voorzitter:

AB voorstel Dagelijks bestuur van RDWI Kromme Rijn Heuvelrug In te vullen door secretariaat Ter informatie x

Voor besluit

Conform voorstel Anders:

Datum AB vergadering: 25 maart 2021 Handtekening voorzitter:

Bijlagen - DB-voorstel beleidsregel TONK - Concept beleidsregel TONK

[volgnummer]

25-2-2021

Pagina 6 van 6