01-20240201 Bijdrage Ver. Lyceumkwartier

Raadsvoorstel Plan van aanpak Implementatie Omgevingswet 2024-2032 Ronde Tafel 1 februari 2024 Reactie en suggesties van Vereniging Lyceumkwartier Zeist Geachte raadsleden, Vanavond richten wij ons op een drietal punten te weten: 1) De rol van wijkvisies en wijkwaarden (bij de ontwikkeling van de Omgevingsvisie 2050) 2) Gebiedsindelingen, naar functie en perspectief 3) Participatie door wijk- en buurtverenigingen bij planontwikkeling (In de bijlage staan per bovengenoemd punt citaten uit het Raadsvoorstel Plan van aanpak Implementatie Omgevingswet 2024-2032 en de bijlagen, die behoren bij onderstaande tekst.) 1) Rol van wijkvisies en wijkwaarden De Vereniging Lyceumkwartier Zeist (VLZ) heeft in 2020 een wijkwaarden-propositie (wijkvisie) ontwikkeld in samenwerking met wijkbewoners. Deze waarden, zowel sociaalmaatschappelijk als ruimtelijk, zijn in 2021 aan het college voorgelegd als input voor de EZO. De EZO zou toen nog een 'waarden-gedreven' en 'bottomup' omgevingsvisie worden. Verschillende bewonersverenigingen van andere groene wijken namen dit initiatief over, wat leidde tot opname van de bekende ca 40 pagina’s met wijkwaarden-profielen in de EZO.

Echter, kritieken op de gebrekkige uitwerking van de 'Waardenweger' brachten de vraag naar voren: hoe worden deze wijkwaarden concreet toegepast bij beleids- en planontwikkelingen? De verwachting was dat in de Omgevingsvisie Zeist 2050 wijkwaarden sterker uitgewerkt en verankerd zouden worden. Desondanks lijkt er nu een omgekeerde beweging plaats te vinden, waarbij wijkvisies volgens het Raadsvoorstel slechts een "notering van belangen" zijn en "wijkperspectieven" genoemd zouden moeten worden. Dit staat haaks op het feit dat wijkwaardenprofielen voortkomen uit brede dialogen onder wijkbewoners en boven-individuele, collectieve omgevingsbelangen van bewoners vertegenwoordigen. Dit schaalniveau van collectieve belangen is zelfs erkend door de hoogste bestuursrechter. Het Raadsvoorstel suggereert dat ‘wijkwaarden en wijkbelangen’ per definitie moeten wijken voor het ’Algemeen Zeister belang’. ‘Wijkbelangen’ en ‘Algemeen belang’ kunnen echter prima in elkaars verlengde liggen. Beide vertegenwoordigen aansluitende schaal- en abstractieniveaus. Daarnaast: Door wijkwaarden expliciet te maken en formeel te erkennen kunnen bovendien eventuele conflicten met het Algemeen belang ‘aan de voorkant’ geïdentificeerd en bespreekbaar gemaakt worden.

Tot slot, ondanks de ambitie in het Uitvoeringsprogramma Coalitieakkoord 2022-2026 om samen met wijken de mogelijkheden van wijkvisies te verkennen, lijkt het Plan van Aanpak (PvA) Omgevingsvisie 2050 hier geen recht aan te doen. Er wordt volstrekt onvoldoende tegemoetgekomen aan coalitieafspraken, zoals de ontwikkeling en implementatie van een werkwijze voor wijkvisies in samenspraak met wijken en buurten, inclusief experimenten met wijkbudgetten. De vraag rijst waarom deze afspraken niet worden nageleefd in het PvA. We verzoeken daarom aan coalitiepartijen: - Wilt u uw verkiezingsbeloften gestand doen en het college verzoeken om de diskwalificerende termen voor wijkvisies en wijkwaarden te schrappen uit het PvA Omgevingsvisie 2050? Email: lyceumkwartier@gmail.com Website: www.lyceumkwartierzeist.nl

Postadres: Lindenlaan 32, 3707 ES Zeist Facebook: www.facebook.com/lyceumkwartier.zeist

-

En bovendien een motie of amendement aannemen waarin in het komende Omgevingsvisietraject de belangrijke rol en functie van wijkvisies en wijkwaarden (in samenspraak met de daartoe door bewoners gemandateerde wijkbelangenverenigingen en zoals al aangezet in de EZO) goed verder ontwikkeld en geborgd worden?

Uiteraard helpen wij u graag met de formulering en onderlinge afstemming van een dergelijk amendement. 2) Indeling en grenzen van kernen, wijken en buurten Het Raadsvoorstel en het PvA Omgevingsvisie 2050 suggereren dat de gebiedsgerichte aanpak mogelijk niet altijd overeen zal komen met de logische wijkindeling volgens bewoners. Volgens de Omgevingswet moet het Omgevingsplan een evenwichtige functietoedeling aan locaties hebben, rekening houdend met alle betrokken belangen. Digitale visualisatie maakt verschillende gebiedsindelingen voor beleidsthema’s (kaartlagen) mogelijk. In verband met de gezochte aansluiting tussen Omgevingsvisie en Omgevingsplan lijkt het ons echter niet mogelijk om bestaande indelingen (grenzen) van kernen, wijken en buurten zoals die voortvloeien uit de thans vigerende bestemmingsplannen, uit de Omgevingsvisie te schrappen.

Verzoek aan de raad Om redenen van historische consistentie, maar ook juist vanwege verdere ontwikkeling van wijkidentiteiten en wijkwaarden, verzoeken wij uw raad een motie te formuleren en aan te nemen waarin het college opgeroepen wordt om - in overleg met wijk- en buurtverenigingen en gebaseerd op de huidige bestemmingsplannen - ten spoedigste een raadsvoorstel aan de raad voor te leggen waarin staat dat: - De grenzen van de Zeister kernen, wijken en buurten vastgelegd worden, in lijn met vigerende bestemmingsplannen, - De correcte wijk- en buurtgrenzen doorgegeven worden aan het CBS, zodat de statistieken en kerncijfers van wijken en buurten wél door het CBS op juiste wijze kunnen worden berekend en gepubliceerd en - De vastgestelde kern-, wijk- en buurtgrenzen t.z.t. ook als een kaartlaag opgenomen worden in het Omgevingsplan. 3) Participatie door buurt- en wijkverenigingen In het Afwegings- en Toetsingskader Participatie Omgevingswet Gemeente Zeist 2024 worden buurt- en wijkverenigingen genoemd als belanghebbenden bij o.a. Omgevingsplanactiviteiten. Wij onderscheiden v.w.b.

participatie bij ruimtelijke initiatieven drie belangen-niveaus: - Persoonlijke, individuele belangen, - Gecollectiveerde wijkbelangen - Algemene Zeister belangen Volgens het bovengenoemde Afwegings- en Toetsingskader behoren wijk- en belangenverenigingen pas door initiatiefnemers in de participatie te worden betrokken als: - De straat- of wijkstructuur wordt aangepast door het initiatief, - Het initiatief hinder of gevaar veroorzaakt, moeten ook degenen die last hebben van deze hinder of dit gevaar worden betrokken. - Het initiatief invloed heeft op erfgoed of groen, moeten ook belangenverenigingen die deze belangen behartigen, worden betrokken. Email: lyceumkwartier@gmail.com Website: www.lyceumkwartierzeist.nl

Postadres: Lindenlaan 32, 3707 ES Zeist Facebook: www.facebook.com/lyceumkwartier.zeist

Bovenstaande lijkt ons een te vergaande inperking van gelegenheden waarbij participatie van wijk- en belangenverenigingen gezocht zou moeten worden. De wijkbewoners-verenigingen zijn de hoeders van de collectieve wijkwaarden en -belangen van de bewoners van een buurt of wijk. Voorkomen moet worden dat initiatiefnemers, door de kring van ‘belanghebbenden’ zeer eng te definiëren, schade toebrengen aan andere wijkbelangen dan in het Afwegings- en Toetsingskader Participatie Omgevingswet Gemeente Zeist 2024 genoemde lijstje van participatie-situaties voor bewoners(belangen)verenigingen. Verzoek aan uw Raad Graag een motie met het verzoek aan college om: 1) In de participatie-instructies aan initiatiefnemers op te nemen dat zij dienen te verifiëren of het initiatief strijdig is met de in EZO gepubliceerde wijkwaarden, 2) Bij strijdigheid van het initiatief met wijkwaarden (of ingeval van twijfel) advies te zoeken bij de betrokken kern-, buurt-,of wijkvereniging en 3) Ervoor te zorgen dat de gemeente in geval van mogelijke strijdigheid van het initiatief met de wijkwaarden (het ontbreken van) een advies van een wijkvereniging mee zal wegen bij de afwegingen en besluitvorming omtrent het initiatief. Bijkomend voordeel is dat daarbij vanuit de ruime ervaring van de bewoners- en belangenverenigingen ook hulp geboden kan worden bij het organiseren van de participatie.

Dat zal de effectiviteit van toekomstige participatie zeer ten goede komen en de kans op escalerende conflicten aanzienlijk verkleinen.

Met vriendelijke groet, Ed Nijssen, voorzitter en Claire van Oirsouw, secretaris

Vereniging Lyceumkwartier Zeist

Email: lyceumkwartier@gmail.com Website: www.lyceumkwartierzeist.nl

Postadres: Lindenlaan 32, 3707 ES Zeist Facebook: www.facebook.com/lyceumkwartier.zeist

Bijlage

Relevante citaten uit Raadsvoorstel Plan van aanpak Implementatie Omgevingswet 2024-2032 en de bijlagen (per punt van de Reactie en suggesties van Vereniging Lyceumkwartier Zeist voor de Ronde Tafel 1 februari 2024)

1) Rol van wijkvisies en wijkwaarden p. 2 Raadsvoorstel, RV 270746/24RV001 We maken bij het opstellen van de Omgevingsvisie gebruik van de wijkvisies die al zijn opgesteld. Deze bevatten waardevolle informatie. Wel zijn we ons ervan bewust dat de wijkvisies weergaven van de huidige situatie zijn, opgeschreven door de bewoners zelf. We spreken daarom over wijkperspectieven. We willen via het Omgevingsvisietraject gemeenschappelijke ambities en waarden bespreekbaar maken en gezamenlijk een koers bepalen voor de opgaven die er zijn. Te denken valt aan hoe we willen inspelen op het veranderende klimaat, de energietransitie en de groeiende woningbehoefte. Dit vraagt om een visie op de toekomst van Zeist en dit is meer dan een optelling van gebieds- en of wijkperspectieven. p. 2 Plan van aanpak Omgevingsvisie Zeist 2050 We maken bij het opstellen van de Omgevingsvisie gebruik van de wijkvisies die al zijn opgesteld. Deze bevatten waardevolle informatie. Wel zijn we ons ervan bewust dat de wijkvisies met name een notering van belangen van inwoners zijn. We spreken daarom over wijkperspectieven. Daarnaast willen we via het Omgevingsvisietraject gemeenschappelijke belangen bespreekbaar maken en hier gezamenlijk een koers voor bepalen (overstijgend aan wijkperspectieven), zoals het inspelen op het veranderende klimaat, de energietransitie en de groeiende woningbehoefte.

Dit vraagt om een visie op de toekomst van Zeist en dit is meer dan een optelling van gebieds- en of wijkperspectieven.

2) Indeling en grenzen van kernen, wijken en buurten p. 3 Raadsvoorstel RV 270746/24RV001 en p. 2 Plan van aanpak Omgevingsvisie 2050 Overigens komt de gebiedsgerichte aanpak en uitwerking van de Omgevingsvisie mogelijk niet altijd overeen met de wijkindeling die logisch is voor bewoners. De gebiedsindeling hangt onder meer af van doelen en opgaven per gebied en van het gebiedstype (woongebied, werkgebied, recreatiegebied, etc.). p. 3 Plan van Aanpak Implementatie Omgevingswet 2024-2032 Overigens geldt voor zowel de omgevingsvisie als het omgevingsplan dat de gebiedsgerichte aanpak en uitwerking mogelijk niet altijd overeenkomt met de wijkindeling die logisch is voor bewoners. Voor het omgevingsplan heeft dit vooral met praktische redenen te maken, zoals de begrenzing van de huidige geldende ruimtelijke plannen. De precieze begrenzing komt in de transitiestrategie te staan. Voor de omgevingsvisie geldt dat dit onder meer afhangt van doelen en opgaven per gebied en van het gebiedstype (woongebied, werkgebied, recreatiegebied, etc.).

Email: lyceumkwartier@gmail.com Website: www.lyceumkwartierzeist.nl

Postadres: Lindenlaan 32, 3707 ES Zeist Facebook: www.facebook.com/lyceumkwartier.zeist

3) Participatie door buurt- en wijkverenigingen p. 8 Afwegings- en Toetsingskader Participatie Omgevingswet Gemeente Zeist 2024 Ad 1: Definitie van alle belanghebbenden en tijdigheid. Om te beginnen moet worden bepaald wie allemaal als belanghebbenden worden beschouwd bij een initiatief. Dit begint met de omwonenden die direct zicht hebben op het initiatief. Bij kleinere initiatieven kan dit beperkt blijken te zijn tot slechts enkele buren aan weerszijden en mogelijk ook enkele achterburen en/of mensen aan de overkant van de straat. Bij grotere initiatieven, vooral bij bouwprojecten met een aanzienlijke bouwhoogte, zal dit een grotere groep omwonenden betreffen. In ieder geval iedereen die direct zicht heeft vanaf hun perceel op het initiatief. Het zichtcriterium is echter niet het enige relevante criterium. De ruimtelijke impact van het initiatief kan op verschillende manieren worden ervaren, zoals de invloed op verkeer, parkeersituaties, geur, licht, trillingen, geluidshinder, waterbeheer, erfgoed, lokale economie, groen (landschap, klimaatbestendigheid, biodiversiteit, enzovoort). Dit betekent dat er een bredere groep belanghebbenden kan zijn, afhankelijk van deze verschillende aspecten.

Overweeg ook de volgende gevallen en de bijbehorende extra belanghebbenden: • In geval van aanzienlijke verkeerstoename door het initiatief, moeten ook degenen die langs de aanrijroutes wonen, werken of recreëren worden betrokken. • Als de straat- of wijkstructuur wordt aangepast door het initiatief, moeten ook buurt- of wijkverenigingen worden betrokken. • Als het initiatief hinder of gevaar veroorzaakt, moeten ook degenen die (zoveel mogelijk op basis van objectieve maatstaven) last hebben van deze hinder of dit gevaar worden betrokken. • Als het initiatief invloed heeft op erfgoed of groen, moeten ook belangenverenigingen die deze belangen behartigen, worden betrokken.

Email: lyceumkwartier@gmail.com Website: www.lyceumkwartierzeist.nl

Postadres: Lindenlaan 32, 3707 ES Zeist Facebook: www.facebook.com/lyceumkwartier.zeist