00-23RV047 rv Advies Nieuwe Verbindingen Den Dolder (gewijzigd)

RAADSVOORSTEL Advies Nieuwe verbindingen Den Dolder (gewijzigd)

Portefeuillehouder

Ontvangst griffie

16 augustus 2023

Interne werkbijeenk.

07 september 2023

Ronde Tafel

21 september 2023

Zaak/stuknummer

E. Gielink 214008

Debat

28 september 2023

Besluit college

04 juli 2023

Raadsvergadering

07 november 2023

Opsteller

Walter van Dijk

Onderwerp Advies Nieuwe Verbindingen Den Dolder Doel van het voorstel Het vaststellen van benodigde aanpassingen aan de verkeersstructuur van Den Dolder om, na afsluiting van de spoorwegovergang voor gemotoriseerd verkeer, Den Dolder bereikbaar, verkeersveilig en leefbaar te houden. Voorgesteld besluit 1. In te stemmen met het adviesrapport Nieuwe Verbindingen Den Dolder. 2. Het college van B&W opdracht te geven om, in samenwerking met onder meer het Rijksvastgoedbedrijf, Atelier Rijksbouwmeester en ProRail, te komen tot een aan de Raad ter besluitvorming voor te leggen definitieve oplossing voor de zuidelijke kortsluitroute. Waarbij vanuit een bredere waardenafweging én een meer uitgewerkt ontwerp, de impact en consequenties in beeld worden gebracht van de varianten over Den Engh, de route via bestaande wegen Fornheselaan/A.Foxlaan (3-taksvariant) en de variant waarbij geen kortsluitroute wordt aangelegd.

Besluit Raad 07 november 2023:

Inhoud (korte samenvatting) Na een zorgvuldig en uitgebreid traject van onderzoek en participatie is het adviesrapport Nieuwe Verbindingen Den Dolder gereed. Het advies is op 6 juni jongstleden gepresenteerd aan de inwoners nadat het eerder al was gedeeld en van input voorzien door twee kerngroepen en de klankbordgroep. Van 7 juni tot en met 21 juni konden inwoners reacties geven op het advies. De beantwoording is terug te lezen in de reactienota. Het adviesrapport is het resultaat van een intensief proces waarin samen met inwoners, ondernemers en stakeholders op zoek is gegaan naar de beste oplossing voor het dorp. Dat was geen eenvoudige opgave. De tijd die is genomen en nodig is om inwoners mee te nemen in alle stappen en keuzes die gemaakt zijn maakt dat we blij zijn met het resultaat. Vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid met partijen als ProRail, provincie Utrecht maar ook Rijksvastgoedbedrijf denken we passende oplossingen te hebben gevonden voor een complex vraagstuk.

Pagina 1 van 13

De studie is de uitwerking van het raadsbesluit uit 2019. Toen werd het besluit om de spoorwegovergang in Den Dolder af te sluiten voor gemotoriseerd verkeer herbevestigd. Daar hoort ook de aanpassing van de aansluiting Pleineslaan/Nieuwe Dolderseweg (N238) en Pleineslaan/Oude Dolderseweg bij, een kortsluitroute aan de zuidkant tussen N238 en centrum en eventuele aanpassingen in het centrum van Den Dolder. In dit proces is vanaf het begin in 2020 intensief samengewerkt met de provincie Utrecht. De kern van het adviesrapport is dat de aansluiting van de Pleineslaan op de Nieuwe Dolderseweg (N238) het beste als een VRI-kruispunt (kruispunt met stoplichten) kan worden uitgevoerd. Ook wordt een ontwerp voorgesteld voor de aansluiting van de Pleineslaan op de Oude Dolderseweg. Uit de studie is geen eenduidige conclusie te trekken over de beste route voor een kortsluitroute aan de zuidkant. Alle onderzochte mogelijkheden hebben voor- en nadelen die niet objectief met elkaar te vergelijken zijn. Verkeerskundig gezien is een route over landgoed Den Engh het meest wenselijk. Ook vanuit de kerngroep, die kritisch mee heeft gekeken met het proces, wordt dit ondersteund, tegelijkertijd wordt gepleit voor een visie voor heel Den Dolder. Een route over landgoed Den Engh is echter een verandering die ingrijpt op het cultuurhistorische karakter van het landgoed.

Hierover vindt daarom overleg plaats met het Rijksvastgoedbedrijf (RVB), eigenaar van het landgoed, en atelier Rijksbouwmeester (adviseur van RVB). Geadviseerd wordt, om voor de zuidkant, samen met RVB, een vervolgtraject te starten om tot een definitieve oplossing voor een kortsluitroute te komen. Daarin wordt, vanuit een bredere waardenafweging, gekeken naar het toekomstperspectief van Den Dolder, wat de ruimtelijke en cultuurhistorische kwaliteiten van het landgoed zijn en de benodigde verkeersstructuur. Voor het centrum ligt er een inrichtingsontwerp, wat tot stand is gekomen samen met winkeliers en bewoners. Omdat auto's straks niet meer over de overweg kunnen rijden krijgt het centrum van Den Dolder aan de zuidkant het karakter van een centrum met verblijfsfunctie. Om de aanwezigheid van auto's, fietsers, voetgangers en laad- en losverkeer zo goed mogelijk samen te laten gaan én het centrum een prettiger verblijfsgebied te maken wordt het heringericht. Voorgesteld wordt om de conclusies uit het adviesrapport over te nemen. Daarmee wordt het onderzoeks- en participatieproces van deze fase afgerond.

VERDIEPING Inleiding (met aanleiding en historie; voorafgaande raadsbesluiten met link) Met het project Nieuwe Verbindingen geven we uitvoering aan het raadsbesluit van 2019 waarin het besluit om het volledige ‘Drieluik Den Dolder’ uit te voeren en de spoorwegovergang in Den Dolder af te sluiten voor gemotoriseerd verkeer herbevestigd werd. Begin 2020 is gestart met de uitvoering van het raadsbesluit, het project ‘Nieuwe Verbindingen Den Dolder’, waarbij gezocht is naar een passende en integrale oplossing voor een complex inpassingsvraagstuk. Het ging daarbij over aanpassing kruispunt Pleineslaan/N238, kortsluitroute zuidkant N238/centrum en afsluiten van de overweg voor gemotoriseerd verkeer, maar ook over de komst van de politieacademie en de doorfietsroute. Vanwege de beperkte beschikbare openbare ruimte is het een uitdaging om een verkeerskundig inpasbare oplossing te vinden waarbij ook rekening gehouden wordt met andere waarden zoals natuur en cultuurhistorie. Den Dolder moet ook in de toekomst bereikbaar, veilig en leefbaar blijven.

Bij besluitvorming in 2019 vroeg uw raad nadrukkelijk aandacht voor: - Nieuwe ontwikkelingen - Een oplossing voor Openbaar Vervoer - Een oplossing voor laden en lossen van vrachtverkeer in het centrum - Een oplossing voor landbouwverkeer - Samenwerking met provincie Utrecht - Samen met inwoners, winkeliers en ProRail een proces te doorlopen van ontwerp, uitwerking en goedkeuring van een verkeersbesluit.

Historie

Pagina 2 van 13

De overweg wordt afgesloten voor gemotoriseerd verkeer. In 2001 heeft het ministerie van (toen nog) Verkeer en Waterstaat aan ProRail al verzocht om door ondertunneling de veiligheid van het spoor tussen Utrecht en Den Dolder te vergroten. Vele studies en varianten verder kwam daar in 2006 de toezegging door uw raad bij voor een veilige fietsroute naar de nieuwe Brede School aan de noordkant van het spoor. Al in 2008 werd tot het ‘Drieluik Den Dolder’ besloten. In 2011 werden na een uitgebreid participatietraject en variantenstudie ontwerpen vastgesteld. In 2013 zijn afspraken met ProRail vastgelegd in een overeenkomst (13RV0009). Ook werd toen besloten tot het uitvoeren van een veiligheidsonderzoek nadat de langzaam verkeerstunnel gerealiseerd was en in gebruik genomen. In 2019 zijn de resultaten van dat verkeersveiligheidsonderzoek aan uw raad voorgelegd (19RV049). Proces na raadsbesluit 2019 Eind 2019 is uw raad in een raadsinformatiebrief (RIB345839) geïnformeerd over de verdere aanpak van het proces: Het project ging verder onder de naam ‘Nieuwe Verbindingen Den Dolder’ en werd verdeeld in drie deelprojecten, Noord, Zuid en Centrum. Er werd aangegeven wat er moest gebeuren, welke aanpak daarbij werd gehanteerd en op welke wijze de participatie vorm werd gegeven. De uitbraak van corona begin 2020 zorgde voor een aantal noodzakelijke aanpassingen in de aanpak en het proces.

Eind 2020 is een omgevingsmanager aangesteld en een onderzoeksbureau aangetrokken. Vervolgens is het participatietraject gestart, (zie bijlage 3 participatienota verkenningsfase) De betrokkenheid vanuit de inwoners was groot en verliep constructief. Er is veel input geleverd, meegedacht en kritisch meegekeken. Dit gaf meer inzicht in de complexiteit van de opgave maar ook in de dilemma's en de wensen. Duidelijk werd ook dat de provinciale weg nu al een drukke verkeersader is. Met het verkeer dat erbij komt zijn op het kruispunt grote aanpassingen nodig om het verkeer veilig te kunnen laten stromen. Tot voor 2019 is nooit goed in beeld gebracht wat de ruimtelijke effecten zijn van de keuzes die eerder zijn gemaakt. Dat betekent dat de destijds voorgestelde aansluitingen niet mogelijk zijn zonder aanpassingen in ruimtebeslag of benodigde gronden van derden. De verkeersaantallen hebben daarnaast ook invloed op natuur-, milieu- en geluidseffecten en dus ook op de leefbaarheid. Verdiepingsfase 2022 Vanwege de complexiteit van de opgave is begin 2022 een verdiepingsfase gestart, samen met twee kerngroepen van elk 13 inwoners. Om uit te zoeken of de uitkomsten/ontwerpen/ideeën uit de inventarisatiefase ook werkelijk inpasbaar waren. Zorgvuldigheid ging daarbij boven snelheid. Voor de opgave in Noord ging het om de keuze tussen een rotonde of een VRI-kruispunt (verkeerslichten).

Voor de opgave in Zuid bleek dat het ontwerp uit 2013 niet inpasbaar was, het voldeed niet aan de landelijke en provinciale richtlijnen, waardoor de verkeersveiligheid en bereikbaarheid onvoldoende gewaarborgd zijn. Dit heeft onder andere te maken met de voor dat ontwerp benodigde aanpassingen aan de tunnelbakconstructie waar de provincie vanuit veiligheidsoogpunt geen toestemming voor verleent. Daarom is gekeken naar een aansluiting met een route via het bestaande wegennetwerk of een aansluiting met een geheel nieuwe route (via landgoed Den Engh). Er is gekeken naar een inpassing zonder gebruik te hoeven maken van particuliere percelen en zonder de constructie van de tunnelbak aan te hoeven passen. Dit is o.a. de reden dat op het kruispunt in snelheid wordt teruggegaan naar 60 km/h en dat het meer naar het zuiden is verplaatst. Ook is als 0-variant de situatie in beeld gebracht wanneer geen kortsluitroute wordt aangelegd en het verkeer over de Oude Dolderseweg vanaf de rotonde Hertenlaan wordt geleid. Voor het Centrum is een andere aanpak gekozen, Daar ging het vooral om de herinrichting waarbij veel aandacht voor laden/lossen, leefbaarheid van het Centrum en verkeersveiligheid, met behoud van parkeerplaatsen, Naast de verkeerskundige studie is een maatschappelijke studie uitgevoerd: onderzoek naar de te verwachten impact van de verschillende varianten op de omgeving.

De maatschappelijke studie bestond uit meetbare gegevens zoals impact op milieu, geluid, ecologie, bomeninventarisatie, cultuurhistorie, maar ook uit de sociale impact. Dat wat niet te meten is maar wat inwoners wel weten. De aanpak en uitkomsten van beide studies zijn terug te vinden in het adviesrapport Nieuwe Verbindingen Pagina 3 van 13

Den Dolder van 27 juni 2023 en in de participatienota's van de verdiepings- en verkenningsfase (bijlagen 1, 2 en 3) Dilemma’s Tijdens de studie kwam een aantal dilemma's naar voren. Zorgvuldigheid versus snelheid Er ligt grote druk op het project om voortgang te boeken, keuzes te maken en te streven naar het aanpassen van de overweg in 2026. Dit heeft onder andere te maken met de beschikbaarheid van middelen maar ook met de veiligheid van de overweg. Omdat er in het verleden veel weerstand was tegen het afsluiten van de overweg is gekozen voor een zorgvuldig proces waarbij inwoners en ondernemers meegenomen zijn door stappen en keuzes transparant te maken. Door ingebrachte ideeën serieus te nemen. En tot op detailniveau een aantal mogelijkheden uit te werken om te onderzoeken of deze ook inpasbaar zijn. Hierdoor is er, in ieder geval bij een deel van de bewoners, waardering en begrip ontstaan voor de complexiteit van de opgave. Verkeerskundige opgave versus ruimtelijke ontwikkeling heel Den Doler (visie) We hebben uitvoering gegeven aan eerdere besluitvorming rond de verkeersstructuur in het dorp Den Dolder en daarmee aan de afspraken die we met ProRail hebben gemaakt. En hoe wenselijk een visie op Den Dolder ook is, het was geen onderdeel van de opgave. Bovendien is het dorp voortdurend in ontwikkeling.

Bij de komst van ontwikkelingen moeten de wegen al worden aangepast omdat het verkeer anders niet meer efficiënt kan doorstromen. Met de kerngroep is afgesproken dat de behoefte aan een visie op Den Dolder wel nadrukkelijk onder de aandacht van college en gemeenteraad wordt gebracht Maatschappelijk draagvlak De afsluiting van de spoorwegovergang voor gemotoriseerd verkeer blijft een gevoelig onderwerp onder de plaatselijke bevolking en ondernemers. Inmiddels is duidelijk dat de overweg afgesloten gaat worden maar de de meningen blijven verdeeld. Een deel van de inwoners vindt het afsluiten van de overweg een goede zaak . Nu afsluiting een gegeven is concentreert de discussie zich op de zuidelijke ontsluitingsroute en met name waar het meeste autoverkeer langs gaat komen. Een route over landgoed Den Engh kan mede daardoor (minste invloed op directe leefomgeving) op een breder draagvlak rekenen.

Pagina 4 van 13

Afweging De studie is een verkeerskundige studie, bedoeld om uiteindelijk de spoorwegovergang in het centrum veiliger te kunnen maken voor kwetsbare verkeersdeelnemers zoals voetgangers en fietsers. En om de verkeerscirculatie in en om het dorp te verbeteren. Daarnaast is onderzoek gedaan naar ecologie, bomen, milieu en cultuurhistorie. Een objectieve vergelijking tussen deze waarden is niet mogelijk. De opgave is complex en vraagt om een maatwerk oplossing. Daarvoor moeten keuzes gemaakt worden. In de studie zijn verschillende mogelijkheden onderzocht, maar we beseffen dat bij elke onderzochte variant ook bewoners benadeeld zullen worden, bijvoorbeeld omdat er meer verkeer door hun straat komt. En dat ook andere belangen en waarden, met name cultuurhistorie, een rol spelen. Kijkend naar de toekomst is duidelijk dat de overweg hoe dan ook wordt afgesloten. Het is dus beter om, nu nog invloed uitgeoefend kan worden, zelf te bepalen hoe de verkeersstructuur wordt aangepast. Kernwaarden voor de studie zijn: • bereikbaarheid, • (verkeers)veiligheid • leefbaarheid. Bereikbaarheid Het maken van een kortsluitroute is vanuit het oogpunt van bereikbaarheid van de ondernemers in het centrum van groot (economisch) belang. Dit was een belangrijke voorwaarde in de besluitvorming rond het Drieluik.

De VRU (Veiligheidsregio Utrecht) heeft aangegeven dat een nieuwe verbinding tussen de provinciale weg en het centrum van Den Dolder noodzakelijk is, zodat de opkomsttijd onder de norm van 8 minuten blijft. Vanuit oogpunt van bereikbaarheid vinden we het onwenselijk om geen kortsluitroute aan te leggen. Ook wordt de Oude Dolderseweg dan een drukke weg die als gevolg van de grote aantallen motorvoertuigen verbreed moet worden. Daar horen vrij liggende fietspaden bij waarvoor tuinen en particuliere gronden nodig zijn. De uitkomst van het stikstofonderzoek geeft aan dat juist deze variant een stikstofprobleem oplevert. Verkeersveiligheid Het veiliger maken van de overweg zou niet moeten leiden tot het verkeersonveiliger maken van andere delen van Den Dolder. Met het afsluiten van de spoorwegovergang wordt het op andere wegen in Den Dolder niet verkeersonveiliger. Dat kwam zowel uit het rapport van Goudappel Coffeng uit 2019 naar voren als uit de uitwerking van de schetsontwerpen. Leefbaarheid/sociale verbinding Een deel van de bewoners en ondernemers zien het afsluiten van de overweg als een splitsing van het dorp ook al blijft de overweg open voor langzaam verkeer. De zorg is dat Den Dolder uit losse delen gaat bestaan en de sociale verbinding verloren gaat. Ondernemers zijn bang klanten te verliezen door de kortsluitroute.

Daar staat tegenover dat mensen nu lang moeten wachten voor de overweg, dus in reistijd zal het niet veel verschil maken. De toename van de hoeveelheid verkeer en de daarbij behorende overlast voor bewoners van de Fornheselaan, Vliegdennen en de Andreas Foxlaan wordt als onacceptabel gezien door de kerngroep, omdat er substantieel meer autoverkeer langskomt. Zoals de kerngroep ernaar kijkt verwachten ze weinig draagvlak voor deze variant. Ook de provincie ziet de hoeveelheid verkeer in combinatie met de doorfietsroute over de Andreas Foxlaan als onwenselijk. Aanvullende onderzoeken Er zijn quickscans uitgevoerd voor ecologie, bomen, milieu en cultuurhistorie. Uit de onderzoeken kwamen geen opvallende conclusies waardoor een variant niet mogelijk zou zijn. Daarmee vormden ze geen onderscheidende criteria. Wel moet op alle gebieden in een latere fase opnieuw onderzoek worden gedaan, om te bepalen welke maatregelen nodig zijn. Uit de cultuurhistorische effectrapportage (CHER) die is uitgevoerd kwam naar voren dat een route via het landgoed wel ingrijpt op het karakter van het landgoed. Afhankelijk van hoe de route loopt kunnen er ook mogelijkheden zijn om delen van het landgoed te versterken. Belangen Er zijn quickscans uitgevoerd voor ecologie, bomen, milieu en cultuurhistorie. Uit de onderzoeken kwamen geen opvallende conclusies waardoor een variant niet mogelijk zou zijn.

Daarmee vormden ze geen onderscheidende criteria. Wel moet op alle gebieden in een latere fase opnieuw onderzoek Pagina 5 van 13

worden gedaan, om te bepalen welke maatregelen nodig zijn. Uit de cultuurhistorische effectrapportage die is uitgevoerd kwam naar voren dat een route via het landgoed wel ingrijpt op het karakter van het landgoed. Afhankelijk van hoe de route loopt kunnen er ook mogelijkheden zijn om delen van het landgoed te versterken. De belangen van bewoners wegen zwaar. Het doel van een veilig, leefbaar en bereikbaar Den Dolder moet voorop staan. De belangen van bewoners zijn dan ook doorslaggevend geweest om niet de route over het bestaande wegennet te adviseren maar via Den Engh omdat dit de minste impact heeft op de inwoners. Een route over landgoed Den Engh is daarmee de enige mogelijkheid. Een route midden over het landgoed heeft geen steun van het RVB omdat daarmee het karakter van het landgoed te veel aangetast wordt, Ook geven de huidige uitgewerkte routes nog te weinig houvast of en hoe een route over het landgoed kan lopen rekening houdend met van de waarden van het landgoed. Dit vraagt om een andere blik waarbij niet de verkeerskundig getrokken lijnen het vertrekpunt vormen. Nader onderzoek en afstemming is nodig.

Advies Noord: de aansluiting Pleineslaan/N238 als VRI-kruispunt in te richten. Ook het kruispunt Pleineslaan/Oude Dolderseweg wordt heringericht en veiliger gemaakt. Het onderzoekstraject voor Noord is daarmee afgerond. Zuid: Een verbindingsweg die over het landgoed Den Engh loopt vinden we de beste oplossing. Vanuit de kerngroep kan deze variant op instemming rekenen, omdat de leefomgeving van omwonenden minimaal wordt belast en er een relatief korte verbinding naar het centrum ontstaat. Centrum: wordt ingericht als verblijfsgebied. Er komt een aparte laad- en loshaven voor de grotere vrachtauto’s. Het aantal parkeerplekken blijft gelijk en er komen meer fietsparkeerplekken. Het ontwerp van de spoorwegovergang zelf wordt door ProRail uitgevoerd en sluit aan op het centrumontwerp. De spoorwegovergang krijgt hele slagbomen waardoor deze veiliger wordt voor langzaam verkeer. OV en landbouwverkeer De bushaltes worden geplaatst aan de provinciale weg, bij de kruispunten (Noord en Zuid). De haltes zijn bereikbaar voor fietsers en voetgangers. De bus rijdt dan niet meer door het centrum. Nog nader bekeken wordt of de bus aan de zuidzijde nog wel door het dorp rijdt tot en met de aansluiting met de kortsluitroute op de Dolderseweg.

De nieuwe haltes zijn ook beter te bereiken voor inwoners van de nieuwe woonwijk WA Hoeve terrein dan wanneer de bus over de Oude Dolderseweg zou blijven rijden. De provincie als concessieverlener van het openbaar vervoer bepaalt dit uiteindelijk. Voor specifieke (kwetsbare) doelgroepen wordt nog gekeken naar een maatwerkoplossing. De groep die gebruik maakt van het OV is dermate klein dat maatwerk beter is. Ook zijn er voorzieningen in Zeist zoals belbus en regiotaxi waarvan gebruik kan worden gemaakt. Landbouwverkeer op de N238 is niet toegestaan. Dat past niet binnen het geldende beleid. Het landbouwverkeer zal dus moeten omrijden. Omdat het een zeer beperkte gebruikersgroep gaat is maatwerk beter. Ook is er een alternatieve route via de N423.

ARGUMENTEN VOOR EN TEGEN 1. Er is een zorgvuldig en intensief onderzoeks- en participatieproces doorlopen Bewoners, ondernemers en stakeholders zijn actief betrokken geweest in zowel de verkennende als verdiepende fase. Het eindadvies is gedeeld met alle inwoners. Er is gestart met inventarisatie van knelpunten en kansen om vervolgens te trechteren naar wat nodig (omvang kruispunten) is en wat inpasbaar is (ruimtebeslag) en welke optimalisaties nodig zijn. De adviesnota waarin de uitkomsten van de studie zijn opgenomen is gedeeld met

Pagina 6 van 13

inwoners die hierop konden reageren. Het participatieproces voor deze fase is daarmee afgerond. 2. De noordkant kan in 2025 gerealiseerd worden. In een bestuurlijk overleg met ProRail en gemeente heeft de provincie Utrecht aangeboden om in ieder geval de realisatie van de noordkant uit te voeren. Er staat groot onderhoud gepland in 2025 en de aansluiting Pleineslaan/N238 kan daarin meegenomen worden. Dat geldt ook voor de aansluiting Pleineslaan/Oude Dolderseweg. Dat biedt voordelen voor uitvoering, tijd en geld omdat er maar één aanbesteding plaatsvindt 3. Er is aan de zuidkant een andere verbindingsroute nodig omdat de oorspronkelijke gekozen route aan de zuidkant niet inpasbaar bleek. In 2013 was het kruispunt vastgesteld op de plek waar de Fornheselaan aansluit op de N238 om vervolgens via een puntje van het landgoed Den Engh aan te sluiten op de Andreas Foxlaan. Deze kortsluitroute bleek niet inpasbaar en zou dat in 2013 ook niet zijn geweest. Het ontwerp van destijds voldeed niet aan de landelijke en provinciale richtlijnen, waardoor de verkeersveiligheid en bereikbaarheid onvoldoende gewaarborgd zijn. Dit heeft onder andere te maken met voor dat ontwerp benodigde aanpassingen aan de tunnelbakconstructie waarvoor de provincie uit veiligheidsoogpunt geen toestemming verleent Er is daarom gezocht naar alternatieve mogelijkheden.

Het zoekgebied voor een kortsluitroute is echter beperkt. Het moet een efficiënte route zijn, een zoveel mogelijk vergelijkbaar alternatief voor bezoekers vanuit het noorden, zodat winkelend publiek bereid is deze route te nemen. Als het kruispunt verder naar het zuiden komt te liggen mist de kortsluitroute zijn doel. 4. Er is draagvlak voor een route over Den Engh bij stakeholders en inwoners Zowel bij de kerngroep als ProRail, Provincie Utrecht en politie is er draagvlak voor een route over Den Engh. Daarbij wordt nadrukkelijk erkend dat het landgoed cultuurhistorische waarden heeft en dat het huidige karakter van het landgoed aangetast wordt als er een weg komt. Een instandhoudingsplan voor het landgoed is daarom noodzakelijk. Zover zijn we nu nog niet. Het RVB heeft aangegeven bereid te zijn om samen te kijken naar een oplossing voor de zuidkant. Daarbij wordt ook het ontwikkelingsperspectief van Den Dolder en de cultuurhistorische en ruimtelijke kwaliteiten betrokken. RVB wil ook het niet aanleggen van een verbinding over Den Engh in het onderzoek betrekken om tot een goede afweging te komen. Tegelijkertijd moet het hoofddoel, het veilig maken en bereikbaar houden van het centrum van Den Dolder, niet vergeten worden. De urgentie om goede maatregelen te treffen voor de overweg is hoog. 5. De spoorwegovergang in het centrum wordt veiliger en aanzienlijk minder risicovol.

Dat is altijd het hoofddoel geweest en de achterliggende reden van de afspraken die gemaakt zijn met ProRail. Het toegenomen aantal ongelukken onderstreept de urgentie van afsluiten voor gemotoriseerd verkeer. Daarvoor zijn ingrijpende keuzes nodig. De overweg kan nu niet veilig gemaakt worden voor langzaam verkeer. Met het voorliggende advies kan de noordkant in 2025 aangepakt worden en kan het traject voor de zuidkant verder vorm krijgen. In de adviesnota wordt geadviseerd om de belangen van de bewoners (leefomgeving, bereikbaarheid, leefbaarheid en veiligheid) te laten prevaleren boven andere waarden. 6. Het centrum krijgt het karakter van een verblijfsgebied waar het veilig is en prettig verblijven Er komt straks alleen nog bestemmingsverkeer in het centrum. Daarom wordt het heringericht tot een verblijfsgebied. Grote vrachtauto’s krijgen een aparte laad- en losplek zodat ze niet in het centrum hoeven te keren. Omdat winkeliers veelal afhankelijk zijn van mensen die met de

Pagina 7 van 13

auto boodschappen komen doen is de sterke wens vanuit ondernemers om het aantal parkeerplekken gelijk te houden. Door toevoeging van groen en ruimte voor langzaam verkeer krijgt het centrum wel een ander karakter, gericht is op verblijfskwaliteit. 7. De afspraken met ProRail en ministerie I&W staan onder druk, voortgang in besluitvorming is noodzakelijk. Het is de wens van het Ministerie van IenW om de overweg in 2026 aan te passen. Er ligt dus hoge prioriteit bij deze overweg. In de overeenkomst uit 2013 is weliswaar geen jaartal genoemd maar de urgentie neemt wel toe. Er moet dus een besluit worden genomen.

KANTTEKENINGEN 1. Er lijkt uit de studie geen variant voor de zuidkant te komen, waarom dan toch het advies om via landgoed Den Engh te gaan? Het klopt dat de onderzochte varianten uit de studie niet tot een inpasbare route hebben geleid. Bij de studie is gekeken naar de verkeerskundig benodigde ruimte zodat op hoofdlijnen een vergelijking gemaakt kon worden van de impact van de verschillende routes op ecologie, cultuurhistorie, milieu, natuur en leefbaarheid. Het is mogelijk dat wanneer met een andere blik wordt gekeken een andere vormgegeven route wel landschappelijk inpasbaar is. De reden dat toch naar het landgoed wordt gekeken is dat de belangen van inwoners en ondernemers zwaar mee hebben geteld in het advies. De afsluiting van de overweg is ingrijpend. Bij het besluit in 2019 is ook aangegeven dat het onwenselijk is als er meer vrachtverkeer door de woonwijken gaat. De leefbaarheid en verkeersveiligheid zouden juist moeten verbeteren. En het centrum moet goed bereikbaar blijven. Een route over Den Engh is dan de kortst mogelijke en meest logische route naar het centrum. 2. Wat als het RVB toch niet akkoord gaat of er geen nieuwe route mogelijk is? Er zal dus hoe dan ook een oplossing moeten komen.

Mocht uit de nadere studie blijken dat er geen mogelijkheid via het landgoed is dan resteert volgens de studie alleen de 0-variant waarbij verkeer via rotonde Hertenlaan en de Oude Dolderseweg naar het centrum rijdt. Voor deze variant zijn echter ook ingrijpende ruimtelijke aanpassingen nodig. Niet afsluiten van de overweg is geen optie, zoals in 2019 al is aangegeven is de verwachting dat deze in de toekomst hoe dan ook dicht gaat. Er gaat meer treinverkeer rijden waardoor langere wachtrijen ontstaan en de verkeersveiligheid in het centrum verder verslechtert. Dit komt ook de bereikbaarheid voor de ondernemers niet ten goede. Daarom is overleg en nadere studie met het RVB noodzakelijk. 3. Belangen bewoners en impact op leefomgeving versus aantasting van cultuurhistorie is niet objectief te meten Dat klopt. De studie is bedoeld om de spoorwegovergang veiliger te maken voor voetgangers en fietsers en om de verkeerscirculatie in het dorp te verbeteren. Er is echter geen objectieve methode om de verschillende waarden objectief/neutraal te meten/scoren. Het is uiteindelijk een belangenafweging: de belangen van de inwoners (impact op leefomgeving) versus instandhouding van cultuurhistorie. Wij zijn van mening dat het mogelijk is om in een vervolgstudie en met een goed instandhoudingsplan te komen tot zo min mogelijk aantasting van cultuurhistorie.

Participatie en samenspel Samenwerking ProRail en provincie Utrecht Vanaf de start in 2020 is de provincie Utrecht als eigenaar van de provinciale weg N238 nauw betrokken bij het participatieproces en de uitwerking van de ontwerpen. Alle verkeersgegevens en ontwerptekeningen zijn vooraf besproken en goedgekeurd. Ook ProRail heeft meegekeken naar de ontwerptekeningen. De ontwerpen van het centrum en de aanpassingen op de overweg zijn op elkaar afgestemd. Sinds voorjaar 2023 is de samenwerking op bestuurlijk en ambtelijk niveau met ProRail en provincie Utrecht geïntensiveerd ter voorbereiding op de uitvoeringsfase.

Pagina 8 van 13

Op ambtelijk niveau worden de besluiten en processtappen in gezamenlijkheid voorbereid. Dat betekent ook inzet van personeel en expertise indien nodig. De samenwerking heeft tot doel om vanuit een gezamenlijk gevoelde verantwoordelijkheid het project verder te brengen. Wel zullen alle partijen vanuit de eigen bevoegdheid de benodigde besluiten nemen. Een complex project als dit kan alleen maar slagen als partijen het eens zijn over proces, aanpak, verantwoordelijkheden en financiën. Het samen daarin optrekken komt ten goede aan snelheid, besluitvorming en draagvlak. In een bestuurlijk overleg heeft Provincie Utrecht aangeboden om in ieder geval de realisatie van de noordkant uit te voeren. Er staat groot onderhoud gepland in 2025 en de aansluiting Pleineslaan/N238 kan daarin meegenomen worden. Dat geldt ook voor de aansluiting Pleineslaan/Oude Dolderseweg. Bewoners en ondernemers Deze zijn tijdens de verkennende en de verdiepende fase actief betrokken bij de opgave. Daarmee zijn ze deelgenoot geworden van de complexiteit ervan. Er was ruimte voor een kritische blik en input over het proces. Er is geluisterd en gereflecteerd, Standpunten en ideeën zijn gedeeld. Ook de onderbouwing waarom we niet verder gingen met voorstellen is breed gedeeld. De transparantie en openheid werd door de klankbordgroep gewaardeerd.

Dit proces is beschreven in de participatienota's van de verkennende en verdiepende fase. Stakeholders Op een aantal momenten heeft overleg plaatsgevonden met Rijksvastgoedbedrijf, politieacademie, ProRail en Provincie Utrecht om alle belangen van stakeholders in kaart te brengen. Voor de woningbouwontwikkeling op de WA Hoeve is in verband met de aansluiting op het kruispunt Pleineslaan/N238, afgestemd met de gemeentelijk projectleider Reacties inwoners en standpunten derden partijen op het advies RVB en atelier Rijksbouwmeester RVB geeft in hun zienswijze aan veel belang te hechten aan het landgoed Den Engh en de cultuurhistorische waarde. Ze vindt dat een brede afweging van ruimtelijke kwaliteit, toekomstbestendigheid, ecologie, cultuurhistorie ontbreekt. Nader overleg met RVB en atelier Rijksbouwmeester is dan ook noodzakelijk. Om te komen tot een uitwerking van een route is een uitgebreidere studie nodig, waarbij gekeken moet worden naar de impact van een dergelijke verkeersververbinding op het dorp als geheel. Om uiteindelijk een keuze te maken hoe de kortsluitroute loopt. De uitwerking van deze studie en het bijbehorende participatieproces vraagt verdere voorbereiding en afstemming met alle betrokken partijen.

ProRail ProRail heeft in zijn zienswijze op de adviesnota (bijlage 3) nogmaals het belang van het afsluiten van de spoorwegovergang aangegeven en het belang van tijdige besluitvorming én tijdige afsluiting benadrukt. ProRail pleit voor het afsluiten in uiterlijk 2026. Dit 'botst’ met het zorgvuldige traject dat vanuit het RVB-Atelier Rijksbouwmeester wordt gevraagd. Hierover zal met beide rijkspartijen overleg nodig zijn. Politie De Politie is op twee manieren betrokken: voor een deel is ruimte nodig op het terrein van de Politie om de kruising en de bijbehorende afslag richting het bedrijventerrein aan te leggen. In de tweede plaats wil de Politie ook graag een zo rechtstreeks mogelijke aansluiting op de N238, vanaf de toekomstige Politieacademie. Standpunt: de Politie staat open voor de gepresenteerde ontsluiting en biedt ruimte om hier ook gebruik te maken van hun terrein. De Politie geeft wel nadrukkelijk mee dat zij hun (bouw)programma voor de Politieacademie moeten kunnen blijven realiseren. Dat kan bij de verdere planuitwerking ook vragen om aanpassing van de eerder door de gemeenteraad vastgestelde kaders voor de inrichting van het terrein van de Politieacademie. Kerngroep Het standpunt van de kerngroep is opgenomen in de adviesnota. De kerngroep kan zich vinden in het advies en pleit tegelijkertijd voor een visie op Den Dolder. De kerngroep ziet kansen om het landgoed

Pagina 9 van 13

meer onderdeel van het dorp te maken. Er is geen draagvlak voor de varianten die over bestaande wegen loopt of waar de kortsluitroute samengaat met de doorfietsroute. Adviescommissie milieu en leefomgeving AML De adviesnota is voorgelegd aan de Adviescommissie voor milieu en leefomgeving. Nog te ontvangen advies Inwoners Ruim 100 bewoners, ondernemers en winkeliers hebben een reactie gegeven. De meningen zijn verdeeld. Voor het advies aan de Noordkant is breed draagvlak. Er worden wensen en aandachtspunten bij verdere uitwerking genoemd. Wat betreft het advies voor Zuid lopen de meningen uiteen. Een deel van de bewoners is opgelucht dat er nu een oplossing in beeld is en scharen zich achter het advies. Andere bewoners benadrukken hun zorg over de aantasting van de cultuurhistorie en stellen de vraag of dit opweegt tegen het belang van een bereikbaar centrum en de veiligheid op de overweg. Voor het centrum zijn er zorgen of leveranciers zich zullen houden aan het besluit om vanaf een plek net buiten het centrum de winkels te bevoorraden. Een aantal bewoners pleit er voor het centrum niet alleen vrachtverkeer luw te maken maar volledig autoluw in te richten. Dit staat echter haaks op het belang van winkeliers die juist voor voldoende parkeerplekken pleiten. In het algemeen is men bezorgd over hoe het nu verder gaat omdat er nog geen concrete oplossing voor de zuidkant is.

Bewoners willen graag betrokken blijven bij het vraagstuk en benadrukken dat er eerst een gedragen oplossing moet komen voordat de spoorweg wordt afgesloten.

Financiële toelichting In de projectovereenkomst met ProRail zijn de financiële basisafspraken tussen gemeente en ProRail vastgelegd. Uitgangspunt is dat de overweg wordt afgesloten voor gemotoriseerd verkeer: • ProRail betaalt de aanlegkosten van de fietstunnel, de aansluiting Pleineslaan/N238 (inclusief Pleineslaan/Oude Dolderseweg) en de aanleg van de kortsluitroute en aanpassingen van de overweg • ProRail voert het werk uit (aanbesteding en uitvoering) • Gemeente besluit om de spoorwegovergang in Den Dolder af te sluiten voor gemotoriseerd verkeer. • Gemeente betaalt een vast bijdrage van € 500.000 (reeds betaald bij aanleg fietstunnel). In de overeenkomst is niet opgenomen welke maatregelen nodig zijn op de Dolderseweg en in het centrum van Den Dolder om een goede verkeersafwikkeling te realiseren en het centrum zo veilig mogelijk te maken. Deze kosten komen waarschijnlijk voor rekening van de gemeente. In 2019 heeft de raad besloten om de reservering voor de kosten van de fietstunnel (€ 4 mln) vrij te laten vallen en te reserveren voor extra maatregelen om leefbaarheid te vergroten en extra investering in realisatie. De afspraken uit de overeenkomst met ProRail staan onder druk. Dit heeft onder andere te maken met de lange doorlooptijd en met de middelen die gereserveerd zijn door het rijk. De middelen kunnen niet onbeperkt gereserveerd blijven.

Daarnaast zijn in algemene zin kosten hoger geworden als gevolg van de prijsstijgingen in de markt. Om inzicht te krijgen wat dit betekent in financiële zin is een kostenberekening nodig. Voor de noordkant stelt de provincie deze op. Voor de zuidkant zal een grove inschatting gemaakt moeten worden. Daarnaast zullen BPD en politieacademie moeten bijdragen voor de door hen gewenste aansluitingen. Hiervoor wordt een kostenverdelingsmodel opgesteld. De provincie draagt onderhoudsbudgetten bij. Afhankelijk van de uitkomsten van de kostenraming en de bijdragen van derden partijen bestaat het risico dat de beschikbare middelen niet toereikend zijn. In dat geval is vanuit de bestuurlijke samenwerking met ProRail en provincie de afspraak gemaakt om gezamenlijk allereerst het rijk te vragen om voor aanvullende financiering. Geadviseerd wordt om rekening te houden met een scenario waarin de gemeente om aanvullende middelen wordt gevraagd. De reserve van € 4 mln biedt in dat geval ruimte om bij te dragen aan extra maatregelen ten behoeve van de leefbaarheid. Het is daarom aan te bevelen om de reserve nog in stand te houden. Pagina 10 van 13

Stand van zaken budget gemeente Tot nu toe is sinds de start van het project Nieuwe Verbindingen een bedrag van € 1.008.604,- aan plankosten gemaakt, waarvan is afgesproken dat het deel dat voor rekening van ProRail komt aan het eind van de voorbereidingsperiode in één keer naar ProRail wordt doorbelast. Welk deel dat precies is, hangt af van de exacte bepalingen in het nog op te stellen addendum, zie ook onder juridische aspecten.

JURIDISCHE ASPECTEN De projectovereenkomst met ProRail dateert van 2013. Inmiddels zijn we 10 jaar verder en is de situatie anno nu anders dan die van tien jaar geleden toen de afspraken zijn gemaakt. De basis staat nog steeds, toch hebben er wel verschuivingen plaatsgevonden. Zo is de provincie nadrukkelijk als partner in beeld gekomen. De ontwikkeling van de politieacademie is nieuw. Verder zou ProRail na het raadsbesluit eigenlijk de uitvoering ter hand nemen maar heeft de gemeente zelf het participatietraject getrokken, in overleg met ProRail. Bij zowel ProRail als gemeente is dan ook de behoefte ontstaan om de afspraken te actualiseren naar de situatie en context van nu. De formele afhechting hiervan zal in de vorm van een addendum op de overeenkomst zijn. Besluitvorming van de raad zal zijn beslag krijgen in dit addendum. Ook de kosten en kostenverdelingssystematiek wordt in het addendum opgenomen. Omdat de provincie de uitvoering van de noordkant op zich neemt zullen de financiële afspraken tussen alle partijen ook moeten worden vastgelegd. Dit wordt op een later moment voorgelegd ter besluitvorming. Duurzame aspecten Samenhang met andere projecten De ontwerpen zijn afgestemd op het bestemmingsplan WA Hoeve en de plannen van de politie. Verder is afgestemd met het project Doorfietsroute.

VERDERE PROCES Planning en uitvoering Raadsbesluit Hoofdlijnen procesaanpak nadere studie, Nadere uitwerking financiering Planologische procedures

november 2023 bij raadsvoorstel 2023 Q3-Q4 2023 start 4 2023

Noordkant: wordt meegenomen in groot onderhoud door provincie op voorwaarde dat er financiële afspraken zijn gemaakt over de investeringskosten. Vooralsnog: Q4 2023 – investeringsbesluit door GS voor studie N238 traject 81. Daarin is opgenomen aanpassing van het kruispunt N238-Vijverhof, het kruispunt N238-Pleineslaan-WA Hoeve, het kruispunt Oude Dolderseweg-Pleineslaan, groot onderhoud N238 en noodzakelijke maatregelen groen, milieu en geluid. Q1 2024 – Start voorbereiding Q4 2025 – Start Realisatie (indicatie) Nog aanvullen met perspectief tijdspad nadere studie met RVB Communicatie Communicatie vindt plaats via digitale nieuwsbrieven of inloopbijeenkomsten of andere media. De reacties op de adviesnota worden gebundeld in een reactienota die op de website zal worden geplaatst. Vanwege de hoeveelheid reacties zal deze nota later worden bijgevoegd. De reacties hebben geen invloed op het advies dat nu voorligt. Zie ook bijlage 4 overzicht communicatie en participatie.

Pagina 11 van 13

Evaluatie nvt BIJLAGEN Bijlage 1 Adviesnota Nieuwe Verbindingen Den Dolder Bijlage 2 Participatienota verkennende fase Bijlage 3 Participatienota verdiepingsfase Bijlage 4 Overzicht communicatie en participatie Bijlage 5 Reactienota Bijlage 6 Advies AML

Pagina 12 van 13

RAADSBESLUIT

Behoort bij raadsvoorstel Nr. 23RV047

De raad van de gemeente Zeist; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 04 juli 2023 / 31 oktober 2023 inzake het Advies Nieuwe Verbindingen Den Dolder; BESLUIT:

1.

In te stemmen met het adviesrapport Nieuwe Verbindingen Den Dolder.

2.

Het college van B&W opdracht te geven om, in samenwerking met onder meer het Rijksvastgoedbedrijf, Atelier Rijksbouwmeester en ProRail, te komen tot een aan de Raad ter besluitvorming voor te leggen definitieve oplossing voor de zuidelijke kortsluitroute. Waarbij vanuit een bredere waardenafweging én een meer uitgewerkt ontwerp, de impact en consequenties in beeld worden gebracht van de varianten over Den Engh, de route via bestaande wegen Fornheselaan/A.Foxlaan (3-taksvariant) en de variant waarbij geen kortsluitroute wordt aangelegd.

Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van 07 november 2023 De raad voornoemd,

mr. J. Janssen, griffier

drs. J.J.L.M. Janssen, voorzitter

1