00-22RV008 rv Opvang vluchtelingen Kamp van Zeist - geamendeerd

RAADSVOORSTEL Opvang vluchtelingen Kamp van Zeist

Portefeuillehouder

J.J.L.M. Janssen

Ronde Tafel

N.v.t.

Opsteller

A. Steen 436069

Debat

N.v.t.

Zaak/stuknummer

Raadsvergadering

25 januari 2022

Raadsvoorstel

22RV008

Maatschappelijk effect en doel van het voorstel De nood aan opvangplekken voor vluchtelingen is hoog en neemt in de komende jaren verder toe. Voortdurend dreigen onwenselijke situaties van (crisis)noodopvang in tenten en sporthallen. Door medewerking te verlenen aan de vraag van het COA om voor maximaal 700 vluchtelingen voor een periode van maximaal vijf jaar, met een tussentijdse evaluatie na 3 jaar, de opvanglocatie op het Kamp van Zeist open te stellen kan de gemeente een belangrijke bijdrage leveren aan oplossing van dit humanitaire vraagstuk. Voorstel 1. Kennis te nemen van het collegebesluit van 11 januari 2022 om positief te reageren op de vraag van het COA. 2. In te stemmen met de aandachtspunten die het college heeft geformuleerd ten aanzien van de opvang van vluchtelingen op het Kamp van Zeist en deze eventueel aan te vullen.

Besluit Raad 25 januari 2022: Geamendeerd vastgesteld (verwerkt in het besluit) met in acht name van de kanttekening dat de fracties van SP en NieuwDemocratischZeist geacht worden tegen te hebben gestemd.

Inleiding De urgentie rondom de opvang van vluchtelingen is de afgelopen maanden in de media uitgebreid naar voren gekomen. De nood aan opvangplekken voor vluchtelingen is hoog en neemt in de komende jaren verder toe. De belangrijkste oorzaken van deze groei zijn de beperkte uitstroom van statushouders naar de reguliere woningmarkt, een verhoogde instroom door diverse conflicten wereldwijd en een verhoogd aantal nareizigers. De urgentie heeft betrekking op zowel de noodopvang als op de opvang voor langere termijn. Bij de noodopvang gaat het om opvanglocaties die zo goed als mogelijk tegemoet komen aan de eerste levensbehoeften. Noodopvang is voor vluchtelingen, gemeenten en inwoners een onwenselijke situatie. Vluchtelingen moeten regelmatig verhuizen en op veel noodopvangplekken is er gebrek aan privacy, veiligheid en warmte. De toegang tot zorg en het onderwijs voor kinderen staat onder druk. Het kabinet is daarom in gesprek met gemeenten en provincies over nieuwe opvanglocaties voor langere termijn. Hierbij is ook Kamp van Zeist in beeld gekomen. Het college van B&W hecht er waarde aan om u als raad te consulteren, alvorens het met het COA in gesprek gaat over de invulling van de voorwaarden om de beoogde voorziening voor vluchtelingen op

1

het Kamp van Zeist mogelijk te maken. Het college heeft in dit verband een vijftal aandachtspunten geformuleerd: 1) Leefbaarheid en veiligheid 2) Toegang tot onderwijs en andere maatschappelijke voorzieningen 3) Betrokkenheid van maatschappelijke organisaties en instellingen 4) Kwaliteit van de opvang en begeleiding 5) Goede bereikbaarheid De aanvullingen op deze uitgangspunten die u aan het college van B&W mee geeft zijn belangrijke bouwstenen in de gesprekken met het COA die in de komende periode zullen plaatsvinden.

Verzoek COA aan de gemeente Zeist Op 17 oktober 2021 hebben gemeenten vanuit het ministerie van Justitie en Veiligheid het verzoek ontvangen om zo snel mogelijk aan te geven of er mogelijkheden zijn voor noodopvang van vluchtelingen voor een termijn van circa één jaar. Het college van B&W heeft, in goede afstemming met het college van B&W van de gemeente Soest, aangegeven dat wij van harte bereid zijn medewerking te verlenen aan deze eventuele noodopvanglocatie op het Kamp van Zeist. De humanitaire nood is hoog en het past in onze traditie om een bijdrage te leveren aan dit vraagstuk. Naar aanleiding van onze reactie heeft het COA samen met het Rijksvastgoedbedrijf (eigenaar van het terrein en de gebouwen) onderzoek gedaan naar wat er nodig is om een eventuele noodopvanglocatie op het Kamp van Zeist naar de eisen van leefbaarheid en veiligheid passend in te richten. Op basis van deze schouw heeft het COA aangegeven dat het Kamp van Zeist als opvanglocatie voor langere termijn zeer geschikt zou zijn.

In haar brief van 9 december 2021 (met kenmerk CDR-654909, zie bijlage) heeft het COA aan de gemeente Zeist het formele verzoek gedaan om medewerking te verlenen aan het opvangen van maximaal 700 vluchtelingen voor een periode van maximaal 5 jaar - met een tussentijdse evaluatie na 3 jaar - op het terrein van het Kamp van Zeist, met een mogelijke eerste ontvangst tussen 1 april en 1 mei 2022. Hierover is uw raad op 17 december 2021 geïnformeerd (RIB 21.206). Het college van Zeist heeft op 11 januari jl. besloten om positief te reageren op de vraag van het COA. Het college hecht er aan te benadrukken dat de vier genoemde uitgangspunten belangrijk zijn in de realisatie van de voorziening: 1. opvanglocatie op het terrein van het voormalig AZC Kamp van Zeist; 2. max. 700 vluchtelingen; 3. voor de duur van maximaal 5 jaar, met een tussentijdse evaluatie van 3 jaar; 4. in afstemming met de gemeente Soest. Deze punten worden hieronder nader toegelicht.

Uitgangspunten opvanglocatie Het COA heeft in haar verzoek van 9 december 2021 de volgende uitgangspunten gehanteerd: 1. Opvanglocatie terrein voormalig AZC Binnen het Kamp van Zeist is het vlakke terrein van het voormalig AZC het meest geschikt als opvanglocatie. Daar gaat dan ook de sterke voorkeur naar uit. Dat is het terrein waar nu de tiny houses staan. De tiny houses worden momenteel verhuurd door het RVB en zullen indien op deze plek de opvanglocatie wordt gerealiseerd, worden verplaatst naar een andere plek op het terrein van Kamp van Zeist. De opvang zal worden gerealiseerd in tijdelijke units. Deze semipermanente oplossingen passen goed bij de duur van de opvang. Bovendien kunnen de bestaande gebouwen die hiervoor op de nominatie staan al worden gesloopt, waardoor na de opvangtermijn de afspraken in het kader van Hart van de Heuvelrug alsnog snel kunnen worden nagekomen. Deze afspraken zijn erop gericht om het gehele terrein van het Kamp van Zeist via de provincie over te dragen aan Utrechts Landschap en langs die weg terug te geven aan de natuur.

2. Duur opvang maximaal 5 jaar Het COA-verzoek heeft betrekking op een periode van maximaal vijf jaar, met een tussentijdse evaluatie na 3 jaar. Het voordeel van een langer tijdsverloop van opvang is dat het voor vluchtelingen en lokale samenleving meer duidelijkheid en rust geeft. Er kunnen betere voorzieningen worden getroffen, zoals onderwijs, zorg en vrijwilligerswerk, en er is meer gelegenheid om dat in goede samenwerking met alle betrokken partijen te organiseren. Het doet op die manier een appèl aan de kracht van de lokale samenleving en Zeist heeft meer dan eens laten zien hier goed mee uit de voeten te kunnen.

3. Aantal vluchtelingen maximaal 700 Op basis van de schouw van het terrein en inventarisatie van de te realiseren voorzieningen heeft het COA vastgesteld dat er maximaal 700 vluchtelingen op een leefbare en veilige manier kunnen worden gehuisvest op het Kamp van Zeist. 4. Afstemming met gemeente Soest De gemeenten Zeist en Soest hebben een gemeenschappelijke geschiedenis met betrekking tot de opvang van vluchtelingen op het Kamp van Zeist. Die gemeenschappelijkheid werd in het verleden altijd gevonden en is belangrijk vanwege de locatie nabij Soesterberg. Er zijn naar aanleiding van het voorliggende COA-verzoek expliciete afspraken tussen beide gemeenten gemaakt. De colleges van B&W van de gemeente Zeist en Soest hebben gezamenlijk aangegeven mee te willen werken aan eventuele noodopvanglocatie op het Kamp van Zeist. Ook vindt er nauwe afstemming tussen beide gemeenten plaats over de consultatie van inwoners, de communicatie en de gesprekken met het COA.

Eerdere ervaringen gebruik Kamp van Zeist als noodopvanglocatie Op 14 oktober 2015 werd de bestuursovereenkomst getekend tussen het COA en de gemeenten Zeist en Soest over het gebruik van het Kamp van Zeist als noodopvanglocatie in verband met de grote toestroom van vluchtelingen. Over de sluiting van deze noodopvang anderhalf jaar later als gevolg van de dalende tendens in de bezetting van de verschillende opvanglocaties is de raad uitgebreid geïnformeerd (RIB17.053, 21 april 2017). Bij de evaluatie is overwegend positief teruggekeken, waarbij met name de constructieve uitwerking van de gemaakte afspraken in zowel het bewonersoverleg als met de beide gemeenten voor het voetlicht is gebracht, evenals de goede informatievoorziening voor de lokale gemeenschap. Het kleine aantal incidenten was voor COA, politie, BOA’s en wijkmanagers goed beheersbaar. De korte opvangduur van een jaar werd als lastig ervaren; de onvoorspelbaarheid in het komen en gaan van vluchtelingen maakte de opbouw van een effectief functionerend netwerk tussen AZC, instellingen en lokale vrijwilligersorganisaties beperkt mogelijk.

Toekomstige bestemming Kamp van Zeist In het kader van het programma Hart van de Heuvelrug hebben de Provincie Utrecht, gemeente Soest en gemeente Zeist (en andere partijen, waaronder ministerie van Defensie en Utrechts Landschap) afspraken gemaakt over de toekomst van het Kamp van Zeist. Deze afspraken zijn erop gericht om het gehele terrein van het Kamp van Zeist via de provincie over te dragen aan Utrechts Landschap en langs die weg terug te geven aan de natuur ter compensatie van ver-rood-ing op andere locaties.

Proces tot 25 januari 2022

In de bestuurlijke overleggen tussen Zeist en Soest betreffende de mogelijke opvang op het Kamp van Zeist is groot belang gehecht aan de zorgvuldigheid van het proces in aanloop naar behandeling door uw raad op 25 januari 2022. De urgentie rondom het vluchtelingenvraagstuk kan er immers gemakkelijk toe leiden dat er wordt voorgesorteerd en voorbereid, terwijl het democratische proces juist de ruimte moet krijgen om tot de goede afwegingen te komen. Ter borging van die zorgvuldigheid is met het COA de afspraak gemaakt dat er geen tussentijdse gesprekken plaatsvinden met andere partijen zoals de provincie of het Rijksvastgoedbedrijf. Op 11 januari is het verzoek van het COA behandeld door de colleges van Zeist en Soest, waarna een gezamenlijk persbericht is opgesteld. Tot 25 januari is er aandacht voor de betrokkenheid van de maatschappelijke organisaties en samenleving in Zeist, Soest en Soesterberg. Soest organiseert voor Soesterberg een inwonersbijeenkomst voorafgaand aan de raadsbehandeling op 25 januari. Pas na de besluitvorming op 25 januari 2022 worden vervolgstappen gezet.

Proces na 25 januari 2022 Op basis van de consultatie van de raad op 25 januari 2022 zal de uitvoering ter hand worden genomen. In eerste instantie zal er een bestuursovereenkomst tussen de gemeente Zeist en het COA worden gesloten, waarin de afspraken voor de komende jaren worden vastgelegd. Dit zullen wij in afstemming met de gemeente Soest doen. De bestuursovereenkomst ziet onder andere toe op het maximale aantal te plaatsen vluchtelingen, de duur van de voorziening, de exacte plek en de verantwoordelijkheden voor het COA, de gemeente en andere partijen. Aansluitend zal er ook een uitwerkingsovereenkomst worden gesloten tussen het COA met de gemeenten Zeist en Soest. Hierin komen afspraken te staan over de operationele uitvoering van de voorgenomen voorziening, zoals de inrichting van de gezondheidszorg en de onderwijsvoorzieningen op het terrein. Ook worden hierin afspraken gemaakt over de leefbaarheid en de veiligheid.

Communicatie Daags na de raadsbehandeling op 25 januari 2022 zullen de gemeenten Zeist en Soest gezamenlijk een persbericht versturen.

Financiën Onze inspanningen passen vooralsnog binnen het beschikbare reguliere rijksbudget. Bij mogelijke toekomstige overschrijdingen wordt uw raad actief geïnformeerd en betrokken. Planning en uitvoering De uitwerking van de afspraken op basis van het raadsbesluit van 25 januari 2022 en de voorbereidingen van het COA zijn gericht op een mogelijke eerste ontvangst tussen 1 april en 1 mei 2022. Monitoring, evaluatie en bijstelling Het COA vraagt drie jaar na de start om een tussentijdse evaluatie. De gemeente Zeist zal, in afstemming met de gemeente Soest, deze evaluatie organiseren. Het is hierbij van belang om de belangrijkste stakeholders te consulteren (COA, gemeenten Zeist en Soest, nauw betrokken inwoners/vrijwilligers, politie) waarbij het uitgangspunt is om vanuit de ervaringen en de bestaande praktijk te zien of de vastgelegde afspraken vanuit de met het COA gesloten overeenkomsten in voldoende mate worden nageleefd.

BIJLAGEN COA-brief van 9 december 2021 (kenmerk CDR-654909)

RAADSBESLUIT - geamendeerd

Behoort bij raadsvoorstel Nr. 22RV008

De raad van de gemeente Zeist; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 11 januari 2022; BESLUIT:

1. Kennis te nemen van het collegebesluit van 11 januari 2022 om positief te reageren op de vraag van het COA. 2. In te stemmen met de aandachtspunten die het college heeft geformuleerd ten aanzien van de opvang van vluchtelingen op het Kamp van Zeist en deze aan te vullen met het volgende aandachtspunten: a.

Een goede mix van bewoners is belangrijk voor de leefbaarheid binnen de opvang en in Soesterberg en Sterrenberg. Daarom vooral inzetten op opvang van gezinnen en minder alleenstaande mannen.

b.

Een langzame opbouw van het aantal bewoners is wenselijk, passend bij de mogelijkheden van de locatie zelf, maatschappelijke voorzieningen en de omstandigheden van leefbaarheid en veiligheid.

3. Naast de aandachtspunten benoemd in beslispunt 2 in de gesprekken met het COA onderstaande punten mee te nemen als randvoorwaarden: a.

Voor de eerste 3 jaar is het streven naar ongeveer 400 personen. We laten de bepaling van het precieze aantal aan het college in overleg met COA.

b.

Uiterlijk binnen 3 jaar ontvangen we een grondige evaluatie met relevante aspecten zoals (sociale) veiligheid, leefbaarheid, toegang tot onderwijs en andere maatschappelijke voorzieningen, bereikbaarheid en maatschappelijke betrokkenheid.

4. De brief van de gemeenteraad van Soest integraal te betrekken bij de gesprekken met het COA.

Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van 25 januari 2022. De raad voornoemd,

mr. J. Janssen, griffier

D. van Ginkel, plv. voorzitter