00-21RV041# rv Toetsing en categorisering IAC advies - Samen in balans

RAADSVOORSTEL Categorisering en toetsing Advies Inwoners Advies Commissie – Samen in balans

Portefeuillehouder Opsteller Zaak/stuknummer Raadsvoorstel

College van B&W Suzanne Jansen 408943 21RV041#

Hoorzitting Ronde Tafel Debat Raadsvergadering

17 juni 2021 22 juni 2021 29 juni 2021 8 juli 2021

Maatschappelijk effect en doel van het voorstel Een grote uitdaging waar we als gemeente voor staan en die van invloed is op onze samenleving. Dat vraagt om een vernieuwende aanpak om in samenspel met inwoners te komen tot resultaat. De afgelopen maanden stonden in het teken van een burgerberaad in de vorm van de ‘Inwoners Advies Commissie’ (IAC). Een groep van 150 inwoners die de gemeenteraad voorziet van advies om de meerjarenbegroting 2021 – 2024 in balans te krijgen. Het uit 62 voorstellen bestaande advies wordt u hierbij aangeboden, voorzien van een reactie van B&W. Voorstel 1. In te stemmen met de door B&W gemaakte indeling van de voorstellen van de Inwoners Advies Commissie in 3 categorieën: uitvoeren, uitwerken en niet uitvoeren. 2. In te stemmen met de verdeling van de voorstellen over die 3 categorieën. 3. Een eenmalig bedrag van 200.000 euro uitvoeringsbudget beschikbaar te stellen en dit te dekken uit het RIOZ. 4. De verwerking van de financiële consequenties uit de 19 IAC-voorstellen via begrotingswijziging 2021031 te accorderen. Besluit Raad 8 juli 2021

Basis We werken toe naar het slotstuk van een grote uitdaging: onze begroting weer meer in balans brengen met behulp van een burgerberaad. Een uitdaging die samen met 150 inwoners, de Inwoners Advies Commissie (IAC), is aangegaan. December 2020 tot en met april 2021 stond in het teken van deliberatie over zes inhoudelijke thema’s tussen de IAC-leden. De opdracht van de IAC was om datgene wat belangrijk is voor een goed leven in Zeist in termen van geld te heroverwegen. Dit heeft geleid tot een advies van 62 voorstellen. Deze voorstellen zijn door het college getoetst op compleetheid en uitvoerbaarheid. Met dit voorstel legt het college de uitkomst van die toets aan u voor. Toelichtingen x x

Financiën Communicatie

Juridisch Automatisering

Risico’s Anders

Pagina 1 van 6

VERDIEPING Inleiding Onze begroting structureel weer in balans brengen met hulp van een grote groep inwoners in de vorm van een burgerberaad, genaamd de ‘Inwoners Advies Commissie’ (IAC). Een grote uitdaging op inhoud en financiën én op het gebied van democratische vernieuwing. Naar schatting tot 2024 structureel 10 tot 11 miljoen per jaar heroverwegen van uitgaven en inkomsten is waar het om gaat. En daarvoor hebben we de innovatieve denkkracht van de samenleving nodig. De hulp van velen maken lichter werk, en onze inwoners en ondernemers kunnen als geen ander de gemeenteraad adviseren welke ambities en wensen zij van belang vinden voor een goed leven in Zeist en welke financiële waarde hier tegenover mag staan. De raad heeft daarom voor een vernieuwend participatiemiddel gekozen om deze klus te klaren: een burgerberaad in de vorm van de IAC. Onder de noemer ‘Samen in balans’ heeft dit participatieproces vorm gekregen. Het participatieproces loopt nu bijna een jaar. In feite een ontwikkeling van een jaar denkwerk op het gebied van democratische vernieuwing. Op 16 juli 2020 is er tijdens een werkconferentie met uw raad voor het eerst gesproken over de inrichting van dit proces en het voorstel om een burgerberaad in te richten. De uitkomsten van dit gesprek zijn verwerkt in het raadsvoorstel “Participatie Samen in Balans” (20RV044) dat in september 2020 is vastgesteld.

Dit raadsvoorstel is de basis geweest voor het participatieproces met de IAC op weg naar een sluitende meerjarenbegroting. De kaderstelling is in november vastgesteld met het raadsvoorstel “Kaderstelling participatieproces Samen In Balans” (20RV060). December 2020 tot en met april 2021 stond in het teken van deliberatie door de IAC over zes inhoudelijke thema’s. Het startsein was op 12 januari, toen de IAC leden officieel werden geïnstalleerd en voor het eerst uiteen gingen in zes themagroepen. Op 30 maart jl. heeft de IAC haar “Adviesrapport van de Inwoners Advies Commissie” met daarin 62 voorstellen aangeboden aan de gemeenteraad en het college van B&W. Het adviesrapport is als bijlage bij dit voorstel gevoegd. De raad heeft het college verzocht de voorstellen te toetsen op compleetheid en uitvoerbaarheid en een voorstel voor te bereiden ten behoeve van de kadernota 2022. ARGUMENTATIE 



In Zeist zetten we ons samen in voor een goed leven, ook als de inhoudelijke en financiële balans heroverwogen moet worden. Keuzes die nodig zijn om de balans terug te krijgen, betekenen ook voor inwoners en ondernemers iets in hun dagelijkse leven. Het is dan ook niet alleen aan het college van B&W en de gemeenteraad om op zoek te gaan naar die balans, maar het gaat allen aan die inwoner zijn, ondernemer of maatschappelijke partner. Om te komen tot zorgvuldige besluitvorming over een sluitende meerjarenbegroting is daarom een passend participatieproces nodig, waarin ieder zich gehoord voelt en gesproken wordt met een doorsnede van onze samenleving. Met jaren aan wijsheid op zak over de wijze waarop we het samenspel organiseren met de samenleving, is gekozen voor het organiseren van een burgerberaad. Een groep inwoners die door loting is samengebracht en delibereert over inhoudelijke thema’s, ondersteund door ambtelijke professionals. Er is expliciet rekening gehouden met het gegeven dat het een diverse en pluriforme groep inwoners betreft. Procedurele rechtvaardigheid (“procesgeluk”) en inhoudelijk resultaat (“procesinhoud”) stonden beide centraal.

Door te kiezen voor dit type proces houden we de lijn in stand die we ook gestart zijn met eerdere participatietrajecten, zoals de Maaltijd van Zeist; we zetten ons in voor datgene wat er aan maatschappelijke behoeften is in de samenleving. Dat is vervolgens onze agenda geworden. Wijzigingen in die agenda zijn nu noodzakelijk en dus hebben we opnieuw de kennis en kunde van inwoners nodig.

TOELICHTING Inwoners Advies Commissie Er zijn aselect 6.500 inwoners uitgenodigd om deel te nemen aan de IAC. Doordat 935 inwoners daar positief op reageerden, konden we via loting een gevarieerde commissie samenstellen van 150 inwoners. Een zeer diverse en pluriforme groep inwoners die expert zijn op het leven in de gemeente

Pagina 2 van 6

Zeist. En deze expertise hebben zij ingebracht om te komen tot tal van voorstellen die iets zeggen over wat zij belangrijk vinden voor een goed leven. De commissie is verdeeld over zes themagroepen. Deliberatie begint met inhoudelijk op gelijke vlieghoogte komen: waar hebben we het over? In de loop van de bijeenkomsten die volgden werd gewerkt aan de vraag: wat is onze droom voor dit thema? Hoe zou – bijvoorbeeld – zorg en ondersteuning in Zeist er idealiter uitzien? Dat droombeeld hielp de IAC om in een latere fase keuzes te kunnen maken over wat binnen een thema écht belangrijk, en wat mogelijk mínder belangrijk is. Daarna gingen de themagroepen verder met de vraag: wat is cruciaal om die droom te bereiken? Welke plannen horen daarbij? En wat is de rol van de gemeente daarin? De IAC-leden gingen vervolgens in hun themagroepen in gesprek over wat de gemeente moet doen, moet laten, of ánders moet doen. Dit leidde tot voorstellen over waar en hoe de gemeente zou kunnen besparen. Alle themagroepen presenteerden vervolgens hun advies aan de andere leden van de IAC, waar schriftelijk of in gesprek op gereageerd kon worden. Uiteindelijk heeft IAC op 30 maart jl. het totaal van voorstellen officieel overhandigd aan de gemeenteraad en het college. Advies IAC; 62 voorstellen Alle voorstellen zijn zoals aangegeven getoetst op compleetheid en uitvoerbaarheid.

Per voorstel staat vermeld: wat houdt het voorstel in? Wat is het effect op de samenleving? Wat zijn de risico’s? En welke besparing levert het voorstel op? Van belang is dat dit een éérste toetsing is. Er is voor sommige adviezen meer tijd nodig om uit te werken wat voorstellen zowel inhoudelijk als financieel betekenen. En die tijd hebben we ook. We benutten de komende maanden om voorstellen uit te werken. De voorstellen die uitgevoerd worden zullen met bijbehorende financiële consequenties in de begroting 2022 worden opgenomen. Categorieën De 62 voorstellen zijn ingedeeld in 3 categorieën gerangschikt naar de mate van uitvoerbaarheid. Een overzicht hiervan is te vinden in bijlage 2 “Categorisering IAC-voorstellen”. 1. Uitvoeren 26 voorstellen Dat betekent dat het college de raad voorstelt dit voorstel uit te voeren Voor deze voorstellen geldt ook dat het voorstel duidelijk afgebakend en compleet is. Het financieel gevolg is al in beeld gebracht of is (op korte termijn) vrij precies te duiden. In de Kadernota 2022 worden de 19 voorstellen die nu al financieel concreet zijn, meegenomen in het dekkingsplan. Een voorbeeld: Afschaffen zomeravondopenstelling Recyclingstation (4.05). Voor de overige 7 voorstellen uit deze categorie is een pm post opgenomen en een nadere doorrekening nodig en een financiële afwikkeling zoals bij de volgende categorie ‘uitwerken’ (begroting 2022).

Een voorbeeld: Mentale weerbaarheid (2.01). 2. Uitwerken 24 voorstellen Dat betekent dat het college voor dit voorstel meer tijd nodig heeft om uit te werken hoe we dit als gemeente kunnen uitvoeren. Het is ook nog niet duidelijk welke financiële consequenties het voorstel heeft in termen van opbrengst of investering. Het college wil uiterlijk bij de begroting 2022 een voorstel aan de raad doen hoe de voorstellen in deze categorie worden uitgevoerd. De voorstellen worden met een begrotingswijziging in de begroting verwerkt. Een voorbeeld: Inzet BOA’s (5.04). 3. Niet uitvoeren 12 voorstellen Dat betekent dat het college voorstelt dit voorstel niet uit te voeren. Bijvoorbeeld vanwege een te hoge investering ten opzichte van de potentiële opbrengst, of omdat het voorstel strijdig is met een nog lopend proces. Een voorbeeld: Mobiliteit centrum en Slotlaan (2.05) KANTTEKENINGEN 

Pagina 3 van 6

VERDERE PROCES

Participatie Dit proces van samenspel is een spannende ontdekkingstocht geweest. De IAC is inmiddels officieel klaar met haar werkzaamheden. Tegelijkertijd loopt het participatieproces door met de raad: met een hoorzitting en ronde tafel. Niet alleen voormalig IAC-leden, maar ook andere inwoners/ondernemers en maatschappelijke partners kunnen van deze gelegenheid gebruik maken. Financiën De financiële opbrengst wordt bereikt op verschillende manieren: -

-

Verlaging van de uitgaven van de gemeente door taken niet meer uit te voeren of anders te doen, bijvoorbeeld onderhoud van de openbare ruimte met hulp van de samenleving en de gemeentelijke dienstverlening verder digitaliseren. Genereren van extra inkomsten, bijvoorbeeld via de herinvoering van de hondenbelasting. Verlaging van uitgaven die direct de inwoners ten goede komt, doordat het een positief effect heeft op de tariefontwikkeling, bijvoorbeeld bij afvalheffing.

De huidige totale opbrengst van het IAC advies is 2.025.000 euro. In de categorie ‘Uitvoeren’ zijn 19 voorstellen financieel gezien concreet genoeg uitgewerkt dat zij al kunnen worden opgenomen in de kadernota 2022. Hiervan komen 15 voorstellen ten bate van de gemeentelijke begroting. In totaal gaat het hierbij om een opbrengst van 1,64 miljoen euro structureel, tegen een eenmalige investering van 2 ton. De vier overige voorstellen die een structurele besparing opleveren van € 385.000 hebben een direct effect op de portemonnee van de inwoners; deze komen de tariefontwikkeling van de afvalstoffenheffing ten goede. De totale opbrengst uit het IAC advies is nog niet volledig weer te geven omdat 31 voorstellen nadere financiële uitwerking nodig hebben (7 in de categorie uitvoeren en 24 in de categorie uitwerken). Een compleet beeld van de opbrengst van het IAC advies is beschikbaar bij de begroting 2022. Communicatie In deze fase is de communicatie erop gericht de samenleving (voormalig leden van de IAC, inwoners, ondernemers, maatschappelijk middenveld) te informeren over het voorstel dat het college aan de gemeenteraad heeft voorgelegd, en over de mogelijkheden om de raad hierover toe te spreken tijdens de hoorzitting.

Planning Het hele proces om de gemeentelijke begroting weer in balans te krijgen loopt tot en met november 2021, wanneer de gemeenteraad besluit over de begroting 2022. Voor het zover is, doorlopen we de volgende stappen: 

  

Op donderdag 17 juni (en als nodig met uitloop op zaterdag 19 juni) houdt de gemeenteraad een hoorzitting over de Kadernota en het raadsvoorstel over het IAC advies. Maatschappelijke organisaties, inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden kunnen de raad dan toespreken over beide voorstellen. Op dinsdag 22 juni bevraagt de raad het college. Debat vindt plaats op dinsdag 29 juni Besluitvorming op de Kadernota 2022 en het raadsvoorstel IAC advies zal op donderdag 8 juli zijn.

Na besluitvorming werkt het college de Kadernota uit in een begroting voor 2022 en verder. In die tussenliggende periode worden voorstellen van de IAC verder uitgewerkt en de voorstellen die uitgevoerd worden zullen met financiële consequenties worden verwerkt in de begroting 2022. Rond half september legt het college de begroting 2022 als voorstel voor aan de gemeenteraad. De gemeenteraad houdt op donderdag 7 oktober een ronde tafel over de voorgestelde begroting 2022. Op dinsdag 26 oktober debatteert de raad onderling over de begroting en op dinsdag 9 november neemt de gemeenteraad er een besluit over. Pagina 4 van 6

Evaluatie Na besluitvorming zal op de werkwijze met de IAC worden gereflecteerd. Onderdeel hiervan is het gezamenlijk bekijken van een film van documentairemaker Frans Bromet die het proces Samen in Balans heeft gevolgd. Hierover vindt een openbaar gesprek plaats. Het proces wordt ook wetenschappelijk onderzocht door de Universiteit van Tilburg. Zo kunnen we als bestuur, samenleving en organisatie leren en de lokale democratie versterken. BIJLAGEN   

Adviesrapport Inwoners Advies Commissie – 30 maart 2021 Categorisering IAC-voorstellen Begrotingswijziging 2021031

Pagina 5 van 6

RAADSBESLUIT

Behoort bij raadsvoorstel Nr. 21RV041#

De raad van de gemeente Zeist; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 18 mei 2021; BESLUIT:

1. In te stemmen met de door B&W gemaakte indeling van de voorstellen van de Inwoners Advies Commissie in 3 categorieën: uitvoeren, uitwerken en niet uitvoeren. 2. In te stemmen met de verdeling van de voorstellen over die 3 categorieën. 3. Een eenmalig bedrag van 200.000 euro uitvoeringsbudget beschikbaar te stellen en dit te dekken uit het RIOZ. 4. De verwerking van de financiële consequenties uit de 19 IAC-voorstellen via begrotingswijziging 2021031 te accorderen.

Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van 8 juli 2021.

De raad voornoemd,

mr. J. Janssen, griffier

drs. J.J.L.M. Janssen, voorzitter

1