00-21RV029 - rv Transitievisie Warmte Zeist 2021

RAADSVOORSTEL Transitievisie Warmte Zeist 2021

Portefeuillehouder

Wethouder Catsburg

Ronde Tafel

20 mei 2021

Opsteller

Debat

03 juni 2021

Zaak/stuknummer

M. Verdonk 405237

Raadsvergadering

08 juli 2021

Raadsvoorstel

21RV029

Maatschappelijk effect en doel van het voorstel Het voorstel bevat een visie op het duurzaam verwarmen van de gebouwde omgeving in Zeist, zodat inwoners ook in de toekomst van betaalbare warmte kunnen worden voorzien. De geleidelijke overstap van aardgas naar duurzame warmte heeft als doel CO2 te besparen en een energieneutraal Zeist in uiterlijk 2050 dichterbij te brengen. Voorstel De Transitievisie Warmte Zeist 2021 (bijlage I) vast te stellen.

Besluit Raad 08 juli 2021:

Basis Inleiding We willen in Zeist uiterlijk in 2050 energieneutraal zijn. Afscheid nemen van aardgas is daar een belangrijk onderdeel van, en een flinke klus. Zowel gemeente, bedrijven als inwoners hebben een rol in de transitie naar aardgasvrij. Om alle partijen voldoende tijd te geven voor de opgave, moeten we nu al starten. Ook vanuit het rijk ligt er de opdracht om als gemeente uiterlijk eind 2021 een eerste transitievisie Warmte vast te stellen. Afgelopen jaar is er daarom samen met partners gewerkt aan een eerste “Transitievisie Warmte”. In deze Transitievisie wordt de geleidelijke overstap naar een aardgasvrij Zeist geschetst en aangegeven in welke buurten we (gaan) starten met verkennende onderzoeken en participatietrajecten. Dit raadsvoorstel behelst het vaststellen van de eerste Transitievisie Warmte. Minstens iedere vijf jaar zal deze visie worden geactualiseerd.

Argumenten De Transitievisie Warmte geeft inzicht in de warmtetransitie; de overstap naar het verwarmen van de gebouwde omgeving met duurzame warmte. De Transitievisie bouwt voort op de Routekaart Nieuwe Energie voor Zeist en is één van de pijlers waar aan gewerkt wordt om Zeist uiterlijk in 2050 energieneutraal te krijgen. Pagina 1 van 5

Toelichtingen x x

Financiën Communicatie

Juridisch Automatisering

x

Risico’s Anders

Verdere proces

VERDIEPING Inleiding We willen in Zeist uiterlijk in 2050 energieneutraal zijn. Afscheid nemen van aardgas is daar een belangrijk onderdeel van, en een flinke klus die de komende decennia zal duren. Zowel gemeente, bedrijven als inwoners hebben een rol in de transitie naar aardgasvrij. Om alle partijen voldoende tijd te geven voor de opgave, moeten we nu al starten. Ook vanuit het rijk ligt er de opdracht om als gemeente uiterlijk eind 2021 een eerste transitievisie Warmte vast te stellen. Afgelopen jaar hebben wij daarom samen met Woongoed Zeist, RK Woningbouwvereniging Zeist, Stedin en Stichting Energie Zeist gewerkt aan een eerste “Transitievisie Warmte”. In deze Transitievisie schetsen we de geleidelijke overstap naar een aardgasvrij Zeist. Aardgasvrij wil zeggen dat inwoners en bedrijven op een andere manier dan met aardgas gaan produceren en hun gebouwen gaan verwarmen, en ook voor het koken zal een andere warmtebron nodig zijn (meestal inductie). In het visiedocument onderbouwen we welke duurzame warmtevoorzieningen in de verschillende buurten en bedrijventerreinen als alternatief beschikbaar zijn en welke daarvan voor de hand liggen. Ook geven we aan in welke buurten we met verdere verkenningen willen starten en schetsen we een voorlopige planning van de transitie. Deze visie geeft ons richting om de komende jaren aan de slag te gaan.

De transitievisie moet elke vijf jaar worden geactualiseerd, of zoveel eerder als we met elkaar nodig vinden. Om in het definitieve visiedocument ook de reacties vanuit de samenleving te kunnen verwerken, hebben we de Transitievisie Warmte (TVW) van 19 november 2020 tot 17 januari 2021 ter inzage gelegd voor schriftelijke inspraak. Dit is ook bekend gemaakt via een paginagrote advertentie in de Nieuwsbode, een persbericht en via onze nieuwsbrief Nieuwe Energie. Tussen 19 november en 17 januari hebben 1693 unieke bezoekers de website www.zeist.nl/tvw bekeken. Op deze website is een publiekssamenvatting te lezen, geeft een interactieve kaart meer inzicht per buurt en is de hele TVW te downloaden. Naast de digitale versie is er door 25 personen een papieren versie van de TVW opgevraagd. Uiteindelijk hebben we van 19 personen/groeperingen vragen en opmerkingen ontvangen op de Transitievisie. Alle vragen en antwoorden zijn te vinden in de inspraaknotitie (bijlage II). Ook hebben we daarin aangegeven of en hoe we de opmerkingen hebben verwerkt in het definitieve document dat nu voorligt ter besluitvorming. ARGUMENTATIE Opdracht vanuit het Rijk Om inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden voldoende tijd te geven om mee te kunnen gaan in de transitie naar aardgasvrij, is het belangrijk zo snel mogelijk met inwoners in gesprek te gaan op basis van heldere informatie.

De Transitievisie Warmte biedt informatie over de opgave, mogelijke alternatieve warmtebronnen, technieken en het verwachte tempo waarmee we in Zeist per buurt over zullen stappen op duurzame warmte. Vanuit het rijk ligt de opdracht uiterlijk eind 2021 een transitievisie te hebben opgesteld, daaraan voldoen we bij vaststelling van dit document. Startpunt De Transitievisie is het slotstuk van veel overleg met partners, maar het is pas het startpunt van de werkelijke transitie. Omdat deze overstap uiteindelijk (bijna) ieder huishouden raakt vinden we het belangrijk dat inwoners en ondernemers mee kunnen praten over de beste oplossing voor hun huis, bedrijf en buurt. We betrekken inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden daarom actief in de buurtverkenningen en uitvoeringsplannen die per buurt worden gemaakt. De Transitievisie Warmte Pagina 2 van 5

beschrijft uitgangspunten en aandachtspunten voor het vervolgtraject. Door inzicht te geven in de globale route naar aardgasvrij in onze gemeente, krijgen huiseigenaren en ondernemers een eerste handelingsperspectief voor hoe zij bij kunnen dragen aan de transitie. Samen Om de Transitievisie geen bureaudocument te laten zijn, maar gevoed vanuit concrete samenwerking in de praktijk zijn wij sinds 2019 in een aantal buurten samen met bewoners, bedrijven en belanghebbenden aan de slag gegaan met verkenningen naar wat nodig is voor een omslag naar duurzame warmtebronnen. Verkenningsbuurten zijn buurten waar bewonersinitiatieven zijn, waar kansen zijn om restwarmte te benutten en/of buurten waar het aardgasnet binnen afzienbare tijd vervangen moet worden. De kennis en inzichten uit de eerste verkenningsbuurten hebben we benut bij het komen tot een werkbare Transitievisie voor heel Zeist. Ook komende jaren gaan we op deze manier -verkennend- samen verder in de buurten waar kansen zijn.

TOELICHTING

Financiën Aan het vaststellen van de Transitievisie Warmte met de bijbehorende acties zijn (proces)kosten verbonden. Deze kosten vallen onder de begroting van het Programma Duurzaamheid en zijn onderdeel van de meerjarenbegroting. Van het rijk en provincie kunnen we komende jaren aanvullende middelen verwachten voor deze opgave, onduidelijk is nog wanneer en hoeveel. Deze extra middelen zijn nodig om de warmtetransitie betaalbaar te houden. Het gaat daarbij zowel om proceskosten als uitvoeringskosten. Voorbeeld hiervan is een mogelijke bijdrage uit het Programma Aardgasvrije Wijken van BZK, die we ook dit jaar aanvragen voor een verkenningsbuurt (waarschijnlijk Austerlitz). Naast proceskosten voor ons als gemeente vraagt de warmtetransitie ook grote investeringen vanuit de samenleving. De warmtetransitie vraagt investeringen voor isolatie, installaties of de aanleg van nieuwe warmtebronnen en infrastructuur. De stap van aardgas naar duurzame warmte kan zeker niet kosteloos worden gezet. De Rijksoverheid speelt een belangrijke rol om de overstap naar aardgasvrije buurten financieel haalbaar te maken. De betaalbaarheid is één van de criteria om draagvlak te vinden. Een zwaarwegend criterium bij het kiezen van een aardgasvrije techniek, is daarom de techniek met de laagste totale kosten.

We sturen naast duurzaamheid aan op de laagste kosten voor bewoners, bedrijven en alle belanghebbenden. Soms is dat echter niet genoeg om de overstap betaalbaar te maken en zijn er subsidies en financieringsregelingen nodig om het voor iedereen mogelijk te maken mee te doen.

Communicatie Na vaststelling van de visie in de gemeenteraad, verwerken we bijlage F (handelingsperspectief per buurt) in een digitale kaart, zodat inwoners eenvoudig kunnen vinden wat het geadviseerde handelingsperspectief is voor hun buurt. Ook de energieambassadeurs van Mijn Groene Huis krijgen deze bijlage mee, als basis voor de adviezen die ze geven aan individuele huiseigenaren. Ook passen we de websitepagina’s op zeist.nl aan, en zullen we het raadsbesluit communiceren via de nieuwsbrief Nieuwe Energie.

Risico’s De term “transitie” is bewust gekozen. Fasegewijs nemen we afscheid van de fossiele brandstoffen (met name aardgas) als vertrouwde en betrouwbare warmtebron. Daarmee slaan we nieuwe wegen in met de nodige onzekerheden. De daaraan verbonden risico’s hebben betrekking op aspecten als draagvlak, techniek, organisatie en financiën. Of het lukt om voor 2050 aardgasvrij te zijn is van veel zaken afhankelijk, en onze invloed daarop is in sommige gevallen gering. De beschikbaarheid van voldoende aannemers/ installateurs bijvoorbeeld, of de doorontwikkeling van technieken als Pagina 3 van 5

geothermie en waterstof, maar ook de mogelijkheden tot financiering voor de groep ‘niet kunners’. We doen als gemeente dat wat in ons vermogen ligt, maar zijn afhankelijk van landelijke ontwikkelingen en stand van de techniek. Omdat nog niet alles uitgekristalliseerd is starten we in Zeist met Verkenningsbuurten, waar we samen met inwoners en belanghebbenden ontdekken wat er nodig is voor een succesvolle transitie.

VERDERE PROCES Planning en uitvoering Om in 2050 helemaal aardgasvrij te zijn moeten we nu starten met de eerste buurten. We willen daarbij een logische volgorde aanhouden waarbij we inspelen op de ontwikkelplannen en kansen die zich in de buurten voortdoen. De Transitievisie bevat nu een grove planning waarbij er wordt aangegeven wanneer we in welke buurten gaan starten met een verkenning en uitvoeringsplan (kortemiddellange en lange termijn). Tijdens de participatietrajecten in de buurt om te komen tot een buurtuitvoeringsplan wordt duidelijk wat er echt nodig is voor uitvoering en wordt de planning steeds concreter. Resultaat van zo een participatietraject is een ‘Buurtuitvoeringsplan’ waarmee de gemeenteraad pas instemt als er voldoende acceptatie is bij inwoners en belanghebbenden. Evaluatie Ieder kwartaal wordt er een monitor uitgevoerd op alle actielijnen van de Routekaart Nieuwe Energie voor Zeist. De Transitievisie Warmte en de verkenningsbuurten worden meegenomen in de actielijn “Warme Wijken”. Daarnaast wordt de Transitievisie Warmte zelf minstens iedere vijf jaar geactualiseerd. BIJLAGEN 1. Transitievisie Warmte Zeist 2021 (inclusief bijlage E) 2. Inspraaknotitie TVW NB: achtergrondinformatie over dit onderwerp kunt u hier vinden: https://zeist.raadsinformatie.nl/dossiers/52532

Pagina 4 van 5

RAADSBESLUIT

Behoort bij raadsvoorstel Nr. 21RV029

De raad van de gemeente Zeist; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 20 april 2021; BESLUIT: De Transitievisie Warmte Zeist 2021 (bijlage I) vast te stellen. Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van 08 juli 2021. De raad voornoemd,

mr. J. Janssen, griffier

drs. J.J.L.M. Janssen, voorzitter

1