00-21RV004 rv Erfgoedverordening 2021 - gewijzigd

RAADSVOORSTEL Erfgoedverordening 2021

Portefeuillehouder

M. Fluitman

Ronde Tafel

21 januari 2021

Opsteller

Debat

28 januari 2021

Zaak/stuknummer

A. Jansen 360267

Raadsvergadering

16 februari 2021

Raadsvoorstel

21RV004

Maatschappelijk effect en doel van het voorstel Actualiseren van de bescherming van cultureel erfgoed in de gemeente Zeist.

Voorstel De ‘Erfgoedverordening Zeist 2021’ vast te stellen. Besluit Raad 16 februari 2021:

Basis Sinds de vaststelling van de Erfgoedverordening Zeist 2010 is de wet- en regelgeving op het gebied van cultureel erfgoed veranderd. Met de voorgestelde wijzigingen wordt de erfgoedverordening geactualiseerd. Inleiding Zeist is rijk aan erfgoed. Bescherming van dit erfgoed vindt op verschillende manieren plaats, bijvoorbeeld door de Erfgoedwet, de Wabo en bestemmingsplannen en de gemeentelijke erfgoedverordening. De erfgoedverordening biedt onder andere mogelijkheid tot het aanwijzen van gemeentelijke monumenten, het instellen van een gemeentelijk erfgoedregister (voorheen monumentenlijst) en het instellen van een vergunningsplicht voor het wijzigen van gemeentelijke monumenten. Sinds de vaststelling van de Erfgoedverordening Zeist 2010 (zie bijlage 2) is de wet- en regelgeving op het gebied van cultureel erfgoed veranderd. Met de voorgestelde wijzigingen wordt de erfgoedverordening weer in lijn met de vigerende landelijke wet- en regelgeving gebracht. Argumenten Door de erfgoedverordening te actualiseren sluit deze aan bij de landelijke wet- en regelgeving. De nieuwe verordening is gebaseerd op de modelverordening van de VNG en is beleidsarm.

De belangrijkste inhoudelijke wijziging bestaat uit toevoeging van enkele nieuwe bepalingen: de mogelijkheid beschermde dorpsgezichten aan te wijzen, het regelen van de instandhoudingsplicht en de vrijstelling van vergunningsplicht voor gewoon onderhoud en wijziging van niet-monumentale interieuronderdelen. Hiermee wordt aangesloten bij de landelijke trend.

Pagina 1 van 6

Toelichtingen Financiën Communicatie

x

Juridisch

Risico’s

Automatisering

Anders

Verdere proces Na vaststelling wordt de Erfgoedverordening Zeist 2021 zo spoedig mogelijk bekend gemaakt en gepubliceerd.

VERDIEPING Inleiding Zeist is rijk aan erfgoed. Bescherming van dit erfgoed vindt op verschillende manieren plaats, bijvoorbeeld door de Erfgoedwet, de Wabo en bestemmingsplannen en de gemeentelijke erfgoedverordening. De erfgoedverordening biedt onder andere mogelijkheid tot het aanwijzen van gemeentelijke monumenten, het instellen van een gemeentelijk erfgoedregister (voorheen monumentenlijst) en het instellen van een vergunningsplicht voor het wijzigen van gemeentelijke monumenten. Sinds de vaststelling van de Erfgoedverordening Zeist 2010 (zie bijlage 2) is de wet- en regelgeving op het gebied van cultureel erfgoed veranderd. Met de voorgestelde wijzigingen wordt de erfgoedverordening weer in lijn met de vigerende landelijke wet- en regelgeving gebracht. De belangrijkste inhoudelijke wijzigingen bestaan uit toevoeging van enkele nieuwe bepalingen: de mogelijkheid beschermde dorpsgezichten aan te wijzen, het regelen van de instandhoudingsplicht en de vrijstelling van vergunningsplicht voor gewoon onderhoud en wijziging van niet-monumentale interieuronderdelen. Hiermee wordt aangesloten bij de landelijke trend. ARGUMENTATIE Aanleiding De Erfgoedverordening Zeist 2010 is niet meer actueel De oude verordening is op enkele punten gedateerd. Met de voorgestelde wijzigingen wordt deze in lijn met de vigerende landelijke wet- en regelgeving gebracht.

Uitgangspunten De volgende uitgangspunten hebben de basis gevormd voor het opstellen van de Erfgoedverordening Zeist 2021. 1. Modelverordening van de VNG vormt basis De VNG heeft bij de invoering van de Erfgoedwet een nieuwe modelverordening gepubliceerd. Dit model is zoveel mogelijk als uitgangspunt genomen voor de Erfgoedverordening Zeist 2021. Daarmee sluiten we aan bij wat gebruikelijk is bij andere Nederlandse gemeenten. 2. Wijziging van de Erfgoedverordening is beleidsarm De nieuwe erfgoedverordening is een actualisatie en voorziet niet in wijzigingen in het beleid. Inhoud van de erfgoedverordening De nieuwe verordening wijkt op enkele punten af van de oude. De belangrijkste inhoudelijke wijzigingen bestaan uit toevoeging van enkele nieuwe bepalingen: de mogelijkheid beschermde dorpsgezichten aan te wijzen, het regelen van de instandhoudingsplicht en de vrijstelling van vergunningsplicht voor gewoon onderhoud en wijziging van niet-monumentale interieuronderdelen. Hiermee wordt aangesloten bij de landelijke trend. Onder Toelichting worden de verscheidene wijzigingen nader toegelicht. Pagina 2 van 6

De Commissie Ruimtelijke Kwaliteit heeft positief geadviseerd De Commissie Ruimtelijke Kwaliteit heeft in haar advies van 23 oktober 2020 positief geadviseerd op de voorgestelde wijzigingen. Zie bijlage 3 voor dit advies. (In het advies is sprake van de Erfgoedverordening Zeist 2020. Omdat de vaststelling van de verordening in 2021 plaatsvindt, is de naam van de verordening ná de adviesaanvraag bij de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit aangepast van Erfgoedverordening Zeist 2020 naar Erfgoedverordening Zeist 2021, de inhoud is echter hetzelfde gebleven. Vooruitblik gevolgen invoering Omgevingswet Bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet (voorzien op 1 januari 2022) gaat de erfgoedverordening deel uitmaken van de bruidsschat van het Omgevingsplan. Toevoegingen en wijzigingen na Ronde Tafel en Debat Op respectievelijk 21 en 28 januari is het raadsvoorstel besproken in Ronde Tafel en Debat. Naar aanleiding van de toen gestelde vragen en aan de orde gestelde punten, is de concept-verordening op enkele punten aangepast en zijn door het college enkele toezeggingen gedaan. Deze worden hieronder opgesomd. Archeologie In de gemeente Zeist zijn enkele bestemmingsplannen waar in strikte zin voldaan wordt aan artikel 3.1.16 van het Besluit ruimtelijke ordening, maar waar de mate van bescherming verouderd of minder zorgvuldig is dan de gemeentelijke archeologische beleidskaart.

Artikel 19 is daarom zo aangepast dat ook voor die bestemmingplannen de regels van de archeologische beleidskaart gelden. Duurzaamheid en immaterieel erfgoed Vanuit de raad werd aangegeven dat er behoefte is aan een explicietere vermelding van de thema’s duurzaamheid en immaterieel erfgoed. Hierin is voorzien door het opnemen van passages in het algemene deel van de Toelichting. Erfgoedregister Het gemeentelijk monumentenregister wordt na vaststelling van de erfgoedverordening integraal deel van het gemeentelijk erfgoedregister. Evaluatie regels Vanuit de raad is voorgesteld met raad en samenleving te evalueren hoe de regels van de oude verordening en nieuwe verordening worden ervaren. Het college zal hiervoor met een voorstel komen. Initiatief tot aanwijzen van dorpsgezichten In het debat werd voorgesteld om in artikel 16 lid 1 het woord “mede” op te nemen, met als doel dat de gemeenteraad ook het initiatief kan nemen een dorpsgezicht aan te wijzen. Het college zal deze suggestie niet overnemen. Het toevoegen van het woord “mede” zou aanpassing van het hele artikel vergen en wordt ontraden. Mocht de raad toch op eigen initiatief een dorpsgezicht willen aanwijzen dan kan dat door middel van een aangenomen motie. Het college kan dan e.e.a. op zorgvuldige wijze voorbereiden. Openbaarheid vergaderingen CRK De vergaderingen van de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit zijn openbaar.

Nu de vergaderingen wegens corona online plaats vinden, is het als publiek bijwonen van de vergaderingen er niet makkelijker op geworden. De vindbaarheid van de agenda en contactgegevens hebben de aandacht van het college. Publiceren van voornemen tot aanwijzing/afvoering en van besluiten tot aanwijzen/afvoeren Vanuit de raad is gevraagd afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht van toepassing te verklaren op de procedure voor het aanwijzen en afvoeren van gemeentelijke monumenten. Het college ziet geen reden aan dit verzoek te voldoen. Besluiten tot aanwijzen en afvoeren worden genomen nadat daarover deskundig advies is ingewonnen bij de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit. Op grond van de Awb wordt bovendien de eigenaar gehoord. Nadat het besluit via de openbare besluitenlijst van het college is gepubliceerd, kunnen andere belanghebbenden dan de eigenaar desgewenst alsnog bezwaar maken.

Pagina 3 van 6

TOELICHTING Inhoud van de erfgoedverordening De voornaamste inhoudelijke wijzigingen van de erfgoedverordening worden hieronder kort toegelicht. 1. Gewijzigde artikelen 1.1 Begripsbepalingen (artikel 1) Het artikel met begripsbepalingen is opgeschoond. Begrippen die niet in de regels voorkomen, zijn verwijderd. 1.2. Gewijzigde termijnen (artikel 6, artikel 12.7, artikel 15.2) Voor de advisering door de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit (CRK) zijn enkele termijnen aangepast. Bij de advisering over rijksmonumenten is er verschil gemaakt tussen de reguliere procedure en de uniforme openbare voorbereidingsprocedure. 2. Nieuwe artikelen 2.1 Erfgoedregister (artikel 2) De Erfgoedwet heeft het begrip gemeentelijk erfgoedregister geïntroduceerd ter vervanging van de gemeentelijke monumentenlijst. Het bevat ook andere soorten gemeentelijk beschermd erfgoed, zoals beschermde dorpsgezichten. Voor de inwoners van Zeist is het gemakkelijker als gemeentelijk en rijksbeschermd erfgoed samen zijn opgenomen in een overzicht. Daarom stellen we voor ook het overzicht van de rijksmonumenten in het gemeentelijk erfgoedregister op te nemen. 2.2 Instandhoudingsplicht (artikel 11) Dit artikel verplicht eigenaren nadrukkelijk hun monument te onderhouden.

2.3 Vrijstelling van vergunningsplicht (artikel 12.2) Bij rijksmonumenten zijn gewoon onderhoud en het wijzigen van niet-monumentale onderdelen in het interieur niet vergunningplichtig. Door artikel 12.2 worden deze activiteiten ook vergunningvrij bij gemeentelijke monumenten. 2.4 Gemeentelijke beschermde dorpsgezichten (artikel 16 t/m 18) Dit hoofdstuk biedt de raad de mogelijkheid gemeentelijke beschermde dorpsgezichten aan te wijzen. Er zijn in Zeist twee rijksbeschermde gezichten: Slot Zeist en omgeving en Wilhelminapark. Bescherming van zowel rijks- als gemeentelijke gezichten vindt plaats door regels in het bestemmingsplan op te nemen. 3. Vervallen artikelen Bepaalde zaken uit de Erfgoedverordening Zeist 2010 zijn in andere wetgeving geregeld en zijn daarom conform de Modelverordening komen te vervallen. Het gaat om de artikelen met betrekking tot rekening houden met gebruik (artikel 2), indieningsvereisten (artikel 11) en tegemoetkoming in schade (artikel 19). 4. Bescherming roerend erfgoed niet opgenomen De Modelverordening biedt de mogelijkheid roerend erfgoed aan te wijzen, namelijk cultuurgoederen in gemeentelijk bezit en gemeentelijke verzamelingen. Dit heeft vooral een symbolische waarde. Met het oog op de invoering van de Omgevingswet wordt voorgesteld deze bepalingen niet over te nemen. De erfgoedverordening gaat namelijk deel uitmaken van het omgevingsplan.

Daarin kunnen slechts regels met betrekking tot de fysieke leefomgeving worden opgenomen. Roerend erfgoed behoort daar niet toe. VERDERE PROCES Planning en uitvoering Na vaststelling wordt de Erfgoedverordening Zeist 2021 zo spoedig mogelijk bekend gemaakt en gepubliceerd. Evaluatie N.v.t. Pagina 4 van 6

BIJLAGEN 1. Erfgoedverordening Zeist 2021 2. Erfgoedverordening Zeist 2010 3. Advies Commissie Ruimtelijke Kwaliteit

Pagina 5 van 6

RAADSBESLUIT

Behoort bij raadsvoorstel Nr. 21RV004

De raad van de gemeente Zeist; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 1 december 2020; BESLUIT: De Erfgoedverordening Zeist 2021 vast te stellen. Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van 16 februari 2021. De raad voornoemd,

mr. J. Janssen, griffier

drs. J.J.L.M. Janssen, voorzitter

1