A8b Nota Sociaal Domein 2024-2029
Tekst van het document
Samen
doen wat nodig is Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
Nota Sociaal Domein 2024 - 2029 Kernteam Sociaal Domein Ermelo, Harderwijk en Zeewolde Versie vastgesteld door de gemeenteraad: Zeewolde 2 november 2023 Ermelo 21 november 2023 Harderwijk 7 december 2023
Voorwoord ‘Samen doen wat nodig is’ Het leven brengt soms uitdagingen met zich mee. Een steuntje in de rug is dan zeer welkom. Deze steun verzorgen we samen met inwoners en partners. Deze nota biedt de ruimte om bij het organiseren en bepalen van hulp en ondersteuning echt anders te denken en te doen. Deze nota is geschreven voor degenen waar het uiteindelijk allemaal om draait: onze inwoners. Zij die, om welke reden dan ook, afhankelijk zijn van de ondersteuning die onze gemeenten kunnen bieden.
Veel inwoners, ervaringsdeskundigen, professionals en bestuurders hebben een bijdrage geleverd aan het nieuwe beleid dat nu voorligt. De betrokkenheid van iedereen die heeft meegewerkt, heeft gezorgd voor een beleidsdocument dat niet alleen inspirerend is, maar ook een gids voor de toekomst. We willen de adviesraden Sociaal Domein Ermelo en Harderwijk en de burgertafel Zeewolde speciaal bedanken, hun waardevolle inzichten hebben geholpen bij het verfijnen van deze nota.
De rode draad in de nota, en straks de uitvoeringsprogramma’s, is dat onze inwoners aan zet zijn. Dat betekent het inzetten van eigen kracht en samenkracht, maar ook actief meedenken over een passende oplossing. Inwoners, maatschappelijke organisaties en de gemeente werken zo samen om ervoor te zorgen dat iedereen mee kan doen op de manier die bij hem past. Bij een hulpvraag staat de oplossing centraal; wat is er nodig, en wat is er mogelijk in het eigen sociale netwerk? Gemeente en professionals staan naast de inwoner. Gezamenlijk zoeken we naar de oplossing. Daarbij respecteren en stimuleren we de eigen regie van inwoners. We zijn er voor de inwoners die het zelf niet kunnen. Op deze manier willen we onze inwoners in staat stellen om actief bij te dragen aan eigen oplossingen en ondersteuning, zonder verstrikt te raken in rigide regels. Niet de regels maar de mensen staan centraal.
We kijken met trots naar de stevige basis die met de nota is gelegd, en zien met vertrouwen en optimisme de uitvoeringsprogramma’s tegemoet.
De nota ‘Samen doen wat nodig is’ dient als kompas voor de verschillende uitvoeringsprogramma’s die in de drie gemeenten vorm krijgen. Hoewel de nota gemeenschappelijk is, wordt tijdens de uitvoering rekening gehouden met de lokale behoeften, voorzieningen en mogelijkheden. Hierbij staat de kracht van onze samenleving centraal: buren, vrienden, kennissen en familieleden helpen elkaar als dat nodig is. Organisaties, stichtingen, verenigingen en de gemeente versterken de kracht van de samenleving en sluiten aan.
Maarten Reckman, Wethouder Harderwijk (sociaal domein en gezondheid Harderwijk)
Erik van de Beld, Wethouder Zeewolde (sociaal domein, gezondheid, jeugd en onderwijs)
Sarath Hamstra, Wethouder Ermelo (sociaal domein, werkgelegenheid, onderwijs, sport, dienstverlening en organisatie)
Marcel Companjen, Wethouder Harderwijk (jeugd, onderwijs, sport en Participatiewet)
SAMEN doen wat nodig is
We streven naar een samenleving waarin mensen kunnen zorgen voor elkaar én voor zichzelf. En zit het even tegen? Dan is de hulp en ondersteuning voor inwoners die dit nodig hebben goed georganiseerd. Nu én in de toekomst. Mensen weten zelf vaak het beste hoe ze kunnen worden geholpen. Daarop willen we aansluiten. We zorgen dat de ondersteuning aan inwoners bereikbaar, beschikbaar en betaalbaar blijft. Ondanks beperkte financiële en personele capaciteit. Samen zoeken we naar oplossingen, als gemeente, inwoners en maatschappelijke partners. Dit vraagt om een verandering in denken en doen van al deze partijen. Van een regelende en betalende overheid naar de gemeente als partner. Naar een aanpak waarin de mens centraal staat. De afgelopen jaren hebben de drie gemeenten en hun maatschappelijke partners veel ervaring opgedaan over wat werkt in de ondersteuning aan mensen die hulp nodig hebben. Juist in die samenwerking kunnen we het verschil maken. Samen doen we recht aan de verschillen tussen mensen, de vragen die zij stellen en de oplossingen die daarbij passen. Sámen met inwoners.
Pagina 2/32
Terug naar inhoud
Nota Sociaal Domein 2024 - 2029 Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
Inhoud 1. 2.
3.
4.
5.
Leeswijzer
4
Bijlagen
23
Bijlage I
Toekomstverkenning
24
Samen doen wat nodig is
5
Bijlage II
Financiën
25
2.1
Inleiding
5
Bijlage III
Van beleidsdoel naar uitvoeringsagenda
26
2.2
Participatietraject
6
Bijlage IV Beschrijving participatieproces
29
2.3
Zo gewoon als mogelijk
7
Bijlage V
31
Werken vanuit waarden
10
3.1
De inwoners aan zet
10
3.2
De oplossing centraal
10
3.3
De gemeenten werken vanuit partnerschap
10
Wat willen we bereiken?
11
4.1
Kansrijk opgroeien
12
4.2
Op weg naar samenredzaamheid
15
4.3
Bestaanszekerheid en Perspectief op (on)betaald werk
17
4.4
Zelfstandig thuis
20
Toegang
Definitie kwetsbare groepen
Same
doen
n
wat n odig
Toeko m
is
stverk e
nning
Hoe zi et het dagelijk in de re s leve gio Er n er in melo 2028 voor h | Hard uit van et soci erwijk een kw aal do | Zeew mein etsbaa olde, van dez r perso en wat e gem on betek eenten ent dat
22 Strate gische adviseu Virgin r Socia ia Sch outen al Dome Hans in Kraaije nhof 1 maart
2023
Onde rzoeke r Meeri Roel Ve nzicht rhagen Nellie Mand ers
Pagina 3/32
Terug naar inhoud
Nota Sociaal Domein 2024 - 2029 Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
1. Leeswijzer Deze leeswijzer biedt een overzicht van de structuur en inhoud van deze nota. Met behulp van de leeswijzer navigeert u gemakkelijk door de hoofdstukken en paragrafen en vindt u de informatie die voor u relevant is.
Hoofdstuk 2
Hoofdstuk 4
De bijlagen
Hoofdstuk 3
Hoofdstuk 5
Monitor Sociaal Domein:
Samen doen wat nodig is In dit hoofdstuk introduceren we de nota en leggen we uit wat het doel ervan is. We bespreken ook het participatietraject dat heeft plaatsgevonden om de nota tot stand te brengen. Daarnaast gaan we in op de voortgang en ontwikkelingen waar we ons blijvend op willen richten binnen het sociaal domein.
Leidende principes In dit hoofdstuk werken we de leidende principes uit die ten grondslag liggen aan onze aanpak. We beschrijven de waarden waarlangs we werken en de richtlijnen die we hanteren.
Maatschappelijke opgaven en strategische doelen Dit hoofdstuk verbindt de leidende principes met de vier maatschappelijke opgaven die we hebben geïdentificeerd. We bespreken de trends en ontwikkelingen die we hebben waargenomen in de Toekomstverkenning en stellen strategische doelen op als stip op de horizon.
Deze nota bevat een aantal bijlagen. Het gaat om de Toekomstverkenning, de financien, de strategische beleidsdoelen met de uitwerking daarvan en informatie over de participatietrajecten die hebben bijgedragen aan de totstandkoming van de nota.
De toegang tot het sociaal domein De toegang is de plaats waar inwoners ondersteuningsvragen kunnen stellen en is een belangrijk instrument om de beweging van normaliseren vorm te geven.
Naast deze nota wordt ook een Monitor Sociaal Domein aangeboden aan de raad. Deze monitor biedt periodiek inzicht in de behaalde resultaten. Zonodig sturen we de strategische beleidsdoelen bij.
Pagina 4/32
Terug naar inhoud
Nota Sociaal Domein 2024 - 2029 Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
2. Samen doen wat nodig is De gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde werken samen. Dat doen we omdat de domeinen wonen, economie & arbeidsmarkt, toerisme, bereikbaarheid, onderwijs en welzijn sterk met elkaar samenhangen. De afgelopen jaren hebben de gemeenten zich steeds meer gezamenlijk georiënteerd op de ontwikkelingen in het sociaal domein. De grote opgave voor de komende jaren? Het centraal stellen van de maatschappelijke opgaven in ons beleid, en van daaruit doorontwikkelen en vernieuwen in het sociaal domein. We hebben het dan over de zogenoemde beweging naar voren: het normaliseren en het ruimte geven aan krachten van inwoners.
2.1
Inleiding
Gemeenten en de partners met wie we samenwerken hebben veel energie gestoken in het (her)inrichten van het sociaal domein. Gemeenten staan dichtbij hun inwoners. Juist in de samenwerking met inwoners en partners kunnen we het verschil maken. En recht doen aan de verschillen tussen mensen, de vragen die mensen stellen en de oplossingen die daarbij passen. De onderzoeken en verkenningen in gemeenten van de afgelopen periode hebben ook de knelpunten zichtbaar gemaakt. Centraal in het sociaal domein staat dat onze inwoners de regie over hun leven kunnen blijven houden, ook als dat niet vanzelf gaat. Dit gaan we de komende jaren meer centraal stellen in de sturing en uitvoering van het sociaal domein.
Onze leidende principes zijn: 1. De inwoners aan zet 2. De oplossing centraal 3. De gemeenten werken vanuit partnerschap Deze nota Sociaal Domein van de gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde herijkt als het ware ons handelen in anders denken en doen. We willen dat voorzieningen aansluiten bij de behoeften en leefwereld van onze inwoners. En dat we gebruikmaken van de talenten in onze samenleving. We doen samen wat nodig is. Langs deze lijn geven we ook handen en voeten aan de financiële opgave van gemeenten. De nota geeft richting aan een toekomstbestendige uitvoering van het sociaal domein, waarbij we weten dat met de vergrijzing de ondersteuningsvragen toenemen. Ook de ondersteuningsen hulpvragen voor jeugdigen zijn complex. En mensen met dringende ondersteuningsvragen willen we blijven bedienen.
Het beleid van vandaag moet rekening houden met de toekomst. Voor het ontwikkelen van een meerjarige integrale visie op het sociaal domein is daarom een toekomstverkenning opgesteld. Deze verkenning vormt de basis voor de nota Sociaal Domein 2023-2028 en is als bijlage toegevoegd. We zien een aantal trends en ontwikkelingen. Deze hebben we bekeken vanuit demografisch, sociaalcultureel en economisch perspectief voor inwoners van de gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde. Met deze verkenning willen we veerkrachtig beleid formuleren dat ons in staat stelt proactief en effectief te reageren op veranderende omstandigheden.
“Juist in de samenwerking met inwoners en partners kunnen we het verschil maken.”
Met deze nota in de hand kunnen we ook beter inspelen op de huidige situatie, waarin een tekort aan personeel de stevige uitvoering van het sociaal domein op sommige onderdelen onzeker maakt. Hoe we hierop inspelen? Door te normaliseren, gebruik te maken van talenten in de samenleving én door ons nadrukkelijk te verbinden met onze inwoners. We gaan ervoor zorgen dat, ondanks beperkte financiële en personele capaciteit, de ondersteuning aan inwoners bereikbaar, beschikbaar en betaalbaar blijft. Voor de nota Sociaal Domein baseren we ons op de vastgestelde meerjarenbegroting 2023-2026 van de gemeenten, zie bijlage II.
Pagina 5/32
Terug naar inhoud
Nota Sociaal Domein 2024 - 2029 Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
2.2
“Bij de uitvoering van deze nota blijven we intensief optrekken met de betrokken organisaties.”
Participatietraject
Voor het ontwikkelen van deze nota is een uitgebreid participatietraject uitgevoerd. We spraken met inwoners, uitvoeringsorganisaties én met de gemeenteraden en de adviesraden sociaal domein van de drie gemeenten. We spraken bevlogen en betrokken professionals die met niet-aflatende inzet mensen begeleiden. Ze deelden met ons hun enthousiasme en persoonlijke verhalen. En we kregen opbouwende kritiek en tips om het sociaal domein toekomstbestendig in te richten. Een uitgebreid overzicht van dit participatietraject vindt u als bijlage bij deze nota.
drie gemeenten belangrijke partners om handen en voeten te geven aan de transformatie: inwoners aan zet, de oplossing centraal en normaliseren. Bij de uitvoering van deze nota blijven we intensief optrekken met deze organisaties en andere partijen.
De opbrengst uit het participatietraject hebben we verwerkt in deze nota, met name in de strategische doelen en de leidende principes. Van sommigen kregen we heel concrete oplossingen of tips. Die krijgen een plek in de uitvoeringsagenda’s (zie bijlage III).
Voorzieningen zijn ingericht vanuit de basishouding van kansengelijkheid en inclusie. Inwoners kunnen zo zelfstandig mogelijk meedoen en meepraten, zonder hindernissen. Dit vraagt om extra inzet om drempels weg te halen en aandacht te besteden aan het welkom en veilig voelen van iedereen. Dat is ook wat de partners met wie we samenwerken uitdragen.
Gemeenschappelijke regeling Meerinzicht, Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) en de welzijnsorganisaties zijn voor de
We willen de verschillende beleidsvelden binnen het sociaal domein beter op elkaar afstemmen. Dit doen we samen met andere partners in het sociaal domein, zoals onderwijs, welzijnsorganisaties, sport en cultuur, ondernemers, zorgaanbieders, de GGD’en, woningcorporaties en vrijwilligersorganisaties. Mensen bewegen zich breed in de samenleving. Hiermee raakt het sociaal domein als vanzelf aan verschillende wetten, zoals de Participatiewet, de Wet Inburgering, de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de Jeugdwet en meer specifieke wetgeving.
Pagina 6/35
Terug naar inhoud
Nota Sociaal Domein 2024 - 2029 Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
2.3
Zo gewoon als mogelijk
In het begin van dit hoofdstuk hebben we de transformatie als centrale opgave neergezet. Het normaliseren draagt bij aan het blijven denken vanuit inwoners die regie over hun leven hebben en houden. Inwoners met een ondersteuningsvraag benaderen we vanuit de gedachte dat iemand verantwoordelijk is voor zijn leven en zijn eigen huishouden voert. Samen met de inwoner bekijken we hoe diens vraag zo eenvoudig mogelijk en adequaat kan worden opgelost. Dit kan vaak met hulp uit het eigen netwerk en door samenredzaamheid. Maar soms is tijdelijk betaalde ondersteuning nodig, totdat iemand het weer zelf kan. Mensen die zelf de regie houden, zijn gelukkiger. In onze gemeenten hebben we gelukkig een stevige sociale basis. Mensen die meedoen in de samenleving en zich inzetten voor een ander. Ze ontwikkelen hun talenten en zijn zelfredzaam. Veel inwoners vinden, bij ondersteuningsvragen, in eerste instantie ook steun in hun omgeving. Dat kan zijn door de directe omgeving van familie, vrienden en mensen uit hun woonomgeving of door maatschappelijke organisaties.
op onafhankelijke cliëntondersteuning. Is er tóch extra begeleiding of ondersteuning nodig, dan doen we dat vanuit de leefwereld van inwoners. Samenwerking met en tussen inwoners en maatschappelijke partners, dát is het vertrekpunt. Werken vanuit de transformatiegedachte (de beweging naar voren) betekent ook dat we deze sociale basis in stand willen houden en verstevigen. Het prettigste is als mensen in hun omgeving ondersteuning vinden. Dat vraagt iets anders van onze inwoners en onze partners. Het vraagt ook iets anders van de manier waarop we als gemeenten sturing geven aan de samenwerking mét en tussen de organisaties en instellingen die zijn betrokken bij het sociaal domein.
Normaliseren:
Alternatieve oplossingen zoeken buiten geïndiceerde ondersteuning (maatwerkvoorziening). Accepteren dat verdriet en tegenslag – tot op zekere hoogte – bij het leven horen. Een brede kijk hebben op wat ‘normaal’ gedrag is. Collectieve oplossingen zoeken voor individuele hulpvragen, bijvoorbeeld door een sterke sociale en pedagogische basis op te bouwen.
Als deze basis en eigen kracht niet toereikend zijn, is het belangrijk hier zo snel mogelijk achter te komen. Mensen moeten op een laagdrempelige manier vragen kunnen stellen en goede informatie en voorlichting krijgen om weer op eigen kracht verder te kunnen. Als mensen hun hulpvraag niet zelf kunnen formuleren, kunnen ze een beroep doen
Pagina 7/32
Terug naar inhoud
Nota Sociaal Domein 2024 - 2029 Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
Het sociaal domein bestaat uit een breed scala aan organisaties die in een groot veld ondersteuning, hulp of diensten bieden, voor groepen of individuele inwoners. Dit visualiseren we aan de hand van onderstaande piramide, die we hier toelichten. Deze drietrap van basis-, preventie- en maatwerkvoorzieningen loopt als een rode draad door de opgaven van deze nota heen. Op deze manier kunnen we de beweging naar voren maken en vragen zo normaal mogelijk oplossen. De uitgangspunten van Positieve Gezondheid zijn hierin ook passend. We gaan uit van wat mensen kunnen, en dát wordt versterkt. Goed om te
benoemen: deze drietrap is geen opdeling; we gaan altijd uit van een integrale aanpak.
Sociale (pedagogische) basis
Eigen kracht en samenredzaamheid zijn mogelijk door goede basisvoorzieningen in de gemeente, als stevige sociale basis. Dit zijn bijvoorbeeld buurthuizen, een theater en sportvoorzieningen. En ook: onderwijs, welzijn en kinderopvang en initiatieven van ondernemers of kerken. Dankzij basisvoorzieningen kunnen inwoners meedoen in de samenleving. Ze kunnen voorkomen dat mensen maatwerkvoorzieningen nodig hebben. Maar de sociale basis is meer dan alleen voorzieningen. Het is ook omzien
rk ald we n)beta ef op (o erspec p n e rheid nszeke Bestaa
Prevene en lichte ondersteuning
s hui ig t
De plek waar inwoners ondersteuningsvragen kunnen stellen kijkt als het ware twee kanten uit. Naar beneden in de piramide, naar informele ondersteuning en/of het sociale netwerk. En als dat niet toereikend is naar boven, naar maatwerkvoorzieningen. Het uitgangspunt is altijd: hulp op de juiste plek en op het goede moment, met het gewenste effect en indien mogelijk met minder middelen. Ieders vraag mag rekenen op een specifieke oplossing. Daarbij gaan we verder dan het oplossen van de vraag.
d stan Zelf
mheid samen redzaa Op we g naar
en opg roe i rijk
Preventie lost een deel van de ondersteuningsvragen op. In het belang van inwoners is het zaak problemen vroegtijdig te herkennen en deze zo snel mogelijk op te lossen met effectieve interventies. Ook hier is het belangrijk om wijkgericht en samen met inwoners en partners te kijken wat er nodig is. En om hierbij gebruik te maken van bestaande voorzieningen en netwerken. Met een maatwerkvoorziening bedoelen we: een individuele voorziening die door of namens het college wordt verstrekt op basis van een beschikking; in natura of in de vorm van een persoonsgebonden budget (pgb). Zijn eigen kracht en preventie niet toereikend, dan bieden we samenhangende hulp en maatwerkvoorzieningen. Daarbij houden we rekening met iemands levensovertuiging en culturele achtergrond. Centraal hierin staan het kijken vanuit de inwoner en de oplossing, met als uitgangspunt dat de inwoner zoveel mogelijk de regie heeft.
Posieve gezondheid
Kan s
Preventie en lichte ondersteuning
Maatwerkvoorzieningen
Maatwerkvoorzieningen
Toegang Sociale basis
naar elkaar. Ook dat draagt bij aan het samenleven. We gaan deze sociale basis versterken, zodat onze inwoners zich nog beter samen redden. We denken hierbij aan het stimuleren van inwoners om mee te doen en zo weer van betekenis te zijn voor anderen. Het is nodig om wijkgericht en samen met inwoners en partners te kijken wat er mogelijk is om de sociale basis te versterken.
Pagina 8/32
Terug naar inhoud
Nota Sociaal Domein 2024 - 2029 Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
Samen met de inwoner en diens omgeving investeren we in het herstel van de eigen kracht en het (weer) deelnemen aan de samenleving. En dat, waar het tegenzit, hulp en ondersteuning goed zijn geregeld voor inwoners die dit het meeste nodig hebben. Een vangnet voor de meest kwetsbare mensen die niet succesvol gekoppeld zijn aan passende ondersteuning is een essentiële component van het sociaal domein, omdat het ervoor zorgt dat niemand tussen wal en schip valt.
Uitzonderingsmogelijkheden regelen
We staan voor passende oplossingen. Daarmee bedoelen we dat we uitzonderingen kunnen maken die niet voor iedereen gelden. Als dat nodig is, wijken we af van het gebruikelijke. Binnen de huidige regelgeving is hiervoor veel mogelijk als dit bijdraagt aan de bedoeling. De Wams
(Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein) ondersteunt deze ontwikkeling door gegevensuitwisseling makkelijker te maken. Ondanks scherpe indicatiestelling en het streven om te normaliseren, blijven we bijzondere situaties tegenkomen die vragen om een specifieke, voor die situatie geëigende, oplossing. Met regelgeving richten we deze uitzonderingsmogelijkheid transparant in. Voor veruit de meeste mensen die ondersteuning nodig hebben functioneert de gebruikelijke werkwijze prima. Maar er is ook een groep mensen en huishoudens met verschillende problemen op meerdere leefgebieden, die gebaat is bij een andere aanpak. Voor deze groep onderzoeken we of we een situationeel team kunnen vormen dat dwars door de lijnen heen kan, integraal kijkt en adviseert, snel op-, af- en bijschaalt en waar nodig zelf aan de slag gaat.
Pagina 9/29
Terug naar inhoud
Nota Sociaal Domein 2024 - 2029 Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
3. Werken vanuit waarden Uit ons participatietraject met inwoners en partners werd ook duidelijk dat er behoefte is aan een volgende stap in de manier waarop we samenwerken. Deze stap hebben we vertaald naar leidende principes. De leidende principes zijn de waarden van waaruit we werken en is het uitgangspunt van ons handelen. Deze principes zijn: • De inwoners aan zet • De oplossing centraal • De gemeenten werken vanuit partnerschap Hieraan geven we op de volgende manier duiding:
3.1
De inwoners aan zet
We sluiten zoveel mogelijk aan bij de leefwereld van de inwoner. Een betekenisvol leven van mensen stellen we centraal. Vanuit de opvatting dat tegenslag in verschillende levensfasen voorkomt, zetten we in op het aanboren en versterken van veerkracht. Dit geldt zowel voor individuele inwoners als voor wijken, dorpen en buurtschappen. We spannen ons in om vanzelfsprekende verbindingen te realiseren in de sociale basis infrastructuur. En we kijken naar wat de inwoner zelf kan. De inwoner blijft aan zet en neemt zelf het initiatief om de eigen ondersteuningsvraag te beantwoorden. De inwoner maakt daarbij ook gebruik van het eigen sociale netwerk. Ook in een complexe situatie leveren mensen en het netwerk om hun heen een bijdrage.
3.2
De oplossing centraal
De leefwereld van de inwoner is het vertrekpunt naar resultaat. Daarin werken we als gemeenten integraal en ontschot en streven naar een haalbaar en realistisch resultaat. Vanuit verschillende perspectieven op de
werkelijkheid zoeken we naar passende oplossingen. De inwoner blijft verantwoordelijk en eigenaar van de vraag om hulp. Een professional helpt bij het stellen en beantwoorden van deze vraag. We zetten ook in op het normaliseren van de ondersteuningsvraag. Daarbij houden inwoners het vertrouwen dat er hulp en ondersteuning is, als dat nodig is. We zijn duidelijk over wat wel en niet kan. Daarbij kijken we breder dan onze gemeentelijke verantwoordelijkheid; we zoeken verbinding met de brede keten van zorg en ondersteuning.
“We kijken naar wat de inwoner zelf kan. De inwoner maakt gebruik van het eigen sociale netwerk.”
3.3 De gemeenten werken vanuit partnerschap
We willen een overheid zijn die toegankelijk, laagdrempelig en transparant is en begrijpelijk handelt. Hierbij staan we naast de inwoner. We zijn in de buurt vindbaar en bereikbaar, en handelen vanuit nabijheid. De uitvoering van het sociaal domein is financieel risicovol. Daarom hebben we de komende jaren expliciet aandacht voor het kunnen bieden van ondersteuning waar nodig. De gemeente neemt de verantwoordelijkheid voor het verdelen van schaarste in middelen en mensen. De organisaties in het sociaal domein zien we als partners in het normaliseren en verdelen van schaarste. Hiervoor gebruiken we diverse strategieën. We willen dicht in de buurt van inwoners informatie toegankelijk maken, inzetten op preventie. En waar hulp nodig is, voorkomen we een stapeling. We evalueren blijvend op effecten en het vinden van alternatieven. Voor uitvoerende partners maken we de uitvoeringsafspraken toetsbaar en de verantwoording niet ingewikkelder dan nodig.
Pagina 10/32
Terug naar inhoud
Nota Sociaal Domein 2024 - 2029 Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
4. Wat willen we bereiken? Ons ultieme doel? Het creëren van een gemeenschap waarin elke inwoner de kans heeft om kansrijk op te groeien, een prettig leven te leiden en gezond ouder te worden. Hiervoor hebben we enkele belangrijke maatschappelijke opgaven geformuleerd, waarbij we ons richten op trends en ontwikkelingen. Vervolgens stellen we strategische doelen vast, die fungeren als een stip op de horizon. Een van deze opgaven is het bevorderen van kansrijk opgroeien. We streven ernaar om jongeren optimale kansen te bieden, zodat ze hun volledige potentieel kunnen benutten. Samen met hen werken we aan een toekomst waarin ze zich kunnen ontwikkelen en succesvol kunnen zijn. Ook zetten we in op het stimuleren van samenredzaamheid. Dit betekent dat we als gemeenschap naar elkaar omkijken en elkaar ondersteunen. We geloven in de kracht van samenwerking en willen een omgeving creëren waarin iedereen zich gewaardeerd en betrokken voelt. Bestaanszekerheid en perspectief op (on)betaald werk zijn ook essentieel voor het welzijn van onze inwoners. We willen ervoor zorgen dat iedereen de mogelijkheid heeft om zijn of haar talenten te benutten en een zinvolle bijdrage te leveren aan de samenleving. Tot slot streven we ernaar dat mensen zelfstandig thuis kunnen blijven wonen.
We willen een omgeving creëren waarin iedereen de ondersteuning en zorg kan krijgen om een gezond en onafhankelijk leven te leiden. Daarbinnen speelt Positieve Gezondheid een centrale rol. We richten ons op het versterken van de mogelijkheden en vaardigheden van mensen, zodat ze zelfredzaam kunnen zijn en volwaardig
meedoen in de samenleving. Door deze benadering kunnen we op een mensgerichte manier werken en het welzijn van onze inwoners vergroten.
Bij mensgericht werken in het sociaal
Een integrale en mensgerichte aanpak versterkt de positie van inwoners. Verschillende wetten en beleidsvelden worden hierbij op elkaar afgestemd. Door gezamenlijk te werken aan een mensgerichte aanpak kunnen we de kwaliteit van de zorg en ondersteuning verbeteren en inspelen op de behoeften en de wensen van de inwoner. Het is vrijwel onmogelijk om alle doelgroepen optimaal te ondersteunen. Dit gezien de beperkte personele capaciteit bij organisaties en de financiële grenzen bij gemeenten. Toch gaan we ervoor zorgen dat de ondersteuning aan inwoners bereikbaar, beschikbaar en betaalbaar blijft. Met speciale aandacht voor kwetsbare groepen. Zie bijlage V voor meer duiding van kwetsbare groepen.
domein is het belangrijk om te luisteren naar de behoeften en wensen van individuen, hen actief te betrekken bij besluitvorming en te streven naar gelijkwaardige partnerschappen. Door te focussen op het versterken van welbevinden van individuen en gemeenschappen, kan mensgericht werken bijdragen aan het bevorderen van inclusie, sociale rechtvaardigheid en duurzame verandering in het sociaal domein.
Toezicht en handhaving zorgen voor inzicht in en het signaleren van ontwikkelingen bij onze partners. We werken aan goede samenwerking tussen partners en gemeenten op het gebied van effectieve ondersteuning en
Daarnaast streven we naar gelijke kansen en een inclusieve samenleving. We willen dat iedereen volledig kan meedoen en zonder belemmeringen de eigen stem kan laten horen. We zetten ons extra in om barrières weg te nemen en een omgeving te creëren waarin iedereen zich welkom en veilig voelt. Onze visie en doelen worden ondersteund door deze nota Sociaal Domein, die het hele spectrum van het sociaal domein beinvloedt: Jeugdwet, Participatiewet, de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), Wet Inburgering, Leerplichtwet, de Wet Publieke Gezondheid (Wpg) en de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs).Hierbij wordt nadrukkelijk de samenhang met welzijn, onderwijs, sport & bewegen en cultuur gezocht.
Pagina 11/32
Terug naar inhoud
Nota Sociaal Domein 2024 - 2029 Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
ondersteuning in het sociaal domein die bijdraagt aan onze visie. Toezichthouden kan worden gezien als feedback op de bedrijfsvoering van zorgaanbieders, waarna gemeenten en partners de processen en de manier van werken kunnen aanscherpen. Toezicht moet het leren van fouten bevorderen. Toezicht en handhaving dragen eraan bij dat overheidsorganisaties functioneren naar de regels en normen van het beleid. Toezicht en handhaving binnen het brede sociaal domein hebben als doel het bevorderen van herstel en het verbeteren van de kwaliteit. Om onze voortgang te meten én om verantwoording af te leggen, hanteren we de Monitor Sociaal Domein. Deze biedt periodiek inzicht in de behaalde resultaten en stelt ons in staat onze strategische beleidsdoelen bij te sturen wanneer dat nodig is. De Monitor Sociaal Domein biedt als eigenstandig document waardevolle informatie aan zowel gemeenteraden als inwoners om prestaties te beoordelen en onderling te vergelijken.
opvoedings- en opgroeiomgeving nodig. Een sterke pedagogische en sociale basis. Het verbeteren van de bestaanszekerheid en de Positieve Gezondheid vergroot de kansengelijkheid van kinderen en hun ouders. Zo voorkomen we dat de ouder en het kind naast de maatschappij komen te staan en kunnen kinderen meedoen met het normale sociale leven.
“We streven naar een inclusieve samenleving waarin iedereen gelijke kansen heeft om kansrijk op te groeien, een prettig leven te leiden en gezond ouder te worden.“
Kortom, als gemeenten hebben we een duidelijk beeld van waar we naartoe willen en hoe we onze inwoners kunnen ondersteunen. We streven naar een inclusieve samenleving waarin iedereen gelijke kansen heeft om kansrijk op te groeien, een prettig leven te leiden en gezond ouder te worden. De nota is ook een actualisatie van het beleidsplan Wmo. Met behulp van onze strategische doelen en de Monitor Sociaal Domein houden we de vinger aan de pols en sturen we waar nodig bij om onze visie te verwezenlijken.
4.1
Trends en ontwikkelingen In een complexe en veeleisende samenleving waarin mensen zelf de regie over hun leven voeren, kunnen sommigen beter meekomen dan anderen. En voor huishoudens die langdurig een zeer laag inkomen hebben, is het moeilijk hun financiële positie te verbeteren. Dit heeft een weerslag die breder is dan de financiële huishouding. Het heeft ook effect op de gezondheid en de schooldeelname van kinderen. De verbinding met de samenleving houden en kunnen meebewegen is lastig vanwege zorgen over geld en huisvesting. Dit verdient aandacht om blijvende achterstand te voorkomen. Strategische doelen 1. Alle jeugdigen kunnen gezond en veilig opgroeien in een kansrijke omgeving 2. Het gezin en de omgeving van jeugdigen zijn voldoende toegerust om alledaagse problemen op te vangen (goed is goed genoeg/normaliseren) 3. J eugdigen en/of hun ouders met een ondersteuningsvraag worden goed en snel geholpen 4. W e streven ernaar dat jeugdigen opgroeien met gelijke kansen en hun talenten ontwikkelen op een manier die bij hen past (onderwijs, sport, cultuur) 1. Alle jeugdigen kunnen gezond en veilig opgroeien in een kansrijke omgeving Ouders zijn er als eerste verantwoordelijk voor dat kinderen veilig en gezond kunnen opgroeien. Samen met maatschappelijke partners werken we daarom aan een stevige pedagogische basis en aan het inzetten van de kracht van het sociale netwerk.
De sociale basis bestaat uit contacten tussen kinderen (en volwassenen) onderling, hun sociale relaties en de verbinding met kinderopvang, school en vrije tijdsbestedingen, zoals de sportclub en andere hobby’s.
Kansrijk opgroeien
Maatschappelijke opgave Kansrijk opgroeien gaat over het bieden van perspectief aan kinderen en jongeren. Daarbinnen ligt de uitdaging dat alle kinderen gezond en veilig opgroeien, hun talenten ontwikkelen en naar vermogen meedoen. Uitgangspunt is dat de jeugd wordt gestimuleerd zich te ontwikkelen in de volle breedte: in onderwijs, sport, persoonlijke ontwikkeling en gezondheid. Hiervoor is een kind- en gezinsvriendelijke
Pagina 12/32
Terug naar inhoud
Nota Sociaal Domein 2024 - 2029 Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
We willen dat onze aanpak van huiselijk geweld effectiever wordt. Dit doen we door integrale sturing: een samenhangende aanpak voor gezinnen die te maken hebben met huiselijk geweld. Met aandacht voor alle leefgebieden. We versterken de lokale teams met expertise op huiselijk geweld, met als doel een samenleving waarin iedereen zich veilig kan voelen. We werken onder meer met het OKO-model (Opgroeien in een Kansrijke Omgeving). Dit is een preventieve aanpak voor een positieve leefomgeving waarin jongeren gezond, veilig en kansrijk opgroeien zonder middelengebruik. Deze aanpak vergroot de mentale veerkracht van jongeren. 2. Het gezin en de omgeving van jeugdigen zijn voldoende toegerust om alledaagse problemen te kunnen opvangen (daarbij geldt: goed is goed genoeg - normaliseren) Het gebruik van jeugdhulp is de afgelopen jaren enorm toegenomen. Het rare is dat er soms kinderen en gezinnen in complexe situaties geen passende ondersteuning krijgen, terwijl andere kinderen – met eenvoudige vragen – soms te makkelijk medische labels krijgen, met bijbehorende maatwerkvoorziening. Daar willen we iets aan veranderen. Hoe? Door te normaliseren. Jeugdigen en ouders voelen druk om te voldoen aan het perfecte plaatje, vooral door social media. Als maatschappij moeten we proberen té hoge verwachtingen los te laten en accepteren dat goed genoeg ook goed is.
Het kan ook wel eens minder goed gaan. Dit hoort bij het leven. Het is goed om opener te praten over de hobbels in het leven, onzekerheden, zorgen en angsten, schaamte en schuldgevoelens. Normaliseren kan ook betekenen: geruststellen. 3. Jeugdigen en/of hun ouders met een ondersteuningsvraag worden goed en snel geholpen De gemeenten staan voor de uitdaging om de kosten van specialistische jeugdhulp te beheersen, mét behoud van de kwaliteit van de ondersteuning voor de jeugd die het echt nodig heeft. De oplossing staat daarbij centraal. We zetten in op preventie en ondersteuning dichtbij, in de eigen omgeving
Een Verklarende Analyse brengt de
oorzakelijke invloeden en omstandigheden in kaart die een rol spelen in het ontstaan en in stand blijven van de problemen. Het gaat zowel om de contextuele factoren (bijvoorbeeld ouders, gezin of school) als om de persoonskenmerken van de jeugdige en andere betrokkenen.
van kinderen en gezinnen. We streven naar een toegang die dicht bij de inwoners is georganiseerd. Zo blijft de ondersteuning laagdrempelig en beschikbaar. Ook hiervoor geldt dat de inwoner aan zet blijft en zelf het initiatief neemt om ondersteuning te zoeken, liefst met inzet van het eigen netwerk. Om dit te bereiken versterken we de rol en positie van de toegang. Dit doen we door de toegangsfunctie bij huisartsen uit te breiden. Ook zetten we in op een stevige verbinding van de toegang met onderwijs en kinderopvang. Door expertise toe te voegen, kan de toegang zélf een groter deel van het aanbod aan laagdrempelige opvoedondersteuning bieden. We werken in de toegang met de Verklarende Analyse (zie kader), een brede blik en een integrale aanpak. Zo kunnen we vragen van inwoners, licht en zwaar, in een vroeg stadium multidisciplinair aanpakken. Dit voorkomt duurdere jeugdhulp. We willen van individuele naar collectieve oplossingen. We dagen zorgaanbieders uit om over de grenzen van de eigen organisatie heen te kijken en samen te werken rond een gezin, met de overheid als partner.
Pagina 13/32
Terug naar inhoud
Nota Sociaal Domein 2024 - 2029 Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
Het is belangrijk dat we de doorstroom versnellen. En dat we onder meer sturen op continuïteit van jeugdhulp bij 18 jaar naar volwassen ondersteuning, met een warme overdracht. Dit voorkomt dat jeugdigen alsnog tussen wal en schip vallen. Door datagedreven te werken kunnen analyses worden gemaakt die leiden tot verandering in het aanbod op de vraag, zonder dat dit ten koste gaat van de kwaliteit. Zo kunnen we cliënten met gestapelde kostbare ondersteuning monitoren, en bekijken of intensievere ondersteuning ook echt leidt tot snellere resultaten. Dit voorkomt stapeling van ondersteuning. 4. We streven ernaar dat jeugdigen opgroeien met gelijke kansen en hun talenten ontwikkelen op een manier die bij hen past (onderwijs, sport, cultuur) Sport en bewegen is gezond. Het draagt bij aan een gezond gewicht én geeft eigenwaarde. We stimuleren daarom een gezonde leefstijl bij kinderen. Dat doen we heel laagdrempelig. Daarvoor versterken we de verbinding tussen sport, zorg, welzijn en onderwijs. Ook organisaties voor kunst, cultuur en cultuureducatie dragen bij aan de ontwikkeling van talenten van jeugdigen.
Zo kan het gaan in het sociaal domein - Marieke
Marieke (17 jaar) woont bij haar ouders. Ze zit in 6 vwo. Marieke maakt veel ruzie thuis en haar schoolresultaten zijn de laatste maanden ineens veel slechter geworden. Haar ouders weten geen raad meer met haar, een fatsoenlijk gesprek is niet mogelijk. Marieke is al een paar keer weggelopen en sliep toen bij vrienden, een paar keer bij de nachtopvang en zelfs buiten. Op school komt een mentor ook niet goed meer in gesprek met haar en Marieke kan ook niks met de gesprekken met een jeugd- en gezinswerker van het CJG. Dakloosheid dreigt voor haar. Er wordt gedacht aan een indicatie voor beschermd wonen. In de gemeente is net een pilotteam 16-27 jaar gestart. Via de nachtopvang komt het team in contact met Marieke. Na een paar zeer moeizame gesprekken raakt Marieke toch vertrouwd met een van de hulpverleners uit het pilotteam. Omdat het pilotteam regelvrij kan werken, worden op de juiste momenten en met de juiste hulpverleners gesprekken gepland. Marieke krijgt meer zelfvertrouwen en weet wat beter om te gaan met haar ouders. Uiteindelijk slaagt Marieke voor haar vwo. Ze studeert nu in Groningen en woont er op kamers, zonder ondersteuning. Een hulpverlener uit het pilotteam belt nog een keer per maand met Marieke.
We zetten in op leerbare kinderen, zodat zij zich kunnen ontplooien. Om intergenerationele armoede (die doorgaat van ouder op kind) te doorbreken en economisch zelfredzaam te worden, zijn onderwijs en diploma’s belangrijk voor jongvolwassenen. Heeft een kind naast passend onderwijs ook jeugdhulp nodig? Dan stemmen we dit op elkaar af, met maximaal effect en minimale bureaucratie. Ouders en kinderen worden daar nadrukkelijk bij betrokken. Vooral in het speciaal onderwijs streven we naar een collectief aanbod dat op individueel niveau effect heeft. We maken heldere afspraken over de afbakening tussen jeugdhulp en onderwijs.
Pagina 14/32
Terug naar inhoud
Nota Sociaal Domein 2024 - 2029 Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
4.2
Op weg naar samenredzaamheid
Maatschappelijke opgave Samenredzaamheid gaat over inwoners die met elkaar verbonden zijn, bijvoorbeeld via de buurt, een (sport) vereniging of de kerk. Samenredzaamheid gaat over het vermogen van de lokale gemeenschap om zich in te zetten voor het welzijn van elkaar en een bijdrage te leveren aan de leefbaarheid. Een schone, toegankelijke en veilige buitenruimte draagt daaraan bij. De opgave ‘Op weg naar samenredzaamheid’ is erop gericht dat inwoners zich zo veel mogelijk zelf redden op alle levensterreinen, met ondersteuning van mensen uit hun netwerk. We streven naar gelijke kansen voor iedereen in een inclusieve samenleving. Ondersteuning vanuit de gemeente is gericht op het zo snel, eenvoudig en duurzaam mogelijk gezamenlijk oplossen van meervoudige problemen. Gemeenten hebben in deze opgave een faciliterende rol. We faciliteren of realiseren multifunctionele centra of sportaccommodaties en ondersteunen vrijwilligersorganisaties. Door minder samenhang in de samenleving en individualisering is het voor mensen moeilijker geworden stevige vriendschappen en sociale netwerken op te bouwen. Voor sommige doelgroepen, zoals ouderen of mensen met psychische problematiek, telt dit hard. Het kan resulteren in een gevoel van eenzaamheid. Ook hierin geven gemeenten soms een duwtje in de rug om bepaalde doelgroepen extra aandacht te geven.
Trends en ontwikkelingen • Laaggeletterdheid wordt gezien als één van de oorzaken van schulden, slechte gezondheid of armoede • De sociale en emotionele eenzaamheid nemen toe. Dit komt omdat we minder in vaste groepen leven, zoals sportverenigingen en kerken. Mensen bevinden zich meer in wisselende netwerken die voor dat moment van belang zijn
lichte hulpverlening als algemene voorziening in de wijk aan te bieden.
• De problemen in de ene wijk of buurt zijn veel groter dan in de andere. Ook hier speelt bestaansonzekerheid een rol • Ermelo, Harderwijk en Zeewolde hebben te maken met veel ggz- en verslavingsproblematiek. Strategische doelen 1. Samenredzaamheid in buurten en wijken is versterkt 2. Ondersteuning is gericht op het zo snel, eenvoudig en duurzaam mogelijk oplossen van vragen 3. Gelijke kansen in een inclusieve samenleving bevorderen 1. Samenredzaamheid in buurten en wijken is versterkt Voorwaarde voor een geslaagde ‘beweging naar de voorkant’ (van relatief zware en dure maatwerkvoorzieningen naar lichtere vormen van hulp waar dat kan) is een sterke sociale basis. Met sociale basis bedoelen we: basisvoorzieningen voor alle bewoners, zoals het onderwijs en de bibliotheek. Maar ook sociale verbanden zoals de wijkvereniging, sportvereniging of de kerk. Samen met inwoners werken we in wijken aan leefbaarheid en samenhang, zodat mensen zich prettig voelen en elkaar ondersteunen waar nodig. Ook gezinnen die als nieuwkomers komen wonen, kunnen zo snel mogelijk onderdeel uitmaken van de lokale samenleving. Dit gaan we doen door inwonersinitiatieven te (blijven) ondersteunen.
Investeren in preventie voorkomt dat problemen erger worden of dat meer hulp nodig is. Outreachend werken en een collectieve aanpak kunnen hierbij ondersteunen. Samenwerking tussen sociaal en medisch domein is een belangrijke voorwaarde om afschaling van zwaardere naar lichtere hulp mogelijk te maken en vragen van inwoners zo snel, eenvoudig en duurzaam mogelijk op te lossen. In het netwerk Gezond Veluwe zijn hiermee goede resultaten bereikt. Bijvoorbeeld voor dementie of met een gezamenlijk communicatieplatform, waarvan de inwoner eigenaar is.
2. Ondersteuning is gericht op het snel, eenvoudig en zo duurzaam als mogelijk oplossen van vragen Komen inwoners er zelf of met hulp uit hun netwerk niet uit? Dan is ondersteuning van de gemeente beschikbaar. We zetten in op ondersteuning dichtbij, in de eigen omgeving. Hiervoor willen we dat de toegang meer laagdrempelige ondersteuning zélf biedt. Zo kunnen we vragen van inwoners, licht en zwaar, in een vroeg stadium multidisciplinair aanpakken. Dit voorkomt de inzet van duurdere ondersteuning. In die beweging past het om de
Pagina 15/32
Terug naar inhoud
Nota Sociaal Domein 2024 - 2029 Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
3. Gelijke kansen in een inclusieve samenleving bevorderen We willen gelijke kansen en een inclusieve samenleving bevorderen. Inclusie gaat over zelfredzaamheid, over zo zelfstandig mogelijk meedoen en meepraten, zonder hindernissen. Dit vraagt om extra inzet om drempels weg te halen en dat mensen zich welkom en veilig te voelen. Een voorwaarde om zelfredzaam te kunnen zijn, is dat primaire behoeften van mensen zijn vervuld. Denk aan huisvesting, opleiding en inkomen, al dan niet uit werk. Ook (digitale) basisvaardigheden zijn een voorwaarde voor zelfredzaamheid. Om schulden of armoede te voorkomen, zetten we in op het terugdringen van laaggeletterdheid en vroegsignalering van schulden. Hierdoor daalt kansongelijkheid als gevolg van bestaansONzekerheid. Welzijn, sport en cultuur dragen bij aan nieuwe verbindingen voor zingeving, sociale cohesie en een inclusievere samenleving. We willen gezond en actief leven makkelijker maken. Onder meer door de fysieke buitenruimte aantrekkelijker te maken. Door in te zetten op Positieve Gezondheid, sport en cultuur, dragen we bij aan fysiek actieve inwoners, ook op oudere leeftijd.
Zo kan het gaan in het sociaal domein
Een actieve wijkvereniging heeft met ondersteuning een wijkplan gemaakt. Eén van de dromen is een ontmoetingsplek in de wijk. De kerk in de wijk wil graag extra ruimte, onder andere voor de kindernevendienst op zondag. Maar ook het inloophuis en andere initiatieven zijn op zoek naar een andere locatie. Er is een werkgroep opgericht met alle partijen en de gemeente is gevraagd om mee te denken. Doordat de provincie bijdraagt met subsidie, werd het mogelijk een ontmoetingsplaats in de wijk te realiseren. Wijkbewoners organiseren activiteiten, met betrokkenheid van vrijwilligers en eventueel met hulp van Welzijn. Ook is er een werkgroep actief, die werkt aan een gezonde wijk. Ze organiseren bijvoorbeeld lezingen over positieve gezondheid, een beweegmaand, kinderspeelmiddagen met de buurtsportcoach. Iedere week verzorgt een vrijwilliger een uurtje ‘bewegen op de stoel’. Buurtgenoten koken voor buurtgenoten, eerst één keer per week, maar ondertussen is er een wachtlijst. Zo groeit het programma en ontstaat op deze manier een sterke sociale basis waar inwoners elkaar helpen en vragen zonder formele hulp en ondersteuning worden opgelost.
Psychische problemen zijn vaak een belemmering voor effectieve ondersteuning. Daarom is bij ggz- en verslavingsproblematiek een aanpak bij de bron strategisch belangrijk. Hiermee bedoelen we: een directe aanpak van drankof drugsverslaving. Het gaat om drempels wegnemen of om laagdrempelige voorzieningen zoals een inloop-ggz.
Pagina 16/32
Terug naar inhoud
Nota Sociaal Domein 2024 - 2029 Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
4.3 Bestaanszekerheid en Perspectief op (on)betaald werk Maatschappelijke opgave Het is belangrijk dat inwoners voldoende en stabiel inkomen hebben, een passende woning vinden en toegang hebben tot betaalbare ondersteuning. Ook is het essentieel dat inwoners een financiële buffer kunnen opbouwen voor onverwachte uitgaven. De opgave ‘Bestaanszekerheid en perspectief op (on)betaald werk’ richt zich op het voorkomen van financiële problemen en werkloosheid, en het bevorderen van de doorstroming naar (betaald) werk voor mensen met een uitkering. Dit betekent concreet dat we inwoners, ondernemers en zelfstandigen ondersteunen bij het voorkomen van schulden. En dat we hen begeleiden naar betaald werk, op een laagdrempelige en efficiënte manier. Het hebben van zingeving in het leven is belangrijk. Voor sommige (kwetsbare) inwoners kan dit bijvoorbeeld worden bereikt met vrijwilligerswerk. Onderdelen van deze opgave zijn het betrekken van de sociale basis en het creëren van verbinding tussen werkzoekende
inwoners en werkgevers. We willen ervoor zorgen dat inwoners die een bijstandsuitkering ontvangen, zinvol deelnemen aan de samenleving. Dit door begeleiding naar betaald werk of vrijwilligerswerk, afhankelijk van hun mogelijkheden. Daarnaast bieden we ondersteuning aan kwetsbare groepen voor wie betaald werk niet haalbaar is. Betaalbare huisvesting is een essentiële voorwaarde en wordt besproken binnen de maatschappelijke opgave ‘Zelfstandig Thuis’. Trends en ontwikkelingen Om de negatieve impact van financiële problemen te verminderen, richten we ons specifiek op mensen die leven op of rond het sociaal minimum. Dit houdt in: een inkomen tot 120% van het bijstandsniveau. Het waarborgen van bestaanszekerheid is essentieel, omdat het mensen de rust en ruimte geeft om zichzelf te ontwikkelen en actief mee te doen in de samenleving. Het is belangrijk om te erkennen dat armoede letterlijk kan leiden tot fysieke of psychische problemen. Het
verminderen van de stress die gepaard gaat met bestaansonzekerheid kan bijdragen aan het verminderen van problemen op het gebied van geestelijke gezondheidszorg (ggz). Een andere ontwikkeling is dat steeds meer mensen met kwetsbaarheden in dezelfde wijken wonen, mede doordat er meer mensen thuis/in de wijk kunnen blijven wonen. Deze extramuralisering heeft invloed op de samenstelling van wijken en vraagt om specifieke aandacht voor de sociale dynamiek en het creëren van een inclusieve leefomgeving. We streven naar een evenwichtige en ondersteunende buurt waarin alle bewoners zich veilig en gewaardeerd voelen, ongeacht hun achtergrond of omstandigheden. Door rekening te houden met deze trends en ontwikkelingen, kunnen we gerichte maatregelen nemen om de bestaanszekerheid te versterken, de impact van financiële problemen te verzachten en een inclusieve samenleving te bevorderen.
“We willen ervoor zorgen dat mensen die het nodig hebben toegang hebben tot passende ondersteuning.”
Pagina 17/32
Terug naar inhoud
Nota Sociaal Domein 2024 - 2029 Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
Strategische doelen 1. Vergroten van bestaanszekerheid 2. Werkzoekenden doen naar vermogen mee in de samenleving 3. Ondersteuning aan werkzoekenden biedt perspectief op (on)betaald werk 1. Vergroten van bestaanszekerheid We richten ons op het dempen van financiële problemen, specifiek voor mensen die leven op of rond het sociaal minimum. Ons doel is om het aantal huishoudens dat onder het sociaal minimum leeft en het aantal inwoners met problematische schulden te verminderen. Dit door middel van vroegsignalering. Op de lange termijn streven we ernaar intergenerationele armoede te doorbreken, in samenhang met de opgave Kansrijk Opgroeien.
De hoogte van diverse financiële regelingen wordt uitgewerkt in de Verordening Sociaal Domein. Hiermee willen we ervoor zorgen dat mensen die het nodig hebben toegang hebben tot passende ondersteuning. En dat er voldoende middelen zijn om financiële stabiliteit te bevorderen. Door op deze manier te investeren in het sociaal domein, willen we mensen helpen uit de langdurige armoede te komen en een betere toekomst op te bouwen. 2. Werkzoekenden doen naar vermogen mee in de samenleving Vanuit de visie van Positieve Gezondheid erkennen we het belang van betaald of onbetaald werk voor het welzijn van ieder individu. Werk speelt een cruciale rol bij het bevorderen van het mentaal welbevinden, het vinden van zingeving en het actief meedoen in de samenleving. Het draagt zo bij aan de algehele kwaliteit van leven. Sport, kunst en cultuur, die hoofdzakelijk worden georganiseerd en uitgevoerd door organisaties in de sociale basis, kunnen waardevolle invullingen zijn van vrije tijd. Ze bieden mogelijkheden voor kinderen, ouders en vrijwilligers om zinvol bezig te zijn. Via sport, kunst en cultuur kunnen mensen ook andere vaardigheden ontwikkelen, zoals taalvaardigheden en sociaal-emotionele vaardigheden. Dit geldt ook voor mensen voor wie betaald werk een stap te ver is.
3. Ondersteuning aan werkzoekenden biedt perspectief op (on)betaald werk Bijstandsgerechtigden zijn volgens de Participatiewet verplicht om aangeboden werk te aanvaarden. Bovendien moeten ze dit werk zien te behouden. Voor de opgave ‘Bestaanszekerheid en perspectief op (on)betaald werk’ zijn inwoners die onder de Participatiewet vallen onze doelgroep. Binnen deze doelgroep maken we onderscheid tussen drie categorieën werkzoekenden:
De welzijnsorganisaties hebben een belangrijke rol in het verbinden van vraag en aanbod in vrijwilligerswerk. Samenwerking tussen welzijnsorganisaties, culturele verenigingen en sportverenigingen kan bijdragen aan het versterken van het gevoel van eigenwaarde bij kwetsbare inwoners. Meedoen heeft een positief effect op het verminderen van sociale problematiek en biedt voordelen voor zowel het individu als de samenleving als geheel. Want: het stimuleren van deze ontmoetingen voorkomt eenzaamheid en versterkt de sociale verbanden.
• Werkzoekenden die binnen een periode van twee jaar in staat zijn om betaald werk bij een reguliere werkgever te aanvaarden. Voor hen ligt de focus op het vinden van passend werk. Om meer werkzoekenden aan betaald werk te helpen, zetten we loonkostensubsidie in voor mensen met een loonwaarde tot 70%. Werkaanvaarding brengt financiële onzekerheid met zich mee door de administratieve wijzigingen. Deze onzekerheid werpt drempels op om werk te aanvaarden. Daarom krijgen mensen die vanuit de bijstand aan het werk gaan, nazorg.
Pagina 18/32
Terug naar inhoud
Nota Sociaal Domein 2024 - 2029 Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
• Mensen voor wie betaald werk bij een reguliere werkgever een stap te ver is. Voor hen streven we naar mogelijkheden om actief mee te doen in de samenleving, bijvoorbeeld via vrijwilligerswerk of andere vormen van meedoen. • Mensen voor wie zowel betaald als onbetaald werk niet haalbaar is. Voor hen is het bieden van zorg en ondersteuning van groot belang. Door deze differentiatie in benadering kunnen we beter passende oplossingen bieden en zo bijdragen aan hun persoonlijke ontwikkeling en participatie in de maatschappij. Social Return on Investment (SROI) heeft een stevige plek in álle inkooptrajecten en/of leveringen met een arbeidscomponent. SROI is ook inzetbaar voor Wmobegeleiding of dagbesteding. Op deze manier draagt het bij aan de lokale werkgelegenheid en creëert de ondernemer maatschappelijk rendement.
Zo kan het gaan in het sociaal domein - Fatima
Fatima (26) woont sinds 2019 in Nederland. Ze is gevlucht uit Syrië en snel begonnen met haar inburgering. Via de voltijdroute heeft ze in twee jaar tijd Nederlands op B2-niveau geleerd. Na het behalen van de andere onderdelen heeft ze haar inburgeringsexamen gedaan. Fatima wilde in Syrië juf worden. Tijdens haar inburgering is veel samengewerkt met het UAF, stichting voor vluchtelingstudenten. Ze gaat nu beginnen met de mbo-3-opleiding Kinderopvang. Fatima is getrouwd met Amir. Amir heeft op A2-niveau Nederlands geleerd en hoopt binnenkort zijn inburgeringsexamen te halen. Hij heeft in Nederland gewerkt als kok in een restaurant, maar is om medische redenen even gestopt. Na het behalen van zijn inburgeringsexamen wil hij graag weer aan de slag als kok.
Pagina 19/32
Terug naar inhoud
Nota Sociaal Domein 2024 - 2029 Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
4.4
Zelfstandig thuis
Maatschappelijke opgave We willen dat onze inwoners zo lang als mogelijk zelfstandig wonen in hun eigen woon- en leefomgeving. In Ermelo, Harderwijk en Zeewolde is een groeiende groep ouderen die zelfstandig thuis woont. Ze willen dat ook zelf graag, maar wél op een goede manier, met ondersteuning en in een woning die aansluit bij hun persoonlijke behoeften. Ook andere groepen inwoners of jongeren met een ondersteuningsvraag wonen het liefst zelfstandig, met de juiste ondersteuning, bijvoorbeeld vanuit ggz-aanbieders. Deze beweging past binnen de transformatie van beschermd wonen naar Beschermd Thuis.
Trends en ontwikkelingen • Het aantal inwoners dat een verzoek doet om gebruik te maken van voorzieningen gaat toenemen. In de gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde groeit het aantal (oude) ouderen, met meer ondersteuningsvragen als gevolg. Ook de mantelzorgers worden ouder en hebben zelf ondersteuning nodig. • Er is een tekort aan betaalbare huur- en koopwoningen voor alle doelgroepen. • Landelijk is er sprake van een toename van sociale en emotionele eenzaamheid. • De groei van het aantal kwetsbare mensen in de wijk kan leiden tot een toename van ondersteuningsvragen op meerdere leefgebieden en de inzet van duurdere maatwerkvoorzieningen. • De kans op sociaal ongewenst of onbegrepen gedrag is bij een kwetsbare groep groter. Strategische doelen 1. Gezonde en veilige woonomgeving voor iedereen met passend woningaanbod voor alle inwoners. 2. Inwoners wonen naar tevredenheid zelfstandig thuis. 3. Inwoners hebben regie over hun eigen leven en kunnen op een gezonde manier oud worden. 4. Inwoners met een ondersteuningsvraag worden tijdig, passend en nabij ondersteund zodat zij (zo lang mogelijk) zelfredzaam zijn. 1. Gezonde en veilige woonomgeving voor iedereen met passend woningaanbod voor alle inwoners De opgave ‘Zelfstandig thuis’ vraagt om een integrale samenhang rond wonen, welzijn en ondersteuning. Belangrijk hiervoor is het opstellen van een woon-zorgvisie.
Met daarin expliciete aandacht voor kwetsbare inwoners met een ondersteuningsbehoefte, zodat zij zo zelfstandig mogelijk thuis kunnen blijven wonen. (Ambulante) ondersteuning wordt ingezet als dat aansluit bij de persoonlijke behoeften van de inwoner.
“Kwetsbaarheid is niet de uitzondering, het is vroeg of laat onderdeel van ieders leven”
We stemmen de sociale en fysieke leefomgeving af op de behoeften van ouderen. Dit vraagt om nauwe samenwerking met het fysieke domein. Ook versterken we de huisvesting voor specifieke groepen die buiten beeld dreigen te raken, onder wie verslaafde inwoners. 2. Inwoners wonen naar tevredenheid zelfstandig thuis We ondersteunen de sociale basis in wijken en buurten (dus nabij inwoners) met een wijkgerichte aanpak, zodat ouderen naar tevredenheid zelfstandig kunnen wonen. Daarbij hebben we oog voor de dragers (mensen die zichzelf redden) en de vragers (kwetsbare mensen). Iedere inwoner kan in verschillende levensfases ondersteuning nodig hebben óf juist ondersteuning bieden. Willen we een inclusieve samenleving zijn, dan kan dit leiden tot een groter beroep op mantelzorg. Het is belangrijk dat mantelzorg haalbaar is én blijft voor mensen. De beschikbaarheid van respijtzorg kan daaraan bijdragen. 3. Inwoners hebben regie over hun eigen leven en kunnen op een gezonde manier oud worden Gezondheid is een breed begrip. Het gaat om het fysieke, mentale en maatschappelijke welzijn van mensen (Positieve Gezondheid). Het is belangrijk dat een gezonde leefstijl deel uitmaakt van ons dagelijkse leven. We willen verbinding maken tussen sport & bewegen, cultuur, preventie en welzijn, om ouderen laagdrempelig te ondersteunen met een gezonde leefstijl.
Pagina 20/32
Terug naar inhoud
Nota Sociaal Domein 2024 - 2029 Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
4. Inwoners met een ondersteuningsvraag worden tijdig, passend en nabij ondersteund, zodat ze (zo lang mogelijk) zelfredzaam zijn Lichte hulpverlening gaan we meer voorliggend aanbieden en meer collectief in plaats van individueel. Dit houdt in dat deze hulpverlening zoveel mogelijk laagdrempelig wordt georganiseerd, bijvoorbeeld door vrijwilligers in het wijkcentrum. Er kan een investering nodig zijn in collectief aanbod, zoals dagbesteding.
Zo kan het gaan in het sociaal domein mevrouw Simons
Mevrouw Simons heeft de respectabele leeftijd van 95 jaar bereikt. Sinds het overlijden van haar man, 20 jaar geleden, gaat ze elke woensdagmiddag met een vriendin boodschappen doen. Voor beiden is dit gezellig en praktisch. Zeker nu ze ouder zijn, kijken ze hier elke week naar uit. De laatste vijf jaar liep mevrouw Simons slechter en is niet meer in staat om dit samen te doen. Sinds die tijd appt ze haar vriendin een paar dagen van te voren over welke boodschappen ze nodig heeft. Deze vriendin komt de boodschappen brengen en komt meteen elke woensdag op bezoek.
Het programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO) sluit hierbij aan, net als het Integraal Zorg Akkoord (IZA). In het IZA maken Rijk, gemeenten en verzekeraars afspraken over hoe preventief gezondheidsbeleid wordt ontwikkeld en hoe de verbinding van de eerstelijnszorg met het sociaal domein kan worden versterkt, bijvoorbeeld via Welzijn op Recept. Maar ook door samenwerking tussen sociaal domein, huisartsenzorg en ggz om de toenemende vraag naar hulp bij psychische klachten te kunnen behappen. Voor de maatwerk-voorzieningen vanuit Wmo (beschermd wonen, begeleiding en hulp bij het huishouden) gaan we de actieve regie verder vormgeven en inzetten, in lijn met de werkwijze bij jeugd. Voor inwoners met ondersteuningsvragen op meerdere leefgebieden (multiproblem) zorgt dit voor kwaliteitsverbetering en zo kunnen we sneller passende oplossingen inzetten.
Zo zijn er meer mensen in de omgeving van mevrouw Simons die ze al vele jaren kent en allemaal een bijdrage leveren, zodat ze zelfstandig kan blijven wonen. De zoon van de buren doet bijvoorbeeld haar tuin. Bij de gemeente heeft ze vorig jaar wel hulp in de huishouding geregeld.
!
Pagina 21/32
Terug naar inhoud
Nota Sociaal Domein 2024 - 2029 Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
5. Toegang Om vragen zo normaal mogelijk op te lossen, heeft de toegang een sleutelrol. Dit is de plaats waar inwoners hun ondersteuningsvragen kunnen stellen. De lokale toegang voor het sociaal domein bestaat nu uit: Meerinzicht, het CJG (voor Harderwijk en Ermelo), het Sociaal Team in Ermelo en de GGD NOG en GGD Flevoland voor Maatschappelijke opvang en Beschermd Wonen.