20240926.12j BP Noorderwold_aanvulling MER maart 2024

Plan- en ProjectMER Noorderwold-Eemvallei Fase 1 6 augustus 2024

Kenmerk

R003-1285969LLS-V02-hme-NL

Verantwoording Titel

Plan- en ProjectMER Noorderwold-Eemvallei Fase 1

Opdrachtgever

Gemeente Zeewolde

Projectleider

Renze Haitsma

Auteur(s)

Laura van der Stelt

Tweede lezer

Marlies Verspui

Kenmerk

R003-1285969LLS-V02-hme-NL

Aantal pagina’s

87 (exclusief bijlagen)

Datum

6 augustus 2024

Handtekening

Ontbreekt in verband met digitale verwerking. Dit rapport is aantoonbaar vrijgegeven.

Colofon TAUW bv Australiëlaan 5 Postbus 3015 3502 GA Utrecht T +31 30 28 24 82 4 E info.utrecht@tauw.com

2/87

Kenmerk

R003-1285969LLS-V02-hme-NL

Inhoud Samenvatting .................................................................................................................................... 6 1

2

Inleiding ..................................................................................................................................... 9 1.1

Aanleiding .......................................................................................................................... 9

1.2

M.e.r.-plichtige maatregelen ............................................................................................. 11

1.3

De m.e.r.-procedure ......................................................................................................... 11

1.4

Initiatiefnemer en bevoegd gezag .................................................................................... 13

1.5

Opbouw van dit milieueffectrapport .................................................................................. 14

1.6

Leeswijzer ........................................................................................................................ 14

1.7

Aanpassingen n.a.v. advies Commissie m.e.r. ................................................................ 14

Kader van dit MER .................................................................................................................. 16 2.1

Aanleiding bestemmingsplan en ontgrondingsvergunning ............................................... 16

2.1.1

3

4

5

6

Communicatie naar bewoners en andere belanghebbenden ................................... 17

2.2

Plan- en studiegebied ...................................................................................................... 17

2.3

Beleidskader en randvoorwaarden................................................................................... 20

2.4

Te nemen besluiten .......................................................................................................... 22

Referentiesituatie..................................................................................................................... 23 3.1

Huidige situatie plangebied .............................................................................................. 23

3.2

Autonome ontwikkelingen ................................................................................................ 24

Voorgenomen activiteit ............................................................................................................ 26 4.1

Kenmerken van de activiteit ............................................................................................. 26

4.2

Randvoorwaarden en uitgangspunten ............................................................................. 26

4.2.1

Algemeen .................................................................................................................. 26

4.2.2

Realisatietermijn........................................................................................................ 27

4.2.3

Overige uitgangspunten ............................................................................................ 27

Alternatieven en effectbeoordeling .......................................................................................... 27 5.1

Beoordelingsmethodiek .................................................................................................... 28

5.2

Alternatieven .................................................................................................................... 29

5.2.1

Alternatief 1 - verlegging Wulptocht en verhoging waterpeil ..................................... 30

5.2.2

Alternatief 2 - moeras op huidig waterpeil en contour Eem ...................................... 31

5.2.3

Invulling roodkavels beide alternatieven: .................................................................. 33

Effectbeoordeling..................................................................................................................... 33

3/87

Kenmerk

6.1

R003-1285969LLS-V02-hme-NL

Water ................................................................................................................................ 33

6.1.1

Uitgangspunten ......................................................................................................... 33

6.1.2

Referentiesituatie ...................................................................................................... 34

6.1.3

Effectbeoordeling ...................................................................................................... 35

6.1.4

Mitigerende maatregelen .......................................................................................... 39

6.2

Bodem .............................................................................................................................. 39

6.2.1

Uitgangspunten ......................................................................................................... 39

6.2.2

Referentiesituatie ...................................................................................................... 40

6.2.3

Effectbeoordeling ...................................................................................................... 42

6.3

Klimaat en duurzaamheid ................................................................................................ 46

6.3.1

Uitgangspunten ......................................................................................................... 46

6.3.2

Referentiesituatie ...................................................................................................... 47

6.3.3

Effectbeoordeling ...................................................................................................... 48

6.3.4

Mitigerende maatregelen .......................................................................................... 50

6.4

Natuur .............................................................................................................................. 50

6.4.1

Uitgangspunten ......................................................................................................... 50

6.4.2

Referentiesituatie ...................................................................................................... 53

6.4.3

Effectbeoordeling ...................................................................................................... 55

6.4.4

Mitigerende maatregelen .......................................................................................... 61

6.5

Landschap ........................................................................................................................ 61

6.5.1

Uitgangspunten ......................................................................................................... 61

6.5.2

Referentiesituatie ...................................................................................................... 61

6.5.3

Effectbeoordeling ...................................................................................................... 62

6.6

Cultuurhistorie en archeologie ......................................................................................... 66

6.6.1

Uitgangspunten ......................................................................................................... 66

6.6.2

Referentiesituatie ...................................................................................................... 66

6.6.3

Effectbeoordeling ...................................................................................................... 68

6.6.4

Mitigerende maatregelen .......................................................................................... 70

6.7

Woon- werk- en leefmilieu ................................................................................................ 70

6.7.1

Uitgangspunten ......................................................................................................... 70

6.7.2

Referentiesituatie ...................................................................................................... 70

6.7.3

Effectbeoordeling ...................................................................................................... 71

4/87

Kenmerk

R003-1285969LLS-V02-hme-NL

6.7.4 6.8

Uitgangspunten ......................................................................................................... 73

6.8.2

Referentiesituatie ...................................................................................................... 73

6.8.3

Effectbeoordeling ...................................................................................................... 74

Verkeer ............................................................................................................................. 77

6.9.1

Uitgangspunten ......................................................................................................... 77

6.9.2

Referentiesituatie ...................................................................................................... 77

6.9.3

Effectbeoordeling ...................................................................................................... 77

6.9.4

Mitigerende maatregelen .......................................................................................... 79

6.10

Luchtkwaliteit .................................................................................................................... 79

6.10.1

Uitgangspunten ......................................................................................................... 79

6.10.2

Referentiesituatie ...................................................................................................... 79

6.10.3

Effectbeoordeling ...................................................................................................... 80

6.10.4

Mitigerende maatregelen .......................................................................................... 81

6.11

Externe veiligheid ............................................................................................................. 81

6.11.1

Uitgangspunten ......................................................................................................... 81

6.11.2

Referentiesituatie ...................................................................................................... 82

6.11.3

Effectbeoordeling ...................................................................................................... 82

6.11.4

Cumulatieve effecten ................................................................................................ 84

Conclusies ............................................................................................................................... 85 7.1

8

Landbouw ......................................................................................................................... 73

6.8.1

6.9

7

Mitigerende maatregelen .......................................................................................... 73

Motivering voorkeursalternatief ........................................................................................ 87

Leemten in kennis ................................................................................................................... 87 8.1

Leemten in kennis en informatie ...................................................................................... 87

5/87

Kenmerk

R003-1285969LLS-V02-hme-NL

Samenvatting Aanleiding De aanleiding van dit MER zijn de bestemmingsherziening en ontgrondingsmaatregelen voor de realisatie van het gebied Noorderwold-Eemvallei. Deelgebieden 1 en 2 hebben een gezamenlijke oppervlakte van ongeveer 152 hectare. In Noorderwold-Eemvallei gaat Het Flevo-landschap 68,5 hectare moeras en 36 hectare bos realiseren. Dit geldt als compensatie voor natuur die de afgelopen jaren verdween door de verbreding van de A6 en daarnaast voor een klein deel vanwege het windpark Zeewolde. Het doel van de m.e.r.-procedure is om de milieueffecten van de maatregelen van het voorgenomen plan in beeld te brengen. Hiermee kan het bevoegd gezag verantwoord een zorgvuldig besluit nemen. Daarnaast is het MER voor de vergunningverlening en realisatie een belangrijk document dat inzicht geeft in de effecten en hoe deze eventueel te mitigeren zijn. Alternatieven Bij de totstandkoming van het ontwikkelplan voor Noorderwold Eemvallei Fase 1 zijn op hoofdlijnen twee inrichtingsalternatieven afgewogen. Beide alternatieven zijn gericht op de realisatie van de natuurcompensatieopgave (bos en moeras) in combinatie met natuurinclusieve en experimentele landbouw en bebouwing.

Daarbij wordt voorzien in onder meer ontgravingen, bomen, een struweel/houtwal, plaatsen van stuwen, realiseren van natuurvriendelijke oevers (NVO) en, afhankelijk van het alternatief, het afgraven van een watergang. In het plangebied is ruimte gereserveerd voor roodkavels voor de bouw van 200 woningen. De alternatieven verschillen met name in het wel of niet verleggen van de Wulptocht, het wel of niet verhogen van het grondwaterpeil, en het in acht nemen van de archeologische waardevolle oeverwallen. Methode van onderzoeken in het MER Beide alternatieven worden beoordeeld vanuit 12 milieuthema’s. Voor ieder thema zijn beoordelingscriteria benoemd. Beoordelingscriteria zijn concrete maatstaven waarmee effecten vastgesteld kunnen worden. De beoordelingscriteria, zijn afgeleid uit de kader- en randvoorwaardenstellende uitspraken uit relevant milieubeleid en -regelgeving. De effecten zijn vastgesteld op basis van kwantitatieve en kwalitatieve gegevens. Kwantitatieve gegevens zijn bijvoorbeeld beschikbare kengetallen, cijfers verkregen op basis van onderzoeken en/of modellen. Bij kwalitatieve gegevens gaat het bijvoorbeeld om gegevens uit een literatuuranalyse, een beoordeling door experts of interviews. Vervolgens zijn deze effecten vertaald in een kwantitatieve score. De beoordeling van effecten gebeurt met plussen en minnen in een zevenpuntsschaal.

6/87

Kenmerk

R003-1285969LLS-V02-hme-NL

Conclusies In dit MER zijn de effecten bepaald van de maatregelen in het gebied Noorderwold-Eemvallei Fase 1 deelgebied 1 en 2. Zowel de effecten van de inrichting en de tijdelijke effecten van de werkzaamheden zijn in dit MER beschouwd. Onderstaande tabel geeft het overzicht van de effecten zoals beschreven in voorgaande hoofdstukken. Tabel 0.1 Conclusies beoordeling van de milieuthema’s Milieuthema

Beoordelingscriterium

Beoordeling alternatief Beoordeling 1

alternatief 2

Effecten op de (geo)hydrologische situatie

0/-

-

Effecten op de grondwaterstand

0/-

0

Effecten op de bebouwing

0

0

Effecten op grondgebruik

0/-

0

Effecten op waterkwaliteit

0/+

+

Tijdelijke effecten tijdens realisatiefase

0/-

-

Effecten op de bodemopbouw

-

0

Effecten op de bodemkwaliteit

0/+

0/+

Effecten op de maaivelddaling

0/-

-

Effecten op de grondwaterkwaliteit

+

++

Bijdrage aan duurzaamheidsdoelstellingen

-

0/-

Robuustheid plan voor klimaatverandering

0

0/+

Effecten op (beschermde) soorten

+

+

Effecten op beschermde gebieden Wet

0

0

Effecten op Natuur Netwerk Nederland

0/+

0/+

Tijdelijke effecten tijdens realisatiefase

0/-

0/-

Effect op natuurkwaliteit (doelbereik compensatie)

+

++

Beïnvloeding gebiedskarakteristiek (landschappelijke

+

+

+

+

Cultuurhistorie &

Effect op aanwezige cultuurhistorische waarden in het 0

0

archeologie

plangebied

Water

Bodem

Klimaat en duurzaamheid

Natuur

natuurbescherming (Natura 2000)

Landschap

lijnen, gebieden en elementen) Ruimtelijke kwaliteit van het gebied na realisatie

Effect op aanwezige archeologische waarden in het

--

-

Effect op bereikbaarheid woningen en bedrijven

0

0

Tijdelijke hinder (geluid, trillingen) tijdens

0/-

0/-

Effecten op woon-, werk- en recreatieve functie

+

+

Tijdelijke effecten tijdens realisatiefase

0/-

0

planstudiegebied Woon- werk- en leefmilieu

realisatiefase

7/87

Kenmerk

R003-1285969LLS-V02-hme-NL

Landbouw

Effect op grondgebruik en werkfunctie

-

0

Effecten door flora en fauna

0/-

0/-

Effecten op agrarische verkavelingsstructuur

0

0

Effecten op verkeersafwikkeling en veiligheid

0

0

Tijdelijke effecten tijdens de realisatiefase

0/-

0

Effecten op de luchtkwaliteit

0

0

Tijdelijke effecten tijdens de realisatiefase

-

0/-

Verkeer

Lucht

Externe veiligheid Effecten op externe veiligheid

0

0

Effecten op aanwezige kabels en leidingen

0

0

Effecten op niet gesprongen explosieven

0

0

Voor natuur, landschap en cultuurhistorie, klimaat en duurzaamheid, en bodem is er sprake van positieve effecten bij beide alternatieven. De realisatie van compensatienatuur draagt bij aan de compensatie en uitbreiding van natuurwaarden in het plan- en studiegebied. Hoewel het plangebied niet direct bijdraagt aan de NNN- of Natura 2000-doelstellingen zorgt het wel voor een groter areaal aan natuur en sluit het gebied ook aan op de Grote Trap (NNN-gebied). Het plan maakt het plangebied klimaatrobuuster en draagt het ook bij aan klimaatmitigatie door de invang van koolstof in de vegetatie en bodem. Er is sprake van een positief effect op landschap en cultuurhistorie omdat de maatregelen bijdragen aan de gebiedskarakteristiek (met name de landschappelijke lijnen), de ruimtelijke kwaliteit van het gebied (natuur en belevingswaarden) en het zichtbaar maken van cultuurhistorische waarden door het opnemen van de Eemgeul in alternatief 2. De ontwikkeling biedt echter ook kansen voor een omschakeling naar duurzamere vormen van landbouw, zowel in de vorm van ruimte voor natuurinclusieve landbouw als herstel van een natuurlijk evenwicht tussen plaagsoorten en natuurlijke vijanden van deze plaagsoorten. De effecten tijdens de gebruiksfase op de omgeving, met name voor de agrarische bedrijven, zijn in sommige gevallen licht negatief.

Bij beide alternatieven kan autonome bodemdaling en zetting plaatsvinden. Verwacht wordt dat dit met name bij alternatief 2 ontstaan, vanwege de ophoging van het gebied met de vrijkomende grond. Vanwege de lokale effecten van de maatregelen wordt binnen het planvoornemen geen cumulatief effect verwacht op de onderzochte aspecten. Deelgebied 3 is reeds gerealiseerd waardoor geen cumulatie aan effecten ontstaat. Motivering voorkeursalternatief Alternatief 2 vormt het voorkeursalternatief om de volgende redenen. De alternatieven verschillen in het wel of niet verleggen van de Wulptocht, het wel of niet verhogen van het grondwaterpeil, het daarmee gepaard gaande afgravingsvolume voor moerasontwikkeling en het in acht nemen van de archeologische waardevolle oeverwallen. De effecten van alternatief 1 zijn dusdanig groot dat op deze drie aspecten wijzigingen zijn gedaan die geresulteerd hebben in alternatief 2. Het verschil in de beoordeling van de effecten tussen de twee alternatieven komt uit deze wijzigingen voort. De negatieve effecten die binnen alternatief 1 ontstaan voor de thema’s archeologie, bodem en water zijn bij alternatief 2 voorkomen of gemitigeerd.

8/87

Kenmerk

R003-1285969LLS-V02-hme-NL

Op het gebied van tijdelijke effecten tijdens de uitvoeringsfase scoort alternatief 1 veelal negatiever dan alternatief 2, omdat bij alternatief 2 een gesloten grondbalans mogelijk maakt (onder andere vanwege het ophogen van de historische Eem, die bij alternatief 2 wel intact blijft). De negatieve effecten betreffen met name verslechtering van luchtkwaliteit, uitstoot en verstoring door trillingen en geluid. Met name de hydrologische effecten door peilwijziging en de aantasting van de historische Eemgeul zijn doorslaggevend. Met name hierdoor vormt alternatief 2 het voorkeursalternatief.

1 Inleiding Voor u ligt het milieueffectrapport voor het bestemmingsplan en de ontgrondingsvergunning voor Noorderwold-Eemvallei (deelgebied 1 en 2). Dit eerste hoofdstuk beschrijft de aanleiding voor de milieueffectrapportageprocedure1, de belangrijkste betrokken partijen en de stappen die in de procedure gezet worden.

1.1

Aanleiding

Vanuit het Programma Nieuwe Natuur Flevoland werkt Stichting Het Flevo-landschap aan de realisatie van het gebied Noorderwold-Eemvallei. Het Flevo-landschap wil hier een gevarieerd landschap realiseren van 185 hectare in een mix van natuur, natuurinclusieve landbouw en bebouwing. Dit MER betreft de deelgebieden 1 en 2 die samen een oppervlakte van 152 hectare beslaan. Hierbinnen wordt 68,5 hectare moeras en 36 hectare bos aangelegd ter compensatie van het verloren bos- en moerasgebied bij de verbreding van de A6, en voor een klein deel ter compensatie van Windpark Zeewolde. Voor het moeras en het bos (en het fauna- en kruidenrijke grasland) is aangesloten bij de natuurbeheertypen zoals Subsidiestelsel Natuur en Landschap (SNL) die hanteert. Daarnaast wordt er in dit gebied 9,4 hectare roodkavel toegestaan (waarvan 4,7 hectare voor woningbouw en de overige 4,7 hectare voor infrastructuur, verharding, groen en water). De uitwerking van de woningbouw is nog niet definitief en verschilt per alternatief. In figuur 1.1 is de contour en de ligging van het plangebied weergegeven. In paragraaf 5.2 worden de te beoordelen alternatieven nader beschreven. Voor realisatie van het voorgenomen plan en de daaruit voortvloeiende maatregelen is een functiewijziging noodzakelijk.

Daarom heeft de gemeente Zeewolde een bestemmingsplan opgesteld voor deelgebied 1 en 2 van Noorderwold-Eemvallei Fase 1. Het ontwerpbestemmingsplan is met de vorige versie van het MER ter inzage gelegd. Op het moment van schrijven is het onbekend of er een definitief bestemmingsplan wordt opgesteld (met wijzigingsbevoegdheid) of een (ontwerp)omgevingsplan. Omdat de maximale mogelijkheden, die in dit MER worden beoordeeld, niet verschillen tussen een het bestemmingsplan en omgevingsplan, wordt in dit MER gesproken van een bestemmingsplan.

1

Er wordt onderscheid gemaakt in: De m.e.r. = de procedure van de milieueffectrapportage. Hierna te noemen: de m.e.r.-procedure Het MER = het milieueffectrapport; het voorliggende rapport. Hierna te noemen: het MER

9/87

Kenmerk

R003-1285969LLS-V02-hme-NL

Deelgebied 3 is geen onderdeel van het plan. Voor deelgebied 3 is op een eerder moment al een bestemmingsplan vastgesteld. Daarnaast is een ontgrondingsvergunning noodzakelijk voor de ontgravingen die onderdeel zijn van het plan. De ontgrondingen en het bestemmingsplan dat deze ontgrondingen mogelijk maakt zijn m.e.r.-plichtig (onder de Wet milieubeheer). Daarom wordt een gecombineerd plan- en projectMER (verder MER) opgesteld. Het milieueffectrapport (MER) is gekoppeld aan het bestemmingsplan en de ontgrondingsvergunning. De gemeente Zeewolde is in dit proces faciliterend voor de te nemen besluiten en het MER.

Figuur 1.1 Plangebied Noorderwold-Eemvallei Fase 1. Het plangebied voor dit MER bestaat uit deelgebied 1 en 2. De invulling van het plangebied op deze kaart betreft het alternatief van alternatiefvariant 2, exclusief deelgebied 3

Het doel van de m.e.r.-procedure is het in beeld brengen van de milieueffecten van de maatregelen van het voorgenomen plan, zodat het bevoegd gezag verantwoord een zorgvuldig besluit kan nemen. Daarnaast is het MER voor realisatie en vergunningverlening een belangrijk document dat inzicht geeft in de effecten en hoe deze eventueel te mitigeren zijn. In 2022 is dit MER ter inzage gelegd (met het ontwerpbestemmingsplan) en getoetst door de Commissie m.e.r. De Commissie m.e.r. heeft geadviseerd een aantal zaken missen in het MER en niet voldoende zijn uitgewerkt, zoals de effecten van de roodkavels en de positieve gevolgen van het plan. In dit MER zijn de adviezen van de Commissie m.e.r. overgenomen.

10/87

Kenmerk

1.2

R003-1285969LLS-V02-hme-NL

M.e.r.-plichtige maatregelen

Een m.e.r.-procedure is verplicht bij de voorbereiding van activiteiten die mogelijk leiden tot belangrijke nadelige gevolgen voor het milieu. Het heeft als hoofddoel het milieubelang volwaardig te laten meewegen bij de voorbereiding en vaststelling van een plan of besluit. De maatregelen voor Noorderwold-Eemvallei Fase 1 bestaan onder andere uit ontgrondingswerkzaamheden en functiewijzigingen van bestaande agrarische bestemmingen. Het doorlopen van de m.e.r.-procedure is noodzakelijk vanwege het overschrijden van de grenswaarden voor ontgrondingswerkzaamheden en functiewijziging. In onderstaande paragrafen is dit nader toegelicht. Ontgrondingen ten behoeve van het afgraven van percelen Vanuit het Besluit m.e.r. (onderdeel C, categorie 16.1) geldt een planm.e.r. -plicht voor de vaststelling van een bestemmingsplan dat de winning van oppervlaktedelfstoffen uit de landbodem mogelijk maakt, in gevallen waarin de activiteit betrekking heeft op een terreinoppervlakte van 25 hectare of meer. Naast de planm.e.r.-plicht voor het kaderstellende plan dat de ontgronding mogelijk maakt, geldt er voor de ontgronding zelf ook een project-m.e.r.-plicht indien de activiteit betrekking heeft op een terreinoppervlakte van 25 hectare of meer. Het bestemmingsplan maakt voor de realisatie van moeras een ontgronding van maximaal 68,5 hectare mogelijk.

Vanwege het overschrijden van de drempelwaarden geldt daarom zowel een planm.e.r.- als projectm.e.r.-plicht. Functiewijziging ruimtelijk plan Vanuit het Besluit m.e.r. (onderdeel D, categorie 9) geldt een planm.e.r.-plicht voor de functiewijziging van een gebied met een oppervlakte van 125 hectare of meer van water, natuur, recreatie of landbouw. Het voorliggende plan voorziet in een functiewijziging van agrarisch naar natuur voor een oppervlakte van 152 hectare. Daarmee wordt de drempelwaarde van 125 hectare overschreden en geldt ook vanwege de functiewijzing een planm.e.r.-plicht voor het bestemmingsplan. Tevens is in het bestemmingsplan een wijzigingsbevoegdheid opgenomen voor twee roodkavels. Daarmee is het bestemmingsplan ook kaderstellend voor een stedelijk ontwikkelingsproject (onderdeel D, categorie 11.2). De exacte invulling van deze kavels is niet bekend. Met de bestemmingsregels wordt maximaal 46.573 m2 voor wonen toegestaan. Indien in de toekomst gebruikt wordt gemaakt van deze wijzigingsbevoegdheid dient een nieuwe procedure te worden doorlopen waarin de ontwikkeling opnieuw wordt getoetst aan de milieuaspecten. Het bestemmingsplan omvat wel al de randvoorwaarden en locaties hiervoor. Het MER geeft daarom inzicht in de milieueffecten van de roodkavels.

1.3

De m.e.r.-procedure

Stappen in de m.e.r.-procedure De m.e.r.-regelgeving onder de Wet milieubeheer kent zowel een beperkte en een uitgebreide procedure. In het project Noorderwold-Eemvallei is, vooral vanwege de omvang van het project en

11/87

Kenmerk

R003-1285969LLS-V02-hme-NL

omdat het een plan en geen besluit betreft, de uitgebreide m.e.r.-procedure van toepassing. Deze paragraaf geeft een toelichting op de procedurestappen van de m.e.r.-procedure. Voorfase De uitgebreide m.e.r.-procedure is gestart met een schriftelijke mededeling van de initiatiefnemer aan het bevoegd gezag dat de uitgebreide m.e.r.-procedure wordt doorlopen voor het bestemmings- of omgevingsplan en de ontgrondingenvergunning. In dit project is deze ‘mededeling’ gedaan in de vorm van een Notitie Reikwijdte en Detailniveau, waarin de initiatiefnemer het plan heeft toegelicht en heeft aangegeven hoe zij het onderzoek wil insteken. In de Notitie reikwijdte en Detailniveau (NRD) is aangegeven op welke thema’s het onderzoek in het MER zich richt: de reikwijdte van het onderzoek. De publicatie is onder andere bedoeld om derden (burgers en belangengroepen) en wettelijke adviseurs te informeren over de start van de m.e.r.-procedure voor het bestemmingsplan en de ontgrondingenvergunning. De NRD lag gelijktijdig met het voor alternatief bestemmingsplan ter inzage van 13 juli tot en met 23 augustus 2022. De NRD is in het kader van artikel 7.8 Wet milieubeheer en artikel 3.1.1. Bro toegezonden aan de volgende partijen:  Rijkswaterstaat   

Provincie Flevoland Waterschap Zuiderzeeland Gemeente Almere

Na publicatie van de NRD bestond voor een ieder de mogelijkheid tot het indienen van een zienswijze. Gedurende deze termijn van ter inzage legging is er 1 inspraakreactie ontvangen. Dit heeft niet geleid tot aanpassing van de beide besluiten: het bestemmingsplan en de ontgrondingsvergunning. MER Het MER is vervolgens opgesteld aan de hand van de onderzoeksopgave zoals beschreven in de NRD en de binnengekomen zienswijzen van derden over reikwijdte en detailniveau. Door gemeente Zeewolde een ‘Nota van Antwoord zienswijzen Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD)’ opgesteld. Hierin is aangegeven hoe met de zienswijzen is omgegaan. Het planalternatief is ontwikkeld door de Stichting Het Flevo-landschap in samenwerking met de gemeente Zeewolde. Dit planalternatief is tot stand gekomen op basis van onderzoek naar twee verschillende alternatiefalternatieven (alternatief 1 en alternatief 2). Het planalternatief is in het alternatief uitgewerkt tot een beschrijving van de maatregelen en de wijze waarop de maatregelen worden uitgevoerd. Dit MER beschrijft de alternatieven die bij de ontwikkeling van het alternatief zijn overwogen om de beoogde doelstellingen van het project te realiseren. Deze alternatieven worden in het MER systematisch, transparant en objectief in beeld gebracht. Vervolgens zijn de beide alternatieven,

12/87

Kenmerk

R003-1285969LLS-V02-hme-NL

waaronder het planalternatief, getoetst op de milieueffecten. De Commissie voor de milieueffectprocedure is wettelijk verplicht advies uit te brengen over het MER. Dat is gebeurd tijdens de ter visie legging van het ontwerpbestemmingsplan en de ontwerpontgrondingenvergunning. De m.e.r.-procedure is gekoppeld aan de besluitvormingsprocedure van het bestemmingsplan en de ontgrondingenvergunning. Het bestemmingsplan en de ontgrondingenvergunning worden in meerdere fases aangevraagd. Het MER is daarbij steeds onderdeel van de procedure. Zienswijzen Het MER is samen met het ontwerpbestemmingsplan gedurende zes weken ter inzage gelegd. In deze periode kan men zienswijzen indienen op het MER. De Commissie voor de m.e.r. heeft wettelijk verplicht advies uit over het MER uitgebracht. Definitief besluit Na inspraak en advisering over MER en het ontwerp-bestemmingsplan wordt het definitieve bestemmingsplan opgesteld. Ook wordt het MER aangepast, onder andere naar aanleiding van het toetsingsadvies van de Commissie m.e.r. (zie 1.3.2). Het bestemmingsplan wordt aan de gemeenteraad voorgelegd ter vaststelling. Het definitieve bestemmingsplan inclusief MER liggen vervolgens zes weken ter inzage. Belanghebbenden kunnen in die periode beroep instellen bij de Raad van State.

Omdat het bevoegd gezag het ontwerpbestemmingplan vóór inwerkingtreding van de Omgevingswet ter inzage heeft gelegd blijft het oude recht gelden tot het besluit onherroepelijk is. Dit betekent dat de regels van hoofdstuk 7 van de Wet milieubeheer en het Besluit milieueffectrapportage op dit besluit blijven gelden. De uitvoering kan gestart worden zodra alle benodigde vergunningen voor de realisatie verleend zijn door het bevoegd gezag. Bij beroep treedt het besluit wel in werking, maar is het niet onherroepelijk op de delen waarover beroep ingesteld is. Bij het instellen van een voorlopige voorziening treedt het besluit niet in werking.

1.4

Initiatiefnemer en bevoegd gezag

De aanleiding van deze ontwikkeling is het Provinciale Programma Nieuwe Natuur. Voor dit programma heeft Stichting Het Flevo-landschap samen met ERF het plan ingediend voor de realisatie van Noorderwold-Eemvallei. Hierin is Stichting Het Flevo-landschap verantwoordelijk voor de ontgrondingsvergunning. Dit is in samenwerking met stichting ERF en stichting Hemus (dochteronderneming van Stichting ERF). De gemeente Zeewolde is initiatiefnemer van de MERprocedure voor de bestemmingsplanherziening. De gemeente Zeewolde stelt het bestemmingsplan op. De provincie Flevoland is het bevoegd gezag voor de ontgrondingsvergunning.

13/87

Kenmerk

1.5

R003-1285969LLS-V02-hme-NL

Opbouw van dit milieueffectrapport

Dit rapport bevat alle relevante informatie die in de m.e.r.-procedure nodig is voor een vanuit milieu goed onderbouwd besluit. De feitelijke effecten van de maatregelen en de alternatieven worden beoordeeld. In de Wet milieubeheer is bepaald dat een MER aan de volgende eisen moet voldoen:  Een beschrijving van de aanleiding voor de bestemmingsplanherziening en de 

ontgrondingsvergunning en de beoogde doelen van het plan (hoofdstuk 1) Een aanduiding van het te nemen besluit of de besluiten waarvoor het milieueffectrapport wordt gemaakt, en een overzicht van de eerder genomen besluiten die betrekking hebben op



de voorgenomen activiteit en alternatieven (hoofdstuk 2) Een beschrijving van de huidige situatie en autonome ontwikkeling van het milieu, voor zover de voorgenomen activiteit of de beschreven alternatieven daarvoor gevolgen kunnen hebben



(hoofdstuk 3) Een beschrijving van de voorgenomen activiteit, de aanleiding en randvoorwaarden en uitgangspunten van het plan (hoofdstuk 4)

 

Een beschrijving beoordelingsmethodiek en de twee alternatieven die worden beoordeeld (hoofdstuk 5) Een vergelijking van de alternatieven op basis van de bepaalde milieueffecten en een



beschrijving van de maatregelen om belangrijke nadelige milieueffecten van de activiteit te voorkomen, te beperken of zoveel mogelijk teniet te doen (hoofdstuk 6) Belangrijkste conclusies van het MER (hoofdstuk 7)

 

1.6

Een overzicht van de leemten in kennis, ten gevolge van het ontbreken van de benodigde gegevens (hoofdstuk 8) Een publieksvriendelijke samenvatting (hoofdstuk 0)

Leeswijzer

Hoofdstuk 2 beschrijft de probleem- en doelstelling, de beleidscontext en geeft een korte beschrijving van het te ontwikkelen gebied. In hoofdstuk 3 zijn de referentiesituatie en autonome ontwikkelingen beschreven. Hoofdstuk 4 beschrijft de voorgenomen activiteit. Hoofdstuk 5 bevat de beoordelingsmethodiek die wordt gehanteerd en beschrijft de 2 alternatieven die in hoofdstuk 6 worden beoordeeld. Hoofdstuk 6 bevat de effectbeoordeling voor de milieuthema’s. Bij alle milieuthema’s worden voor het milieuthema de uitgangspunten benoemd, is aandacht voor relevant beleid, wordt de methode van beoordeling toegelicht en volgt de effectbeoordeling zelf. De conclusies van dit MER zijn opgenomen in hoofdstuk 7. Hoofdstuk 8 beschrijft de leemten in kennis en aanzet voor een evaluatieprogramma.

1.7

Aanpassingen n.a.v. advies Commissie m.e.r.

Op 26 januari 2023 heeft de Commissie m.e.r. het voorlopig toetsingsadvies van over het milieueffectenrapport van het bestemmingsplan Noorderwold, deelgebied 1 en 2 gepubliceerd. Op basis van dit advies is het voorliggende MER aangepast, om zo tot een juister en vollediger MER te komen. Deze paragraaf geeft een overzicht van de onderdelen die zijn aangepast naar aanleiding van het toetsingsadvies van de Commissie m.e.r.

14/87

Kenmerk

R003-1285969LLS-V02-hme-NL

In hoofdstuk 5.2 is bij de beschrijving van de alternatieven een uitgebreidere onderbouwing gegeven voor de roodkavels. In hoofdstuk 6 is de effectenbeoordeling op een aantal punten verdiept. Het gaat hier bij onder andere om het meer zichtbaar maken van de essentiële verschillen tussen de alternatieven. In de paragraaf over water zijn het risico op opbarsten en het risico op wegzijging en (tijdelijke) waterkwaliteit aangepast. In de paragraaf over bodem is er een gedeelte toegevoegd van het effect van de ontwikkelingen op bodem- en grondwaterkwaliteit. In de paragraaf over klimaat en duurzaamheid is er een verdiepingsslag gemaakt in de beoordeling van klimaatrobuustheid. In 6.5.3 over landschap is toegevoegd hoe beide alternatieven in lijn zijn met de 24 kernkwaliteiten. In de paragraaf over archeologie zijn de effecten op verwachte archeologische waarden in beeld gebracht. Daarbij zijn er mitigerende maatregelen geformuleerd voor situaties waar er archeologische vondsten worden gedaan. Daarnaast is er bij de relevante thema’s een verdiepingsslag gemaakt wat betreft de impact van de roodkavels. Dit geldt voor de paragrafen met de effectbeoordeling van de thema’s natuur, landschap, woon- werk- en leefmilieu, verkeer en externe veiligheid. In hoofdstuk 3 is de beschrijving van de alternatieven nader uitgewerkt op basis van de afbakening van de roodkavels.

In de paragraaf Natuur zijn meerdere zaken aangepast en aangevuld. Bij de effectbeoordeling is een paragraaf toegevoegd: effect op natuurkwaliteit (doelbereik compensatie). Hierin staan de positieve effecten op de natuurkwaliteit beschreven en is aangegeven in hoeverre de beide alternatieven voldoen aan de compensatieverplichting. Vanuit de compensatieverplichting zijn geen ecologische randvoorwaarden voorgesteld waar in dit MER ook niet aan getoetst kan worden. Stichting Het Flevo-landschap heeft bij de nadere invulling van het bos en moeras een meest passende SNL-beheertype toegewezen. Hier sluit het ontwerp op aan. De effectbeschrijving op Natura 2000 is aangepast op basis van een nieuw opgestelde ARIEUSberekening. Dit alles heeft voor meerdere milieuthema’s geleidt tot een andere eindbeoordeling, zoals voor de thema’s archeologie, water en bodem. De conclusie en samenvatting zijn hier op aangepast. In de conclusie is tevens een nadere onderbouwing gegeven van het voorkeursalternatief. Van de onderstaande beoordelingscriteria zijn de beoordelingen aangepast ten opzichte van de vorige versie van het MER:  Effecten op geohydrologische toestand: alternatief 2 is veranderd van licht negatief naar  

negatief Effecten op waterkwaliteit: alternatief 1 is veranderd van positief naar licht positief Waterkwaliteit, tijdelijke effecten tijdens de realisatiefase: alternatief 1 is veranderd van



negatief naar licht negatief, alternatief 2 is veranderd van licht negatief naar negatief Bodemkwaliteit: beide alternatieven zijn veranderd van positief naar licht positief

15/87

Kenmerk

R003-1285969LLS-V02-hme-NL



Effect op bodemdaling: alternatief 1 is aangepast van licht positief naar licht negatief,



alternatief 2 is aangepast van neutraal naar negatief Bijdrage aan duurzaamheidsdoelstellingen: alternatief 1 is veranderd van licht negatief naar negatief. alternatief 2 is veranderd van negatief naar licht negatief

  

Robuustheid voor klimaatverandering: alternatief 1 is veranderd van licht positief naar geen effect Effecten op beschermde soorten: beide alternatieven zijn veranderd van geen effect naar positief effect Er is een criteria toegevoegd met effect natuurkwaliteit (doelbereik compensatie). Alternatief 1 scoort hierbij positief en alternatief 2 zeer positief

 

Landschap: bij dit thema zijn er geen beoordelingen veranderd Effecten op aanwezige archeologische waarden: alternatief 2 is veranderd van licht positief naar negatief



Woon- werk- en leefmilieu, tijdelijke hinder tijdens realisatiefase: alternatief 2 is veranderd van licht negatief naar geen effect Landbouw: bij dit thema zijn geen beoordelingen veranderd

  

Verkeer, tijdelijke effecten tijdens realisatiefase: alternatief 2 is veranderd van negatief naar geen effect Luchtkwaliteit, tijdelijke effecten tijdens de realisatiefase: alternatief 1 is veranderd van licht



negatief naar negatief, alternatief 2 is veranderd van negatief naar licht negatief Externe veiligheid: bij dit thema zijn er geen beoordelingen veranderd

2 Kader van dit MER Dit hoofdstuk schetst het kader van dit MER. Dit bestaat uit de aanleiding en doelstelling van het plan, een onderbouwing van de ‘nut en noodzaak’ van het plan, een beschrijving van het plan- en studiegebied en een uitleg van het beleidskader. Het hoofdstuk wordt afgesloten met een paragraaf over besluiten die (nog) genomen moeten worden.

2.1

Aanleiding bestemmingsplan en ontgrondingsvergunning

Zoals in hoofdstuk 1 vermeld, is de m.e.r.-plicht het bestemmingsplan en ontgrondingsmaatregelen met bijbehorende ontgrondingsvergunning de directe aanleiding voor dit MER. De natuurcompensatie voor de verbreding van de A6 is vastgelegd tussen de provincie Flevoland en Rijkswaterstaat. De compensatieplicht is overeenkomstig met het tracébesluit d.d. maart 2010 (kenmerk NH0210ZH032). De realisatie van de compensatienatuur vindt plaats binnen het deelproject Noorderwold-Eemvallei Fase 1. Op 27 juni 2017 is ingestemd op een overeenkomt vanuit Windpark Zeewolde met Stichting Het Flevo-landschap en Staatsbosbeheer voor het realiseren van een compensatie van het verloren NNN-gebied door het Windpark Zeewolde. Deze compensatie bedraagt circa 1,38 hectare. De ambitie is om binnen het plangebied een aaneengesloten en gevarieerd nat moerassig landschap en bosgebied te realiseren door de aanplant van vegetatie, het verbreden en aanleggen van watergangen evenals enkele waterpartijen. Het plangebied van Noorderwold-

16/87

Kenmerk

R003-1285969LLS-V02-hme-NL

Eemvallei Fase 1 bestaat onder andere uit circa 36 hectare bos, 68,5 hectare kleimoeras als compensatienatuur en maximaal 9,4 hectare roodlocatie (woningbouw). Deze 9,4 hectare bestaat uit 4,7 hectare woningbouw, 3,58 infrastructuur en verharding en 1,16 hectare “groen en water”. Het alternatief beoogt het behalen van voldoende natuurkwaliteit. Het voorlopig alternatief (die is gebruikt in het bestemmingsplan) is toegevoegd als bijlage 3. Bekend is dat in deelgebied 1 en 2 het kleimoeras wordt gerealiseerd. Vooral bij de aanleg van het moeras is grootschalige ontgronding nodig. 2.1.1 Communicatie naar bewoners en andere belanghebbenden Agrarische grondeigenaren, de projectontwikkelaars en de pachter van de grond van Stichting Het Flevo-landschap die te maken krijgen met ontwikkeling en/of effecten daarvan, zijn gedurende het gehele planvormingsproces geïnformeerd over de voortgang, behaalde resultaten, te nemen maatregelen en verwachte effecten. Zij zijn bij de eerste planvorming voor Noorderwold-Eemvallei alsmede tijdens de procedure van het eerder vastgestelde bestemmingsplan voor deelgebied 3 geïnformeerd over het plan. Naast deze partijen zijn Waterschap Zuiderzeeland, Rijkswaterstaat en de gemeente Almere op verschillende momenten betrokken of geïnformeerd over het plan.

2.2

Plan- en studiegebied

Plangebied Het plangebied ligt in het landbouwgebied van Zuidelijk Flevoland, ten oosten van Almere (deelgebied 1 en 2 zoals weergegeven in figuur 2.1). Het gebied bestaat uit landbouwpercelen en betreft een kenmerkend Flevolands polderlandschap, met afgebakende kavels en rechte lijnen. Rondom Noorderwold-Eemvallei liggen landbouwgronden in gebruik voor akkerbouw en veeteelt. Aansluitend ligt het natuurgebied de Grote Trap, een 8,5 kilometer lange brede natuurstrook met fietspad doorheen. Sinds de drooglegging van Flevoland zijn de polderpercelen voornamelijk voor agrarische doeleinden gebruikt. Door het gebied lopen de Ibisweg en enkele fietspaden. Het gebied ligt ten zuiden van de A6, die verhoogd ligt (circa 2,5 meter) ten opzichte van het plangebied. Een belangrijk landschapselement in het plangebied is de Wulptocht, die het gebied doorkruist vanaf de Grote Trap richting de A6. Naast de groenstrook en bosschages langs de fietspaden zijn laan- en boombeplantingen aanwezig langs de Ibisweg en deels langs de A6. Andere bijzondere kenmerken van en rondom het plangebied zijn de hoge archeologische verwachtingswaarde door de historische loop van de Eem, de sterke bodemdaling en kweldruk, de geluidscontouren van de A6 en de slagschaduw van de reeds geplaatste windturbines. De percelen waarop de herinrichting plaatsvindt zijn in eigendom van Stichting Het Flevo-landschap.

Samenhang andere ontwikkelingen In het Programma Nieuwe Natuur project Noorderwold-Eemvallei wordt in totaal minimaal 206 hectare nieuwe natuur gerealiseerd. De realisatie van het Noorderwold-Eemvallei is verdeeld in twee fases: Noorderwold - Eemvallei Fase 1 en Noorderwold-Eemvallei Fase 2. Het plangebied voor fase 2 ligt ten zuiden van fase 1. Het deelgebied Noorderwold - Eemvallei Fase 2 is geen onderdeel van het bestemmingsplan en de ontgrondingsvergunning en valt daarom niet binnen de

17/87

Kenmerk

R003-1285969LLS-V02-hme-NL

scope van deze m.e.r.-procedure. Deelgebied 3 van Fase 1 is tevens geen onderdeel van deze m.e.r.-procedure. Hiervoor is reeds eerder een aparte bestemmingsplanprocedure doorlopen. Fase 1 kent vanwege de compensatieverplichting een groot aandeel natuurontwikkeling. In fase 2 ligt de focus op het ontwikkelen van natuur met landbouwkundig medegebruik. Naar verwachting bestaat dit uit natuurinclusieve akkerbouw, waaronder een vogelakker en met eventueel extensieve begrazing. Voor fase 2 is nog geen inrichtingsvoorstel bekend, ook zijn eventueel benodigde procedures nog niet gestart.

Figuur 2.1 Overzicht plangebied Noorderwold Eemvallei Eerste en Tweede Fase

Noorderwold-Eemvallei Fase 1 deelgebied 1 en 2 (hierna ‘het plangebied’) valt deels (circa 70 hectare) binnen de plangrenzen van een grootschalig ontwikkelgebied van 4.300 hectare, het Oosterwold. De contouren van de plangebieden zijn weergegeven in figuur 2.1. De contour van het ontwikkelgebied Oosterwold is weergegeven in figuur 2.2.

18/87

Kenmerk

R003-1285969LLS-V02-hme-NL

Figuur 2.2 Overzicht ontwikkelgebied Oosterwold (zwarte lijn) en plangebied Noorderwold Eemvallei Eerste Fase (geel)

Voor ontwikkelingen binnen deze plangrenzen gelden de kaders en uitgangspunten uit de besluitvorming Oosterwold van juni 2016. Dit betekent dat binnen het plangebied 6 procent voor ‘rood-gebieden’ moet worden toegewezen, dit is in het bestemmingsplan vertaald naar maximaal 9,4 hectare oppervlakte aan roodlocaties. In de bestemmingsregels is hierbij 4,6 hectare gereserveerd voor wonen (waarvan 50 % bvo2), ook stadslandbouw, groenvoorzieningen, wegen, straten en/of parkeervoorzieningen; bijhorende voorzieningen waaronder nuts- en energievoorzieningen zijn hier onderdeel van. Bij daadwerkelijk gebruik van deze wijzigingsbevoegdheid dient een nieuwe procedure te worden doorlopen waarin de ontwikkeling opnieuw wordt getoetst aan de milieuaspecten. De ontwikkeling van deelgebied 3 is als autonome ontwikkeling in het MER voor het plangebied opgenomen om cumulatieve effecten te bepalen.

2

Bruto vloeroppervlakte

19/87

Kenmerk

R003-1285969LLS-V02-hme-NL

Studiegebied Het studiegebied is het gebied waar effecten als gevolg van de voorgenomen activiteit kunnen optreden. Het betreft het plangebied én de omgeving daarvan. De omvang van het studiegebied kan niet bij voorbaat worden aangegeven. Uit onderzoek in het kader van het MER blijkt hoe ver de milieugevolgen van de realisatie van het Noorderwold-Eemvallei deelgebied 1 en 2 zich uitstrekken. Dit kan per milieuaspect verschillen.

2.3

Beleidskader en randvoorwaarden

In tabel 2.1 is een overzicht van relevant beleid en regelgeving opgenomen. Tabel 2.1 Overzicht relevant beleid en regelgeving (*voor invoering van de Omgevingswet) Beleidsstukken Europees niveau

Relevantie

Vogel- en Habitatrichtlijnen en Natura

Deze wet waarborgt het behoud, herstel en uitbreiding van bijzondere dier-

2000

en plantsoorten. Met de aanwijzing van Natura 2000 gebieden kunnen flora en fauna duurzaam beschermd worden.

Kaderrichtlijn Water

Bevat afspraken voor kwaliteit van grond- en oppervlaktewater en is daarmee van belang voor de Ontwikkelopgave Natura 2000. Een goede waterkwaliteit draagt bij aan behalen van instandhoudingsdoelstellingen van N2000.

Beleidsstukken Rijksniveau

Relevantie

Nationale Omgevingsvisie

Visie op de ontwikkeling van Nederland op de lange termijn. De NOVI voorziet in een landelijk gebied waar sprake is van kringlooplandbouw in goed evenwicht met natuur en landschap.

Wet natuurbescherming

De wet voorziet in actieve bescherming van natuur. Alles wat schadelijk is voor beschermde soorten, is verboden.

Vanaf 1 januari 2024 is de Wet Natuurbescherming overgezet naar de Omgevingswet Rijk-regioprogramma Amsterdam –

In de rijksstructuurvisie is de opgave van de drievoudige ambitie op het

Almere – Markermeer (RRAAM)

gebied van verstedelijking, natuur en recreatie in het gebied Amsterdam Almere - Markermeer, uitgewerkt. In de Structuurvisie is aangegeven dat de ontwikkeling in Oosterwold op een organische manier tot stand komt, waarbij het gebied zijn groene en agrarische karakter behoudt en verder ontwikkelt.

Wet ruimtelijke ordening (Wro) en

De Wet ruimtelijke ordening regelt hoe de ruimtelijke plannen gemaakt en

Besluit ruimtelijke ordening (Bro)

gewijzigd worden. Het Besluit ruimtelijke ordening is een uitwerking van de bepalingen in de Wro.

Vanaf 1 januari 2024 is het Wro en Bro overgezet naar de Omgevingswet Wet milieubeheer

Het wettelijke kader waarin de m.e.r. is vastgelegd, en bepaalt welk wettelijk gereedschap kan worden ingezet om het milieu te beschermen, zoals milieuplannen, vergunningen, algemene regels en handhaving.

20/87

Kenmerk

R003-1285969LLS-V02-hme-NL

Vanaf 1 januari 2024 is de Wet milieubeheer overgezet naar de Omgevingswet. Voor dit m.e.r. is de Wet milieubeheer nog geldig, omdat het ontwerpbestemmingsplan in 2023 ter visie is gegaan. Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte Beschrijft het belang van tot stand brengen en beschermen van de (herijkte) EHS (nu NNN), inclusief de Natura 2000-gebieden Erfgoedwet 2016

Deze wet legt vast op welke wijze er rekening gehouden moet worden met cultureel erfgoed en de in de grond aanwezige, dan wel te verwachten, archeologische monumenten.

Beleidsstukken Provinciaal niveau

Relevantie

Natuurbeheerplan Flevoland 2019

Het natuurbeheerplan beschrijft per (deel)gebied de doelen die voor (agrarisch) natuur- en landschapsbeheer worden nagestreefd. Noorderwold wordt in het Natuurbeheerplan specifiek aangehaald als een project dat is toegewezen in het Programma Nieuwe Natuur.

Structuurvisie en verordening ruimte

Hierin zijn regels opgenomen ter bescherming en ontwikkeling van de NNN, bekend onder het Natuur Netwerk Flevoland

Omgevingsvisie Flevoland –

De visie gaat over de periode tot 2030 en verder. Het geeft aan welke

FlevolandStraks

kansen en opgaven er voor Flevoland liggen en welke ambities de provincie heeft voor de toekomst. Het bijzondere verleden van de jongste provincie van Nederland vormt de basis van de visie.

Omgevingsprogramma Flevoland 2018 Hierin staat beschreven wat het te voeren beleid is voor de leefomgeving en welke maatregelen of acties Flevoland neemt om haar ruimtelijke doelstellingen te kunnen bereiken. Dit gaat onder andere over de ontwikkeling, het gebruik en beheer, natuur en bodem. Waterschapsbeleid

Relevantie

Waterbeheerplan 2016-2021

Het waterbeheerplan beschrijft hoe Waterschap Zuiderzeeland nu en in de toekomst blijft zorgen voor waterveiligheid en voor voldoende en schoon water. In het plan staan de doelen en de maatregelen die het waterschap in deze periode gaat nemen om die doelen te realiseren.

Keur/Legger

Het waterschap stelt regels op om te voorkomen dat dijken en oevers beschadigen. In de Keur staan regels voor het onderhoud van sloten, beken, rivieren en andere waterlopen om de waterafvoer in dit oppervlaktewater te beschermen. De Legger is een verzameling van tekeningen en documenten waarin staat waar de Keur van toepassing is in het hele beheergebied van het waterschap.

Beleidsstukken lokaal niveau

Relevantie

Intergemeentelijke Structuurvisie

Oosterwold wordt een uniek groen woon- en werkgebied waarvan bewoners

Oosterwold

en ondernemers in hoge mate zelf bepalen hoe hun omgeving eruit komt te zien. In de structuurvisie wordt alleen het hoognodige vastgesteld om zo het algemeen belang te garanderen en een grote vrijheid en verantwoordelijkheid te geven aan iedereen die in Oosterwold wil ontwikkelen. De structuurvisie bestaat daarom uit een eenvoudig raamwerk met een set van tien principes waarbinnen nog bijna alles mogelijk is.

21/87

Kenmerk

R003-1285969LLS-V02-hme-NL

Voor de gewenste ontwikkeling van Oosterwold zijn zes ambities geformuleerd.

1. 2.

Oosterwold biedt maximale vrijheid aan initiatieven Oosterwold ontwikkelt zich organisch

3. 4. 5.

Oosterwold is een continu groen landschap Oosterwold heeft stadslandbouw als groene drager Oosterwold is duurzaam en zelfvoorzienend

6.

Oosterwold is financieel stabiel

Voor de verdeling van het grondgebruik zijn vaste percentages richtinggevend voor iedere afzonderlijke kavel. Een landschapskavel (wat voor het gedeelte van Noorderwold geldt) bestaat uit 6 % bebouwing, 2 % verharding, 89,5 % publiek groen en 2,5 % water. Waterplan Zeewolde

Met het waterplan schetsen de gemeente en het waterschap hun gezamenlijke visie op het toekomstige stedelijke waterbeheer in Zeewolde. Het waterplan biedt een kader voor het omgaan met water in nieuwe ruimtelijke plannen. De nadruk ligt op verantwoord waterbeheer, waar mogelijk gekoppeld aan een groene beleving.

Structuurvisie Zeewolde 2022

Op 25 april 2013 heeft de gemeenteraad de Structuurvisie 2022 vastgesteld. De Structuurvisie vormt een richtinggevend kader voor ruimtelijke ontwikkelingen in de periode tot aan 2022. In de Structuurvisie 2022 zijn de hoofdlijnen van het ruimtelijke beleid voor de komende 10 jaar vastgelegd. De kwalitatieve afronding van het dorp Zeewolde staat daarbij centraal. Andere thema's die in de Structuurvisie 2022 aan bod komen zijn gezondheid en welzijn, recreatie, duurzaamheid, landbouw en bedrijvigheid. In de structuurvisie ligt het plangebied in een strook die is aangewezen als 'Oostvaarderswold/ Harderwold' ten behoeve van natuur (ontwikkeling). Het project Oostvaarderswold is echter niet doorgegaan, maar deze ontwikkeling past wel binnen de natuurambitie en is daarmee passend binnen de structuurvisie.

De inhoud van deze beleidsstukken en de relevantie voor het voornemen zijn uitgebreid beschreven in de toelichting van het bestemmingsplan en worden in dit MER niet nader toegelicht.

2.4

Te nemen besluiten

De uitvoering van de natuurherstelmaatregelen vereist meerdere besluiten, vergunningen en ontheffingen. De benodigde besluiten staan in onderstaande opsomming:  

Bestemmingsplan Ontgrondingsvergunning

22/87

Kenmerk

R003-1285969LLS-V02-hme-NL

Voorafgaand aan de uitvoering worden deze plannen en vergunningen in procedure gebracht of aangevraagd. De inhoud van de aanvragen of meldingen is deels nog afhankelijk van nadere uitwerking van maatregelen. Onderstaand is per besluit, vergunning of ontheffing aangegeven welke partij op welk moment verantwoordelijk is voor de aanvraag en welke partij het bevoegd gezag is.

3 Referentiesituatie Vanuit de eisen die de Wet milieubeheer aan een MER stelt, wordt de voorgenomen activiteit vergeleken met de referentiesituatie (huidige situatie met autonome ontwikkelingen). Dat is de situatie die in de toekomst ontstaat wanneer het voorliggende plan niet wordt uitgevoerd. Als referentiesituatie wordt de combinatie van de huidige situatie en autonome ontwikkelingen in beeld gebracht, zonder uitvoering van de maatregelen. Dit zijn de ontwikkelingen (overheidsplannen en andere gebiedsactiviteiten) waarover al een formeel besluit is genomen en welke binnen afzienbare tijd tot uitvoering kunnen worden gebracht. In het MER wordt voor de termijn van de referentiesituatie uitgegaan van de planperiode van het bestemmingsplan, welke 10 jaar bedraagt.

3.1

Huidige situatie plangebied

Het plangebied draagt de typische kenmerken van het agrarisch landschap van de gemeente Zeewolde; grootschalige agrarisch percelen doorsneden door rechte wegen en brede waterlopen. Die rechtlijnige en grootschalige structuur vindt zijn einde ter plekke van het plangebied tegen de A6 met daarachter Almere. Langs de A6 zijn bestaande landschappelijke elementen aanwezig, die duidelijk de begrenzing van het grootschalige agrarisch gebied markeren. Het plangebied kent ter plekke nog een harde begrenzing met de A6. Met de ontwikkelingen in dit gebied ontstaat ook hier een zachtere overgang van het agrarisch gebied naar de harde begrenzing van de A6 en het achterliggende stedelijke gebied. Door het plangebied loopt een weg (Ibisweg) die begeleid wordt door boombeplanting. Daarnaast loopt een tocht door het plangebied die als hoofdwatergang functioneert en ligt een pad dat het agrarische gebied recreatief ontsluit op het padennetwerk aan de overzijde van de A6 binnen en buiten de stad Almere. Aan de oostelijke grens staan twee windmolens en een (onderhouds)pad. Deelgebied 3 binnen het plangebied Noorderwold-Eemvallei Fase 1 is reeds ontwikkeld. Op het deelgebied 3 is bos aangeplant en experimenteerruimte en natuurinclusieve landbouw gerealiseerd.

23/87

Kenmerk

R003-1285969LLS-V02-hme-NL

Figuur 3.1 Indeling deelgebied 3 Noorderwold-Eemvallei Fase 1 (rood omcirkeld)

3.2

Autonome ontwikkelingen

Autonome ontwikkelingen zijn de ontwikkelingen (overheidsplannen en andere gebiedsactiviteiten) waarover al een formeel besluit is genomen en welke binnen afzienbare tijd tot uitvoering kunnen worden gebracht. Relevante autonome ontwikkelingen voor het planvoornemen zijn: 

Ontwikkeling van het stedelijk gebied Oosterwold (Zeewolde en Almere), zoals opgenomen in de structuurvisie (Intergemeentelijke structuurvisie van gemeente Almere en gemeente Zeewolde, 2013)

  

Uitbreiding of ontwikkeling van (agrarische) bedrijven in het gebied Ontwikkeling Noorderwold Fase 2 Klimaatverandering

Deze autonome ontwikkelingen hebben mogelijk in meerdere of mindere mate invloed op de doelen (onder andere natuurcompensatie) en effecten van de voorgenomen ontwikkeling. In het MER worden de voorgenomen ontwikkeling en autonome ontwikkelingen daarom in samenhang bekeken. Ontwikkeling van het stedelijk gebied Oosterwold Oosterwold is een gebied van 4.300 hectare aan de oostkant van Almere en de westkant van Zeewolde. Het gebied Noorderwold-Eemvallei is deels onderdeel van Oosterwold.

24/87

Kenmerk

R003-1285969LLS-V02-hme-NL

In het gebied Oosterwold komt ruimte voor 15.000 nieuwe woningen en het gebied behoudt en ontwikkelt zijn groene en agrarische karakter. In dit gebied wordt gestreefd naar een rijke variatie aan woon- en werkmilieus en voorzieningen in lage dichtheden, als tegenhanger van de hoogstedelijke westelijke ontwikkeling. Uitbreiding of ontwikkeling van (agrarische) bedrijven in het gebied. Het gebied bestaat uit landbouwpercelen en betreft een kenmerkend Flevolands polderlandschap, met afgebakende kavels en rechte lijnen. Rondom Noorderwold-Eemvallei liggen landbouwgronden in gebruik voor akkerbouw en veeteelt. Een toename of afname van de stikstofuitstoot van de bedrijven, bijvoorbeeld door uitbreiding of inkrimping van de veestapel, kan invloed hebben op de stikstofdepositie en daarmee de ontwikkeling en kwaliteit van de beoogde moerasnatuur. Voor de landbouw rondom het gebied vormt akkerbouw echter het grootste aandeel. Daarnaast is een groot aandeel van de veehouderij nabij het plangebied biologisch. Vanuit de ontwikkeling van fase 2 (zie andere autonome ontwikkeling) wordt ingezet op verdere omschakeling/ontwikkeling van biologische en natuurinclusieve landbouw. Vanwege het extensievere karakter van deze landbouw wordt verwacht dat deze ontwikkeling netto niet zal leiden tot een significante verandering ten opzichte van de huidige situatie.

Vanwege de reeds overschreden KDW van nabijgelegen Natura 2000-gebieden is de verwachting dat ontwikkelingen met een toename van emissies niet vergunbaar zijn en daardoor niet plaatsvinden. Ontwikkeling Noorderwold Fase 2 Het plangebied voor de Fase 2 ligt ten zuiden van de Fase 1. Het deelgebied NoorderwoldEemvallei Fase 2 is geen onderdeel van het bestemmingsplan en de ontgrondingsvergunning en valt daarom niet binnen de scope van deze MER-procedure. De Fase 1 kent vanwege de compensatieverplichting een groot aandeel natuurontwikkeling. In de Fase 2 ligt de focus op het ontwikkelen van natuurinclusieve landbouw. Naar verwachting bestaat dit uit natuurinclusieve akkerbouw, mogelijk met extensieve begrazing. Voor Fase 2 is in juni 2023 een inrichtingsvoorstel goedgekeurd door de Gedeputeerde Staten voor de ontwikkeling van natuur (specifiek een vogelakker) met landbouwkundig medegebruik. Hierbij is net als in Fase 1 (alternatief 2) rekening gehouden in het ontwerp met de loop van de archeologische Eem. Bij deze ontwikkeling wordt niet ontgraven en vindt dus geen grondverzet plaats. Klimaatverandering Het is onzeker hoe het toekomstige klimaat er precies uit ziet. Op basis van de wereldwijde temperatuurstijging heeft het KNMI vier klimaatscenario’s ontwikkeld voor Nederland.