20211216.19a Gebiedsagenda Ermelo Harderwijk en Zeewolde_gebiedsagenda.pdf
Tekst van het document
Gebiedsagenda Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
VOORWOORD
Drie prachtige gemeenten in een sterke regio
Voor u ligt ‘de Gebiedsagenda Ermelo – Harderwijk –
Over provinciegrenzen heen
Zeewolde’. Een scherpe Gebiedsagenda met een heldere focus. Een Gebiedsagenda waar Ermelo, Harderwijk, Zeewolde, de
Het is goed om als bestuurders van de twee provincies duidelijk
provincie Gelderland en de provincie Flevoland de handen
te zijn; wij staan pal achter de keuze van de drie gemeenten
ineen slaan. En meer dan dat. Waar naast de besturen van
om samen een gebiedsagenda te vormen. Het samenhangend
gemeenten en provincies ook de gemeenschap mee doet om de
ecosysteem, waar mensen wonen, werken, leren en recreëren,
gewenste resultaten te boeken.
is belangrijker dan provinciegrenzen. Wij willen dan ook als twee provincies van harte dit initiatief ondersteunen en zijn
In 2020 hebben de drie gemeenten Ermelo, Harderwijk en
graag partner. Want zo vormen drie prachtige gemeenten een
Zeewolde een initiatief genomen om bestuurlijk de krachten
krachtige regio.
te bundelen op een aantal belangrijke thema’s. Wij zijn als provincies gevraagd om vanaf het begin te participeren. En we zijn uitgedaagd om niet alleen mee te denken, maar vooral om
Een krachtige regio die samenwerkt met andere regio’s
mee te doen. Een uitnodiging die we graag hebben aanvaard. Logisch ook. Want ook wij zien dat steeds vaker vraagstukken
De drie gemeenten vormen samen geen eiland in een grote
vragen om regionale oplossingen.
oceaan. De drie gemeenten vormen een regio die weer verbonden is met andere regio’s. Daar waar de Gebiedsagenda
In dit voorwoord willen wij als betrokken gedeputeerden drie
de belangen bedient van alle gemeenschappen in Ermelo,
punten benadrukken.
Harderwijk en Zeewolde, zo bedient een samenwerking
Energiek en gedurfd
met andere regio’s dat soms ook. Terecht is er in de agenda aandacht voor lobby en invloed. Voor vraagstukken als infrastructuur en bereikbaarheid heb je andere regio’s nodig om
Allereerst hebben wij deze Gebiedsagenda anders tot stand
echt iets voor elkaar te krijgen.
gebracht -en wat ons betreft beter- dan we vaak zien. Het proces was intensief en energiek. De gemeenten, provincies
Tot slot willen we het vertrouwen uitspreken in deze
en maatschappelijke partners hebben zij aan zij gewerkt aan
samenwerking. Een samenwerking die getuigt van bestuurlijke
een betekenisvolle agenda. Bedrijven en maatschappelijke
moed en realisme. En waarvan vooral de inwoners, bedrijven en
organisaties hebben aan de voorkant de grote maatschappelijke
de maatschappelijke organisaties de winnaars zijn.
vraagstukken kunnen duiden en ook praktisch kansen en obstakels kunnen benoemen. Deskundigen uit de regio, van de provincie, van kennisinstellingen en ervaringsdeskundigen zijn ingeschakeld, naast de professionals binnen de gemeenten, over de inkleuring van de agenda. Deze aanpak geeft veel vertrouwen in de toekomst, want juist op deze wijze moeten overheden samen met elkaar en met de gemeenschap tot resultaten komen.
Jan Markink
Jop Fackeldey
Inhoudsopgave
1.
Wonderschoon Wolderwijd; het perspectief voor Ermelo, Harderwijk en Zeewolde............4
2.
Ordenend thema: ruimte...................................... 6
2.1
De opgave. .............................................................................................6
2.2 Concrete afspraken..........................................................................7
3.
Actielijn Wonen......................................................... 9
3.1
De opgave. .............................................................................................9
3.2 Concrete afspraken........................................................................10
4.
Actielijn: Werklocaties...........................................13
4.1 De opgave. ........................................................................................... 13 4.2 Concrete afspraken........................................................................14
5.
Ondersteunend aan de agenda: Gezamenlijke lobbyagenda .............................. 18
5.1
De opgave. ...........................................................................................18
5.2 Concrete afspraken........................................................................ 19
6.
Elementen van de governance..........................21
6.1
Algemene aspecten van de governance........................ 21
6.2 Uitgangspunten voor de governance.............................. 23 6.3 Het aspect tijd in de governance........................................ 23 6.4 Uitwerking governance ............................................................ 23 6.5 De visie: Wonderschoon Wolderwijd. ..............................24 6.6 Bestuurlijke vorm...........................................................................24 6.7 Energie en dynamiek..................................................................28
HOOFDSTUK 1
Wonderschoon Wolderwijd; het perspectief voor Ermelo, Harderwijk en Zeewolde Onze gemeenschappen Ermelo, Harderwijk en Zeewolde (EHZ) staan niet op zichzelf. Al sinds jaar en dag zijn zij sterk verbonden en vormen zij een levend netwerk dat zich steeds vernieuwt en aanpast. Met 100.000 inwoners is het een serieuze regio waar de inwoners wonen, leren, werken en recreëren en waar een innoverende en ondernemende geest rondwaart. Het gebied en de gemeenschappen hebben nu al veel te bieden, en de potentie van het gemeenschappelijk gebied en de overkoepelende gemeenschap is enorm! Het hart van dit gebied wordt gevormd door het prachtige Wolderwijd. Bij velen binnen de regio -en daarbuiten- geliefd en hogelijk gewaardeerd. En toch voor velen nog onbekend en niet benut. De drie gemeenten omsluiten het Wolderwijd als een wonderschoon binnenmeer, het ‘central park’ van de regio.
Gebiedsagenda | Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
5
Het levende netwerk van onze gemeenschappen rond het
Ondernemen en innoveren
binnenmeer ontwikkelt zich de komende tien tot twintig jaar
Kenmerkend aan onze regio is hoe onze gemeenschappen door
tot een wonderschoon Wolderwijd.
elkaar heen lopen. Je kunt kiezen voor ruimte en groen, of je woont juist graag in een stedelijke gemeenschap, maar werkt
Unieke centrale ligging én verbindingsregio
of recreëert in de regio. We zien dat met elkaar ook in praktijk.
EHZ ligt uniek in Nederland. Centraal in het land en op de
Verhuizingen vinden in de regio plaats en ook voor werk en
verbindingslijnen tussen andere regio’s. Deze unieke ligging
recreëren wordt graag gebruik gemaakt van het hele gebied.
is aantrekkelijk, zo merken we iedere dag. Veel mensen willen
Juist die combinatie en vervlechting van verschillende woon-,
hier gaan wonen; vlak bij de Randstad, dichtbij grote steden als
leef- en werkklimaten maakt onze regio zo bijzonder!
Amsterdam, Utrecht, Amersfoort, Lelystad, Almere, Apeldoorn, Deventer en Zwolle. Bedrijven willen zich hier graag vestigen;
Samen vormen we dan ook een toonaangevende regio met een
in een regio waar het arbeidsethos heel goed is. Gunstig
goed vestigingsklimaat en prima arbeidsethos. Wij houden van
gelegen op de Noord-Zuid as tussen de regio Zwolle en de regio
ondernemen en innoveren, op een praktische wijze en brengen
Utrecht-Amersfoort en ook in de Oost-West verbinding tussen
vernieuwing in de praktijk.
de regio Apeldoorn en de Metropool Regio Amsterdam.
De handen ineen slaan, met vertrouwen in de Kleurrijke regio
toekomst
Ermelo, Harderwijk en Zeewolde omsluiten het Wolderwijd,
Niets komt vanzelf. Ook niet als je als regio zoveel mee
maar zijn geen ‘één pot nat’. Nee, de drie gemeenschappen
hebt. De huidige kwaliteit van onze regio vraagt continu om
zijn met elkaar vervlochten en op elkaar aangewezen.
onderhoud en onze volledige en gezamenlijke toewijding. De
Tegelijkertijd brengen ze heel verschillende kwaliteiten in.
samenwerking van onze gemeenschappen zal steeds belangrijker
Landschappelijk met de prachtige bossen en heidevelden van
worden. De druk van en de concurrentie met andere regio’s
Ermelo, de kleinstedelijke kwaliteit met de vele voorzieningen
neemt toe en vraagstukken worden steeds complexer.
van Harderwijk en de ruimtelijke kwaliteit met natuur, landbouw en een dorps karakter van Zeewolde. En zo ontstaat
De handen ineen slaan zit in ons bloed. We zijn goed in
een beeld van gemeenschappen die nagenoeg automatisch
ondernemen en dit moeten we ook als overheden doen. De
en vanzelfsprekend zich bewegen in het gebied. Of het nu
krachtige samenwerking van drie zelfstandige gemeenten en
om verhuizen gaat, scholing, werk of recreatie. Daarbij wordt
twee provincies geeft vertrouwen naar de toekomst. Stilstand
geprofiteerd van de verscheidenheid en kleurrijkheid van het
betekent achteruitgang. Onze ambitie gaat daarom verder;
gebied. Een potentie waar nog veel meer uit te halen valt.
niet alleen in stand houden, we willen als netwerk verder groeien en uitbouwen. Door te innoveren, ondernemerschap
Gastvrij, trots en verantwoordelijk
te tonen en mee te ontwikkelen bouwen we verder aan
Wij, de inwoners, ondernemers en maatschappelijke
een vitale regio. En sterker; we kunnen ons onderscheiden
organisaties genieten dagelijks van de vele kwaliteiten van
door als samenwerkende overheden in verbondenheid met
het EHZ gebied. Wij zijn trots op alles wat dit unieke stukje
ondernemers, maatschappelijke organisaties en inwoners de
Nederland te bieden heeft. Tegelijkertijd zijn wij ook gastvrij;
ruimtelijke kwaliteit van het gebied te versterken en beter
graag en met liefde. Wij willen al die kwaliteiten graag
te gaan functioneren op het gebied van wonen, economie,
delen met bezoekers aan het gebied. Die unieke kwaliteit
bereikbaarheid, recreatie en toerisme.
vraagt ook om zorg en beheer. Of het nu om de bossen en heidevelden gaat, het water of de stad. Wij willen hier zorgvuldig en verantwoordelijk mee omgaan. Gasten die die verantwoordelijkheid met ons willen delen zijn meer dan welkom.
Gebiedsagenda | Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
6
HOOFDSTUK 2
Ordenend thema: ruimte 2.1 De opgave
Centraal staat dat we gezamenlijk willen werken aan een optimale (leef)omgeving voor de mensen die wonen, werken en
Ruimtelijk zien wij als de besturen van Ermelo, Harderwijk en
verblijven in EHZ. Dit is een unieke regio, niet alleen vanwege
Zeewolde, als ook de provincies Flevoland en Gelderland een
de ruimtelijke kenmerken zoals het Wolderwijd, maar ook
enorme kans. De sturende, faciliterende en ordenende kracht
omdat EHZ in twee provincies ligt: Flevoland en Gelderland.
van ruimte is hierin bepalend. Wij zijn als drie gemeenten
Wij allen zien de meerwaarde van een gezamenlijke ruimtelijke
aan elkaar verbonden aan de noordkant, zowel in ons gedrag
visie op de regio.
en denken als in de infrastructuur. Wij beschouwen EHZ als één gebied, waarbij Harderwijk verbonden is met Ermelo en
De gemeenten maken namelijk deel uit van hetzelfde daily rural
Zeewolde, maar ook Ermelo zich met zowel Harderwijk als
system, wat voor onze inwoners in hun dagelijkse leven heel
Zeewolde verbonden voelt en ook Zeewolde deze beleving heeft.
zichtbaar is. Waar het gaat om werk, school, boodschappen,
Vanuit een ruimtelijke visie waarin het concept ‘van hoefijzer
recreatie en verhuizingen: de inwoners van Ermelo, Harderwijk
naar cirkel’ centraal staat willen wij samen werken.
en Zeewolde weten de andere twee gemeenten te vinden en te benutten. Hoe mooi zou het zijn als de ruimtelijke
Met het concept
inrichting van het gebied hier meer op aansluit? Wij willen
‘van hoefijzer naar
daarom toe naar een inrichting van de ruimte die de inwoners
cirkel’ willen wij
hierin ondersteunt. Dat betekent dat op het gebied van
investeren in het
natuur, landbouw, wonen, infrastructuur en bedrijvigheid in
nog beter laten
samenhang wordt gekeken.
functioneren van het ecosysteem. Het
Enthousiasme over één (heel bepalend) element van ruimte,
verbinden van het
namelijk het verbinden van Ermelo en Zeewolde springt er uit.
gebied draagt bij
Een uitdagende ruimtelijke visie die nog veel onderzoek vraagt,
aan een optimale
maar tevens de kracht in zich heeft om de relaties tussen de
leefomgeving en kan daarom ook niet los worden gezien van de
drie gemeenschappen te intensiveren en te vergemakkelijken.
grote opgaven op het gebied van wonen en werklocaties.
Het hoefijzer (alle huidige fysieke verbindingen lopen via Harderwijk) transformeert in die uitwerking naar een cirkel.
Ruimte is in de Gebiedsagenda daarbij een bijzonder thema.
De krachtige verbindingen tussen de gemeenschappen worden
Het ordent, stuurt en faciliteert. Het ordent omdat we met
versterkt en gefaciliteerd. Het huidige ecosysteem voor wonen,
de schaarse ruimte zorgvuldig moeten omgaan. Keuzes in
leren, werken en recreëren krijgt een extra impuls.
de ruimte bekrachtigen functies in een gebied en sluiten tegelijkertijd uit. Ruimte kan ook sturen. Een krachtig beeld
Ruimte kan maar één keer worden vergeven en met alle opgaven
over de ruimtelijke inrichting bepaalt waar woningen gebouwd
waar gemeenten nu voor staan; denk aan de energietransitie,
kunnen worden, waar werklocaties gevestigd kunnen worden
veranderende arbeidsmarkt, woningtekorten en stikstofproble-
en waar de natuur prioriteit heeft. En ruimte faciliteert. Keuzes
matiek, moeten gemeenten keuzes maken en slimme oplossingen
op de verschillende beleidsterreinen creëren claims op de
bedenken. Bovenal omdat de natuur, bos en water een belangrijk
ruimte. En die ruimte faciliteert daarmee het beleidsterrein.
onderdeel zijn van de identiteit van het gebied, en voor (natuur) recreatie en toerisme een belangrijke bron van inkomsten zijn.
Gebiedsagenda | Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
7
Door samenwerking op de ruimtelijke inrichting en het ontwik-
-
Dit traject start in het tweede kwartaal van 2022 met
kelen van een visie op de inrichting van het gebied vormen de
een inspirerende EHZ-dag waar de gemeenten samen
drie gemeenten samen niet alleen een groter grondgebied, maar
met de provincies kennis nemen van het stappenplan
bieden we ook een grotere variatie aan kwaliteiten. Hiermee ont-
dat doorlopen wordt en (hernieuwd) kennismaken met
staat een grotere beschikbaarheid aan opties om de ruimtelijke
de belangrijkste ruimtelijke elementen, kenmerken en
vraagstukken slimmer en waardevoller op te lossen.
kwaliteiten van het EHZ-gebied. Samen met partijen zoals ondernemers en maatschappelijke organisaties. Dit geschiedt deels virtueel, deels live met een bustocht
2.2 Concrete afspraken
door het EHZ-gebied. -
1
Evenwichtige toekomstgerichte strategische ruimtelijke visie op het EHZ gebied
Na de inspirerende start worden in de tweede helft van 2022 twee inventarisaties vormgegeven: •
kaart gebracht. En indien beschikbaar ook de locaties
a. Gemeentelijke omgevingsvisies -
waar ruimteclaims op betrekking hebben.
Op dit moment werken de gemeenten ieder aan een •
eigen Omgevingsvisie. Deze worden de komende
-
Op basis van de gemeentelijke Omgevingsvisies, de
maanden uitgewerkt en ter besluitvorming voorgelegd
synthese van die omgevingsvisies, het ruimtelijk
aan de drie raden.
perspectief en andere ruimtelijke ontwikkelingen worden
Met een vaststelling van deze omgevingsvisies in de
ruimtelijke perspectieven in kaart gebracht.
gemeenteraden liggen er voor de drie gemeenten heldere
-
de ruimteclaims op alle beleidsterreinen worden in
-
Voor het opstellen van de strategische ruimtelijke
ruimtelijke ontwikkellijnen, die zeker voor de jaren
visie wordt nauw samengewerkt met maatschappelijke
2022 en 2023 voldoende houvast bieden voor EHZ.
organisaties, ondernemers en inwoners. In de ambtelijke
Met de afronding van de gemeentelijke omgevingsvisies
voorbereiding en uitwerking werken nadrukkelijk de
wordt een synthese uitgevoerd waarin vanuit
projectleiders van de Omgevingsvisies van de gemeenten
gemeentelijk perspectief gekeken wordt hoe een
mee.
beschouwing op een grotere schaal kansen kan bieden.
-
Tevens wordt in de tweede helft van 2022 bestuurlijk
En hoe die kansen er concreet uit zien en benut kunnen
een ruimtelijk afwegingskader vormgegeven waarin de
worden. Deze synthese vindt in de eerste helft van
gemeenten en provincies afwegingen voor het gehele
2023 plaats. Ook de samenhang met en kansen vanuit
gebied en afzonderlijke delen expliciet gestalte geven.
de provinciale omgevingsvisies worden benut, net als
In het afwegingskader staan criteria opgenomen die
provinciale trajecten zoals Samen maken we Flevoland.
weerspiegelen wat de overheden en de inwoners van de
b. Gezamenlijke strategische ruimtelijke visie op hoofdlijnen
gemeenten belangrijk vinden voor de toekomst van het
-
In 2022 wordt gestart met de voorbereiding van het opstellen van een strategische ruimtelijke visie op hoofd-
gebied. -
De inventarisatie en het afwegingskader vormen
lijnen voor het EHZ-gebied zodat inwoners optimaal ge-
een basis om in navolging van de gemeentelijke
bruik kunnen maken van de kwaliteiten van EHZ. In de
Omgevingsvisies te komen tot één strategische
strategische ruimtelijke visie worden volume-afspraken
ruimtelijke visie op hoofdlijnen voor Ermelo,
gemaakt (aantal te bouwen woningen, m werklocaties,
Harderwijk en Zeewolde. Deze visie biedt de kaders
m2 natuur, etc.), worden afspraken gemaakt over rand-
voor hoe om te gaan met de ruimtelijke claims. De
voorwaardelijke zaken (grote ingrepen in de infrastruc-
totstandkoming en de besluitvorming is gepland voor
tuur, stikstofruimte, etc.) en investeringen, maar ook
2023, waarmee de strategische ruimtelijke visie voor het
2
worden keuzes gemaakt en/of ruimtelijke opgaves aan elkaar verbonden. Ook worden ambities met betrekking tot duurzaamheid binnen EHZ vastgesteld.
EHZ-gebied geldend wordt vanaf 2024. -
De strategische ruimtelijke visie wordt zo vormgegeven dat deze vanaf 2024 functioneert als een gezamenlijke EHZ-omgevingsvisie voor de drie gemeenten en daarmee de afzonderlijke omgevingsvisies vervangt.
Gebiedsagenda | Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
8
Met veel bevlogenheid, energie en kennis van een grote groep betrokkenen is een inventarisatie gemaakt van de kwaliteiten van de 3 gemeenten op allerlei terreinen en van allerlei ideeën. Dat is een mooi begin, maar ik hoop dat vanaf nu gewerkt kan worden aan een overkoepelende droom en creatieve toekomst ambitie waarin deze ideeën kunnen landen. Dus iets om samen aan te bouwen en wat meer is dan de benoemde onderdelen (mooie natuur, aantrekkelijke ligging, water…). Ik hoop dat we niet te snel
d. Dit kan betekenen dat er op lange termijn tussen Horst en
verzanden in clichés van gebieds
Zeewolde een infrastructurele aanpassing komt die voor de
ontwikkeling en plannenmakerij,
verbinding van het hele EHZ gebied zorgt. De te realiseren
maar ruimte maken voor
verbinding is een versterking van het EHZ gebied, een
verbeeldingskracht en een echt
impuls voor de vitaliteit van de gemeenschappen en het
uniek lonkend perspectief.
ecosysteem dat zij vormen. De drie gemeenten en twee provincies onderzoeken samen of, hoe en wanneer zij deze
Dhr. Moens, Fresh Forward
infrastructurele verbinding kunnen realiseren. Zij buigen
2.
Ruimtelijk en maatschappelijk perspectief op EHZ-niveau
zich over het bundelen van kennis, lobby en financieel vermogen. Wanneer de vijf partijen besluiten de handen
a. De drie gemeenten hebben ieder een eigen ruimtelijk
ineen te slaan voor een oeververbinding leggen zij dit vast
karakter, die ook juist meerwaarde oplevert voor de andere
in een gezamenlijke intentieverklaring. Daarna volgen het
twee gemeenten. In een ruimtelijk perspectief van EHZ
uitwerken van een ‘business case’ en een plan van aanpak.
komt nadrukkelijk naar boven hoe de natuur, het stadse karakter en het water een plek krijgen. Een belangrijke voorwaarde is dat het Wolderwijd niet wordt ervaren als de rand van de gemeente maar als het middelpunt van de regio
3.
Portefeuillehoudersoverleg als platform voor afstemming.
a. Het portefeuillehoudersoverleg (POHO) ruimte, met
EHZ. Het is daarmee een verbindend element en ook de
de verantwoordelijke wethouders van iedere gemeente,
plek van ontmoeting voor de gemeenten.
functioneert als een platform waar actuele ruimtelijke
b. In het creëren van een ruimtelijk en maatschappelijk perspectief kan naamgeving en ‘branding’ van de regio een
vraagstukken worden afgestemd. b. Het heeft twee rollen. Allereerst een faciliterende rol. Het
rol spelen. Dit aspect wordt nadrukkelijk meegenomen in
vertaalt ruimtelijke claims vanuit andere beleidsdossiers die
de ontwikkeling van het perspectief.
regionaal (wonen en werklocaties) of lokaal verder gebracht
c. Op voorhand geven de besturen van de drie gemeenten een sterkere verbinding tussen de gemeenschappen mee als aandachtsveld. Van hoefijzer naar cirkel. Visie, vitaliteit en
moeten worden, maar vragen om een ruimtelijke duiding, richting of oplossing. c. Daarnaast heeft ons POHO ook een sturende rol. Die
verbinding: vanuit dit credo willen de drie gemeenten en de
wordt ingevuld vanuit het ruimtelijk en maatschappelijk
twee provincies nadrukkelijk onderzoeken op welke wijze
perspectief en daarnaast door het invulling geven aan een
de verbinding tussen alle drie de gemeenten gemaakt kan worden.
ruimtelijke visie op EHZ-niveau. d. Als drie gemeenten spreken wij over het dossier ruimte, tijdens en na het opstellen van het perspectief en de visie, met één stem in allerhande afstemmingen met andere regio’s, waarmee wij relaties hebben of zelfs deel van uit maken (bijvoorbeeld op provinciaal niveau).
HOOFDSTUK 3
Actielijn Wonen 3.1 De opgave
Net als elders in het land is de woningmarkt in de EHZ-regio de afgelopen jaren flink veranderd: de
Voor onze inwoners is het goed wonen in de EHZ-
prijzen zijn gestegen, de druk op de woningmarkt
regio: we hebben groen en water, een historische
is toegenomen en inwoners hebben steeds vaker
Hanzestad, de Veluwe als achtertuin en een centrale
moeite een woning te vinden. Waar in Zeewolde in
ligging in Nederland. Mede door de hoge woning
de beginjaren het prijsniveau nog laag was, trekt dat
prijzen in de Randstad en het toenemende thuiswerken
inmiddels bij. En waar starters eerst nog ruime keuze
sinds de coronacrisis, wint het gebied aan populariteit.
hadden, hebben zij nu steeds meer moeite om een
Ook verhuizen veel mensen binnen het EHZ-gebied:
geschikt en betaalbaar (koop)huis te vinden. Terwijl
gezinnen met kinderen trekken vaak naar Harderwijk
juist deze starters hard nodig zijn op de arbeidsmarkt
of Ermelo; alleenstaanden, stellen zonder kinderen en
en voor de vitaliteit (ook in economische zin) van het
ouderen trekken vaak naar Harderwijk; en werkenden
gebied. Ook de veranderende bevolkingssamenstelling
tussen de 24 en 29 trekken vaak naar Zeewolde. De
speelt mee: mede door vergrijzing worden huis
drie gemeenten nemen samen verantwoordelijkheid
houdens steeds kleiner, waardoor extra woningen
voor een goede doorstroom op de woningmarkt.
nodig zijn.
Gebiedsagenda | Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
10
Daarnaast is de prognose dat de bevolking van Ermelo,
Kortom: we willen toe naar een gebied met een evenwichtig,
Harderwijk en Zeewolde de komende jaren blijft stijgen, in deze
gevarieerd woningaanbod waarbij onze huidige en
laatste gemeente zelfs met bijna 20% tot aan 2050. Alles wijst
toekomstige inwoners in alle levensfasen en passend bij hun
erop dat de vraag naar woningen in het gebied de komende
persoonlijke situatie en wensen bediend worden, inspelend
decennia blijft groeien. De woningvoorraad moet dus uitgebreid
op ontwikkelingen binnen ons gebied en woonbehoeften van
worden. Er is vooral behoefte aan één- en tweekamerwoningen,
buiten.
in zowel de betaalbare klasse (vooral voor starters) als in het luxere segment (voor voornamelijk senioren).
3.2 Concrete afspraken
Naast de kwantitatieve uitdagingen die dit voor de woning markt van het gebied meebrengt, liggen er ook kwalitatieve
1.
Een gezamenlijke visie op wonen binnen EHZ
uitdagingen. Allereerst moet de woningvoorraad aansluiten bij de behoeften van inwoners. Een specifiek aandachtspunt
a. We beginnen in 2022 met de ontwikkeling van een
hierbij zijn passende woningen voor jongeren, om hen te
integrale EHZ woonvisie. In 2023 ronden we deze visie af.
binden aan en vast te houden in het gebied. De drie gemeenten
-
EHZ wordt in deze visie als één woningmarkt
zien jongeren nu regelmatig wegtrekken, omdat zij er geen
beschouwd, met aandacht voor hoe de drie gemeenten
geschikte woning of baan kunnen vinden. Dit, terwijl jongeren
complementair kunnen zijn en hoe inwoners binnen
en starters juist hard nodig zijn op de arbeidsmarkt. Passende
EHZ een passende woonlocatie kunnen vinden. Een
woningen zijn een voorwaarde om hen economisch te kunnen
feitelijke analyse van de woningopgave voor EHZ vormt
binden aan de regio. Ten tweede zal, gezien de vergrijzing in
de basis voor deze visie.
de EHZ-gemeenten, de behoefte aan seniorenwoningen en
-
Het afwegingskader van de ruimtelijke visie vormt voor
zorg-woonconcepten de komende tijd toenemen. Deels hieraan
de woonvisie het uitgangspunt, waaruit ook belangrijke
gelieerd willen de gemeenten ook inzetten op ‘bijzondere
kaders volgen voor de woonvisie op bijvoorbeeld het
woningen’ voor zorgbehoevende inwoners. Ten derde moet
gebied van duurzaamheid.
de woningmarkt in balans zijn, zowel in huur als in koop,
-
Deze woonvisie is uiteraard nauw verbonden met de
om deze toegankelijk te houden voor alle huishoudens.
bevolkingssamenstelling én de bevolkingsprognose. De
Hierbij vormen vooral voldoende sociale huurwoningen een
drie gemeenten verschillen in opbouw van de bevolking
aandachtspunt. Zeker de gemeente Ermelo heeft relatief
en hebben verschillende mogelijkheden om bij te dragen
weinig sociale huurwoningen (66,7% van de huursector,
aan de regionale woningmarkt. Differentiatie van
tegenover 76,3% gemiddeld in Nederland). Ten vierde vraagt de
woningen per gemeente is daarom een uitgangspunt
betaalbaarheid van woningen om aandacht. De huizenprijzen
van deze regionale visie.
in het EHZ-gebied zijn de afgelopen jaren gestegen en voor
-
We maken een digitale woonatlas, met een overzicht
een goede doorstroom is het belangrijk om de vastzittende
van de voorraad woningen en woonmilieus. De
woningmarkt te doorbreken. Ten vijfde is verduurzaming van de
woonatlas is voor de betrokken overheden een database
woningvoorraad een speerpunt.
die zij vrij kunnen gebruiken. Mede op basis van deze gegevens wordt de EHZ woonvisie opgesteld. Voor dit
Tot slot is er, vooral in Ermelo en Harderwijk, sprake van
initiatief wordt aansluiting gezocht bij de ontwikkeling
een grote druk op de beschikbare ruimte. Dit maakt dat de
van het woningmarktdashboard van de Noord West
ruimte voor het bouwen van nieuwe woningen beperkt is en
Veluwe.
innovatieve oplossingen als herstructurering, transformatie,
b. Het portefeuillehoudersoverleg Wonen ziet toe op de
inbreiding en ‘tiny houses’ belangrijk zijn. De provincie
voortgang van de EHZ woonvisie en lokale accenten binnen
Flevoland staat hiernaast met het programma ‘Flevoland bouwt
de visie. In 2022 wordt door het POHO afgesproken hoe
voor Nederland’ voor de opgave om 100.000 extra woningen te
de visie en de daadwerkelijke realisatie tot stand komen.
realiseren.
Nadrukkelijk bekijkt het POHO ook hoe de huidige regionale samenwerking op het gebied van wonen, zoals bijvoorbeeld in het verband van de Noord West Veluwe, hierbinnen past.
Gebiedsagenda | Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
11
c. De afzonderlijke gemeenten kennen hun eigen woonopgave en hebben daar ook al plannen en visies voor ontwikkeld. Die nemen we als uitgangspunt voor de EHZ woonvisie, waarbij gezamenlijk wordt uitgewerkt hoe de gemeenten en provincies kunnen bijdragen aan het verbeteren van het woonklimaat. d. De visie wordt ontwikkeld in nauwe samenwerking met onze regionale partners: corporaties, consumenten, marktpartijen en financiers. We stellen hiervoor het intergemeentelijk woningmarktoverleg in. Dit overleg wordt zowel ingezet voor het ontwikkelen van de regionale woonvisie als gezamenlijke monitoring en
2.
Een gezamenlijk woningbouwprogramma voor EHZ
kennisontwikkeling op de woningopgave. e. In 2022 wordt een woonevent georganiseerd voor
f.
Met de visie in de hand werken we aan de ontwikkeling van
maatschappelijke en politieke partijen om de woningopgave
het EHZ woningbouwprogramma. We bekijken de woning
binnen EHZ te bespreken en verder te duiden. We pakken
bouwopgave van EHZ als geheel en maken ruimte voor
deze woningbouwopgave als regio op dus moeten we de
specifieke woonmilieus en projecten die passen binnen de
uitdagingen en kansen per gemeente kennen en kunnen
ontwikkeling die we als regio willen maken. Hiermee voegen we
plaatsen in de regionale context.
kwaliteit toe aan het gebied voor onze huidige én toekomstige
De EHZ woonvisie is uiterlijk op 31-12-2023 afgerond
inwoners.
en vastgesteld door het portefeuillehoudersoverleg en
a. We leggen in dit woningbouwprogramma op EHZ-niveau
wordt ter besluitvorming voorgelegd aan de individuele
vast hoeveel woningen we per jaar realiseren en hoeveel
gemeenteraden.
woningen in 2035 in het EHZ-gebied zijn gebouwd, met
g. Vanuit de visie worden principes bepaald die als kader
voldoende aandacht voor belangrijke groepen zoals starters
leidend zullen zijn voor nieuwe woningbouwprojecten
en senioren. Ook herontwikkelingen en verbouwingen
binnen EHZ.
worden opgenomen in het woningbouwprogramma. -
Juist op het gebied van nieuwbouw voor specifieke woonmilieus zien we kansen om als EHZ voortgang te
Dat we de potentie van de regio
boeken. Differentiatie binnen EHZ kan voor een deel
optimaal benutten om de grote
voorzien in de behoeften van bijvoorbeeld senioren of
gemeente-overstijgende vraagstukken
starters.
gezamenlijk op te pakken vind ik heel
b. Het woningbouwprogramma wordt vastgesteld op basis van
positief. Samen in gesprek én samen
de EHZ woonvisie. De voortgang op dit programma wordt
in actie aan de hand van een gedeelde
bewaakt in het portefeuillehoudersoverleg Wonen.
gebiedsagenda waarmee we mooie
c. Om de uitvoering van de afspraken uit het gezamenlijke
slagen kunnen maken voor de regio.
woningbouwprogramma te bewaken wordt per 1-1-
Mevr. Imming, UWOON
2024 een coördinatieteam met experts van de drie gemeenten en twee provincies ingesteld. Dit team houdt actuele ontwikkelingen en de gevolgen voor het woningbouwprogramma nauwlettend bij en coördineert de implementatie. d. Tot het ontwikkelen van nieuwe uitleglocaties wordt alleen besloten wanneer dit door alle drie de gemeenten wordt ondersteund en past binnen de regionale woonvisie.
Gebiedsagenda | Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
12
3.
Samen optreden bij verdeling woonruimten
We versterken de samenwerking rondom woonruimteverdeling
4.
De lobby richting Den Haag en strategische regio’s doen we samen
als EHZ.
We bundelen onze krachten richting Den Haag en de
a. We identificeren de woonlocaties per gemeente en delen die
belangrijke omliggende regio’s: we spreken met één mond en
informatie met elkaar binnen EHZ. b. Het POHO wonen identificeert de behoeften binnen EHZ
staan daardoor sterker. a. Vanuit het POHO Wonen ontwikkelen we een
omtrent woonlocaties en woningzoekers met urgentie.
gezamenlijke lobbyagenda voor EHZ op basis van het
Bepaald wordt op welke wijze de gemeenten gezamenlijk op
woningmarktprogramma, in nauwe samenwerking met de
kunnen treden op deze thema’s.
provincies.
c. De provincies spelen een actieve rol om dit woonruimte-
b. Vanuit EHZ wordt aangesloten bij strategische
verdeelsysteem goed te laten functioneren, aangezien dit
samenwerkingspartners zoals de Metropool Regio
over provinciegrenzen heen gaat.
Amsterdam en regio Zwolle.
d. We inventariseren binnen het POHO Wonen de opties
c. Ook vertegenwoordigen we onze gezamenlijke visie en
om gezamenlijk aan te sluiten bij bestaande regionale
ambities binnen bestaande verbanden. Bijvoorbeeld
samenwerkingsverbanden, zoals het aansluiten van
zal de gemeente Zeewolde binnen het ruimtelijk en
Zeewolde bij de Noord West Veluwe.
maatschappelijk perspectief van Flevoland en de bijbehorende strategische agenda de ideeën, visies en standpunten van EHZ inbrengen. d. Dit doen we ook bij strategische samenwerkingspartners in de bredere regio, en sluiten aan bij bijvoorbeeld de discussie rondom de woningopgave waar de provincie Flevoland voor staat.
HOOFDSTUK 4
Actielijn: Werklocaties 4.1 De opgave
Met de titel ‘Werklocaties’ lijkt gekozen te worden voor een smalle -bijna ruimtelijke- kijk op het
Economie en de arbeidsmarkt is voor de inwoners
vraagstuk economie. De Werklocaties zien wij als
en de ondernemers in de drie gemeenten van groot
onderdeel van een breder economisch perspectief.
belang. Vitaliteit van een dorp, stad of wijk is voor
Nodig ook om inhoudelijk relevante en onderbouwde
een belangrijk deel afhankelijk van de mate van
oplossingen te kunnen bieden. Met Werklocaties
arbeidsparticipatie en daarmee werkgelegenheid in
geven we tegelijkertijd ook een specifieke focus mee
de regio. Binnen EHZ is het aanbod van banen in
om resultaten te kunnen boeken. Als één van de
onze vitale arbeidsmarkt bovengemiddeld goed. Veel
centrale opgaven wordt gekozen voor een beperkte,
mensen die wonen in het EHZ-gebied werken ook in
welhaast kortzichtige prioriteit: werklocaties vormen
datzelfde gebied. Natuurlijk niet één op één. Er is een
een belangrijk onderdeel van een bredere en zwaardere
pendel van werkenden naar het gebied en evenzo van
economische opgave. Het begrip, met een sterk
inwoners naar werkzaamheden elders.
tactische lading en implicatie, dekt de lading niet van de echt grote economische uitdagingen en opgave waar een nieuwe regio voor staat.
Gebiedsagenda | Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
14
EHZ kenmerkt zich door een hoge arbeidsparticipatie én een
4.2 Concrete afspraken
groot aanbod van arbeidsplaatsen. Dat willen we zo houden, onderhouden en versterken. EHZ heeft een dominant MBO-
1.
Economisch profiel van de regio
profiel, kijkend naar de beroepsbevolking. En daarom is
a. Iedere regio heeft al een economisch profiel. Een profiel dat
werkgelegenheid in MBO-banen van groot belang voor de
gebaseerd is op twee pijlers, namelijk de kenmerken van
leefbaarheid en dynamiek in onze gemeenschappen. Het
de arbeidsmarkt en de gemene deler van de profielen van
houden, onderhouden en versterken betekent dat we vandaag,
de aanwezige bedrijven. De EHZ-samenwerking wil meer
morgen en overmorgen een sterke en aantrekkelijke partner
scherpte aanbrengen in dit profiel. Om te komen tot een
zijn voor het bedrijfsleven. We doen het goed, maar we moeten
krachtig en onderbouwd toekomstig economisch profiel
ons blijven vernieuwen. En op onderdelen kan het ook echt
worden de relaties op meta- en strategisch niveau tussen
beter. Dat vraagt een versterking van het economisch profiel.
economische- en werkgelegenheidsontwikkeling enerzijds en
Een economisch profiel dat op voorhand niet beperkend is,
anderzijds wonen/woonvoorraadontwikkeling en regionaal-
maar richting en focus geeft en tegelijkertijd ruimte biedt aan
demografische ontwikkeling verder geanalyseerd. De basis
een veelkleurig bedrijfsleven. Naast een economisch profiel zijn
is reeds voorhanden in de Nota van Bevindingen. Inzicht in
ook impulsen voor versterking van de arbeidsmarkt, een goed
deze fundamentele relaties die zich in de samenleving o.a.
woonklimaat en goede en beschikbare werklocaties belangrijk.
vertalen op terreinen van werkgelegenheid en arbeidsmarkt,
De beschikbaarheid en de kwaliteit van de werklocaties,
onderwijs, ruimtegebruik en ruimtevragen, mobiliteit en
alsmede het serviceniveau en de dienstverlening daar om heen
duurzaamheid is wenselijk en noodzakelijk. Evenals verken-
zijn belangrijke redenen voor bedrijven om zich binnen EHZ te
ningen over de lange termijnontwikkelingen in samenleving,
vestigen.
economie, arbeidsmarkt (mede op basis van eerder benutte bronnen van SER, CBS, CPB, PBL). Deze analyse kan extra
Dit is ons gezamenlijk belang en ook onze gezamenlijke
kleur geven aan onderstaande punten. Aan de arbeidsmarkt-
verantwoordelijkheid. Als gemeenten samen met de provincies.
zijde wordt meer scherpte in het profiel aangebracht door
Én in nauwe samenwerking met de ondernemers en het
te investeren in betaalbare woningen voor starters (waar-
onderwijs.
onder een groot deel 2-kamer woningen) om zo talentvolle arbeidskrachten te binden en aan te trekken. En om samen
Onze rol zien we als samenwerkende gemeenten en provincies
met HBO en MBO onderwijsinstellingen te investeren in
als faciliterend en stimulerend, waarbij we initiatieven vanuit
vakopleidingen die passen bij het economisch profiel.
ondernemers en maatschappelijke organisaties ruimte willen
b. Aan de werklocatiezijde wordt meer scherpte in het
geven. Deze opgave vraagt om een versterking van de verbinding
economisch profiel aangebracht door bepaalde werklocaties
tussen de arbeidsmarkt en het onderwijs, het volume en de
specifiek in te richten op bepaalde economische sectoren.
kwaliteit van ons aanbod van werklocaties en van het zakelijk
Het gaat hier om faciliterend en met een kwaliteitsimpuls
gemak voor ondernemers bij het vinden van een geschikte
de werklocaties interessant te maken voor bedrijven.
en passende werklocatie. Door hier flexibel als regio op in te
Ook wordt in de communicatie naar en de acquisitie van
spelen bieden we meer variatie en aanbod, waardoor we vraag
bedrijven gericht ingezet op het aantrekken van nieuwe
en aanbod slimmer op elkaar kunnen afstemmen. Het is
en het uitbreiden en behouden van bedrijven die passend
belangrijker dát een bedrijf zich in de regio vestigt dan wáár (in
zijn bij het economisch profiel. Het beleid is faciliterend
welke gemeente) deze zich vestigt.
en stimulerend en niet uitsluitend. En servicegericht, zoals zichtbaar wordt in het EHZ Ondernemers Loket.
Kortom: als EHZ werken we aan een sterk en aantrekkelijk
c. In het POHO Economie wordt in de tweede helft van 2022
economisch profiel van het gebied, met een aantrekkelijk
het economisch profiel voor de regio nader uitgewerkt en
vestigingsklimaat en een goede mix tussen theoretische en
ter besluitvorming voorgelegd aan de gemeenteraden.
praktisch geschoolde werknemers.
Gebiedsagenda | Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
15
d. Op basis van dit economisch profiel wordt in 2023 een
b. In dit Regionaal Programma komen drie lijnen samen:
geoperationaliseerd economisch beleid opgezet waarin
het 1-loket principe; de beschikbaarheid van werklocaties
specifiek aandacht wordt gegeven aan:
(omvang en volume) en de kwaliteitsimpuls werklocaties.
-
Het vastgestelde economische profiel
-
Arbeidsmarktbeleid met specifiek aandacht voor starterswoningen en vakopleidingen
-
c. Het Regionaal Programma Werklocaties wordt in 2022 ontwikkeld en in de tweede helft van 2023 vastgesteld. d. Het POHO Economie is bestuurlijk verantwoordelijk om tot
Werklocaties met specifiek aandacht voor beschikbaarheid en groei (volume), kwaliteit van werklocaties,
het Programma te komen. e. Het POHO zal ook voorstellen formuleren voor
communicatie naar en acquisitie van bedrijven, EHZ
uitbreidingslocaties en nieuwe werklocaties van EHZ. Dit
Ondernemers Loket.
geschiedt in nauwe afstemming met het POHO Ruimte. f.
De ontwikkeling van het loket, het aanbod en de kwaliteits-
Wij zijn blij dat de gemeenten inzetten op samenwerking,
slag geschiedt vanuit een nauwe samenwerking tussen de
we verwachten dat dit zal leiden tot sterkere samenwerking
gemeenten, de provincies en de bedrijvenkringen. Hiertoe
tussen ondernemers in de regio. Wij zien dat samenwerking
wordt een board met vertegenwoordigers uit het bedrijfs-
tussen overheid, ondernemers en onderwijs een basis
leven opgezet. Hier nodigen we de bedrijvenkringen, een
moet zijn voor succesvolle plannen. Vanzelfsprekend
aantal belangrijke ondernemers en spelers uit het onderwijs
werken wij samen als ondernemers uit Ermelo, Harderwijk
voor uit. Deze Board gaat per 1 juli 2022 van start en werkt
en Zeewolde. Dat biedt kansen, ook om bijvoorbeeld
in nauwe samenwerking met het POHO Werklocaties.
oplossingen te vinden voor een tekort aan werklocaties en technische arbeidskrachten. Voor de toekomst moet
3.
Het EHZ Werklocatiepunt
die samenwerking verder versterkt worden en het zou
a. Ondernemers van binnen en buiten de regio hebben
ons erg helpen de gemeenten hierin gezamenlijk als
één gezamenlijk aanspreekpunt voor werklocaties in de
partner te hebben. Daarbij hechten we ook groot belang
gemeenten Ermelo, Harderwijk, Zeewolde. Indien nuttig
aan samenhang tussen, en samenwerking met de overige
en gewenst kan ook de gemeente Putten aan sluiten op dit initiatief.
omliggende gemeenten. Dan kunnen we al die mooie ondernemingen hier laten groeien, en samen werk maken
b. De huidige loketten en bedrijfscontacten voor werklocaties vormen de basis voor dit initiatief. Zij gaan op in het
van bijvoorbeeld de energietransitie.
nieuwe Werklocatiepunt. Het EHZ Werklocatiepunt start Reinald van Ommeren, voorzitter bedrijvenkring Ermelo,
per 1 januari 2024, wanneer het RPW is vastgesteld.
Erwin Bruinink, voorzitter bedrijvenkring Harderwijk en
c. Huidige initiatieven, personen en loketten gericht op werklocaties gaan op in het Ondernemersloket en houden
Luuk Salomons, voorzitter bedrijfskring Zeewolde.
daarmee, nadat het Ondernemersloket in gebruik wordt genomen, op te bestaan. Dit EHZ-bedrijvenloket vormt vanaf 1 januari 2024 de enige ingang voor bedrijven om gericht te zoeken naar passende oplossingen. Nauwe aansluiting wordt gezocht met het werkgeversservicepunt dat voor Ermelo, Harderwijk, Zeewolde en Putten wordt opgericht. Voorop staat dat de communicatie tussen bedrijven en gemeenten eenvoudiger wordt. d. Ook zal dit loket voor bestaande bedrijven steeds weer het aanbod in kwalitatieve en kwantitatieve zin optimaliseren.
2.
Regionaal Programma Werklocaties
e. Voor de gemeenten is het loket de ambtelijke spreekbuis en
a. Samen met de provincies en in afstemming met de bedrijvenkringen wordt er een nieuw Regionaal
de woordvoering naar bedrijven. f.
Als ontwikkelbeeld hebben de gemeenten daarbij het
Programma Werklocaties opgesteld waar de gemeenten
volgende voor ogen: het Werklocatiepunt wordt een breed
Ermelo, Harderwijk, Zeewolde en Putten en de provincies
platform met daarbinnen meerdere virtuele ‘loketten’,
Gelderland en Flevoland aan deelnemen.
bijvoorbeeld voor bedrijfshuisvestingvragen voor industrie/ logistiek/handel, detailhandel, zorg en recreatie & toerisme, circulaire economie en start-ups.
Gebiedsagenda | Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
16
5.
Kwaliteitsslag werklocaties
a. In overleg met ondernemers wordt vastgesteld welke werklocaties een kwaliteitsimpuls nodig hebben. Hierbij wordt gekeken naar differentiatie, verduurzaming en herontwikkeling. b. Onze werklocaties moeten concurrerend zijn en blijven en op thema’s als duurzaamheid (energie, circulariteit, bouw en aard bedrijven), veiligheid (offline én online) en aantrekkelijkheid (groen, uiterlijk, ruimtelijke inrichting) bij de beste 30% in Nederland behoren. Hierbij is de inzet van onze ondernemers cruciaal. c. De kennis en inzet uit de pilot Circulaire Werklocaties van de provincie Gelderland, waar de gemeente Harderwijk nu actief in is, wordt uitgebreid naar heel EHZ. Met de provincie Flevoland wordt gekeken hoe deze provincie hierin kan participeren. d. Kennis over actieve bedrijven binnen EHZ en de ontwikkelmogelijkheden voor bedrijven worden proactief door gedeeld met de board en ondernemers. e. De drie gemeenten (en in indien gewenst eveneens Putten) stellen uiterlijk 1 januari 2023 in samenwerking met de provincies en in afstemming met de Board
4.
Anticiperende beschikbaarheid en autonome groei aanbod van werklocaties
gezamenlijke kwaliteitsprofielen vast waarin gespecificeerd wordt aan welke eisen werklocaties in onze regio moeten
a. De beschikbaarheid van kwalitatief goede werklocaties
voldoen op de thema’s duurzaamheid (energietransitie,
is essentieel om bestaande bedrijven te binden en
circulariteit, milieu en mens), veiligheid (offline en
nieuwe bedrijven aan te trekken. De gemeenten in de
online, met specifieke aandacht voor dataveiligheid)
EHZ-samenwerking willen de bestaande bedrijven en
en aantrekkelijkheid (groen, uitstraling en ontwerp,
nieuwkomers -passend bij het economisch profiel-
ruimtelijke inrichting). De profielen variëren per type
faciliteren met voldoende beschikbaarheid van werklocaties.
werklocatie. De in het kwaliteitsprofiel uitgewerkte
b. Beschikbaarheid en kwaliteit van werklocaties sluiten aan
normen liggen op hoog niveau en behoren tot de 30% best
op de analyses voortkomend uit het economisch profiel en moeten passen binnen de ruimtelijke strategie van de gemeenten en de provincies.
presterende werklocaties in Nederland anno 2021. f.
De drie gemeenten en twee provincies hebben de intentie om uiterlijk in 2024 hun investerings- en
c. De gemeenten kiezen er voor dat de beschikbaarheid niet
ontwikkelbudgetten voor werklocaties conform de in de
vraaggestuurd (altijd te laat), maar anticiperend wordt
governance-paragraaf 6 van dit convenant gespecificeerde
opgezet. In een tempo dat de huidige bedrijven goed bedient
wijze (het POHO maakt plannen op basis van beschikbare
en toekomstige bedrijven selectief bedient. Dit betekent
budgetten, raden beslissen over een integraal plan).
daarmee geen ongebreidelde groei enerzijds of te traag
g. Voor elke bestaande werklocatie groter dan 2 ha
beleid anderzijds. Wij noemen dit autonome groei.
wordt een plan opgesteld met een financiële paragraaf
d. Doelstelling is dat in de eerste helft van 2024 voorstellen
waarin is uitgewerkt op welke manier de werklocatie zo
zijn uitgewerkt op basis van het Regionaal Programma
dicht mogelijk bij het geformuleerde kwaliteitsprofiel
Werklocaties en de Omgevingsvisies, waarin is vastgesteld
wordt gebracht. Hierin hebben gemeenten, mogelijk
hoe autonome groei en anticiperende beschikbaarheid
ontwikkelmaatschappijen en zeker ook ondernemers een
praktisch vorm krijgt.
rol. Sommige plannen zullen sterk het karakter hebben van
e. Deze concrete uitwerking moet leiden tot steun van
een beheerplan, daar waar andere plannen zich veel meer
de provincies, draagvlak in de Board van het Regionale
laten kenmerken als ontwikkelplan. Deze plannen zijn
Programma Werklocaties en de gemeenteraden van de drie
uiterlijk 1 januari 2023 beschikbaar.
gemeenten.
Gebiedsagenda | Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
17
h. Op basis van al deze gezamenlijke ontwikkelplannen maakt het POHO Economie in afstemming met het POHO Ruimte en de Board een prioritering om zo tot een integraal
i.
a. Vakopleidingen zijn én een stimulans voor de economie én een bindende factor voor vakmensen. Centraal staat
van te maken investeringen in bestaande werklocaties is
het aantrekken en binden van jong talent om de EHZ
opgenomen. Dit plan is uiterlijk op 1 juli 2023 beschikbaar.
arbeidsmarkt te vernieuwen en sterk te houden.
Plannen voor nieuw te ontwikkelen werklocaties kwaliteitsprofiel. Het POHO Economie ziet hier op toe. Aanpassingen in de gemaakte afspraken over
b. Vernieuwing en versterking van vakopleidingen op MBOen mogelijk HBO-niveau zien wij als een belangrijk initiatief voor versterking van economie en arbeidsmarkt. c. In 2022 zal het POHO Economie een inventarisatie
kwaliteitsprofiel, ontwikkeling nieuwe terreinen,
uitvoeren naar de stand van zaken van de diverse
programmering en (eenmaal vastgestelde)
campussen binnen EHZ.
investeringsagenda bestaande werklocaties kunnen
d. Op basis van deze inventarisatie en het economisch profiel
alleen met unanieme instemming van het POHO
wordt een ontwikkelplan opgesteld waarin versterking en
economie gemaakt worden, onder de voorwaarde dat de
uitbreiding van de vakopleidingen op het programma staan.
gemeenteraden hierover worden geïnformeerd.
Met de campussen op het gebied van (food)logistiek, maak/
k. De ontsluiting van alle nieuwe en bestaande werklocaties
l.
Vakopleiding als investering in de arbeidsmarkt
ontwikkelplan te komen, waarin volgorde en reikwijdte
moeten per 1 januari 2024 voldoen aan het vastgestelde j.
6.
techniek en zorg worden als eerste met de betrokkenen
op moderne datanetwerken met beter dan marktconforme
de kansen besproken voor verdere ontwikkeling. Het
kwaliteit en capaciteit is een bijzonder aandachtspunt.
ontwikkelplan wordt in de eerste helft van 2023 opgesteld
Tot slot wordt samen met de provincies gekeken hoe
en na afstemming in de Board voorgelegd aan de
ontwikkelmaatschappijen, provinciale en rijksmiddelen
gemeenteraden.
ingezet kunnen worden om de kwaliteitsimpuls werklocaties mogelijk te maken.
Momenteel hebben Ermelo en Harderwijk een Regionaal Programma Werklocaties met Putten. De hierboven door de EHZ-gemeenten geformuleerde doelen en resultaten zullen met deze huidige samenwerking in verbinding worden gebracht.
HOOFDSTUK 5
Ondersteunend aan de agenda: Gezamenlijke lobbyagenda 5.1 De opgave
De bereikbaarheid van EHZ – zowel intern als extern – kent een aantal serieuze knelpunten en is een
Wanneer we naar EHZ kijken, zien we nog meer
belangrijke randvoorwaarde voor een sterke regio. We
kansrijke thema’s om op samen te werken.
zien een opgave in het gebied rondom de verbetering
Tegelijkertijd gebeurt er ook al veel, door de overheden
van de OV-verbindingen, met name van en naar
maar ook zeker door maatschappelijke organisaties
Zeewolde, en de aansluitingen over het water. Ook
en ondernemers. Daarom hebben we besloten voor
vormt EHZ het kruis- en verbindingspunt tussen
twee thema’s geen aparte actielijn op te zetten maar
de stedelijke regio’s Zwolle, Amersfoort, Lelystad,
willen we juist de regionale initiatieven die er al zijn
MRA en Apeldoorn: een belangrijk kruispunt in de
verder gezamenlijk versterken. Op de volgende twee
verbinding tussen Noord-Nederland en de Randstad.
thema’s zetten we daarom in op gezamenlijke lobby: bereikbaarheid en recreatie & toerisme.
Gebiedsagenda | Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
19
5.2 Concrete afspraken Lelystad/ Almere
We agenderen deze gezamenlijke lobbyagenda binnen het POHO Economie. Hierbij sluiten met enige regelmaat de provincies aan om echt samen in deze lobby op te trekken. Hier wisselen we informatie uit over de laatste ontwikkelingen en bepalen we hoe en met welke acties we onze lobby nog kunnen versterken om voor de inwoners van EHZ ook op het gebied van bereikbaarheid en recreatie & toerisme zoveel mogelijk resultaten te behalen. Daar waar we aansluiten bij bestuurlijke overleggen spreken we namens EHZ.
1. Utrecht
Gezamenlijke lobby voor verbeterde bereikbaarheid EHZ
a. Binnen het POHO Economie maken we allereerst afspraken over hoe we gezamenlijk optrekken rond de volgende Als we naar de bereikbaarheid van het gebied van buitenaf
thema’s die voor ons als EHZ de meeste prioriteit hebben.
kijken, valt op dat de bereikbaarheid van de Randstad vanuit
Dan gaat het over de problematiek rondom de A28 en de
de regio en de aansluiting op het Intercity-netwerk beperkt
inzet op het IC station in Harderwijk.
is. Hoewel de arbeidsmarkt voor hoogopgeleiden primair een
b. Wanneer Lelystad Airport in bedrijf wordt genomen, zetten
oriëntatie op de eigen regio, Flevoland, Zwolle en Apeldoorn
we hier op EHZ ook in om de synergievoordelen zowel via
is, kan dit met name voor een deel van deze doelgroep een
OV als auto te benutten. Dit biedt onder meer kansen voor
aanleiding zijn om het EHZ-gebied te verlaten. En ook op de
onze ondernemers en toeristische sector.
verbinding van Lelystad naar Apeldoorn is verbetering nodig, zeker wanneer er door de gemeenten wordt ingezet op het
Investeren in economie, arbeidsmarkt, werklocaties en
middelpunt zijn van Lelystad-Apeldoorn-Zwolle-Amersfoort.
woningen voor starters is een goede zaak. Goed dat de Gebiedsagenda die zaken centraal stelt. Toch wil ik graag
Toerisme en recreatie vormen voor EHZ een belangrijke pijler
het belang van een ander onderdeel van de Gebiedsagenda
van de lokale economie, met relatief veel banen in deze sector
onderstrepen. Dat is de gezamenlijke lobby voor een
(8,6% van de banen, tegenover een landelijk gemiddeld van
betere bereikbaarheid. Zowel voor uitgaand verkeer als
7,0%). Qua toeristisch profiel hebben we ook duidelijke
voor inkomend verkeer. Goede bereikbaarheid versnelt
onderlinge verschillen, maar vullen elkaar daarmee juist goed
de ontwikkeling van een gebied. Slechte bereikbaarheid
aan. Wat we gemeen hebben is de centrale rol die de natuur
maakt een gebied onaantrekkelijk.
en met name water speelt in ons toeristisch profiel. De opgave
Vanuit economie en arbeidsmarkt, maar
waar we voor staan is het gebrek aan jaarrond toerisme. Het
ook voor recreatie en toerisme super
recreatie en toerisme in het gebied kent vaak een grote zomer-
belangrijk. Juist de samenwerking
en vakantiepiek; gedurende de overige maanden van het jaar
van de drie gemeenten met de twee
en buiten de schoolvakanties zijn er minder bezoekers. Deze
provincies maakt de lobby voor betere
piek zorgt voor druk op de accommodaties, voorzieningen en
bereikbaarheid kansrijker. Goed dat dit
natuur, en kan tot overlast leiden. Daarnaast richten bezoekers
zo wordt opgepakt!
zich vaak op één van de drie gemeenten, omdat zij de drie niet altijd als één gebied beschouwen. Een gezamenlijk verhaal over het EHZ-gebied ontbreekt, evenals een gezamenlijke communicatie naar bezoekers. Tot slot willen we inzetten op kwaliteitsverbetering van het toerisme in het gebied, bijvoorbeeld door producten en diensten in het hogere segment aan te bieden en door extra nadruk te leggen op duurzaamheid.
Dhr. Wijnen, Van Buuren Opleidingen
Gebiedsagenda | Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
20
2.
Gezamenlijke lobby voor verbinding van recreatie en toerisme als EHZ
Om gezamenlijk op te trekken en nieu
a. Binnen EHZ koppelen we actief kansen op het gebied
recreatie te versterken binnen Ermelo,
we kansen te pakken om toerisme en
van toerisme en recreatie aan elkaar. We steunen
Harderwijk en Zeewolde, zou het
initiatiefnemers voor het verrijken van het nu al mooie
afstemmen van evenementenagenda’s
aanbod in ons gebied.
en inzetten op de verbinding die bij
-
De gemeenten treden op als makelaars: we weten
voorbeeld het water ons biedt mooie
precies welk aanbod we binnen onze gemeenten hebben
eerste stappen zijn.
en delen deze informatie proactief met ondernemers. -
We werken hierbij nauw samen met belangrijke partijen binnen EHZ zoals Gastvrije Randmeren, de veerdienst EHZ, de Veluwe, Visit Flevoland, Puur Zeewolde, Ermelo Buitenleven en Heerlijk Harderwijk.
-
De provincie zorgt dat onze belangen ook in programma’s zoals Vitale Vakantieparken worden behartigd.
b. We zoeken ook de samenwerking buiten onze regio, waarbij we het Wolderwijd actief in de markt zetten met bijzondere elementen zoals de watertaxi, lokaal voedsel en watersport.
Dhr. Zwaart, Heerlijk Harderwijk
HOOFDSTUK 6
Elementen van de governance
6.1 Algemene aspecten van de governance
Die samenhang tussen de gemeenschappen en de daarbij behorende vitaliteit en leefbaarheid in het gebied worden versterkt met de gebiedsagenda. Naast
De gebiedsagenda van Ermelo-Harderwijk-Zeewolde
inhoudelijke logica en versterking willen ook vijf
heeft een gezonde basis. Allereerst vormen de drie
besturen de schouders er onder zetten. Natuurlijk de
gemeenten een daily rural system, waar mensen
besturen van de drie gemeenten. Zij weten zich echter
wonen, werken en recreëren. Alle plannen in deze
vanaf het begin gesteund en ondersteund door de
gebiedsagenda hebben tot doel het gebied en/of de
provincies Gelderland en Flevoland.
gemeenschappen te dienen.
Gebiedsagenda | Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
22
En meer dan dat. Ook de gemeenschap is aan zet. Voor de
Daar waar mogelijk treden de drie binnen de andere
werklocaties willen gemeenten, provincies en bedrijven(-
samenwerkingsverbanden op als één gemeente, als één
kringen) nauw samenwerken. Voor wonen willen gemeenten
‘stakeholder’. Om zo de belangen van de gemeenschappen
en provincies samen optrekken met corporaties, consumenten,
en het gebied van EHZ krachtig te bedienen. De steun van
marktpartijen en financiers.
de twee provincies is in dit kader onontbeerlijk.
De essentie van maatschappelijke samenwerking
Kijkend naar EHZ is de governance gebaseerd op drie
In de gebiedsagenda betrekken we nadrukkelijk de maatschap-
elementen:
pelijke partijen en ondernemers in onze gemeenschap. Voor
•
Visie; de inhoud stuurt in
Vanuit visie
wonen krijgt onder meer dit vorm in het intergemeentelijk
hoge mate de samenwerking.
woningmarktoverleg en het woonevent (zie Actielijn Wonen).
Het is de urgentie van vraag
Voor werklocaties zetten we hiervoor een board met vertegen-
stukken, de mogelijkheden
woordigers uit het bedrijfsleven op (zie Actielijn Werklocaties).
ter verbetering van slagkracht en de potentie van het
Vorm en besturing Energie en dynamiek
gebied van de drie die maken dat drie gemeenten en twee Naast een regionale ruimtelijke agenda en twee
provincies bereid zijn de handen ineen te slaan. Het is de
actieprogramma’s is het nodig om af te spreken hoe de
visie op dit gebied dat het eerste element van de governance
besturing en organisatie van de gebiedsagenda er uit ziet. Dat beschrijven
vormt. Gemeente
•
we in dit hoofdstuk van de governance.
de samenwerking op het gebied van besluitvorming,
samenwerking soepel en ordelijk verloopt.
coördinatie en sturing gestalte krijgt moet leiden tot het
EHZ
Governance bouwt geen huizen en creëert geen banen. Governance zorgt dat de
Vorm en besturing; de vorm waarin en de wijze waarop
realiseren van de inhoudelijke doelen. Zodanig dat aan de
Regionaal/ anders
vereiste slagkracht wordt voldaan. De vorm en besturing moet ook op voldoende draagvlak bij de drie gemeenten
Het is daarmee niet sexy, maar wel noodzakelijk.
kunnen rekenen en daarmee afdoende legitimiteit kennen. Immers samenwerking betekent ook macht delen (en dus
De governance EHZ kent drie niveaus, te weten: •
•
Lokaal; allereerst zijn er drie zelfstandige gemeenten. De
afstaan). •
Energie en dynamiek; waar inhoud en vorm altijd evident
gemeenteraden en colleges wegen alle initiatieven af om
zijn, blijkt in praktijk dat juist de energie en dynamiek in
de belangen van de eigen gemeenschap en het eigen gebied
de samenwerking sterk bepalend zijn voor het succes van
te dienen. Ook een Gebiedsagenda dient aantoonbare
de samenwerking. Aspecten als plezier, vertrouwen en
meerwaarde te genereren.
resultaten laten zien geven vertrouwen in elkaar en in de
EHZ; op het niveau van EHZ maken de drie gemeenten
samenwerking.
en twee provincies afspraken in de gebiedsagenda met
•
daarbinnen actieprogramma’s. Voor een deel zullen deze
Omdat de acties in onze Gebiedsagenda met name tactisch
actieprogramma’s in gezamenlijkheid worden opgepakt,
van aard zijn, zetten wij in op een governance die primair
voor een deel zal het kaders opleveren waarbinnen de drie
een bestuurlijke focus kent. Het gaat ons erom dat we
gemeenten en twee provincies bestuurlijk kunnen acteren.
met slagkracht de potentie van EHZ benutten en niet om
Regionaal/anders; de drie gemeenten maken ook deel uit
(bijvoorbeeld) de kwetsbaarheid of de kosten van ambtelijke
van andere samenwerkingsverbanden en grotere regio’s.
organisaties te verminderen. Dat vraagt om een besturing
Interessant en bemoedigend is dat de drie gemeenten
die in eerste instantie wordt gedragen door de leden van de
inhoudelijk altijd verbonden zijn. Toch zijn er verbanden
colleges van de drie gemeenten en twee provincies en door de
waarin provinciegrenzen leidend zijn en de drie gemeenten
drie gemeenteraden wordt beschouwd als hun agenda. Colleges
in andere samenwerkingsregio’s opereren. Zoals met de
moeten meters maken, de gemeenteraden geven hen steun en
GGD, Omgevingsdienst en de Veiligheidsregio. Het hart
(stevige) kaders mee en zien toe op geboekte resultaten. Onze
van de samenwerking tussen de drie gemeenten ligt bij EHZ.
ambtelijke organisaties werken vanuit expertise en kennis
Andere samenwerkingsverbanden zijn belangrijk en kunnen
samen op de thema’s van de Gebiedsagenda.
invulling geven aan de bovenlokale ambities van de drie.
Gebiedsagenda | Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
23
6.2 Uitgangspunten voor de governance
4.
Krachtig verbonden
De gemeenten binnen EHZ weten dat op alle actieprogramma’s alleen resultaten te boeken zijn indien er actief wordt
Voor een effectieve besturing van EHZ hanteren wij de volgende
samengewerkt met andere actoren, zoals ondernemers,
uitgangspunten:
onderwijsinstellingen en tal van maatschappelijke organisaties. Omdat hun rol, kennis en kracht een noodzakelijke aanvulling
1.
Perspectief voor inwoners en gebied
De governance moet een geloofwaardige bijdrage leveren aan
is op de gemeentelijke en gezamenlijk betekenisvolle resultaten geboekt kunnen worden.
het creëren van perspectief voor het gebied en de inwoners van Ermelo, Harderwijk en Zeewolde. Onze visie op EHZ is
5.
Open
daarmee een belangrijk startpunt. Onze gezamenlijke potentie
De gemeenten binnen EHZ zijn elkaars partner en trekken
is groter dan de optelsom van de potenties van de individuele
samen op. Dat betekent niet dat zij andere gemeenten en regio’s