20210930.12b Business case Sportpark De Horst_quick scan.pdf

QUICK SCAN FINANCIEEL PERSPECTIEF SPORTPARK DE HORST

Derks, Eelco eelco@derksengosen.nl

Inhoudsopgave Management Samenvatting....................................................................................

..2

1.

Aanleiding en opdracht..................................................................................

..4

2.

Huidige situatie op Sportpark De Horst..........................................................

..5

2.1

De verenigingen......................................................................................

..5

2.2

Verzelfstandiging van Sportpark De Horst..............................................

10

2.3

Fysieke situatie.......................................................................................

10

3.

Relevante landelijke trends en ontwikkelingen in Zeewolde.........................

12

4.

Sport in Zeewolde............................................................................................

13

4.1

Zeewolde en (buiten-)sportaccommodaties..........................................

14

4.2

Nationaal beeld van verzelfstandiging....................................................

14

5.

Concurrerende ontwikkelingen?....................................................................

15

6.

Conclusies........................................................................................................

15

7.

Keuzemogelijkheden voor de sportverenigingen en de gemeente Zeewolde

16

7.1

Wat kunnen verenigingen doen?...........................................................

16

7.2

Wat kan gemeente Zeewolde doen?......................................................

17

Aanbeveling.....................................................................................................

20

Bijlagen:...................................................................................................................

21

Bijlage I

Benchmark Contributie Voetbal.........................................................

22

Bijlage II

Gespreksverslagen Verenigingen........................................................

23

8.

1

Management Samenvatting Sportpark De Horst heeft binnen 2-3 jaren een fysiek probleem indien de sportverenigingen niet worden ondersteund met hun groot beheer- en onderhoudsvraagstukken. Meerdere verenigingen geven aan dat zij financieel niet kunnen voldoen aan de benodigde vervangingsinvesteringen voor hun velden. Oorzaken die hiervoor worden aangegeven zijn hun gedeeltelijk aan te rekenen. Het achterblijven van de groei van Zeewolde, landelijke sporttrends/behoeften/nieuwe normen, niet voorziene duurzaamheidskosten en door de markt aangegeven (langere) afschrijvingsperiodes waren ten tijde van de verzelfstandiging anders ingeschat. Daarnaast is het voor de sportverenigingen lastig - soms onmogelijk - om extra inkomsten vanuit de exploitatie van de accommodatie te realiseren. De Wet Markt en Overheid en/of bestemmingsplannen geven hiervoor weinig ruimte. Ook is een vrijwilligersorganisatie niet altijd ingericht om grote commerciële vraagstukken adequaat in te vullen. Het is voor een vrijwilligersorganisatie sowieso lastig om - naast de primaire taak van ledenbehoud en ledenwerving - alle relevante zaken in de gaten te houden die betrekking hebben op de sportaccommodatie. Zo is er bijvoorbeeld nog nooit een 1/3 regeling die de gemeente Zeewolde hanteert ten behoeve van eenmalige investeringssubsidies gehonoreerd. Alhoewel deze meerdere malen is aangevraagd.

Ondanks het niet kunnen opbrengen van de benodigde financiën, is er op Sportpark De Horst geen sprake van een mislukte verzelfstandiging. Ondernemerschap en eigenaarschap worden duidelijk getoond. Er zijn namelijk veel successen op beheer en onderhoud geboekt. Echter, het betreft hier vooral de opgaven voor het “dagelijks (klein) beheer en onderhoud”. De grotere vervangingen - waar het om strategische accommodatievragen gaat - blijken een stuk lastiger. HC Zeewolde, VV Zeewolde en KV Wolderwijd komen hiermee op de korte termijn in de problemen. Voor de langere termijn zijn deze uitdagingen ook bij tennis, honk- en softbal en jeu de boules te verwachten. Het gevolg zal zijn dat de accommodaties niet meer voldoen aan de hedendaagse en/of toekomstige behoeften. Het gebruik van de accommodatie en de ledenaantallen bij de verenigingen zullen teruglopen. Het is de gemeente Zeewolde daarom aan te bevelen niet afzijdig te blijven als het gaat om de uitdagingen op Sportpark De Horst. Het afbreukrisico is hiervoor te groot. Daarnaast heeft de gemeente Zeewolde naast een verzorgende taak voor haar inwoners ook ambities met sport en bewegen. De gemeente heeft hierin niet als enige een verantwoordelijkheid. De sportverenigingen dienen ook hun verantwoordelijkheid te nemen.

Ook zij kunnen met verschillende acties ervoor zorgen dat een (groot) gedeelte van de benodigde financiën worden gerealiseerd. Ook zijn er verschillende manieren om de (gezamenlijke) exploitatie te verbeteren. Vanuit een onderlinge samenwerking worden er - ook door de verenigingen zelf - meerdere mogelijkheden aangegeven. Ons voorstel is daarom om te komen tot een geïntegreerde aanpak, waarbij de sportverenigingen i.s.m. de gemeente Zeewolde een toekomstvisie met geïntegreerde businesscase voor Sportpark De Horst realiseren. In deze businesscase worden de investeringen, de programmering (maatschappelijk rendement), de exploitatie (mogelijkheden) en beheer/onderhoud van het gehele sportpark in kaart gebracht. Het resultaat van deze businesscase moet zijn dat de sportverenigingen en andere

2

gebruikers van het Sportpark hiermee de komende 10 jaar (zelfstandig) vooruit kunnen. Hierbij rekening houdend met trends, ontwikkelingen en maatschappelijke (sport) behoeften.

3

1. Aanleiding en opdracht Op initiatief van de gemeente Zeewolde zijn er tussen 1991 en 2006 sportvelden en sportaccommodaties geprivatiseerd. Redenen hiervoor waren gemeentelijke bezuinigingen en de kans voor de verenigingen op meer zeggenschap en zelfwerkzaamheid. Op Sportpark De Horst is deze privatisering door de daar aanwezige verenigingen de hoofdgebruikers - met beide handen aangegrepen. De mogelijkheid ontstond om met “eigenaarschap” de “ondernemendheid” op het Sportpark bij de hoofdgebruikers te vergroten. De hoofdgebruikers zijn eigenaar van “hun” accommodatie en zetten deze naar eigen inzichten in voor de activiteiten die zij organiseren. Sportpark De Horst is de grootste sportaccommodatie in Zeewolde. De omvang van het totale park bestrijkt zo’n 220.000 m2 en huisvest 6 sportverenigingen. The Harriers (honk- en softbal), Les Trois Etoiles (jeu de boules), HC Zeewolde (hockey), VV Zeewolde (voetbal), KV Wolderwijd (korfbal) en TV De Punt (tennis). Alle sportvelden van sportpark de Horst zijn in erfpacht en/of koop aan deze hoofdgebruikers uitgegeven. VV Zeewolde en KV Wolderwijd hebben hun velden ondergebracht in de Stichting Exploitatie Sportvoorzieningen De Horst en de Stichting Beheer Sportcomplex De Horst. De hockeyclub exploiteert zijn eigen velden en laat enkele kleine werkzaamheden uitvoeren door de beheerstichting van De Horst.

The Harriers, TV De Punt en LTE beheren en onderhouden hun accommodaties (gedeeltelijk) zelfstandig. Deze verzelfstandiging heeft de afgelopen jaren in Zeewolde voor dit sportcomplex gewerkt. De betrokken verenigingen waren en zijn enthousiast over hun zeggenschap en konden de (financiële) afspraken die hierover ten tijde van de verzelfstandiging waren gemaakt ook dragen. Echter, de laatste jaren is de situatie voor de hoofdgebruikers veranderd. De geprognotiseerde groei van het aantal inwoners in Zeewolde heeft niet doorgezet en zal dit de komende jaren ook niet explosief doen. Mede hierdoor vergrijst Zeewolde. Daarnaast is er een landelijke trend van ledendaling bij sportverenigingen. Deze trend is ook zichtbaar in Zeewolde. Tevens stijgen de beheer en onderhoudskosten voor het sportpark sneller dan voorzien. Het “open karakter” van het sportpark en de maatschappelijke verduurzamingsbehoefte zijn hier de belangrijkste oorzaken voor. Ook lukt het niet om de exploitatie via andere inkomstenbronnen dan de verenigingen (contributie en kantine) te verbeteren. Het gevolg van deze (dreigende) dalende ledenaantallen en stijgende kosten is dat de hockey-, voetbal- en korfbalvereniging en beide stichtingen aan de bel hebben getrokken bij de gemeente. Zij kunnen de kosten voor met name groot beheer en onderhoud bij een gelijkblijvende situatie niet meer dragen.

Zij vragen door de ontstane situatie om de helpende hand. De gemeente heeft derks&gosen als onafhankelijk adviesbureau gevraagd te helpen met dit vraagstuk, de werkelijke financiële situatie te analyseren en oplossingsrichtingen aan te dragen. Een onderzoek bij alle op het Sportpark De Horst gevestigde sportaanbieders is hierbij gewenst. Via een Quick Scan is de huidige situatie en het toekomstperspectief in kaart gebracht. derks&gosen heeft via bureauonderzoek en interviews met betrokkenen een beeld gevormd over de situatie en de gebruikers van Sportpark De Horst. Daarnaast zijn er in overleg met de gemeente Zeewolde enkele historische documenten doorgenomen

4

die betrekking hebben op de privatisering van Sportpark De Horst. Tevens, is er contact gezocht met enkele landelijke organisaties (Koninklijke Nederlandse Voetbal Bond, Branchevereniging Sport en Cultuurtechniek en Koninklijke Nederlands Hockey Bond) om de trends en ontwikkelingen te toetsen.

De onderzoeksvragen in dit kader waren: ^ ^ ^ ^

^ ^

Hoe is de situatie per vereniging op het Sportpark nu? Lijkt er een probleem te zijn/ontstaan? Wat is een mogelijke oorzaak voor het probleem? Wat gebeurt er als we niks doen? - Gevolgen voor de vereniging(en) - Gevolgen voor de gemeente/inwoners Wat zijn mogelijke oplossingen/oplossingsrichtingen? Wat is daarvoor nodig/ hoe gaan we verder?

Voor deze Quick Scan zijn er geen aparte financiële, duurzaamheid en specifieke (sport)velden experts ingeschakeld. Er is uitgegaan van de financiële, fysieke en duurzaamheidgegevens die door de sportaanbieders zijn aangereikt. derks&gosen hebben deze gegevens - daar waar mogelijk - getoetst en/of besproken met de verschillende landelijke organisaties.

2. Huidige situatie op Sportpark De Horst Sportpark De Horst is een groot sportpark dat zo’n 220.000 m2 bestrijkt. Het is een plek waar veel verschillende doelgroepen hun sport- en beweegactiviteiten uitvoeren. Het Sportpark bestaat naast de verschillende clubhuizen uit: ^ 7 voetbalvelden (2 kunstgras); ^ 1 multifunctioneel kunstgrasveld (voetbal en korfbal); ^ 1 honkbalveld; ^ 1 softbalveld; ^ 3 hockeyvelden (1 semiwaterveld en 2 zand ingestrooid kunstgrasvelden); ^ 16 jeu de boules banen; ^ 8 tennisvelden; • 1 sporthal. De verschillende verenigingen hebben in totaal zo’n 1800/1900 leden op het sportcomplex, die wekelijks voor hun vereniging in de weer zijn. Vereniging

Aantal leden

VV Zeewolde HC Zeewolde TV De Punt KV Wolderwijd The Harriers LTE

1100 350 220 110 40 36

TOTAAL

1856

2.1 De verenigingen Met de verenigingen van Sportpark De Horst zijn gesprekken gevoerd over hun situatie. In de bijlagen bevinden zich de gespreksverslagen. De verslagen zijn door de verenigingen gelezen en goedgekeurd. Onderstaande is een

5

samenvatting van de belangrijkste informatie uit deze gesprekken weergegeven. VV Zeewolde De voetbalvereniging Zeewolde is met 1100 leden de grootste vereniging op Sportpark De Horst, en daarmee een van de grootste verenigingen in Zeewolde. De VV Zeewolde heeft zijn zaken goed voor elkaar. Ze hebben een mooie familiekantine en voldoende velden voor hun 61 spelende teams. Daarnaast spreekt uit hun jaarrekening(en) een goede balans tussen contributie inkomsten (48Xo), kantineopbrengsten (31Xo), sponsorinkomsten (150Xo) en overige baten (6X). Jaarlijks kan hiermee (vooralsnog) een positief exploitatieresultaat worden afgesloten. Een vereniging waar het nu goed mee gaat, maar die zich zorgen maakt over haar toekomst op de korte/middellange termijn. Redenen hiervoor zijn: ^ De hoogte van de contributie: VV Zeewolde heeft een van de hoogste contributies in de regio. Belangrijke oorzaak hiervoor is de afdracht/huur van C 60.000 per jaar aan De Stichting voor het beheer en onderhoud van de velden en de accommodatie. Deze onderhoudskosten worden doorgerekend in de contributie aan de leden van de vereniging; ^ Daling van lidmaatschappen bij sportverenigingen: landelijk is er een trend dat ongeorganiseerde sport groeit en verenigingsport daalt; ^ De demografische ontwikkeling van Zeewolde, die achterblijft ten tijde van de privatisering van de sportvelden.

Dit zal in de toekomst niet substantieel veranderen. De cijfers van de GGD Flevoland geven aan dat de komende 10 jaar de grijze druk (vergrijzing Zeewolde) met 60X zal toenemen. Bovenstaande ontwikkelingen zorgen ervoor dat het bestuur van VV Zeewolde haar zorgen hierover richting de gemeente heeft uitgesproken. VV Zeewolde heeft aangegeven dat bij gelijkblijvende ontwikkelingen er binnen 2-3 jaren een scenario gaat ontstaan dat VV Zeewolde de financiën voor de benodigde faciliteiten niet meer kan opbrengen. Oorzaak hiervoor zijn de kosten die noodzakelijk zijn voor het vervangen van de velden. Het gevolg hiervan is dat velden niet kunnen voldoen aan de norm, waardoor ze door de KNVB worden afgekeurd. De vereniging kan dan in een neerwaartse spiraal komen met teruglopende ledenaantallen als gevolg. Belangrijkste aandachtspunten bij VV Zeewolde zijn: - Hoge afdracht aan de Stichting voor (klein en groot) beheer en onderhoud van de velden, waardoor er een hoge contributie moet worden gevraagd; - Hierdoor minder financiële mogelijkheden om - via de Stichting voldoende te kunnen sparen voor noodzakelijke vervanging van de velden; - Op korte termijn (2-3 jaren) dreigende afkeuring door de KNVB van de kunstgrasvelden indien er niet wordt vervangen; - Terugloop van de (jeugd)leden, wat de financiële positie van de vereniging niet zal verbeteren.

HC Zeewolde De hockeyclub in Zeewolde is een gezellige vereniging met 350 leden. De club heeft de ambitie om een gezellige breedtesportvereniging te zijn. Op het ogenblik bestaat de vereniging vooral uit meisjesteams. Dit zou de vereniging graag enigszins gemêleerder willen zien. In het verleden (2009 en 2014) had de vereniging ruim 600 leden. Hoewel hockey landelijk gezien - vooral onder 6

jeugdleden - nog steeds een groeisport is en de KNHB heeft aangegeven dat HC Zeewolde groeipotentie heeft, lukt het de vereniging (nog) niet om weer te groeien richting die 600 leden. Redenen voor deze terugloopt is volgens de vereniging te wijten aan: ^ De demografische ontwikkelingen van Zeewolde: geringe groei en vergrijzing; ^ Landelijke trend: het verenigingsleven loopt terug ten faveure van de ongeorganiseerde sport; ^ De opkomst van het vrouwenvoetbal, waardoor er meer meisjes gaan voetballen. Bovenstaande ontwikkelingen zorgen ervoor dat de vereniging minder heeft kunnen sparen voor de vervanging van de velden. Daarnaast is de hedendaagse veldennorm in hockey - aangegeven door de KNHB - een (duurder) waterveld i.p.v. zand ingestrooide kunstgrasvelden. De HC Zeewolde heeft gespaard voor de vervanging van een zand ingestrooid veld, omdat dat indertijd de norm was. Hierdoor heeft de verenging op korte termijn (2-3 jaren) een probleem. Er moeten binnen deze termijn 2 toplagen en 1 onderlaag van de velden worden vervangen. De behoefte van de vereniging is op dit moment 2 - i.p.v. de aanwezige 3 - velden. Daarnaast zien zij de komst van een waterveld als ‘een must’ om leden en de fun in het hockey te behouden.

Als dit niet gebeurt: ^ Zullen de beter spelende (jeugd)leden naar andere verenigingen gaan; ^ Wennen de leden niet aan het spelen op een waterveld en zullen daardoor (veel) uitwedstrijden verliezen. Het spelen op een waterveld gaat veel sneller dan op zand ingestrooide velden. Dit is een heel ander soort hockey; ^ Zal de KNHB op termijn het spelen op de velden van HC Zeewolde voor bepaalde (hogere) niveaus afkeuren. Om uit bovenstaande impasse te komen heeft de HC Zeewolde contact met de gemeente gezocht. De HC Zeewolde heeft ondersteuning nodig om te komen tot het juiste besluit. Een gezamenlijk (investering, exploitatie en beheer) plan i.s.m. gemeente en andere sportaanbieders zien zij als een gewenste weg. Belangrijke aandachtspunten hierbij zijn: ^ Wat te doen met het (op dit moment) overbodige veld? ^ Wat kan HC Zeewolde financieel zelf bijdragen? ^ Is het vanuit samenwerking met de andere sportverenigingen en sportaanbieders mogelijk om ledengroei te bewerkstellingen? ^ Is het vanuit samenwerking met de andere sportverenigingen op kosten (onderhoud) te besparen en/of inkomsten te verhogen? KV Wolderwijd KV Wolderwijd is een kleine maar sterk groeiende korfbalclub met 120 leden (spelend 95). Sinds de realisatie van een nieuw eigen clubhuis (kantine) groeit de club elk jaar met 10oXo.

De club speelt zijn wedstrijden op het multifunctionele buitenveld waar VV Zeewolde ook op traint en in de sporthal (winter). De contributie die de leden betalen is voor korfbalbegrippen bovengemiddeld. Deze kan/wil het bestuur op basis van beheer/onderhoudskosten niet verhogen, omdat ook de verwachting is dat de bondsafdracht de komende

7

jaren flink gaat stijgen. Dit vanwege een nieuw afdrachtsmodel vanuit de KNKV. De contributie voor de leden zal hierdoor sowieso moeten stijgen. De club speelt met 8 teams op het multifunctionele buitenveld. De norm van de KNKV is dat er maximaal 8 teams op 1 veld mogen. Bij 9 teams moet er op twee velden worden gespeeld. De korfbalclub verwacht over 3-5 jaar dat deze situatie zich gaat voordoen. Hierover is al een gesprek met de Stichting. De korfbalclub heeft geen eigen kleedkamer faciliteiten, alhoewel 4 kleedkamers de eis is. Op dit moment wordt er van de voetbal- en/of sporthalkleedkamers gebruik gemaakt. Om door te kunnen groeien als korfbalvereniging, zal het huidige veld aan de eisen van de KNKV moeten voldoen. Deze eis is een zand ingestrooid kunstgrasveld. Het huidige veld - wat geen zand ingestrooid kunstgrasveld is - is sowieso aan vervanging toe door vernieling en slijtage, door vooral openbaar gebruik. Belangrijkste aandachtspunten bij KV Wolderwijd zijn: ^ De contributie is relatief hoog; ^ Hoogstwaarschijnlijk behoefte aan een nieuw veld i.v.m. groei over 3-5 jaren; ^ 4 eigen kleedkamers op korte termijn. The Harriers Deze honk- en softbalvereniging bestaat zo’n 30-35 jaar en heeft 40 leden. In het verleden heeft de vereniging 70 leden geteld. Het bestaat op dit moment uit twee teams, een gemengd softbalteam en een pupillenteam.

Op het ogenblik wordt alleen het softbalveld gebruikt, omdat het honkbalveld nog te groot is voor de pupillen. Deze zullen met 3-4 jaren voldoende kracht hebben ontwikkeld om het honkbalveld te gebruiken. Tot die tijd wordt het honkbalveld gering gebruikt. The Harriers hebben geen directe financiële problemen of toekomstige uitdagingen met de velden zoals bij voetbal en hockey. Wel merken ze dat het vinden van kader en het organiseren van ledenwervingsacties een steeds grotere uitdaging wordt. Hierdoor krijgen zij teams niet of onvoldoende gevuld. Ondersteuning hierin zouden zij zeer verwelkomen. Belangrijkste aandachtspunten bij The Harriers zijn: • Tekort aan kader; ^ Tekort aan leden voor meerdere teams; ^ Gebrek aan wervingsmogelijkheden omdat er onvoldoende technisch kader aanwezig is; ^ Onderhoud van het honkbalveld (wordt gering gebruikt). LTE De jeu de boules vereniging (Les Trois Etoiles) in Zeewolde is al zo’n 30 jaar actief. Op het ogenblik heeft de vereniging 36 - veelal 65+ jarige - leden. In het verleden heeft de vereniging ruim 90 leden gehad. De vergrijzing van Zeewolde ziet LTE als een kans. Ze zijn met de gemeente in gesprek. Het gaat hierbij vooral om het bedienen van bijvoorbeeld doelgroepen vanuit welzijn en zorg. LTE haalt zijn opbrengsten vooral uit contributie, horeca/kantine, toernooien en evenementen met het bedrijfsleven.

LTE heeft op het ogenblik geen acuut probleem. Wel hebben ze de ambitie om te groeien. Hiervoor is een indoorfaciliteit nodig waardoor er 12 maanden

8

per jaar kan worden gespeeld. Een romneyloods van zo’n C 25.000, - voldoet al. De financiering kan de vereniging zelf realiseren. Van de gemeente hebben zij ondersteuning voor het vergunningstraject nodig. Belangrijkste aandachtspunten bij LTE zijn: ^ Kansen i.r.t. vergrijzing van Zeewolde; ^ Een 12 maanden programma; ^ Behoefte aan een indoorfaciliteit.

TV De Punt TV De Punt is een gezellige breedtesportvereniging in Zeewolde. De club heeft gemiddeld zo’n 220 leden. In de zomer groeit dit aantal naar 250/260. In de toptijd heeft de club 400 leden gehad, maar dit aantal is sterk gereduceerd. Landelijk heeft de tennissport de afgelopen 10 jaren te maken met een daling. De laatste 4 jaren was deze landelijke daling zo’n 8Xo. TV De punt heeft de laatste 2/3 jaren succesvol ingezet op ledenbehoud en groei. Via veel verschillende evenementen, open dagen en schooltennis is het ledenbestand op dit moment stabiel te noemen. De vereniging is tevreden over haar accommodatie. De accommodatie heeft 8 velden, waarvan er 6 worden gebruikt. Daarnaast heeft de vereniging een clubhuis met goede horecafaciliteiten. Het nog aanwezige “oude clubhuis” wordt gebruikt als opslag en vergaderlocatie. Met deze faciliteiten kunnen de leden van TV De Punt goed worden bediend. De KNLTB-norm is 80 leden per baan. Met 6 banen heeft TV De Punt daarmee nog voldoende groeipotentie. Het aantal leden en de faciliteiten zorgen voor een gezonde financiële situatie voor de club. De inkomstenverdeling is 60Xo contributie, 300Xo horeca/kantine en 10X overige (o.a. sponsoring en evenementen). Hiermee draait de vereniging jaarlijks een positieve exploitatie.

Ondanks de positieve situatie waarin de club zich bevindt, ziet het toch een aantal uitdagingen die zij niet (of mogelijk gedeeltelijk) alleen kunnen oplossen: ^ Zonnepanelen op het dak van het clubgebouw. ^ Onderhoud van het oude clubgebouw. Hiervoor wordt niet gespaard, omdat de leden weinig tot geen profijt van deze accommodatie hebben. Daarnaast geeft het bestemmingsplan weinig ruimte voor “commerciële exploitatie”. Gevolg is een (sterk)verouderd gebouw zonder onderhoud en bestemming. ^ Twee braakliggende banen. Deze banen zullen op korte- en waarschijnlijk ook lange termijn niet meer door de vereniging worden gebruikt. Het realiseren van Padelbanen - gericht op de toekomst - zou een mooie bestemming kunnen zijn. De vereniging heeft hiervoor niet de financiële middelen. ^ Gezamenlijke inkoop (vuilophaal, horeca) Hiermee denkt de vereniging een financieel voordeel te kunnen halen. Echter, hier is samenwerking met de andere verenigingen voor nodig. De vereniging heeft niet de capaciteit om deze mogelijkheden alleen te onderzoeken. ^ Gezamenlijk onderhoud

9

^

Dit wordt nu door vrijwilligers gedaan. Ook hier ziet de vereniging een voordeel als dit in gezamenlijkheid kan worden gedaan. Bestrating accommodatie De vereniging pakt dit “klein” op. Echter, de accommodatie heeft behoefte aan een grotere aanpak. Mogelijk dat de discussie over “Open Sportparken” hier een aanleiding voor kan zijn.

Belangrijkste aandachtspunten bij TV De Punt: ^ Twee braakliggende tennisvelden op de accommodatie; ^ Geen bestemming voor het oude clubgebouw; ^ Samenwerkingsopties met andere gebruikers om een aantal zaken op het Sportpark groter aan te pakken.

2 2 Verzelfstandiging van Sportpark De Horst De exploitatie en het beheer van Sportpark De Horst wordt voor het grootste gedeelte (voetbal- en korfbalvelden) - naast de activiteiten die de verenigingen zelf organiseren - georganiseerd door twee stichtingen, Stichting Exploitatie Sportvoorzieningen De Horst en Stichting Beheer Sportvoorzieningen De Horst. Het bestuur van beide stichtingen bestaat voornamelijk uit dezelfde personen, waardoor het praktisch is om te praten vanuit De Stichting. De Stichting is op 17 juli 2006 opgericht met als doel het beheer, het onderhoud en de exploitatie van de sportvoorzieningen op De Horst zo goed mogelijk te regelen. VV Zeewolde heeft vanaf juni 2007 al haar velden binnen De Stichting ondergebracht. De Stichting heeft i.s.m. VV Zeewolde een toen eenmalige subsidie gebruikt om een kunstgrasveld aan te leggen. Met de komst van KV Wolderwijd zijn er in 2010 met subsidie van de gemeente Zeewolde twee nieuwe kunstgrasvelden - waarvan 1 multifunctioneel veld aangelegd. Daarnaast heeft De Stichting o.a. geïnvesteerd in: ^ Vervanging toplaag kunstgrasvelden; ^ Dug outs; ^ Zitbanken; • Kleedkamers; ^ Ledverlichting; • Zonnepanelen. De verenigingen LTE (jeu de boules), The Harriers (honk- en softbal), HC Zeewolde (hockey) en TV De Punt (tennis) beheren en exploiteren hun accommodaties (velden) zelf, soms in samenwerking met De Stichting.

Grote beheer en onderhoudskosten zijn door hen nog niet gemaakt. Wel zijn en worden er veel dagelijkse beheer en onderhoudszaken opgelost. Uitzondering hierop is TV De Punt die in 2011 versneld 4 tennisbanen hebben gerenoveerd. Deze renovatie is voor de vereniging een grote investering geweest.

2.3 Fysieke situatie De velden op Sportpark De Horst liggen er fysiek (nog) goed bij. Zowel de Stichtingen als de verenigingen zorgen goed voor hun gedeelte van de accommodatie. Daarnaast wordt er waar mogelijk samengewerkt om de dagelijkse (klein) beheer- en onderhoudszaken te regelen. Het stimuleren van het eigenaarschap d.m.v. de verzelfstandiging op dit beheer/onderhoudsgebied werkt duidelijk. De verenigingen onderschrijven dit. Er is/wordt door alle partijen naar vermogen geld gereserveerd voor het groot beheer en onderhoud. Echter, wat n.a.v. de gesprekken met de verenigingen zichtbaar wordt, is dat het voor een vrijwilligers bestuur lastig is om alle

10

ontwikkelingen op bepaalde gebieden bij te houden en daarop voor te sorteren. Voorbeelden hiervan zijn: ^ Inschatting van de afschrijvingsperiode en investeringskosten van een kunstgrasveld. Deze afschrijvingsperiode is korter ingeschat dan ten tijde van de verzelfstandiging (VV Zeewolde en TV De Punt); ^ Groeiverwachtingen blijven achter in Zeewolde. Hierdoor ontstaat er een terugval in ledenaantallen bij de verenigingen. De contributie inkomsten van de verenigingen lopen terug waardoor de begrotingen van de verenigingen langzaam onder druk komen te staan. Er kan onvoldoende worden gespaard voor grotere beheer- en onderhoudskosten; ^ Duurzaamheid wordt o.a. via de Green Deal standaard en zorgen voor hogere kosten; ^ Sportpark De Horst is een open sportpark. Dit houdt in dat - indien de sportverenigingen er geen gebruik van maakt - iedere inwoner van Zeewolde er kan komen sporten. Een soort grote openbare speelplaats en/of “playground”, om het gebruik van de accommodatie vooral in het weekend (zondag) en overdag te verbeteren. Dit uitgangspunt is een kosten stijgende ontwikkeling, omdat het openbaar gebruik zorgt voor extra beheer- en onderhoudskosten (intensiever gebruik, vervuiling en schade); ^ Landelijke trend is dat ongeorganiseerde sport stijgt qua deelname. De individualisering van de samenleving trekt door.

Dit is een concurrerende ontwikkeling voor de sportverenigingen, waar de verenigingen een passend antwoord op moeten gaan vinden (open club gedachte). ^ Vanuit de groei van de ongeorganiseerde sport komen er steeds meer sportvormen waarvoor geen eigen accommodaties nodig is. Voorbeelden hiervoor zijn: bootcamp, ATB, freerunning, open water zwemmen etc. Daarnaast blijkt het ondernemerschap een moeilijkere opgave dan aanvankelijk bij de verzelfstandiging gedacht. Extra inkomsten naast de reguliere contributie-, kantine- en sponsorinkomsten blijken lastig te realiseren. De mogelijkheden voor een vrijwillig sportbestuur om echt te ondernemen zijn beperkt. Oorzaken hiervoor zijn o.a.: ^ De wet Markt en Overheid zorgt voor beperktere commerciële mogelijkheden, omdat er rekening wordt gehouden met oneerlijke concurrentie; ^ De mogelijkheden die het erfpacht/kooprecht van sportaccommodaties geeft. Deze zijn beperkt en zorgen er bijvoorbeeld voor dat de verenigingen geen hypotheek op de grond kunnen/mogen afsluiten. Daarnaast zijn de commerciële (verhuur) mogelijkheden van de accommodaties ook beperkt; ^ De horecavergunning(en) op de clubhuizen. Deze zorgen ervoor dat de mogelijkheden voor het organiseren van evenementen, feesten en partijen beperkt zijn; ^ Het hebben van voldoende tijd, kwalitatief kader, focus en middelen om te ondernemen.

Bovenstaande ontwikkelingen zorgen ervoor dat De Stichting - die door de korfbal- en voetbalvereniging is opgericht voor de exploitatie en het beheer/onderhoud - jaarlijkse zo’n C 30.000, - tekort komt. Hierdoor wordt er te weinig gespaard voor de vervanging van de velden. Er worden zo onvoldoende reserves gereserveerd om adequaat de velden te vervangen. Voor de hockeyclub geldt hetzelfde. Er zijn hier onvoldoende mensen en middelen aanwezig om 3 hockeyvelden te beheren, te onderhouden en te

11

exploiteren. Daarnaast is het vanuit hockeyontwikkelingen een must om een waterveld aan te leggen. Een hoger investeringsbedrag waarvoor nog geen (extra) geld opzij is gezet. Beide verenigingen kunnen vanuit het financieel technisch beleidskader van de gemeente Zeewolde aanspraak maken op de 1/3 regeling. Deze regeling houdt het volgende in: de investeringssubsidie bedraagt ten hoogste 1/3 deel van de door het college goedgekeurde investeringskosten van het uit te voeren project. Minimaal 1/3 deel van de door het college goedgekeurde investeringskosten dient door de instelling zelf te worden ingebracht, hetzij door eigen middelen, hetzij door zelfwerkzaamheid of delen ervan. Van deze regeling is in de gemeente Zeewolde nog geen aanvraag gehonoreerd.

3. Relevante landelijke trends en ontwikkelingen in Zeewolde Ten behoeve van de Quick Scan is er ook gekeken naar een aantal relevante lokale en landelijke trends en ontwikkelingen in en rondom de sport. De meest relevante worden hieronder genoemd: ^

^

^

^

^

^

^ ^

^

De gemeente Zeewolde heeft een nieuwe sportnota in de maak;” Een leven lang bewegen in Zeewolde”. Een belangrijke basis voor deze nota is het Nationale Sportakkoord. Op basis van uitgangspunten die daarin worden genoemd is het doel van Zeewolde om een lokaal sportakkoord af te sluiten, waarbij meerdere sportaanbieders gaan samenwerken met o.a. welzijn, zorg en onderwijs om de maatschappelijke sport- en beweegvraag beter te bedienen. Over accommodatiebeleid staat hierin dat er een nieuwe visie op een duurzame sportinfrastructuur samen met de sportaanbieders wordt ontwikkeld. Hierbij wordt het huidige subsidie- en tarievenbeleid onder de loep genomen; De sportparticipatie in Zeewolde kan op een aantal activiteiten beter worden ingevuld. Zo is de voetbalparticipatie volgens de KNVB met 4,20Xo laag en spelen er volgens de KNHB relatief weinig inwoners in Zeewolde hockey; De individualisering van de samenleving zet door. Dit resulteert in een groei vooral bij volwassen - van de ongeorganiseerde sporten zoals fitness, joggen, fietsen, yoga etc.; Vergrijzing zet door, iets dat ook voor de sport duidelijk merkbaar wordt in Zeewolde. Dit heeft direct effect op ledenaanwas, met name bij de jeugd.

Sportverenigingen in Zeewolde merken dit doordat er minder aanwas is bij de jeugd, waardoor het ledenbestand verouderd; De groei van Zeewolde blijft achter op de prognoses ten tijde van de verzelfstandiging van De Horst. De KNVB voorspelt in Zeewolde een lichte ledendaling tot 2030. Daarna zal het ledenaantal stabiliseren. Duurzaamheid wordt standaard. De Green Deal en anderen duurzaamheidsontwikkelingen (recycling kunstgrasvelden en rubber infill, afvalverwerking en ledverlichting) zorgen voor hogere kosten; Extremere klimaatsveranderingen waardoor warmte, regen en vorst een veranderend effect op de accommodatie en velden zullen hebben; De eisen en wensen van de mensen groeien, hierdoor zal de vraag naar de kwaliteit van sportaanbod ook groeien. Mensen verwachten veel van een lidmaatschap. Dit resulteert in een verhoogde kwaliteitsvraag ten aanzien van accommodaties en de daarbij horende sportprogramma’s. Als deze verwachte kwaliteit niet wordt geleverd, dan wordt er een alternatief gezocht; Sportbonden proberen in te spelen op de veranderende maatschappij. Ze kijken o.a. naar het toegankelijker maken van hun sportaanbod (flexibel lidmaatschap)

12

^

^

en stimuleren samenwerking met andere sportaanbieders om uitdagingen gezamenlijk op te pakken. Samen sta je sterker; Gemeenten (de maatschappij) hebben een groeiende behoefte aan maatschappelijk ondernemende sportorganisaties. De participatiewet, jeugdzorg en thuiszorg zorgen voor hogere kosten. Sport, bewegen en gezondheid worden gezien als (preventief) middel om deze kosten te drukken. Het bedienen van doelgroepen vanuit welzijn en ook zorg staat daarom hoog op het verlanglijstje. Het voeren van een integrale agenda voor het sociaal domein, waarin sport en bewegen een belangrijke rol speelt, is hierbij een belangrijke ontwikkeling; Het structureel teruglopen van het vrijwilligerskader in de sport is een belangrijke ontwikkeling en brengt sommige verenigingen in de problemen. Zelfwerkzaamheid wordt hierdoor steeds lastiger, waardoor er vaker professionele bedrijven ingehuurd moeten worden, bijvoorbeeld voor (groen)onderhoud. De kosten voor de verenigingen stijgen hierdoor.

4. Sport in Zeewolde Zeewolde is sportieve en beweegvriendelijke gemeente. Er zijn voldoende sport- en beweegfaciliteiten (verenigingen, sportaanbieders en accommodaties) voor de inwoners van Zeewolde. Naast het faciliteren van deze sport- en beweegbehoeften ondersteunt de gemeente de sport met sportkennismakingstrajecten via het onderwijs, de inzet van de buurtsportcoach, sportaanbod voor senioren en sportinstuiven. De komende jaren is het Nationale Sportakkoord het beleidsuitgangspunt voor de gemeente Zeewolde. In Zeewolde is in navolging van het landelijk beleid een lokaal sportakkoord in de maak. Een sportakkoord dat volgens het nationaal model ertoe moet gaan leiden dat de sportaanbieders in Zeewolde ondernemender en maatschappelijk actiever worden. De visie hierin is dat vitale sportaanbieders vanuit open sportparken/accommodaties uitvoering geven aan een integrale Sociaal Domein agenda waar alle inwoners van Zeewolde van kunnen profiteren. Kortom, Zeewolde heeft ambities met sport en bewegen.

Ambities die zich vertalen naar de volgende looplijnen (zie ook sportnota ‘Een leven lang bewegen in Zeewolde’): ^ Sport en bewegen in iedere levensfase; ^ Sport en bewegen zonder beperkingen; ^ Sport en bewegen op eigen niveau; ^ Sport en bewegen bij vitale, ondernemende sportaanbieders; ^ Sport en bewegen in een omgeving die verleidt; ^ Sport en bewegen om van te genieten De rol die de gemeente hier wil innemen is een regisserende en ondersteunende i.p.v. een initiërende. De gemeente creëert hierbij de juiste randvoorwaarden en condities, waarna sportaanbieders (gezamenlijk) uitdagingen aangaan en kansen benutten. Daarnaast monitort de gemeente het resultaat van haar beleid via o.a. een sportparticipatie onderzoek. Omdat de organisatie van de sportwereld gekenmerkt wordt door zowel bestuurlijke als organisatorische vrijwilligers is het van belang dat - kijkend naar de ambities van Zeewolde - deze randvoorwaarden en condities goed worden ingevuld. Als dit niet het geval is, dan is het voor een gemiddelde sportverenigingen bijna onmogelijk om maatschappelijk ondernemend te worden. De uitvoerbaarheid van de sportvisie van Zeewolde wordt dan lastiger.

13

4.1 Zeewolde en (buiten-)sportaccommodaties De sportaccommodatie is voor een sportvereniging een van de belangrijkste randvoorwaarden om succesvol te kunnen zijn. De hoogte van het huurtarief, de kwaliteit en omvang van de accommodatie, de faciliteiten in de accommodatie, de commerciële mogelijkheden en de zeggenschap over de accommodatie zijn bepalend voor het succes van een vereniging. Zeewolde heeft vanaf 1991 het beleid gehad om sportpark De Horst te verzelfstandigen. Een legitieme gedachte om zelfwerkzaamheid, eigen verantwoordelijkheid en het (maatschappelijk) ondernemerschap van de grootste gebruikers van de sportvelden- de sportverenigingen - te stimuleren. Lagere kosten dan de gemeente voor het (klein) beheer en onderhoud en meer (exploitatie) inkomsten voor de verenigingen was het idee. Via de instrumenten erfpacht/koop uitgave en subsidieverstrekking heeft de gemeente grip gehouden op de publieke investeringen die in de accommodaties zijn gedaan. Ondanks de inzet van bovenstaande instrumenten blijft de uitbesteding van gemeentelijke faciliteiten en grond niet zonder risico’s.

Aan een vrijwillig sportbestuur wordt namelijk gevraagd of zij naast het werven en behouden van hun leden ook rekening willen houden met: ^ Toezicht op de accommodatie; ^ Klein beheer en onderhoud; ^ Renovaties; ^ Reserveringen voor groot beheer en onderhoud; ^ De exploitatie van de kantine; ^ Het kennisnemen en mogelijk toepassen van de nieuwste beheer en onderhoud ontwikkelingen; ^ Het thema duurzaamheid op alle accommodatieactiviteiten. Veel van bovenstaande punten zijn door professional soms al lastig bij te houden, laat staan voor vrijwilligers. Verzelfstandiging is daarom nooit geheel zonder risico’s omdat een sportbestuur niet altijd in staat is om dit allemaal te (blijven) overzien. Het is daarom ook niet geheel onverwacht/verwonderlijk dat zowel VV Zeewolde als HC Zeewolde met hun groot beheer en onderhoud (vervanging velden) financieel niet geheel uitkomen.

4.2 Nationaal beeld van verzelfstandiging In de jaren 80 en 90 van de vorige eeuw zijn er veel accommodaties verzelfstandigd en evenals in Zeewolde “in handen” gegeven van de sportverenigingen. Aanleiding was de kerntakendiscussie en bezuinigingsvraagstukken bij de verschillende gemeenten. Het beeld dat vanaf die periode tot nu toe is ontstaan, is dat een succesvolle verzelfstandiging erg afhankelijk is van: ^ De kwaliteit en kwantiteit van het bestuur en het betrokken vrijwilligerskader; ^ Duidelijke afspraken die van tevoren via een nulmeting zijn vastgelegd; ^ Een goede fysieke en financiële overdracht; ^ Regelmatige structurele overleggen tussen exploitant/beheerder en de eigenaar, de gemeente; ^ Een meerjarig investering en/of onderhoudsplan, geïndexeerd en rekening houdend met de laatste (duurzaamheid)ontwikkelingen;

14

^ ^

^

Scenario’s van ledengroei en/of ledenkrimp i.r.t. potentieel financieel draagvlak van een vereniging; Het - met behoud van de rol/taakverdeling - gezamenlijk optrekken van gemeente en sportverenigingen op het gebied van de inzet van sport(accommodaties) ten behoeve van maatschappelijke vraagstukken (duurzaamheid, sociaal domein, open sportparken, open sportclub etc.); Respect en vertrouwen d.m.v. transparantie zijn cruciaal.

Bovenstaande punten zijn niet allen geheel en/of gedeeltelijk goed ingevuld in de gemeente Zeewolde. Sommige van deze zaken waren ten tijde van de verzelfstandiging ook lastig in te schatten. Over afschrijvingen van de kunstgrasvelden was minder bekend dan tegenwoordig, duurzaamheid stond niet zo hoog op de agenda en over de groei van Zeewolde was men veel positiever. Daarnaast heeft de verzelfstandiging ook geleid tot een grotere afstand tussen de gemeente en de sportverenigingen. Aan de ene kant zelfstandig en zelfredzaam”, maar aan de andere kant erg afhankelijk van elkaar.

5. Concurrerende ontwikkelingen? In 2018 heeft de gemeente Zeewolde middelen beschikbaar gesteld voor de aanleg van een nieuwe moderne atletiekbaan. De raad heeft atletiek destijds benoemd als een van de basissporten voor de gemeente Zeewolde. Evenals Sportpark De Horst is met deze atletiekbaan een zeer mooie faciliteit voor de inwoners van Zeewolde tot stand gekomen. Het beheer, onderhoud en de exploitatie van deze faciliteit is in handen van de Atletiekvereniging Zeewolde, die hiervoor een aparte Stichting heeft opgericht, Stichting Kluunpark. Deze stichting is naast eigenaar ook belast met het beheer/onderhoud en de exploitatie van de atletiekbaan. Kijkend naar de omvang van de gemeente Zeewolde wordt het de komende jaren de vraag of hiermee een concurrerend en/of aanvullend aanbod is gerealiseerd. Zeewolde is namelijk met o.a. Sportpark De Horst, de atletiekbaan, een nieuw te realiseren zwembad en Sporthal Het Baken rijkelijk voorzien in sport- en beweegfaciliteiten. Voldoende keus voor de inwoners van Zeewolde! Echter, al deze faciliteiten moeten voor de desbetreffende vrijwillige organisaties wel te beheren en te exploiteren blijven. Afstemming en samenwerking tussen de verschillende eigenaren/exploitanten/beheerders zou hierbij kunnen helpen. Iets waar alle eigenaren/exploitanten/beheerders in ieder geval voor open staan.

De gemeente zou dit moeten willen faciliteren omdat deze sportfaciliteiten tenslotte allemaal gerealiseerd zijn met gemeenschapsgeld en met gemeentelijke subsidies nog steeds worden ondersteund.

6. Conclusies ^

^ ^

^

VV Zeewolde en HC Zeewolde hebben op de korte termijn (2-3 jaren) een probleem ten aanzien van groot beheer en onderhoud. De benodigde investeringen voor voetbal en hockey zijn hiervoor niet aanwezig; De Stichtingen hebben jaarlijks C30.000,- tekort (reeds enkele jaren aan de gang) om te kunnen sparen voor vervanging van de voetbal/korfbalvelden; HC Zeewolde heeft onvoldoende kunnen sparen voor de benodigde vervangingen van de velden, waardoor de vervanging niet zal voldoen aan de behoefte (waterveld); Dit ontstane probleem is niet geheel verwijtbaar richting de sportvereniging. Een (o.a. door de markt) verkeerd ingeschatte aflossingsperiode van kunstgrasvelden, terugloop van leden door achterblijvende demografische ontwikkelingen in Zeewolde, de maatschappelijke verduurzaming en een

15

^

^

^ ^ ^

“open sportparkbeleid” dat zorgt voor hogere kosten is hun gedeeltelijk aan te rekenen. Als “geprivatiseerde organisatie” hadden zij een aantal (maar niet alle) zaken kunnen zien aankomen, en de hun toegekende privatiseringsgelden hiervoor kunnen reserveren; Het niet oplossen van het groot beheer- en onderhoud probleem zal zorgen voor een fysieke achteruitgang van het sportpark. De staat van de velden verslechtert, waardoor velden door sportbonden worden afgekeurd. Resultaat zal een terugloop van leden bij verschillende verenigingen zijn. Het maatschappelijke rendement (gebruik van het sportpark door inwoners van Zeewolde) zal verder teruglopen. De verenigingen zullen het dan nog moeilijker krijgen. Een neerwaartse spiraal die niet past binnen de ambities van de gemeente Zeewolde; Over de exploitatie van het sportpark vindt tussen de verenigingen onderling weinig/tot geen overleg plaats. Er is weinig tot geen contact over programmering, promotie, evenementen etc. Mogelijk worden hier (gezamenlijke) kansen gemist; De exploitatie uitdagingen worden komende jaren mogelijk groter met de komst vernieuwde en nieuwe sportaccommodaties in Zeewolde; De sportverenigingen kunnen de uitdagingen m.b.t.

groot beheer en onderhoud niet (geheel) zelf oplossen; Sportpark De Horst - een sportpark waar verenigingen verantwoordelijk zijn voor het beheer, onderhoud en exploitatie - is niet uniek in de constateringen die in dit rapport zijn gemaakt. Er heerst een landelijk beeld dat sportverenigingen minder opgewassen zijn - financieel en bestuurlijk niet altijd robuust genoeg zijn - tegen lange termijn vraagstukken betreffende de sportaccommodaties.

7. Keuzemogelijkheden voor de sportverenigingen en de gemeente Zeewolde De gemeente Zeewolde en de sportaanbieders/de sportverenigingen staan rondom de situatie op Sportpark De Horst voor een gezamenlijke uitdaging. De sportverenigingen zijn door de verzelfstandiging verantwoordelijk voor hun eigen sportaccommodatie. Een situatie die met duidelijke afspraken is gerealiseerd. Echter, elke gemeente - zo ook Zeewolde - is gebaat bij goed draaiende sterke sportverenigingen. Zeker ook kijkend naar de sport- en beweegambities die de gemeente Zeewolde heeft. Sterke sportverenigingen die een rol kunnen spelen in het bedienen van zoveel mogelijk inwoners van Zeewolde. Daarnaast is geen gemeente gebaat bij investeringen die niet renderen. Vastgoed die met maatschappelijke middelen zijn gerealiseerd, dienen zo goed mogelijk te worden geëxploiteerd/te worden gebruikt. Vrijwilligersorganisaties hebben hierbij vaak een steuntje in de rug nodig. Zowel de sportverenigingen als de gemeente hebben hierin een verantwoordelijkheid. Zij kunnen beide keuzes maken om ervoor te zorgen dat Sportpark De Horst weer een stap vooruit kan. Onderstaand staan enkele mogelijkheden beschreven.

7.1 Wat kunnen verenigingen doen? De verenigingen hebben meerdere mogelijkheden die zij kunnen aftasten: ^ Bekijken welke investeringsmogelijkheden er wel zijn. Zo hebben enkele verenigingen gespaard, en kunnen dus geld inbrengen. Daarnaast hebben enkele verenigingen ook nog de mogelijkheid om meer

16

^

^

^

^

^

^

^

inkomsten te generen via contributies, fundraising acties en/of andere activiteiten. Samenwerking op beheer en onderhoud Op Sportpark De Horst wordt er nog geen integrale beheer- en onderhoudsplannen gemaakt. Hier kunnen mogelijk kosten worden bespaard. Samenwerking op exploitatie Op inkoop (horeca, vuilophaal, energie etc.) is mogelijk een kostenvoordeel te halen. Daarnaast is het mogelijk om te kijken naar een gezamenlijke programmering richting onderwijs, welzijn en zorg. Shared Service Centrum De Horst Het is op Sportpark De Horst heel goed mogelijk om vanuit een “shared servicecentrum” een aantal te zaken gezamenlijk op te pakken. Denk hierbij aan kader (cursussen), leden administratie, promotie, contributie inning etc. Fysieke afstemming Meerdere velden op Sportpark De Horst zijn onbenut (hockey, tennis, honkbal). De verenigingen zouden kunnen bekijken of hiervoor gezamenlijke oplossingen zijn. Dit o.a. in het kader van Open Sportparken en/of capaciteit beter benutten. Zijn er geen multifunctionele oplossingen? Kaderproblematiek gezamenlijk tackelen. Alle sportverenigingen/sportaanbieders hebben uitdagingen met hun kader. Het is mogelijk om dit gezamenlijk op te pakken, waardoor de pool aan vrijwilligers niet verder daalt, maar wellicht weer kan toenemen.

Gezamenlijk een strategische visie ontwikkelen De verenigingen zouden samen kunnen nadenken over de toekomst van Sportpark De Horst. Hierin zouden zij de gemeente van advies kunnen voorzien. Gezamenlijk de samenwerking met de gemeente opzoeken Nu heeft de gemeente (te) veel aanspreekpunten als het om de Sportpark De Horst gaat. Met het creëren van 1 aanspreekpunt - waarin iedereen zich vertegenwoordigd voelt - is het mogelijk om hierin een efficiëntie slag te slaan. Daarnaast zal deze gezamenlijke organisatie steviger staan, dan dat de individuele verenigingen zelfstandig doen.

7.2 Wat kan gemeente Zeewolde doen? De gemeente Zeewolde heeft meerdere mogelijkheden om de uitdagingen op Sportpark De Horst aan te pakken. Zo kan de gemeente: 1. Niets doen. Verantwoording van deze keuze Het beheer, onderhoud en de exploitatie van Sportpark De Horst is tenslotte uitbesteed aan de sportverenigingen en de daaraan gelieerde stichtingen. Hierover zijn (financiële) afspraken gemaakt, waardoor deze organisaties al geruime tijd weten dat ze op zichzelf zijn aangewezen.

Voorzien Resultaat Op korte termijn financieel positief voor de gemeente, maar qua maatschappelijk rendement slecht. Velden worden afgekeurd en/of gaan niet meer mee met de sportontwikkelingen. Verenigingen verliezen leden, waardoor het sportpark fysiek en sociaal verder achteruit zal gaan. Rol van de gemeente.

17

Beperkt. De betrokkenheid van de gemeente is hier conform huidige situatie. Risico Op de korte termijn geeft dit het minste (financiële) risico voor de gemeente. Voor de lange termijn mogelijk het grootste. Oplopende beheer- en onderhoudskosten zorgen er uiteindelijk voor dat men voor financiële ondersteuning bij de gemeente terecht zal komen. Dit geldt ook voor de verenigingen waar het animo om werkzaamheden te verrichten en/of leden te werven zal afnemen, omdat de accommodatie achteruit zal gaan.

18

2. Maatwerkoplossingen Verantwoording van deze keuze De vereniging en hun accommodaties worden gezien als zelfstandige maatschappelijk gearrangeerde (business) units. Deze worden apart benaderd en aparte afspraken mee gemaakt. Bijvoorbeeld: - Hockey over meerkosten waterveld; - Voetbal over herijking afschrijving kunstgrasvelden en daaraan gekoppelde financiering; - Honkbal over ondersteuning in kader en ledenwerving; - LTC over de vergunning voor een overdekte baan; - Tennis voor Padel en de overtollige twee banen.

Voorzien Resultaat Individuele organisaties die zelfstandig blijven opereren en elkaar (onbewust) beconcurreren. Op deze manier blijft er diversiteit in beleid(uitvoering) van de gemeente. Er is geen harmonisatie. Doordat de maatschappelijke sportuitdagingen best complex, maar in sommige opzichten ook kansrijk zijn, is het waarschijnlijk dat kansen (half) worden gemist en het maatschappelijk rendement (gebruik van de accommodatie) achterblijft t.o.v. de investering. Rol van de gemeente Redelijk beperkt. Wel groot t.a.v. de investering. De betrokkenheid hier is een financiële naast de huidige betrokkenheid. Risico’s De kans is groot dat de exploitatie achterblijft t.o.v. de investering. Alle organisaties blijven individueel werken aan hun opgave, terwijl er een bredere maatschappelijke opgave ligt. De exploitatie zal achterblijven, waardoor er op termijn wederom een uitdaging op dit sportpark zal ontstaan. Daarnaast past deze ziens- en werkwijze niet in het nieuwe sportbeleid van de gemeente Zeewolde. Hier wordt gestreefd naar samenwerking via een lokaal sportakkoord. 3. Geïntegreerde aanpak Verantwoording van deze keuze Het maatschappelijk rendement (het gebruik) van het sportpark is in het belang van de investeerder, de gemeente Zeewolde.

De gemeente zorgt voor de juiste randvoorwaarden zodat het beheer, het onderhoud en de exploitatie van Sportpark De Horst de komende jaren gedekt is. Er dient hier niet alleen gekeken te worden naar de financiële afspraken, maar ook naar het maatschappelijk rendement van het Sportpark. Samenwerking tussen verenigingen, een bredere kijk op de ontwikkelingen van Zeewolde, het verbeteren van de exploitatie d.m.v. een de inzet van sport en bewegen binnen het Sociaal Domein en samenwerking tussen verenigingen en de gemeente Zeewolde zijn hierbij de sleutelwoorden.

Voorzien Resultaat Een robuustere situatie rondom de exploitatie van het Sportpark omdat er betere randvoorwaarden voor de verenigingen worden gecreëerd. En daardoor een robuustere financiële situatie rondom het groot beheer en onderhoud van het sportpark.

19

Rol van de gemeente Intensief. Naast (gedeeltelijk) financier ook i.s.m. de verenigingen (op afstand) regisseur van een nieuwe exploitatie, beheer en onderhoudsaanpak van Sportpark De Horst. Nauw betrokken door regulier overleg. Risico Voor de korte termijn neemt de gemeente een risico omdat zij zich gaat bemoeien met de exploitatie van het Sportpark. Op de langere termijn wordt dit risico minder, omdat er voldoende rendement (maatschappelijk- en financieel) op het sportpark wordt gerealiseerd. De randvoorwaarden voor de verenigingen worden verbeterd zodat zij er sterker voorstaan als het om lange termijn vraagstukken gaat.

8. Aanbeveling Het is de gemeente Zeewolde aan te bevelen niet afzijdig te blijven als het gaat om de uitdagingen op Sportpark De Horst. Het afbreukrisico is hiervoor te groot. Echter, de gemeente heeft hierin niet alleen een verantwoordelijkheid. De verenigingen dienen hierin ook hun verantwoordelijkheid te nemen. Ook zij kunnen verschillende acties oppakken. Een gezamenlijke aanpak - bij voorkeur zo integraal mogelijk dient ervoor te zorgen dat de situatie op Sportpark de Horst voor de sportverenigingen en alle andere gebruikers toekomstgericht wordt ingevuld. Gelijke kansen waarin regels, subsidievoorwaarden en andere randvoorwaarden - daar waar mogelijk - worden gelijkgetrokken. Het is daarom aan te bevelen dat de gemeente Zeewolde zich verder verdiept in de situatie op Sportpark De Horst. Het opnieuw bekijken en mogelijk herijken van beheer, onderhoud en exploitatie afspraken zijn hierin mogelijke opties. De randvoorwaarden dienen zo te worden ingevuld dat de exploitatie van de sportverenigingen en sportaanbieders op Sportpark De Horst de komende jaren positief verloopt. Hierdoor blijft er een divers en kwalitatief goed sportaanbod bestaan voor de inwoners van Zeewolde. De verzelfstandiging van de sportaccommodaties heeft Zeewolde positieve ontwikkelingen gebracht. De verenigingen laten duidelijk ondernemer- en eigenaarschap zien.

Er zijn veel successen op beheer en onderhoud geboekt. Zo zijn er meerdere faciliteiten zelfstandig gerealiseerd. Echter, de grotere beheer- en onderhoudsvraagstukken blijken een lastigere opgave voor een vrijwilligersorganisatie. Hier is duidelijk (nog) ondersteuning nodig. Tevens moet er gewaakt worden voor een situatie waarin de verenigingen elkaar (onbewust) te veel beconcurreren, terwijl er zoveel voordeel uit een samenwerking kan worden gehaald. Het vergroten, borgen en delen van de aanwezige kennis, het bevorderen van samenwerken tussen verenigingen onderling en de verenigingen met de gemeente zijn belangrijke randvoorwaarden voor toekomstig succes. Ons voorstel is daarom om te kiezen voor een geïntegreerde aanpak, waarbij de sportverenigingen i.s.m. de gemeente Zeewolde een toekomstvisie met geïntegreerde businesscase voor Sportpark De Horst realiseren. In deze businesscase worden de investeringen, de programmering, de exploitatie (mogelijkheden) en beheer/onderhoud van het gehele sportpark in kaart gebracht. Het resultaat van deze businesscase moet zijn dat het Sportpark de komende 10 jaar zelfstandig vooruit kan. Hierbij rekening houdend met trends, ontwikkelingen en maatschappelijke (sport) behoeften.

20

Bijlagen: I. Benchmark contributiehoogte regio voetbalclubs II. Gespreksverslagen verenigingen

21

Bijlage I

Benchmark Contributie Voetbal

Leeftijden

Zeewolde

Start «8

C

132,00

C

^ 10

c c c c

156,00

C

161,00

216,00

C

190,00

260,00

c c

198,00

»10 < 13

>13<19 yl9

276,00

Ermelo C

238,00

c c c c

N ij kerk

Harderwijk -

131,00 170,00 191,00 240,00

c c c c c

77,20 179,20 209,60 301,60

Almere

Gemiddeld

Verschil met Zeewolde

C

-

C

189,00

C

75,00

C

130,00

t

131,33

C

0,67

c c c c

91,00

C

215,00

C

230,00

207,00

C

158,89

C

(2,89)

165,00

c c c

189,00

c c c

238,00

224,00

C

193,60

222,00

c c c c

237,00

c c

215,80

c c c

44,20

203,00 278,00

288,00

250,00 260,00

287,00

270,37

22,40

5,63

22

Bijlage II

Gespreksverslagen Verenigingen

23

Situatie Sportpark De Horst Stichtingen, Voetbal en Korfbal

Datum: Tijd: Locatie: Aanwezig:

Afwezig:

Dinsdag 19 november 19:30 - 21:30 VV Zeewolde Jan van Middelaar -

Penningmeester VV Zeewolde, Stichting Exploitatie en Stichting Beheer Sportvoorzieningen de Horst Ben Scharft Voorzitter a.i. KV Wolderwijd, secretaris Stichting Exploitatie. Ger Blom Bestuurslid facilitaire zaken VV Zeewolde Eelco Derks Adviseur Gemeente Zeewolde Jos Groot Koerkamp Voorzitter stichting Exploitatie en Stichting Beheer (op donderdag 14 november 1-1 mee gesproken)

Inleiding

Op dinsdag 19 november is er een bijeenkomst geweest met de besturen van Stichting Exploitatie Sportvoorzieningen De Horst, bestuur VV Zeewolde, KV Wolderwijd. In het verlengde hiervan was op 14 november al gesproken met Stichting Beheer Sportvoorzieningen De Horst, waarin de voetbalvereniging en de honk- en softbalvereniging zijn vertegenwoordigd. Onderwerp van het gesprek zijn de brieven en de gesprekken die de Stichtingen en de besturen met de gemeente hebben gevoerd over de financiële positie van de Stichting i.r.t. de situatie van de verenigingen en de fysieke staat van het sportpark. Tijdens dit gesprek is er uitgelegd wat de opdracht van Eelco Derks - van Derks&Gosen - is. Eelco onderzoekt of er een financieel probleem is, wat het probleem exact is en hoe dit tot stand is gekomen. Hierover geeft hij een advies aan de gemeente Zeewolde. Om te komen tot een advies is er tijdens deze bijeenkomst relevante informatie uitgewisseld. Korfbal en Voetbal

In het stichtingsbestuur van beide clubs zitten bestuursleden van voetbal en korfbal. Zij hebben situatie van beide clubs kort uiteengezet. Korfbal: KV Wolderwijd

Een kleine maar groeiende club met 110 leden (spelend 85). Sinds de realisatie van een nieuw eigen clubhuis (kantine) groeit de club goed. De club speelt zijn wedstrijden buiten op het multifunctionele veld en in de sporthal (winter). De contributie die de leden betalen is boven gemiddeld. Deze kan/wil het bestuur niet laten groeien, omdat de verwachting is dat de bondsafdracht de komende jaren flink gaat stijgen. Dit vanwege een nieuw afdrachtsmodel vanuit de KNKB.

24

De club speelt met 7 teams op een buitenveld. De norm van de KNKB is dat er maximaal 8 teams op 1 veld mogen. Bij 9 teams moet er op twee velden worden gespeeld. De korfbalclub verwacht over 3-5 jaar dat deze situatie zich gaat voordoen. Hierover is al een gesprek met de Stichting. De korfbalclub heeft geen eigen kleedkamer faciliteiten. Voetbal

Met zo'n 1100 leden (850 spelend) is de verenigingen een van de grootste verenigingen in Zeewolde. De club heeft zijn zaken goed voor elkaar. Een mooie familiekantine, voldoende velden (kunstgras en gras), goede kantine- en sponsoropbrengsten. De club geeft alleen wel aan dat ze vanwege de gekozen verzelfstandigingsconstructie veel moeten vragen (financieel en zelfwerkzaamheid) van de leden. Dit ziet zij, samen met de demografische ontwikkelingen van Zeewolde, gekoppeld met de maatschappelijke sporttrend (ongeorganiseerde sport groeit) als een gevaar voor de middellange termijn. Informatie

De Stichting heeft naast het aanleveren van alle relevante financiële overzichten antwoord gegeven op de onderstaande vragen. 1. Wat is de oorzaak van de ontstane situatie? En hoe groot en urgent is het probleem? De situatie is ontstaan door een aantal factoren: a. Te weinig tijd om te sparen

De Stichting heeft 3 kunstgrasvelden, waarvan: - 1 kunstgrasveld uit 2006 (toplaag vervangen in 2016); - 2 kunstgrasveld uit 2010 (veld 1 en een Multi Functioneel (MF) veld). De afschrijvingstermijn van een kunstgrasveld, (lees de termijn dat moet worden gespaard voor een vervangend kunstgrasveld) was ten tijde van de start en beginjaren onduidelijk. In de markt was hierover te weinig bekend. Kunstgras was in die tijd nog iets nieuws. Kunstgras moest wel minstens 20 jaar meegaan. Daarnaast zou kunstgras in de loop der jaren - was de verwachting - goedkoper worden met toenemende afname. Anno 2019 blijken deze verwachting en aannames niet te kloppen. Volgens de branchevereniging BSNC (Branchevereniging voor Sport en Cultuurtechniek) is de afschrijving van een veld 10-12 jaar. Bovendien is de kostprijs van een kunstgrasveld gestegen i.p.v. gedaald doordat de kwaliteits- en duurzaamheidseisen ook zijn toegenomen/gaan toenemen. De Stichting (exploitatie en beheer) hebben daardoor met terugwerkende kracht gekozen voor 10 jaar afschrijving van de toplaag en 25 jaar afschrijving onderlaag. Het MF Veld (samen met korfbal) heeft een afschrijving van 16 jaar. Om te sparen voor een nieuwe toplaag/ te betalen voor de afschrijving worden er door de Stichting Exploitatie hoge bedragen gebruiksvergoeding (huur) aan de gebruikers VV Zeewolde, KV Wolderwijd en RSG de Levant doorberekend.

Maar zelfs deze hoge vergoedingen zijn onvoldoende om volgens de afschrijvingstermijn

25

voldoende te sparen. De Stichting Exploitatie heeft een jaarlijks tekort/verlies van ca C 30.000, vooral veroorzaakt door de afschrijving. In 2016 is het eerste veld vervangen (dus na 10 jaar). Het hoofdveld (veld 1) zou eigenlijk in 2020 worden vervangen, maar heeft nu goedkeuring tot en met 2022 (12 jaar). De vervanging van een kunstgrasveld (toplaag) is dus veel eerder dan waar spaar technisch rekening mee is gehouden, en de kostprijs van vervanging is ook hoog/hoger. De verenigingen kunnen deze bedragen niet opbrengen. Ze betalen al een hoge bijdrage (in vergelijking met andere vergelijkbare clubs). (Voorbeeld: vervanging toplaag 2016 kostte 226.000 euro. Dit heeft de stichting achteraf in 10 jaar moeten sparen. Dat is 22.600 per jaar. Er zijn nog 2 kunstgrasvelden. Gezamenlijk komt dit op 75.000 euro per jaar. Daar komen nog verzekering, onderhoudskosten bij) b. Groeiverwachting van Zeewolde