05D1a Bijlage collegeadvies onderbouwing afvalstoffenheffing
Tekst van het document
Aan Burgemeester en Wethouders
Datum
Steller
Documentnummer
Afdeling
00500000442214
Beheer Openbare Ruimte
Doorkiesnummer
Communicatie
Portefeuillehouder
036 5229522
Nee
E.S.W. Bron
Kabinet
Brief bijgevoegd
Te volgen procedure
Nee
Nee
28 oktober 2025
Rubriek
Advies
Raadsvoorstel bijgevoegd
A
1
Nee
Advies Onderwerp Achtergrond en Advies inzake vaststelling tarieven Afvalstoffenheffing Beslispunten 1. In te stemmen met de vaststelling van de tarieven voor de afvalstoffenheffing zoals vastgelegd in de belastingverordeningen 2026.
Datum en Paraaf Afdelingshoofd
Paraaf
Paraaf voor gezien prim. Port. houder
Paraaf voor akkoord
Paraaf voor bespreking
29/10/20 25
A
1
1
1
B
2
2
2
C
3
3
3
4
4
4
5
5
5
Opmerkingen / vragen voor bespreking (evt. op achterzijde vermelden
Ambtelijke reactie (evt. op achterzijde vermelden)
2/7 Aan
Datum
Burgemeester en Wethouders
28 oktober 2025
Steller
Documentnummer
Doorkiesnummer
00500000442214
036 5229522
Inleiding De gemeente Zeewolde heeft in februari 2025 het nieuwe recycleplan vastgesteld. Binnen het nieuwe recycleplan is het volgende advies gegeven met betrekking tot de tarieven: - Het tarief wordt vanaf 2026 opgedeeld in een vast en een variabel deel: o Het vaste deel is voor iedereen gelijk. o Het variabele deel is afhankelijk van het aanbiedgedrag van de inwoners voor de afvalstroom restafval. Dit is de stroom die de kosten en de doelstellingen het meest beïnvloed. - De verhouding tussen het vaste deel van de afvalstoffenheffing en het variabele deel van de heffing is 80%-20%. - Er komt maatwerk voor doelgroepen in de vorm van een regeling voor mensen met medisch afval, mensen met kwijtschelding en mensen die helpen de openbare ruimte schoon te houden. De nieuwe tarievenopbouw vervangt de huidige tarievenopbouw van de afvalstoffenheffing die gebaseerd is op één- en meerpersoonshuishoudens. De belastingverordening is een vertaling van deze uitgangspunten. Tijdens de behandeling van de begroting werd duidelijk dat de eenpersoonshuishoudens niet of nauwelijks kunnen besparen. Hierdoor is de behoefte ontstaan aan een nadere onderbouwing van de mogelijke alternatieven op deze uitgangspunten.
Argumenten De afvalstoffenheffing is een doelbelasting die volledig kostendekkend is Kort gezegd betekent dit dat alle kosten en opbrengsten van de afvalstoffenheffing worden doorberekend in de heffing. De gemeente mag niet meer dan 100% kostendekkend begroten. Voor de gemeente Zeewolde is de afvalstoffenheffing voor 2026 als volgt begroot: Afvalstoffenheffing KOSTEN EXPLOITATIELASTEN
BATEN € 3.502.000,00
AFVALSTOFFENHEFFING
€ 3.903.000,00
OVERHEAD
€ 22.000,00
INKOMSTEN VERPACT
€ 150.000,00
KWIJTSCHELDINGEN BTW TOEREKENBAAR
€ 90.000,00
BTW VERLEGD
€ 190.000,00
€ 632.000,00 € 4.246.000,00
€ 4.243.000,00
Voor- en nadelen op de begroting in de realisatie worden verrekend met de egalisatievoorziening afval of, als dit niet mogelijk/wenselijk is, met de algemene reserve. Advies college: 28 oktober 2025
3/7 Aan
Datum
Burgemeester en Wethouders
28 oktober 2025
Steller
Documentnummer
Doorkiesnummer
00500000442214
036 5229522
De afvalstoffenheffing 2026 zonder tariefprikkel Door marktontwikkelingen en indexeringen stijgt de afvalstoffenheffing. Als we geen recycletarief invoeren zouden dit de tarieven in 2026 zijn: Eenpersoonshuishoudens: € 343,Meerpersoonshuishoudens: € 435,Eenpersoonshuishoudens kunnen met het recycle-tarief zo’n 13 keer per jaar een zak wegbrengen om op dit bedrag uit te komen. Hoewel de nieuwe regeling voor eenpersoonshuishoudens initieel nadeliger lijkt, zal dit systeem met tariefprikkel de komende jaren juist voordeliger worden naarmate de stijgende overheidsheffingen op de verbranding van restafval zwaarder gaan werken. Een- en meerpersoonstarieven in vergelijking De achtergrond van de verschillen tussen een- en meerpersoonshuishoudens zijn niet gebaseerd op inkomenspolitiek, maar op een verschil in aanbiedgedrag tussen een- en meerpersoonshuishoudens. Omdat we hierover geen betrouwbare meetgegevens hebben, is dit verschil altijd ingeschat. Voor de gemeente Zeewolde kwam dat verschil in 2025 neer op € 91,- per huishouden. Bij gemeenten die een tariefprikkel hebben ingevoerd blijkt dat het verschil in variabele heffing tussen een- en meerpersoonshuishoudens minder groot is dan het verschil van de huidige tarieven in Zeewolde. Gemiddeld zijn eenpersoonshuishoudens iets meer dan € 60,- goedkoper uit dan meerpersoonshuishoudens als er op aanbiedingen wordt afgerekend.
Het verschil in Zeewolde lijkt te groot in vergelijking met deze ervaringscijfers. De meerpersoonshuishoudens lijken in het verleden een deel van de kosten van de eenpersoonshuishoudens te hebben gedragen. De nieuwe afvalstoffenheffing is eerlijk In de nieuwe afvalstoffenheffing wordt uitgegaan van een vast deel dat gelijk is voor iedereen en een variabel deel dat wordt bepaald door het eigen aanbiedgedrag. De verwachting is dat deze prikkel op het aanbiedgedrag de hoeveelheid restafval zal laten dalen. Het nieuwe vastrecht tarief is op basis van de 80-20 verdeling vastgesteld op € 319,90. De gemeente heeft hiervoor gekozen om in de jaren dat we het individuele aanbiedgedrag nog niet goed kunnen voorspellen het risico op onderdekking zo klein mogelijk te laten zijn. De kosten voor het aanbieden van een afvalzak bedragen € 1,80. Advies college: 28 oktober 2025
4/7 Aan
Datum
Burgemeester en Wethouders
28 oktober 2025
Steller
Documentnummer
Doorkiesnummer
00500000442214
036 5229522
Het ligt in de lijn der verwachting dat eenpersoonshuishoudens minder vaak een afvalzak aanbieden dan meerpersoonshuishoudens. Bij een gemiddeld aanbiedgedrag van 48 zakken per jaar is de verwachting dat eenpersoonshuishouden waarschijnlijk tussen de 15 en de 25 zakken aanbieden en meerpersoonshuishoudens tussen de 52 en 58 zakken. Hiermee komt het gemiddelde verschil dichter in de buurt van de € 60,- te liggen die ook in de andere gemeenten te zien is. De tariefprikkel is noodzakelijk om de stijging van de afvalstoffenheffing te dempen die wordt veroorzaakt door de overheidsheffingen op restafval De overheid heft financiële prikkels op het verbranden van restafval om dit te verminderen. Deze prikkels zijn in het laatste jaar fors naar boven bijgesteld. Ze bestaan uit een verbrandingsbelasting die in 2028 een forse stijging kent, en de CO2 heffing op uitstoot, waarvan gemeenten in 2026 de eerste effecten merken. Voor de hoeveelheid restafval van de gemeente Zeewolde betekent dit het volgende: Ontwikkeling overheidsheffingen op restafval voor Zeewolde
zonder tariefprikkel
€600.000,00 €500.000,00 €400.000,00
met tariefprikkel
€300.000,00 €200.000,00 €100.000,00 €0,00
2025
2026
2027
zonder tariefprikkel
2028
2029
2030
met tariefprikkel
Zonder de afname in restafval volgt gemeente Zeewolde de blauwe lijn. Met de geprognosticeerde afname in restafval volgt de gemeente Zeewolde de rode lijn. Alternatief 1: het eenmalig compenseren van eenpersoonshuishoudens om te wennen aan het nieuwe systeem Dit is de optie die de minste impact heeft. In deze optie krijgen de inwoners van eenpersoonshuishoudens een eenmalige korting op het vastrecht in 2027 van € 25,-. De kosten voor deze maatregel bedragen € 67.175,- . Effectief komt dit neer op het aanbieden van bijna 14 zakken op kosten van de gemeente.
Advies college: 28 oktober 2025
5/7 Aan
Datum
Burgemeester en Wethouders
28 oktober 2025
Steller
Documentnummer
Doorkiesnummer
00500000442214
036 5229522
In deze optie is bewust gekozen voor het eenmalig uitkeren van een korting in 2027, omdat dit voor de eenpersoonshuishoudens het meest gunstige effect heeft. In 2026 betalen ze alleen het vastrecht (€ 319,90). Dit is lager dan het eenpersoonstarief in 2025. In 2027 gaan de inwoners voor het eerst een combinatie van vastrecht en variabel recht afrekenen. Dan kan de korting het meest effectief worden ingezet. Argumenten Argumenten voor een eenmalige korting Eenpersoonshuishoudens kunnen langzamer wennen aan een voor hun hogere afvalstoffenheffing Het is een eenmalige ingreep, met geen langdurige consequenties
Argumenten tegen een eenmalige korting In het verwachte aanbiedgedrag is geen basis voor het verschil in vastrecht tussen een- en meerpersoonshuishoudens De prikkel om restafval te verminderen wordt minder De kosten stijgen hiermee in 2027 eenmalig met € 67.175,-
Alternatief 2: het structureel verschil maken in het vastrecht tussen een- en meerpersoonshuishoudens In deze optie maakt de gemeente Zeewolde ook in de toekomst verschil in het vastrecht tussen een- en meerpersoonshuishoudens. Dit is een maatregel die geen basis heeft in het aanbiedgedrag of de kosten van de afvalstoffenheffing. Indien de gemeente hiervoor kiest, betekent dit dat de meerpersoonshuishoudens structureel extra gaan betalen om de korting die wordt verleend aan de eenpersoonshuishoudens te dekken. Argumenten voor een structureel verschil in vastrecht Door een korting op het vastrecht voor eenpersoonshuishoudens aan te bieden wordt de overstap naar een nieuw systeem politiek en sociaal aanvaardbaarder.
Argumenten tegen een verschil in vastrecht Er is geen grond voor een verschil in een- en meerpersoonshuishoudens. Een eenpersoonshuishouden kan veel afval produceren en een tweepersoonshuishouden nauwelijks. De focus verschuift van gedrag naar woonsituatie. Het verlagen van het vastrecht voor eenpersoonshuishoudens zwakt het effect van de prijsprikkel af. Administratief is het onderscheiden van twee vormen vastrecht in combinatie met recycletarief complex en bewerkelijk. Het leidt tot hogere beheerskosten.
Advies college: 28 oktober 2025
6/7 Aan
Datum
Burgemeester en Wethouders
28 oktober 2025
Steller
Documentnummer
Doorkiesnummer
00500000442214
036 5229522
Alternatief 3: het veranderen van de verhouding tussen vast en variabel In deze optie wordt de verhouding tussen vast en variabel veranderd, waardoor er een groter deel van de dekking uit het variabele deel moet komen. Het vaste deel van de heffing kan hierdoor omlaag. Deze optie is op dit moment zonder meet- en ervaringsgegevens in Zeewolde zeer risicovol. Bij een verhouding van 70-30 wordt het tarief van de aanbieding van een zak € 2,75 en het vastrecht komt terecht op ca € 280,Maar het dekkingsrisico van een verkeerd ingeschat aantal aanbiedingen stijgt ook fors. Voor iedere zak die gemiddeld minder wordt aangeboden loopt het dekkingstekort op tot ruim € 26.000,-. Zodra de gemeente na een paar jaar een beter inzicht heeft in het aanbiedgedrag van de inwoners kan voor deze optie wel worden gekozen. Argumenten voor het veranderen van de verhouding 80-20 Goed scheidingsgedrag wordt sterker beloond. Het wordt voor eenpersoonshuishoudens makkelijker om te besparen.
Argumenten tegen het veranderen van de verhouding 80-20 Omdat het aanbiedgedrag nog niet bekend is, brengt deze maatregel in het eerste jaar een dekkingsrisico met zich mee.
Kanttekeningen N.V.T. Financiële toelichting N.V.T. Aanpak/uitvoering N.V.T. Communicatie N.V.T. Overige ondersteunende diensten en OR N.V.T.
Advies college: 28 oktober 2025
7/7 Aan
Datum
Burgemeester en Wethouders
28 oktober 2025
Steller
Documentnummer
Doorkiesnummer
00500000442214
036 5229522
Bijlagen -
Advies college: 28 oktober 2025