Raadsvoorstel Zienswijze Ontwerpbegroting 2026 GR Spaarne Werkt

Raadsvoorstel

Onderwerp Ontwerpbegroting 2026 Participatiebedrijf Zuid-Kennemerland (Spaarne Werkt) Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2025/394665 Bluijs, G.J. 3.1. Werk WI Lunenburg, M. van 0619575388 mlunenburg@haarlem.nl Spaarne Werkt is het Participatiebedrijf in Zuid-Kennemerland voor de gemeenten Bloemendaal, Haarlem, Heemstede en Zandvoort. Spaarne Werkt biedt een veilige werkomgeving voor inwoners die niet of niet zonder begeleiding de stap naar een betaalde baan bij een reguliere werkgever kunnen maken. Het bestuur van Spaarne Werkt heeft op donderdag 17 april 2025 ingestemd met de ontwerpbegroting voor 2026. Het tekort op de drie programma’s samen is in 2026 begroot op € 1,7 miljoen. Dit tekort staat niet op zichzelf. Spaarne Werkt zit, net als vrijwel alle andere sociaal werkontwikkelbedrijven, in een transitie, omdat met de komst van de Participatiewet in 2015 de omvang van het werk en het aantal werksoorten te groot is voor het dalende aantal mensen uit de doelgroepen. Daarnaast is de financiering vanuit het Rijk voor de nieuwe doelgroep beschut werk niet toereikend. In het transitieplan 2025 – 2028 staat hoe Spaarne Werkt de komende jaren werksoorten afbouwt en wat hiervan de financiële en personele consequenties zijn. Dit plan is in maart 2025 met de raden gedeeld. Ondanks flinke besparingsmaatregelen blijft het tekort de komende jaren groot.

Dat is reden voor het bestuur om onderzoek te laten doen naar de (toekomstige) huisvesting, de mogelijkheden voor aangepaste scenario’s voor de activiteiten van Kleding en Kringloop en de positie van het Jongerenprogramma. In de ontwerpbegroting 2026 is nog geen rekening gehouden met de eventuele investeringen en/of besparingen die dit met zich meebrengt.

Behandelvoorstel voor commissie

De commissie wordt verzocht advies te geven aan de raad over het voorstel van het college in paragraaf 2 en over de wijze van agendering van het raadsstuk in de raadsvergadering.

Relevante eerdere besluiten

Ontwerpbegroting 2025 Participatiebedrijf Zuid-Kennemerland (Spaarne Werkt) (2024/624090) Rapport en koers voor een duurzame toekomst Spaarne Werkt (2023/2004423)

Kenmerk: 2025/394665

1/6

Transitieplan Participatiebedrijf Zuid-Kennemerland (Spaarne Werkt) (2025/214378) Besluit college d.d. 6 mei 2025

Het college van burgemeester en wethouders Besluit: 1. Het voorstel aan de raad vast te stellen. de secretaris,

Ontwerp-besluit raad d.d. ………. (wordt ingevuld door de griffie)

de burgemeester,

De raad der gemeente Zandvoort, Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, Besluit: 1. Als zienswijze naar voren te brengen bij het bestuur van het Participatiebedrijf Zuid-Kennemerland Spaarne Werkt dat de raad geen wensen of bedenkingen heeft bij de ontwerpbegroting 2026 van het Participatiebedrijf Zuid-Kennemerland Spaarne Werkt de griffier,

de voorzitter,

1. Aanleiding Het Participatiebedrijf Zuid-Kennemerland (Spaarne Werkt) voert in opdracht van de gemeenten Bloemendaal, Haarlem, Heemstede en Zandvoort de volgende vier taken uit: • Sociale werkvoorziening (Wet sociale werkvoorziening) • Nieuw beschut werk (Participatiewet) • Re-integratie voor werkzoekenden met een overbrugbare afstand tot de arbeidsmarkt en werkzoekenden met een arbeidsbeperking die in aanmerking komen voor een garantiebaan (Participatiewet) • Leerwerktrajecten voor jongeren met schooluitval zonder beroeps- of startkwalificatie (Wet voortijdig schoolverlaten en jongeren in kwetsbare posities).

Kenmerk: 2025/394665

2/6

Met de komst van de Participatiewet in 2015 is de beweging ingezet om zoveel mogelijk mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt bij reguliere werkgevers te plaatsen, bijvoorbeeld met inzet van loonkostensubsidie. Dat betekent ook dat er veel minder mensen beschikbaar zijn en komen om de omvang van het werkpakket dat Spaarne Werk aanbiedt, zoals schoonmaak of groen, te kunnen blijven doen. Net als veel andere werkontwikkelbedrijven zal Spaarne Werkt moeten transformeren om de bedrijfsvoering weer meer in evenwicht te brengen. Het bestuur heeft eind 2023 gekozen voor een duidelijke koers van de transitie, waarbij enerzijds wordt vastgehouden aan de bedoeling van de Participatiewet om zoveel mogelijk mensen bij reguliere werkgevers te plaatsen, maar waarbij er wel een infrastructuur in stand blijft die altijd een thuisbasis vormt voor mensen die de stap naar reguliere werkgevers niet (duurzaam) kunnen maken. Eind 2024 zijn de eerste stappen gezet voor de afbouw van de werksoorten Business Post, Parkeerbeheer en het Fietsdepot en het afstoten van restaurant De Ripper. In maart 2025 zijn de personele en financiële consequenties van deze koers verder vertaald in een transitieplan 2025 – 2028. Het transitieplan laat zien dat het tekort bij Spaarne Werkt ondanks besparingsmaatregelen de komende jaren groot blijft.

Het bestuur heeft daarom opdracht gegeven om in de zomer 2025 scenario’s te presenteren voor 1) huisvesting 2) Kleding en Kringloop en 3) het Jongerenprogramma. In de ontwerpbegroting is nog geen rekening gehouden met de uitkomsten. Het bestuur van Spaarne Werkt heeft op donderdag 17 april 2025 ingestemd met de ontwerpbegroting voor 2026. In lijn met artikel 18 van de gemeenschappelijke regeling Participatiebedrijf Zuid-Kennemerland worden de raden van de deelnemende gemeenten nu in de gelegenheid gesteld hun zienswijze over de ontwerpbegroting 2026 vóór 4 juli 2025 kenbaar te maken aan het bestuur van Spaarne Werkt. De begroting kan dan vóór 1 augustus 2025 door het bestuur worden vastgesteld en aan Gedeputeerde Staten van de provincie Noord-Holland worden gestuurd.

2. Beoogd resultaat De ontwerpbegroting 2026 Spaarne Werkt draagt bij aan de wettelijke taak om beschutte werkplekken aan te bieden. Binnen het programma Werk verwacht Spaarne Werkt in 2026 een beschutte werkplek te bieden aan 487 inwoners die vallen onder de voormalige Wsw en 150 met een indicatie nieuw beschut werk. Daarnaast wordt rekening gehouden met 55 tijdelijke plekken voor inwoners met een indicatie banenafspraak die de stap naar een reguliere werkgever (nog) niet kunnen maken. Binnen het programma Re-integratie worden naar verwachting tussen de 600 en 700 inwoners ondersteund in de stap naar een reguliere werkgever en worden 48 kwetsbare jongeren geholpen met een leerwerktraject.

Kenmerk: 2025/394665

3/6

3. Onderbouwing voorstel 1. Het bieden van beschutte werkplekken is een wettelijke taak Op grond van de Participatiewet (en de oude Wet sociale werkvoorziening) zijn gemeenten verplicht om mensen met een indicatie beschut werk een betaalde baan te bieden in een aangepaste omgeving. Door de beschutte werkplekken bij Spaarne Werkt kan de gemeente aan haar wettelijke verplichting voldoen. 2. De ontwerpbegroting 2026 is in lijn met het transitieplan 2025 – 2028 Spaarne Werkt zit – net als de meeste andere werkontwikkelbedrijven – in een transitie, waarbij de infrastructuur die gebaseerd was op de oude Wet sociale werkvoorziening wordt omgevormd naar een moderne, kleinere organisatie. Dit proces verloopt zorgvuldig en in een tempo dat rekening houdt met de doelgroep. In het transitieplan 2025 – 2028 zijn de personele en financiële consequenties zichtbaar gemaakt. Dit plan is in maart 2025 met de raden gedeeld. De ontwerpbegroting 2026 is in lijn met de prognose voor 2026 in het transitieplan. 3. Er is dekking voor het grootste deel van het tekort Het Zandvoortse deel in het begrote tekort over 2026 (ruim €1,7 miljoen) is ongeveer € 68.000. 3.1 Dekking tekort beschut werk in voorjaarsnota Een groot deel van dit tekort wordt veroorzaakt op het tekort op beschut werk. Al jaren blijkt dat de rijksmiddelen voor beschut werk ontoereikend zijn. Dat is een landelijk probleem.

Ondanks de besparingsmaatregelen die door Spaarne Werkt al zijn genomen, blijft er de komende jaren nog een tekort dat voor een groot deel wordt veroorzaakt door het tekort op beschut werk. De algemene reserve van Spaarne Werkt is ontoereikend om het volledige tekort over een langere periode op te vangen, zonder dat daarmee de door het bestuur bepaalde solvabiliteit van 30% in het geding komt. In de voorjaarsnota 2026 wordt voorgesteld om rekening te houden met het tekort voor beschut werk. Voor 2026 is daarvoor totaal € 37.000 euro gereserveerd. 3.2 Extra gelden van het rijk voor tijdelijke beschutte werkplekken Gemeenten ontvangen van het rijk € 3.600 per werkplek voor mensen die de stap naar de reguliere arbeidsmarkt (nog) niet kunnen maken (landelijk 10.000 plekken), de zogenaamde infrastructurele opslag die eind 2023 is toegezegd in het kader van de omvorming van werkontwikkelbedrijven. Voor de regio Zuid-Kennemerland gaat het om ongeveer 100 plekken voor mensen met een banenafspraak. Spaarne Werkt heeft 55 fte werkplekken opgenomen in de ontwerpbegroting 2026. Dat komt neer op bijna € 200.000, waarvan ongeveer € 8.000 voor Zandvoort. Deze gelden zijn niet meegenomen in de ontwerpbegroting 2026, maar kunnen alsnog ingezet worden als dekking van het tekort.

Kenmerk: 2025/394665

4/6

3.3 Voldoende stelknoppen om restant Zandvoortse deel in het tekort te financieren Van de € 68.000 is € 37.000 + € 8.000 = € 45.000 gedekt. Blijft over van het Zandvoortse aandeel een tekort van € 23.000. Dit tekort wordt nu niet gedekt omdat de uitkomsten van de vervolgonderzoeken uit het transitieplan (huisvesting, Kleding en Kringloop) en het Jongerenprogramma zeer waarschijnlijk ook invloed hebben op het resultaat over 2026. Ook speelt de toekomstige solvabiliteitsontwikkeling een rol in de wijze van financiering van het tekort. Belangrijkste is om de prikkel te houden om het tekort te minimaliseren. Daarnaast ontvangen gemeenten van het rijk transitiegelden. Voor 2026 voor de vier gemeenten samen € 350.000 euro. Die gelden zijn nu niet meegenomen in de begroting. Deze gelden kunnen mogelijk ingezet worden als blijkt dat er bijvoorbeeld voor huisvesting investeringen nodig zijn of formatie toch sneller afgeschaald wordt. 4. Risico’s en kanttekeningen 4.1. Risico’s 1. Tijdelijke werkplekken voor inwoners uit de doelgroep worden niet ingevuld In de ontwerpbegroting is rekening gehouden met 55 fte die tijdelijk in dienst komen van Spaarne Werkt omdat ze de stap naar de reguliere arbeidsmarkt (nog) niet kunnen maken. Dit zijn veelal mensen met een banenafspraak.

Dit is een belangrijke functie, omdat daarmee langer de tijd is om te kijken waar mensen het best tot hun recht komen. Met name voor de werksoort Kleding en Kringloop is dit een belangrijke functie. In de bezetting van deze werksoort is in de ontwerpbegroting rekening gehouden met 32 fte. Daarmee wordt voorkomen dat regulier moet worden ingehuurd. Dat betekent wel dat er continuïteit moet zijn in de instroom van inwoners voor wie deze tijdelijke plekken passend zijn. Om het risico te beperken zal bij de afbouw van werksoorten meer gestuurd worden op herplaatsing naar Kleding en Kringloop. 2. Landelijke taakstelling beschut werk is lager dan begroot Jaarlijks wordt door het rijk bepaald hoeveel beschutte werkplekken gemeenten minimaal moeten realiseren. Tot nu toe is de rijks financiering van de begeleidingskosten ook op deze aantallen gebaseerd. Dat betekent dat gemeenten niet meer krijgen dan het aantal plekken volgens die taakstelling. Landelijk wordt gesproken over een andere manier van financiering, waarbij meer recht wordt gedaan aan de daadwerkelijke realisatie. Op dit moment is daarover echter nog niets bekend. Wanneer de methodiek blijft zoals die nu is, betekent dat een financieel risico wanneer het aantal Zandvoorters met een indicatie beschut werk in 2026 hoger is dan de landelijke taakstelling.

Gemeenten zijn weliswaar niet verplicht om een beschutte werkplek aan te bieden boven de taakstelling, maar vanuit de doelgroep geredeneerd is dit een onwenselijke situatie. Overigens wordt altijd zorgvuldig gekeken naar het proces van aanvragen van de indicatie beschut werk en gezocht naar mogelijkheden voor ontwikkeling van inwoners met een indicatie beschut werk naar bijvoorbeeld een banenafspraakbaan.

Kenmerk: 2025/394665

5/6

3. Benodigde tempo van transitie is hoog In de ontwerpbegroting 2026 is rekening gehouden met afbouw van niet regeling gebonden personeel naar 99,8 fte. Ten opzichte van de bezetting eind 2024 (bijna 118 fte) betekent dat een forse krimp. Daarnaast drukken de overheadkosten flink op de resultaten van de afzonderlijke programma’s, terwijl er wel al rekening is gehouden met maatregelen om die terug te brengen. Wanneer deze maatregelen niet worden gerealiseerd, loopt de transitie achter op de begroting, terwijl het bestuur juist inzet op het terugbrengen van het tekort. 4. Compensatie via rijks-circulaires algemene uitkering gemeentefonds In de ontwerpbegroting 2026 is evenals voorgaande jaren als uitgangspunt genomen dat de hogere kosten vanwege indexering van de lonen voor de Wsw volledig worden gecompenseerd door de integratie-uitkering Participatie vanuit het gemeentefonds. Dit is een reële veronderstelling gezien de ervaringscijfers uit voorgaande jaren. Het is afwachten of de in deze ontwerpbegroting 2026 geraamde participatie-uitkering daadwerkelijk in de komende meicirculaire 2025 beschikbaar komt. Een eventueel lagere bijdrage bevat een risico voor de begroting. 5. Consequenties en uitvoering 5.1 Financiën Voor de financiële consequenties wordt verwezen naar paragraaf 3, punt 3. 5.2.

Communicatie De zienswijze van de raad over de ontwerpbegroting wordt zo spoedig mogelijk, vóór 4 juli 2025, aan het bestuur van Spaarne Werkt overgebracht. Het bestuur stelt vervolgens de begroting 2026 vast. Vóór 1 augustus 2025 wordt de begroting aangeleverd bij Gedeputeerde Staten van Noord-Holland. 5.3 Participatie De ontwerpbegroting 2026 is in lijn met het transitieplan 2025-2028. De Adviesraad van Zandvoort is op 14 maart 2025 tijdens een gezamenlijke informatiebijeenkomst met de Participatieraad (Haarlem) en Cliëntenraad (Heemstede/Bloemendaal) over dit plan geïnformeerd. 5.4 Juridisch Na zienswijze van de raden van de vier gemeenten kan de begroting vóór 1 augustus 2025 door het bestuur worden vastgesteld en aan Gedeputeerde Staten van de provincie Noord-Holland worden gestuurd. Daarmee is voldaan aan de wettelijke verplichting. 5.5 Planning De raden kunnen vóór 4 juli 2025 hun zienswijze aan het bestuur kenbaar maken. Het bestuur stelt vervolgens de begroting 2025 vast. Vóór 1 augustus 2026 wordt de begroting aangeleverd bij Gedeputeerde Staten van Noord-Holland. 6. Bijlagen Bijlage 1 Ontwerpbegroting 2026 Participatiebedrijf Zuid-Kennemerland (Spaarne Werkt)

Kenmerk: 2025/394665

6/6