Raadsvoorstel Zienswijze 9e wijziging GR Omgevingsdienst IJmond

Raadsvoorstel

Onderwerp Zienswijze op de voorgenomen 9e wijziging van de gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst IJmond Nummer 2026/7518 Portefeuillehouder Kloet, J. de Programma/beleidsveld 6.3. Openbare orde en veiligheid Afdeling VTH Auteur Linden, R. van der, Dool, van den W, en Buskop, R Telefoonnummer 06-39290040 of 06-42654923 Email rbuskop@haarlem.nl Op dit moment neemt de gemeente Zandvoort samen met dertien andere Kernboodschap gemeenten en de provincie deel aan de gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst IJmond (GR ODIJ). Om de GR ODIJ toekomstbestendig te maken, wordt de gemeenschappelijke regeling aangepast op de nieuwe situatie: een Omgevingsdienst die, ongeacht de keuze over het toekomstscenario, op de toekomst is voorbereid. De wijzigingsvoorstellen zijn zowel technisch als ook inhoudelijk van aard. De gewijzigde GR ODIJ treedt op 1 januari 2027 in werking.

Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten

Besluit college d.d. 20 januari 2026

Met dit raadsvoorstel wordt de raad in de gelegenheid gesteld om haar zienswijze te geven op de ontwerpregeling van de te wijzigen gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst IJmond (GR ODIJ). De commissie wordt verzocht advies te geven aan de raad over het voorstel van het college en over de wijze van agendering van het raadsstuk in de raadsvergadering. Toetreding tot de Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst IJmond, Raad van 18 april 2017 2017-01-001376 Toestemming tot vaststellen achtste wijziging Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst IJmond (2024/526197), Raad van 28 mei 2024 Het college van burgemeester en wethouders Besluit: 1. Het voorstel aan de raad vast te stellen. de secretaris,

Kenmerk: 2026/7518

de burgemeester,

1/6

Ontwerp-besluit raad d.d. ………. (wordt ingevuld door de griffie)

De raad der gemeente Zandvoort, Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, Besluit: 1. Als zienswijze naar voren te brengen dat de raad nog wensen en bedenkingen heeft bij het ontwerp van de gewijzigde ‘Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst IJmond’, namelijk: a. Dat de gemeente Zandvoort bij Hoofdstuk 3 Taken en bevoegdheden, in het bijzonder bij artikel 22, opmerkt dat zolang de lopende Dienstverleningsovereenkomst (DVO) voor de Wabo-taken niet is opgezegd, de inhoud van de huidige DVO leidend blijft. Dit betekent dat afspraken en verplichtingen zoals vastgelegd in de bestaande overeenkomst van kracht zijn totdat een formele beëindiging of wijziging plaatsvindt. b. Dat gemeente Zandvoort bij artikel 30 opmerkt dat behouden van een maximum voor de algemene reserve van €260.000,- wenselijk is. c. Dat in Hoofdstuk 5 Financiële bepalingen moet worden opgenomen dat een overschrijding van het vooraf afgesproken aantal uitvoeringsuren alleen kan plaatsvinden na een akkoord van de betreffende opdrachtgevende partij op een vooraf reeds geprognosticeerde overschrijding.

de griffier,

de voorzitter,

1. Aanleiding Afgelopen jaren hebben de deelnemers van de gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst IJmond (GR ODIJ) intensief gewerkt aan het op orde brengen van de basis. Het wijzigingsvoorstel van de GR ODIJ en de Kadernota 2027 vormen daarin een belangrijke mijlpaal. Raden en staten zijn op verschillende momenten via raadsbrieven en bijeenkomsten geïnformeerd. Door de GR wijziging en de Kadernota 2027 gelijktijdig aan te bieden, wil ODIJ de raden en staten in staat stellen om een zienswijze in te dienen op het wijzigingsvoorstel GR en wensen en bedenkingen kenbaar te maken. Daarmee rondt ODIJ samen met de huidige raad een proces van twee jaar af. De behoefte van het ODIJ bestuur om te komen tot een gewijzigde gemeenschappelijke regeling komt voort uit de constatering dat de afspraken in de huidige GR nogal uiteenlopend zijn wat niet langer voldoende is om te komen tot een robuuste en toekomstbestendige omgevingsdienst.

Kenmerk: 2026/7518

2/6

Wijzigingen in de gemeenschappelijke regeling en toestemming raad Een besluit tot het wijzigen van een gemeenschappelijke regeling wordt genomen door het bestuursorgaan of de bestuursorganen die de regeling is/zijn aangegaan. Op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) is bij een wijziging toestemming van de raad nodig. De raad krijgt gelegenheid haar zienswijze kenbaar te maken bij de voorgenomen wijziging van de gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst IJmond.

2. Beoogd resultaat Het tijdig aanpassen van de gemeenschappelijke regeling ODIJ in verband met het uniformeren van de afspraken met de deelnemers en het tijdig op orde brengen van de juridische basis.

3. Onderbouwing voorstel Wijzigingen in de GR ODIJ per 2027 Om de juridische basis en de governance op orde te brengen wordt de GR ODIJ op de volgende belangrijke punten gewijzigd: 1) Bestuursstructuur (hoofdstuk 2) a. Het Algemeen Bestuur (AB) wijzigt niet. De gemeente Zandvoort heeft één afgevaardigde. b. Het Dagelijks Bestuur (DB) bestaat uit vijf leden: de voorzitter en vier andere leden. Het DB bestaat tenminste uit één lid van elke regio. 2) Stemrecht (hoofdstuk 2) De gewogen stemverhouding per deelnemer wordt bepaald op basis van de totale jaarlijkse financiële bijdrage van de deelnemer aan de dienst: dat zijn zowel de verplichte taken als de facultatieve taken van de deelnemer als percentage van de totale begroting. 3) Van delegaat naar mandaat (hoofdstuk 3): Wijziging van het huidige hybride model van delegaat en mandaat in een regeling waarin alle deelnemers via mandaat participeren en de verantwoordelijkheid nemen. 4) Verplichte en facultatieve taken (hoofdstuk 3): GR ODIJ voert naast de voor de deelnemers verplichte taken desgewenst ook facultatieve taken uit. Voor aanpassing van deze dienstverlening is instemming van het algemeen bestuur nodig als het financiële effect meer dan 3% van de facultatieve taken van de betreffende deelnemer is.

5) Dienstverleningsovereenkomsten (hoofdstuk 3): Het takenpakket wordt in 2027 alleen nog op basis van de dienstverleningsovereenkomsten (DVO) door ODIJ uitgevoerd. Dit takenpakket bestaat uit de verplichte milieutaken en de niet verplichte facultatieve taken. 6) Financiële bepalingen (hoofdstuk 5): Het nieuwe financieringsmodel, dat per 2027 wordt ingevoerd, leidt tot een andere kostenverdeling en afspraken over de rapportageverplichtingen. 7) Technische wijzigingen Kleine correcties worden doorgevoerd, zodat de leesbaarheid wordt vergroot.

Kenmerk: 2026/7518

3/6

De raad heeft eerder ingestemd met de inhoudelijke wijziging op basis van de nieuwe Wet gemeenschappelijke regelingen en wijzigingen die voortkomen uit de Omgevingswet. Wijzigingen die bij wet al geregeld zijn, komen in het 9e wijzigingsvoorstel te vervallen. Wet gemeenschappelijke regelingen en betrokkenheid raad Het aanpassen van de GR is een bevoegdheid van het college. De Wgr versterkt de rol van gemeenteraden in GR-wijzigingen. De gemeenteraad kan binnen acht weken na ontvangst van de ontwerpregeling zijn zienswijze over de ontwerpregeling geven. De raad mag ook van de mogelijkheid tot het geven van zienswijzen afzien. Was-wordt lijst wijzigingsvoorstel Om het de raad te vergemakkelijken zijn zienwijze op bij het wijzigingsvoorstel mee te geven, is in bijlage 2 een zogenoemde ‘was-wordt tabel’ van de huidige en gewijzigde regeling opgenomen. Deze was wordt tabel is van opmerkingen voorzien (bijlage 3). Toelichting op voorgestelde zienswijze Het college van Zandvoort heeft een principebesluit genomen om de Wabo-taken op een nader te bepalen datum – doch op zijn vroegst per 1 januari 2027 – te harmoniseren binnen de ambtelijke organisatie van Haarlem. Gemeente Zandvoort wilt zich daarom niet committeren aan artikel 22 en de inhoud van de nieuwe DVO structuur.

Argument voor het behouden van een maximum voor de algemene reserve is dat zonder een plafond de reserve onnodig groot kan worden, wat leidt tot het oppotten van publieke middelen. Een duidelijk maximum draagt bij aan transparantie richting deelnemers.

4. Risico’s en kanttekeningen Afstemmen over overschrijden uren In Hoofdstuk 5 Financiële bepalingen moet worden opgenomen dat een overschrijding van het vooraf afgesproken aantal uitvoeringsuren alleen kan plaatsvinden na een akkoord van de betreffende opdrachtgevende partij op een vooraf reeds geprognosticeerde overschrijding. In de dienstverleningsovereenkomst worden de specifieke afspraken vastgelegd Met de deelnemers afzonderlijk wordt nog een dienstverleningsovereenkomst voor onbepaalde tijd afgesloten voor afspraken die betrekking hebben op de verplichte én de niet verplichte facultatieve taken waarvoor thans een bepaalde looptijd geldt. Gemeenten die veel facultatieve taken door ODIJ laten uitvoeren, verbinden zich nu dus voor langere tijd aan de ODIJ. Dit draagt bij aan een (financieel) toekomstbestendigere organisatie, want meer zekerheid over de dekking van de langlopende verplichtingen, maar niet aan het robuustheidscriterium1.

1

Interbestuurlijk is afgesproken dat alle omgevingsdiensten op 1 april 2026 robuust zijn. Dit is vastgelegd in de samenwerkingsafspraken versterking VTH-stelsel. Van ODIJ is nog niet aannemelijk dat zij op genoemde datum aan het omzetcriterium van 16,5 miljoen basismilieu- en plustaken kan voldoen. Kenmerk: 2026/7518

4/6

Zandvoort heeft een nog geldende dienstverleningsovereenkomst voor het Wabo-takenpakket met ODIJ afgesloten. Deze overeenkomst behelst facultatieve taken. De mate van invloed (stemrecht) op de strategie en bedrijfsvoering is gebaseerd op de gewogen stemverhouding Deelnemers die naast het basistakenpakket ook niet verplichte taken (zoals de bouwtaken) door ODIJ laten uitvoeren, krijgen door de nieuwe gewogen stemverhouding meer invloed. De stemverhouding is afhankelijk van de bijdrage door een gemeente aan de begroting van ODIJ. Rolscherpte opdrachtgever opdrachtnemerschap Het opdrachtgeversplatform (art.12) kan de onderlinge samenwerking tussen de deelnemers en de ODIJ bevorderen mits de focus ligt op de gemeenschappelijke milieutaken. De rolscherpte tussen de opdrachtgevers en ODIJ heeft consequenties voor die deelnemers die thans de beleid- en adviestaken bij ODIJ hebben neergelegd. Zij zullen het opdrachtgeverschap zelf moeten vormgeven, waaronder de advisering van de bestuurder en het maken van beleid, en kunnen door ODIJ financieel niet worden gecompenseerd op het moment dat zij deze taken terugkrijgen.

Met de zienswijze op het wijzigingsvoorstel rondt ODIJ met de huidige raad het proces af om de juridische en financiële basis op orde te krijgen De raad is afgelopen twee jaar betrokken geweest bij het ontwikkelprogramma van de GR ODIJ en heeft hieraan ook financieel bijgedragen. Daarom wil de GR ODIJ het wijzigingsvoorstel voor zienswijzen nog aan de raden en provinciale staten in de huidige samenstelling voorleggen. Het jaar 2026 geldt ook als overgangsjaar richting 2027. Dan zal de gewijzigde GR van kracht worden. Niet onbelangrijk is dat de minister in 2026 besluit over de robuustheid van de omgevingsdiensten en dus ook of de GR ODIJ nog zelfstandig kan blijven.

5. Consequenties en uitvoering Wat betekent de gewijzigde stemverhouding voor Zandvoort en het feit dat Haarlem, Beverwijk, Velsen en Heemskerk niet langer automatisch lid zijn van het dagelijks bestuur? Zandvoort krijgt vanwege haar bijdrage procentueel meer invloed op het algemeen bestuur dan dat zij nu heeft. Doordat de leden van het dagelijks bestuur per regio gekozen gaan worden, kan Zandvoort mogelijk meer invloed op belangrijke besluiten zoals het toekomstscenario van de ODIJ, de strategie en besluiten over de kerntaken, organisatie en de bedrijfsvoering krijgen. Wat zijn de gevolgen van de nieuwe dienstverleningsovereenkomsten? De nieuwe uniforme DVO structuur zal in de GR zijn verankerd inclusief verplichte looptijd en desintegratie-afspraken waaronder de verplichte winkelnering en hoge kosten bij een vroegtijdige uitstap. Ook is Zandvoort dan aan de ODIJ gebonden die nog moet besluiten wat zijn toekomst zal zijn en kan Zandvoort bij een mogelijke fusie zonder hoge kosten niet uittreden. Consequenties van niet tijdig robuust zijn Op basis van de huidige wet- en regelgeving is er een aantal mogelijkheden. Welke maatregel passend is voor de omgevingsdienst die niet voldoet aan de robuustheidscriteria op 1 april 2026, is Kenmerk: 2026/7518

5/6

volgens de minister afhankelijk van de situatie van de betreffende dienst. Daarbij opgemerkt dat langlopende afspraken voor de verplichte en niet-verplichte taken niet automatisch betekenen dat ODIJ robuuster of toekomstbestendiger is als het brede takenpakket niet aansluit bij andere omgevingsdiensten in de provincie of bijdragen aan het omzetcriterium voor de verplichte milieutaken. Uitvoering Nadat de raden en provinciale staten hun zienswijzen hebben kenbaar gemaakt, wordt de GR aangepast met inachtneming van de zienswijzen. Daarna worden de (nieuwe) raden en provinciale staten om hun toestemming gevraagd voor de gewijzigde regeling. Als onderdeel van het ontwikkelprogramma in 2026 worden de nieuwe uniforme dienstverleningsovereenkomst en de desintegratieregeling voorbereid en zal de financiële verordening nog moeten worden aangepast op de nieuwe afspraken. 6. Bijlagen 1. Wijzigingsvoorstel GR ODIJmond 2. Wijzigingsvoorstel GR ODIJmond – was wordt tabel 3. Opmerkingen bij de was wordt tabel

Kenmerk: 2026/7518

6/6