Raadsstuk voorstel Aanpak strand 2023

Raadsstuk

Onderwerp Voorstel Aanpak strand 2023 Nummer 2022/1771834 Portefeuillehouder Hendriks, M. Programma/beleidsveld 5.1 Openbare ruimte en mobiliteit Afdeling PG/ BBOR Auteurs E. Otten en E. Ploeger Telefoonnummer 023-5113504 Email eotten@haarlem.nl / eploeger@haarlem.nl Kernboodschap De huidige jaarlijkse zwerfafvalvergoeding voor Zandvoort van € 19.648, - is per 2023 komen te vervallen. Met deze vergoeding van Nedvang is de afgelopen jaren de pilot afvaleilanden bij strandgangen en inzet van cleanteams, educatie op basisscholen en inzet op participatie voor een schone leefomgeving betaald. De nieuwe landelijke vergoeding bestaat vanaf 2023 uit 2 delen: een vergoeding voor het opruimen van de Single Use Plastics (SUP) en een vergoeding voor de prullenbakken van € 0,76 per inwoner in 2023. Deze vergoeding is vrij besteedbaar voor maatregelen die gericht zijn op het voorkomen en opruimen van zwerfafval. Naar verwachting zullen de 2 delen samen ongeveer € 20.000, - per jaar bedragen. Eind 2024 wordt de nieuwe zwerfafval vergoeding over 2023 met terugwerkende kracht aan de gemeenten uitgekeerd. Voor de overbrugging van 2023 en 2024 is budget nodig voor het bekostigen van de activiteiten die voor Zandvoort worden opgezet en zullen voldoen aan de hieraan gestelde voorwaarden.

Dit budget wordt onderbouwd met een uitvoeringsplan Strand 2023 – 2025 waarmee invulling wordt gegeven aan onderdeel 4.9 van het coalitieprogramma ‘een schoon strand is een aantrekkelijk strand’ Het regulier schoonmaken en -houden van het strand ligt bij Spaarnelanden en is met de dienstverleningsovereenkomst (DVO) geborgd. Het tijdelijk wegvallen van de vergoeding heeft dus geen consequenties voor de reguliere activiteiten zoals het verwijderen van zwerfafval met de Beach cleaner of het verwijderen van drijfafval uit zee. Het heeft wel consequenties voor de extra activiteiten en maatregelen die normaal betaald worden uit de vergoeding. Voorgesteld wordt deze met een overbruggingsbudget te financieren.

Kenmerk: 2022/1771834

1/6

Behandelvoorstel voor commissie

De raadscommissie wordt verzocht advies te geven aan de raad over het voorstel van het college in paragraaf 2 en over de wijze van agendering van het raadsstuk in de raadsvergadering.

Relevante eerdere besluiten Besluit College d.d. 14 maart 2023

N.v.t. Het college van burgemeester en wethouders Besluit: 1. Het voorstel aan de raad vast te stellen Het college besluit voorts: 1. De raadsinformatiebrief vast te stellen. de secretaris,

Besluit Raad d.d. ……….

de burgemeester,

De raad der gemeente Zandvoort, Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, Besluit: 1. Akkoord te gaan met het schrijven van een ‘Uitvoeringsplan schoon Strand 2023 – 2025’ 2. Voor de jaren 2023 en 2024 een bedrag van € 20.000 per jaar beschikbaar te stellen voor de continuering van maatregelen die voorheen betaald werden uit de zwerfafvalvergoeding; 3. Voor 2023 eenmalig een bedrag van € 10.000 beschikbaar te stellen voor continuering van de inzet van de afvaleilanden; 4. Structureel een bedrag van € 15.000 per jaar beschikbaar te stellen voor het uitvoeren van aanvullende maatregelen die buiten de reguliere reinigingswerkzaamheden vallen; 5. Dit besluit te verwerken in de Voorjaarsnota 2023. de griffier,

de voorzitter,

Kenmerk: 2022/1771834

2/6

1. Inleiding De zwerfafvalvergoeding is gestopt per 2023 en het budget uit het Corona herstelfonds is niet langer inzetbaar. De nieuwe vergoeding bestaat uit twee delen en overstijgen naar verwachting samen de oude vergoeding, maar wordt pas achteraf (eind 2024) uitgekeerd. Zandvoort heeft eind 2022 deelgenomen aan een onderzoek van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (I&W) onder 75 gebiedsbeheerders waaronder provincies, gemeenten en Staatsbosbeheer naar de werkelijke kosten voor het opruimen van zwerfafval. Staatssecretaris Vivianne Heijnen stelt voor het opruimen van Single-Use Plastic (SUP) producten waar producenten vanaf 2023 verantwoordelijk voor zijn, een nieuwe vergoeding vast. De hoogte van de SUP vergoeding voor het jaar 2023 wordt 1 juni 2024 gepubliceerd en vóór 1 november 2024 aan gemeenten uitgekeerd. In het tweede kwartaal van 2023 wordt een proefberekening gemaakt, zodat gemeenten een indicatie krijgen van wat zij gaan ontvangen. De SUP-vergoeding komt boven op de vergoeding voor prullenbakken van € 0,76 per inwoner in 2023 (zie link).

De vergoeding voor prullenbakken vindt haar grondslag in het Besluit verpakkingen en wordt niet door de staatssecretaris, maar in het Platvorm Keten Optimalisatie (PKO) vastgesteld door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), ondersteund door de Nederlandse Vereniging van Reinigingsdiensten (NVRD) en het Afvalfonds. De SUP- en prullenbakken-vergoeding samen vervangen de zwerfafvalvergoeding die gemeenten de afgelopen tien jaar ontvingen. De zwerfafvalvergoeding kwam voort uit de Raamovereenkomst Verpakkingen, welke eind 2022 eindigde. Met het vaststellen van de begroting is aangenomen dat de vergoeding ook in 2023 nog beschikbaar was. 2023 en 2024 worden gezien als een overbruggingsjaar. Zodra in het tweede kwartaal van 2023 bekend is op welk bedrag Zandvoort kan rekenen kan hier een invulling aan gegeven worden. Komende jaren groeit Zandvoort. Uitgangspunt is dat meer inwoners en meer bezoekers ook meer (zwerf)afval veroorzaken. Om Zandvoort op hetzelfde niveau schoon te houden is komende jaren meer inzet nodig. Om betere resultaten op korte termijn te realiseren is budget nodig. Uit de evaluatie (zie bijlage RIB Evaluatie pilot gescheiden afvalinzameling op het strand Zandvoort) komt naar voren dat de pilot niet representatief is om een juiste conclusie te trekken over de effectiviteit van de cleanteams en de afvaleilanden.

Om effectief gedrag te veranderen van de stijgende aantallen strandgasten en invulling te geven aan de ambitie van de coalitie is een aanvullend pakket aan maatregelen nodig. Hiervoor stelt het college voor een kort en bondig uitvoeringsplan Strand, waarbij de rol van de strandpachters nadrukkelijk aan de orde komt, op te zetten met een bijbehorende begroting.

Kenmerk: 2022/1771834

3/6

2. Voorstel aan de raad Het college stelt de raad voor: 1. Akkoord te gaan met het schrijven van een ‘Uitvoeringsplan schoon Strand 2023 – 2025’ 2. Voor de jaren 2023 en 2024 een bedrag van € 20.000 per jaar beschikbaar te stellen voor de continuering van maatregelen die voorheen betaald werden uit de zwerfafvalvergoeding; 3. Voor 2023 eenmalig een bedrag van € 10.000 beschikbaar te stellen voor continuering van de inzet van de afvaleilanden; 4. Structureel een bedrag van € 15.000 per jaar beschikbaar te stellen voor het uitvoeren van aanvullende maatregelen die buiten de reguliere reinigingswerkzaamheden vallen; 5. Het college te verzoeken voornoemde budgetten op te nemen in de Voorjaarsnota 2023 en te voorzien van een financiële dekking. 3. Beoogd resultaat Het huidige niveau van schoonmaken en -houden handhaven en waar het kan verbeteren door maatregelen in te zetten voor het verminderen en voorkomen van (zwerf)afval. Samen met Spaarnelanden, Natuur- en Milieueducatie (NME), participanten en stakeholders de inzet intensiveren voor het verhogen van bewustwording bij strandgasten en ondernemers over zwerfafval en het scheiden van afval tot grondstoffen voor hergebruik. 4. Argumenten 4.1 Wat zijn voorwaarden voor de Zwerfafvalvergoeding. Jaarlijks dient een plan ingediend te worden voor de verantwoording voor de zwerfafvalvergoeding.

Onderdelen waren tot 2023 educatie op basisscholen, de afvaleilanden en het faciliteren van participatie voor een schonere leefomgeving. Het uitvoeringsplan schoon strand geeft hier vanaf 2023 invulling aan. 4.2 Waarom is extra budget nodig voor een uitvoeringsplan Schoon Strand 2023 -2025 Visie en invulling Op basis van beschikbaar budget wordt een uitvoeringsprogramma met maatregelen opgesteld die bijdragen aan het schoner en duurzamer maken en houden van het strand. Onderdeel van dit plan is een passende begroting. Om in 2023 daadkrachtig in te zetten op een schoner strand wordt de aandacht primair gericht op een uitvoeringsplan voor de periode 2023 – 2025. Benodigde werkzaamheden uitvoeringsplan Schoon Strand (punt 4.9 coalitieakkoord) : 1. Evaluatie huidige aanpak 2. Opstellen uitvoeringsplan Schoon Strand 2023-2025 3. Uitvoering plan 4. Evaluatie Dit vraagt om: • Extra capaciteit

Kenmerk: 2022/1771834

4/6

Het uitvoeringsplan schrijven gericht op het WIE en HOE wordt uitgevoerd door gemeente Zandvoort. Spaarnelanden is als uitvoerder betrokken. Naast capaciteit vanuit Beleid en Beheer voor het schrijven van het uitvoeringsplan dienen maatregelen en acties te worden uitgevoerd die buiten de reguliere reinigingswerkzaamheden vallen. Hiervoor is projectbudget nodig en waarschijnlijk ook exploitatiebudget. De (politieke) ambitie bepaalt de hoogte van het benodigde budget en keuze voor uitbreiding naar een beleidsplan voor het strand of geheel Zandvoort voor een verheldering op het WAT en WAAROM. •

Financiën

Benodigd budget

2023

2024

2025

2026

15.000

N.t.b.

N.t.b.

N.t.b.

• Betrokkenheid gemeenteraad De raad wordt met een informatienota op de hoogte gesteld van het uitvoeringsplan en de evaluatie. • Welke maatregelen worden uitgewerkt in het uitvoeringsplan Zwerfvuilbrigades, preventie, participatie en educatie, gedragsverandering, herbruikbare verpakkingen, het terugdringen van peukenafval en scheiden van afval met afvalbakken zijn mogelijkheden die we (meer) willen inzetten en benadrukken. Bewustwording en informeren van de volgende (rookvrije) generatie inwoners en strandbezoekers helpt scheidingsgedrag en hiermee het terugwinnen van grondstoffen voor hergebruik te vergroten. De samenwerking wordt versterkt met Spaarnelanden, team duurzaamheid en de ondernemers van Zandvoort. 4.3 Continuering inzet afvaleilanden is zinvol omdat het zichtbare en meetbare resultaten oplevert Om het strandseizoen 2023 te overbruggen stelt het college voor om in 2023 de inzet van de afvaleilanden te continueren. De eilanden dragen naar verwachting bij aan het terugdringen van de hoeveelheid restafval door de mogelijkheden van afvalscheiding. Hoe hoog de bijdrage is wordt door Spaarnelanden gemeten. Samenwerking met de strandtenten ligt door het wegvallen van de Covid19 beperkingen weer meer voor de hand.

Een alternatief waarbij alleen de strandtenten geheel verantwoordelijk zijn voor de inzameling en Zandvoort alleen de voorzieningen levert, wordt meegewogen in het voorstel voor het wel of niet continueren van de inzet na 2023. Vanuit de gemeente wordt meer aandacht gegeven om de effectiviteit van maatregelen uit de DVO samen met Spaarnelanden te vergroten. De DVO met Spaarnelanden borgt het huidige niveau van schoonhouden van het strand. Dit is inclusief 25 incidentele (dus niet geplande) schoonmaakrondes, inzet van de Beach cleaner en de jaarrond beschikbaarheid en ledigingen van rolemmers. 4.4 Heroverweging van inzet Cleanteams is noodzakelijk De effectiviteit van de Cleanteams is op basis van de rapportage van de inzet in 2022 onvoldoende aanleiding om vervangend budget vanuit het Corona herstelfonds aan te vragen om de inzet te

Kenmerk: 2022/1771834

5/6

continueren. Eerst wordt onderzocht of dit vanuit het duurzaamheidsbudget gefinancierd kan worden. Voorwaarde is een betere monitoring en rapportage van resultaat en inzet. Met Spaarnelanden bespreken we tegelijkertijd maatregelen die de bewustwording en het schoner krijgen en houden van het strand kunnen bevorderen. De inzet van de cleanteams vanuit Spaarnelanden is hier onderdeel van. 5. Risico’s en kanttekeningen De huidige vergoedingsregeling van € 20.000 is gestopt. Medio 2024 is de hoogte en de voorwaarden van de nieuwe regeling bekend en wordt eind 2024 minimaal € 12.000, - per jaar met terugwerkende kracht vanaf 2023 uitgekeerd aan gemeente Zandvoort. De kans dat niet wordt uitgekeerd wordt als klein ingeschat. Voor 2023 en 2024 is daarom een overbrugging nodig van € 20.000, -. Het betreft voor beide jaren incidenteel geld ter overbrugging van de periode waarin geen vergoeding wordt ontvangen. Financieel wordt het continueren van de maatregelen voorgelegd in de Voorjaarsnota 2024. Door de overbrugging budgetneutraal te begroten met de te verwachten baten eind 2024 is het risico klein. Om de inzet van de afvaleilanden in 2023 te continueren is een aanvullend budget nodig van € 10000,-.

De raming komt voort uit de RIB Evaluatie pilot gescheiden afvalinzameling op het strand Zandvoort waarbij de kosten van 17.500, - zijn verminderd met de bijdrage van € 7.500, - uit de vergoedingsregeling. De overbrugging voor het continueren van de afvaleilanden in 2023 is nodig voor de start van het strandseizoen. 6. Uitvoering Bij akkoord van de raad op de besluitpunten wordt met Spaarnelanden de inzet op educatie en participatie voortgezet en geïntensiveerd. Hierbij ligt aandacht voor aansluiting op de brede opgaves voor onder andere klimaatverandering, duurzaamheid, economie en toerisme voor de hand. In de voorjaarsnota wordt het voorstel gedaan om geld vrij te maken voor de uitvoering van andere voor 2023 voor te stellen maatregelen waaronder het uitvoeringsplan Strand 2023 - 2025. De huidige en toekomstige bevindingen uit de evaluatie en effectiviteitsmonitor worden meegenomen in het uitvoeringsplan om het strand schoner en veiliger te maken. Ook zal contact worden gezocht met de pachters over het plaatsen van de twee afvaleilanden. Daarnaast is regelmatig overleg met Spaarnelanden om binnen de huidige contractafspraken en dit besluit verbeteringen door te voeren. 7. Bijlagen Bijlage 1 - Zwerfafvalrapport Zandvoort Nulmeting april2022 Bijlage 2 - Rapport effectiviteitsmeting FINAL 24082022 Bijlage 3 - Cleanteams evaluatie 2022 en raming 2023

Kenmerk: 2022/1771834

6/6