Raadsstuk - Reactie Regionale Bereikbaarheidsvisie

Raadsstuk

Onderwerp Reactie gevraagd over Regionale Bereikbaarheidsvisie Zuid-Kennemerland 2020-2050 Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2021/0034733 E. Verheij-de Haas 5.1 Mobiliteit en Parkeren BBOR D. Colijn 06-18294956 dcolijn@haarlem.nl De Bereikbaarheidsvisie Zuid-Kennemerland 2020-2050 is een toekomstvisie op hoofdlijnen, van de in een Gemeenschappelijke Regeling (GR) samenwerkende gemeenten Bloemendaal, Haarlem, Heemstede en Zandvoort. In de visie wordt de samenhang van verschillende omgevingsfactoren en opgaven benadrukt. Ook geeft de visie een doorkijk naar de oplossingsrichtingen en een globale tijdlijn als opmaat naar een nieuw uitvoeringsplan voor de komende jaren. Belang en effect van de voorgestelde oplossingsrichtingen zijn onderbouwd aan de hand van groeiscenario’s en keuzes in ‘Wat voor regio wil je zijn?’. Deze visie is tot stand gekomen in samenwerking met externe en interne adviseurs. De bereikbaarheidsvisie stelt regio Zuid-Kennemerland (ZKL) in staat, zich duidelijk te profileren bij andere overheden (provincie, Rijk), samenwerkingsverbanden (MRA) en stakeholders (vervoerbedrijven, maatschappelijke organisaties en bedrijfsleven) én haar positie in de samenwerking met de belangrijke partners te versterken. Met een gezamenlijke visie en in beginsel haalbare ambities, staan wij als regio sterker, zeker als we nauw samenwerken met de regio IJmond en Haarlemmermeer.

Wij tonen hiermee dat we als regio over de eigen grens kijken en gezamenlijk kunnen bijdragen aan de financiering van grotere projecten, zoals recent de Spoorse Maatregelen Amsterdam - Zandvoort .

Behandelvoorstel voor commissie

Relevante eerdere besluiten

Onlangs heeft het bestuur van de GR verzocht om een korte en duidelijke reactie vanuit onze gemeente te geven, toegespitst op de vraag waar precies inhoudelijk het voorbehoud op de visie ligt. In dit voorstel vraagt het college aan uw raad de belangrijkste voorbehouden op de concept-bereikbaarheidsvisie te beschrijven. De commissie wordt verzocht advies te geven aan de raad over de voorgestelde reactie van het college op de Bereikbaarheidsvisie Zuid-Kennemerland 2020-2050 en over de wijze van agendering van het raadsstuk in de raadsvergadering. De bereikbaarheidsvisie van Regio Zuid-Kennemerland 2011 Gemeenschappelijke regeling en mobiliteitsfonds 2013 Jaarplan 2021 van de GR Regionale Bereikbaarheid Zuid-Kennemerland

Besluit College d.d. 16 februari 2021

1. Het college stelt het voorstel aan de raad vast. de secretaris,

Besluit Raad d.d. ………. (wordt ingevuld door de griffie)

de burgemeester,

De raad der gemeente Zandvoort, Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, besluit:

Het college stelt uw raad voor: 1. De volgende reactie op de Bereikbaarheidsvisie Zuid Kennemerland 2020-2050 over te brengen aan het bestuur van de GR Bereikbaarheid ZuidKennemerland: - Een andere duiding van de omgekeerde piramide. Benadrukt wordt dat alle verkeersmodaliteiten van groot belang zijn om de bereikbaarheid van de regio optimaal te houden. Vervangen van de term ‘autoluwe kustzone’ door ‘bereikbare kust’ en aanpassen van de bijbehorende tekstpassage; zodanig dat duidelijk is dat alle verkeersmodaliteiten benut moeten worden om de regio en daarmee de kustzone goed bereikbaar te houden. - Aansluiting Zeeweg-Randweg Het al lang bestaande voornemen voor een volwaardige verkeerskundige verkenning naar deze aansluiting moet dit jaar starten. 2. De portefeuillehouder op te dragen de onder 1. genoemde reactie in te brengen bij het stuurgroep-overleg Regionale Bereikbaarheid ZuidKennemerland, met het verzoek om de definitieve versie van de Regionale Bereikbaarheidsvisie ZKL 2020-2050 overeenkomstig aan te passen.

de griffier,

de voorzitter,

2

1. Inleiding Om de regionale bereikbaarheid van Zuid-Kennemerland te verbeteren, werken Haarlem, Zandvoort, Heemstede en Bloemendaal sinds 2011 samen vanuit de visie ‘ZuidKennemerland, bereikbaar door samenwerking’. In 2013 is hier een gezamenlijk spaarfonds (het Mobiliteitsfonds) aan toegevoegd. De werkwijze en verantwoording zijn vastgelegd in een Gemeenschappelijke Regeling (GR). Door goed overleg binnen een stuurgroep, waarin de wethouders mobiliteit van de vier gemeenten zitting hebben, en gezamenlijk sparen voor cofinanciering van infrastructurele projecten, is een basis gelegd voor samenwerking; zowel binnen Zuid-Kennemerland, als met onze partners en stakeholders. De nu voorliggende Bereikbaarheidsvisie Zuid-Kennemerland (bijlage 1) is een actualisatie van de vigerende Bereikbaarheidsvisie uit 2011. Hierin zijn de opbouw en aanpak ten opzichte van de bestaande visie gewijzigd. De belangrijkste aanvullingen en vernieuwingen ten opzichte van de bestaande visie zijn: -

-

een integrale analyse van de opgaven waar de regio voor staat (woningbouw, klimaat, energie, landschap, recreatie en economie); een strategische positionering van de regio ten opzichte van de omliggende regio’s; het versterken van de governance als instrument voor positionering en om onze belangen te behartigen; het beter inspelen op sociaaleconomische en demografische ontwikkelingen (woonwerk, pendel, vergrijzing en recreatieverkeer) die toekomstige mobiliteitspatronen gaan beïnvloeden; een programmatische opbouw per vervoersmodaliteit met planhorizon tot 2050 (fiets, auto, openbaar vervoer en verkeersmanagement); een heldere keuze in prioritaire programma’s voor nieuwe maatregelen en projecten (op pag. 44-45 is de opmaat naar een Uitvoeringsprogramma opgenomen); het leggen van verbinding met andere beleidsnota’s op provinciaal, regionaal en gemeentelijk niveau (Zuid-Kennemer Agenda, Omgevingsvisies, OV-toekomstbeeld, MRA-agenda, Programma MIRT).

Het bestuur van de GR heeft gevraagd om een korte en duidelijke reactie vanuit onze gemeente te geven, toegespitst op de vraag waar precies inhoudelijk het voorbehoud op de visie ligt. Met dit voorstel vraagt het college aan uw raad de belangrijkste voorbehouden op de ontwerp-bereikbaarheidsvisie te beschrijven.

2. Voorstel aan de raad Het college stelt uw raad voor: 1) De volgende reactie op de Bereikbaarheidsvisie Zuid Kennemerland 2020-2050 over te brengen aan het bestuur van de GR Bereikbaarheid Zuid-Kennemerland: - Een andere duiding van de omgekeerde piramide. Benadrukt wordt dat alle verkeersmodaliteiten van groot belang zijn om de bereikbaarheid van de regio optimaal te houden.

3

-

Vervangen van de term ‘autoluwe kustzone’ door ‘bereikbare kust’ en aanpassen van de bijbehorende tekstpassage; zodanig dat duidelijk is dat alle verkeersmodaliteiten benut moeten worden om de regio en daarmee de kustzone goed bereikbaar te houden. - Aansluiting Zeeweg-Randweg Het al lang bestaande voornemen voor een volwaardige verkeerskundige verkenning naar deze aansluiting moet dit jaar starten. 2) De portefeuillehouder op te dragen de onder 1. genoemde reactie in te brengen bij het stuurgroep-overleg Regionale Bereikbaarheid Zuid-Kennemerland, met het verzoek om de definitieve versie van de Regionale Bereikbaarheidsvisie ZKL 2020-2050 overeenkomstig aan te passen. 3. Beoogd resultaat Gedragen bereikbaarheidsvisie Vaststellen van een helder advies aan het bestuur van de GR, waarmee de bereikbaarheidsvisie kan worden aangepast, om te komen tot een visie waarin álle vier ZuidKennemerland-gemeenten zich herkennen. Een gezamenlijke Bereikbaarheidsvisie (met een planhorizon tot 2050) geeft richting aan het mobiliteitsbeleid van Zuid-Kennemerland en stelt de regio in staat zich duidelijk te profileren bij andere overheden (naburige regio ’s IJmond en Haarlemmermeer, provincie NH en Rijk), samenwerkingsverbanden (MRA, Vervoerregio Amsterdam ) en stakeholders (vervoerbedrijven, maatschappelijke organisaties en bedrijfsleven).

Dit is van betekenis om toegang te krijgen tot aldaar beschikbare financiële middelen. De bereikbaarheidsvisie vormt hiermee de basis voor een Regionale Actieagenda (uitvoeringsprogramma) voor projecten met een regionale impact en/of die alleen gezamenlijk kunnen worden uitgevoerd. Naar verwachting wordt deze Actieagenda opgebouwd uit een lange-termijn agenda voor lobbyprojecten, een agenda voor de middellange termijn met voorgenomen projecten en een korte termijn agenda, op basis van de vastgestelde middelen uit het mobiliteitsfonds van de GR.

4. Argumenten Toegevoegde waarde van een regionale Bereikbaarheidsvisie Het college onderschrijft de toegevoegde waarde van een regionale Bereikbaarheidsvisie. De regio staat de komende jaren voor grote opgaven op het gebied van woningbouw, economie, klimaat, energie, landschap en recreatie. Voor de gemeente Zandvoort is recreatie een van de belangrijkste economische pijlers, waarbij een goede bereikbaarheid met zowel de auto, de fiets als het OV gewaarborgd moet zijn. Om recreatieverkeer te faciliteren, maar ook woon-werkverkeer naar een hoger peil te brengen. Tenslotte moeten hulpdiensten en distributie van goederen over de weg gewaarborgd zijn.

4

Professionaliseren van de samenwerking Met de collega’s van deelregio IJmond en de Gedeputeerde van de provincie Noord-Holland, werken wij sinds kort aan een strategische mobiliteitsagenda ZKL-IJ, als gezamenlijke lobbyof samenwerkingsagenda richting MRA en Rijk. Vastgestelde gemeentelijke en regionale visies zullen de basis vormen van deze agenda. Een gezamenlijke bereikbaarheidsvisie helpt om onze regionale ambities ‘op de kaart te zetten’. Met een eensluidende samenwerkingsagenda voor Zuid-Kennemerland, IJmond en de provincie Noord-Holland, wordt de boodschap helder en professioneel gepresenteerd bij MRA en Rijk. Zuid-Kennemer Agenda De bereikbaarheidsvisie Zuid-Kennemerland en de Zuid-Kennemer Agenda zijn bijna parallel ontwikkeld. De Zuid-Kennemer Agenda is opgesteld als een ‘paraplu’ voor de regionale samenwerking en geeft aanknopingspunten voor goede regionale samenwerking, de Governance, voor de komende jaren. Sectorale visies (zoals de regionale bereikbaarheidsvisie) vormen de inhoudelijke basis voor de uitwerking van de ZuidKennemer Agenda. Beiden dienen een ander doel en kennen andere relaties. Vanwege de samenhang worden beide onderwerpen gelijktijdig behandeld.

Hierbij is voorgesteld om de voorgestelde aanpassingen op de bereikbaarheidsvisie, leidend te laten zijn voor het verbindende hoofdstuk 5 van de Zuid-Kennemer Agenda (zie raadsstuk 20210074118 Vaststellen Zuid-Kennemer Agenda). Eerdere stappen rond de bereikbaarheidsvisie Zuid Kennemerland 2020-2050 Na presentaties aan de gezamenlijke colleges en raden en behandeling in de stuurgroep Bereikbaarheid ZKL in november 2019, is de bereikbaarheidsvisie ter vaststelling aangeboden aan de Raden van de 4 gemeenten. Getracht is om de behandeling en vaststelling van deze visie in dezelfde periode door de Raden te laten plaatshebben. Dit is in de praktijk niet haalbaar gebleken. Hierdoor konden andere raden in Zuid-Kennemerland eerder kennisnemen van en instemmen met de bereikbaarheidsvisie, alvorens deze met u kon worden gedeeld. De raden van Bloemendaal en Haarlem hebben de bereikbaarheidsvisie begin dit jaar vastgesteld. De Raad van Haarlem heeft hierbij een motie ingediend, met als doel om de ontwikkelwens voor een Lightrailverbinding van Haarlem/Zuid-Kennemerland in de richting van Amsterdam Zuid en Schiphol, kracht bij te zetten. De Raad van Heemstede heeft de visie tijdens haar beraadslaging aangehouden. Aan de gemeenteraden van Heemstede en Zandvoort is gevraagd om de belangrijkste voorbehouden op de ontwerpbereikbaarheidsvisie te beschrijven.

Hierbij starten wij niet op ‘0’, maar bouwen wij onder andere voort op ‘Reactie uit de gemeenteraad van Zandvoort op het concept van de ZuidKennemer Agenda, tevens als inbreng op de regionale Bereikbaarheidsvisie van 22 oktober 2019’.

5

Kanttekeningen bij de visie Om een beeld te krijgen van onderwerpen in de bereikbaarheidsvisie die nadere aandacht dan wel uitwerking behoeven, heeft het college van Zandvoort, dd 11 februari 2020, gesproken met de raadscommissie. Op basis van de bevindingen van de raadscommissie en college, tekent het college de drie relevantste onderwerpen op: 1) Duiding van de ‘omgekeerde’ piramide of zoals genoemd in de regionale bereikbaarheidsvisie, “Prioritering van nieuwe investeringen”. Investeren in een gezamenlijke lobby is nodig om verbeteringen te agenderen en uit te voeren. Dat een dergelijke aanpak helpt, blijkt uit de verbeteringen in het spoor (spoorse maatregelen). Met alternatieve vervoerwijzen kan de weg-infrastructuur beter worden benut voor autoverkeer; voor woon-werkverkeer, (verblijfs)toerisme, distributie van goederen etc.. De verleidingskracht van deze Fiets- en OV-infrastructuur moet groot zijn om (een deel van de) bezoekers daadwerkelijk te laten kiezen voor deze modaliteiten. Ketenvoorzieningen zoals voldoende en goede fiets- en autoparkeervoorzieningen bij OV- Hub’s op logische en goed bereikbare locaties, zo mogelijk aan de randen van Zuid-Kennemerland zijn hierbij essentieel. Door een goede benutting van álle verkeersmodaliteiten en een goede onderlinge afstemming kan de bereikbaarheid van de regio en Zandvoort structureel worden verbeterd.

Dit voltrekt zich volgens een geleidelijk proces tussen nu en 2050. Voor het college is het zonder meer duidelijk dat voor een goede bereikbaarheid van Zandvoort maar ook binnen de regio alle beschikbare vervoersmodaliteiten noodzakelijk zijn en blijven. De beschikbare capaciteit van de individuele vervoersmodaliteit is ten enenmale onvoldoende om de totale vervoersvraag goed af te wikkelen via één modaliteit. Het is en/en in plaats van of/of. Het college stelt voor om de duiding van Zandvoort te hanteren voor de verbeelding en toelichting van de ‘Omgekeerde piramide’. 2) Bereikbare kust Bereikbaarheid Zandvoort voor woon-werkverkeer, distributie en toeristisch verkeer is van essentieel belang. De term ‘autoluwe kustzone’ suggereert dat auto’s niet of nog maar mondjesmaat welkom zijn. Het college heeft uiteraard aandacht voor de leefbaarheid van de dorpskernen en behoud of verbetering van de unieke omgevingswaarden van Zandvoort en de gehele kustlijn. Wij verwachten dat de elektrificatie van het wagenpark rond 2040 op zichzelf al gunstige gevolgen heeft voor lucht en geluid langs de verkeersroutes en daarmee voor de ‘doorgangsgemeenten’ en het Nationaal park Kennemerduinen. Maar zij heeft niet het doel om auto’s te weren. Het college stelt daarom voor om het bestuur van de GR te verzoeken om A. Te spreken van een ‘Bereikbare kust’ en B.

De passages hieromtrent zodanig te herformuleren dat duidelijk wordt dat een goede regionale bereikbaarheidsstrategie, waarbij alle modaliteiten in samenhang tot elkaar worden afgewogen, moet leiden tot: - een betere spreiding van bezoekers; - een optimaler gebruik van de verschillende modaliteiten;

6

- (behoud van) leefbare stad- en dorpskernen; - betere doorstroming op de weg; - betere bewegwijzering, via een duidelijke routering. Toelichting Voor een bereikbare kustzone is een optimaal evenwicht tussen openbaar vervoer, fiets en autobereikbaarheid nodig. Zoals ook in de vorige paragraaf beschreven, komt dit vooral tot uitdrukking in de investeringen die de komende jaren moeten worden gedaan in verbeterd openbaar vervoer en aantrekkelijke fietsverbindingen. Door nadrukkelijk te investeren in OV en fiets ontstaat er ruimte om het volume in het bestaande autoverkeer blijvend goed af te wikkelen. Daarnaast zal ook worden geïnvesteerd in het wegnemen van knelpunten in de auto-infrastructuur, zoals aanpassing van het Rottepolderplein, een Velserverbinding maar ook een onderzoek naar een betere aansluiting van de Zeeweg op de Randweg (zie hieronder). Overigens worden er nu al maatregelen genomen die de auto bereikbaarheid van de kustzone verbeteren, zoals een verbeterde bewegwijzering en dynamisch verkeersmanagement. 3) Aansluiting Randweg-Zeeweg Zoals in de brief van de voorzitter van de Stuurgroep Bereikbaarheid ZKL is geduid, is de aansluiting Randweg-Zeeweg niet in de visie voor 2050 opgenomen omdat er vooralsnog geen gezamenlijk gedragen oplossingsrichting uit het tot nog toe gelopen traject met de raden is gekomen die klaar is om opgenomen te worden in een visiedocument.

Voor de stuurgroep betekent het echter niet dat de aansluiting Randweg-Zeeweg voor de Gemeenschappelijke Regeling van tafel is. In de begroting voor 2021 is nog steeds een post opgenomen voor een verkenning (gezamenlijke studie en participatie). Het belang van diverse toegangsroutes over de weg, het ontbreken van schakels, door u samengevat als het ‘zuidelijk kwadrant’ en een regionale ringwegstructuur (zoals in de regionale visie van 2011), is ook in de geactualiseerde visie helder verwoord: voor de langere termijn streeft de regio naar een volwaardige regioring, voor de kortere termijn wordt ingezet op doorstromingsmaatregelen en opwaarderen van het bestaande wegennet; aanpassingen, die voor de leefbaarheid van de hele regio noodzakelijk zijn. Een en ander is verwoord in de bereikbaarheidsvisie op blz. 38. Het college ziet prioritering van doorstromingsmaatregelen, gericht op verbeterde verkeersafwikkeling op het Rottepolderplein en een verbinding tussen de westelijke randweg en de A9 (de Velserverbinding) – naast een aansluiting van de Randweg op de Zeeweg - op dit moment meest haalbare lobbystrategie.

Planning vervolgstappen Het streven is dat uiterlijk in het derde kwartaal van 2021 een gedragen bereikbaarheidsvisie kan worden voorgelegd voor vaststelling door de betrokken gemeenteraden. Tevens zullen enkele omissies in de concept-visie worden gecorrigeerd (bijvoorbeeld een fietspad door de Waterleidingduinen op de maatregelenkaart als ontbrekende schakel in plaats van als bestaand fietspad).

7

Na vaststelling van de Regionale Bereikbaarheidsvisie 2020-2050 wordt gestart met een nieuw uitvoeringsprogramma met meerjarenplanning: de Actieagenda. Deze Actieagenda vormt weer de basis voor de strategische mobiliteitsagenda ZKL-IJ, de samenwerkingsagenda met de provincie (en MRA). Naar verwachting wordt de Actieagenda opgebouwd uit drie onderdelen: - Voor de korte termijn enkele projecten waarvoor haalbaarheid, financiering en ambtelijke inzet zijn vastgesteld (de GR heeft géén eigen personeel); - Voor de middellange termijn wordt adaptief geprogrammeerd; - Daarnaast lobbyprojecten voor de lange termijn. Dit betekent ook dat de opzet van de jaarplannen summierder wordt, want beter afgestemd op haalbaarheid. Tabel planning 2021 Stap 1

Stap 4

inhoudelijke voorbehouden gemeenteraad op de visie overzicht inhoudelijke aanpassing visie in vier raden bespreken overzicht voor inhoudelijke aanpassing van de visie vaststelling visie

Stap 5

actieagenda in colleges

Stap 2 Stap 3

Q1

voorbereiden in Q1 en begin Q2 afronden Q2 (voor zomerreces behandeling in raad)

Q3 (kort na zomerreces behandeling in raad) voorbereiden in Q2 en Q3, in colleges in Q4

Participatie De ontwerp bereikbaarheidsvisie is voorgelegd aan een brede klankbordgroep van maatschappelijke organisaties, belangenbehartigers en stakeholders. Hun inbreng was zeer divers, van groots en visionair tot klein en concreet. Alle opmerkingen die passen bij het schaal- en abstractieniveau van de visie zijn beoordeeld door het regionale ambtelijke kernteam en voor zover nuttig en mogelijk verwerkt in het definitieve concept. De klankbordgroep wordt opnieuw betrokken bij het opstellen van de actieagenda. Ook is de ontwerp bereikbaarheidsvisie in het kader van de Zuid-Kennemer agenda en Bereikbaarheid tijdens vier beeldvormende bijeenkomsten aan de raden gepresenteerd. Tijdens deze bijeenkomsten is inhoudelijk informatie opgehaald die als input is gebruikt bij het opstellen van de concept bereikbaarheidsvisie. Op 24 november jl. is bij de Regionale radenbijeenkomst van Zuid-Kennemerland in het kader van de Regionale Samenwerking gesproken over de organisatie en de governance en over hoe om te gaan met processen om tot gezamenlijke visies en werkagenda’s te komen. De hier verkregen inzichten heeft het bestuur van de GR gesterkt in haar overtuiging dat er meer is dat ons bindt dan waarop wij van mening verschillen. 8

5. Risico’s en kanttekeningen De visie is al vastgesteld in Bloemendaal en Haarlem en in Heemstede en Zandvoort nog niet. Nu de gemeenteraden van Heemstede en Zandvoort is gevraagd om input te geven waarmee de deels vastgestelde visie kan worden aangepast, zal deze opnieuw vastgesteld moeten worden in álle vier Zuid-Kennemerland-gemeenten.

Bijlagen 1. Bereikbaarheidsvisie Zuid-Kennemerland 2020-2050 (november 2019) 2. Reactie uit de gemeenteraad van Zandvoort op het concept van de Zuid-Kennemer Agenda, tevens als inbreng op de regionale Bereikbaarheidsvisie (22 oktober 2019) 3. Brief inzake Regionale Bereikbaarheid (3 december 2020) 4. Brief aan colleges over proces vaststelling bereikbaarheidsvisie (5 februari 2021)

9