Raadsstuk Gezondheidsbeleid

Raadsstuk

Onderwerp Gezondheidsbeleid Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

Behandelvoorstel voor commissie

Relevante eerdere besluiten Besluit College d.d. 18 januari 2022

2021/477357 Haeften, R. van 1.2 Sociale basis MO Christiaans, M. 023-5115509 mchristiaans@haarlem.nl Uit monitoring van de GGD blijkt dat de Zandvoorters gemiddeld minder goed scoren op gezondheidsindicatoren zoals overgewicht en middelengebruik. Het is belangrijk dat de inwoners van Zandvoort een goede (ervaren) gezondheid hebben. Met het investeren in leefstijlpreventie wordt hier aan bijgedragen. Gemeenten zijn verplicht om een lokaal beleidskader gezondheid vast te stellen. Met het vaststellen van de regionale nota “Samen gezond in Kennemerland” en deze te vertalen naar een Zandvoorts uitvoeringsplan wordt aan deze verplichting voldaan. Omdat het aanpakken van gezondheidsvraagstukken een integrale aanpak nodig heeft is, in navolging op het Nationaal Preventieakkoord, een lokaal preventieakkoord opgesteld. Dit akkoord is met verschillende partners, die samen willen werken aan gezondheidsvraagstukken zoals overgewicht, middelengebruik en gezondheidsachterstanden opgesteld. De raadscommissie wordt verzocht advies te geven aan de raad over het voorstel van het college in paragraaf 2 en over de wijze van agendering van het raadsstuk in de raadsvergadering. Nota lokaal gezondheidsbeleid 2018-2021 (raad 19 december 2017). Het college van burgemeester en wethouders Besluit: 1. Het voorstel aan de raad vast te stellen. Het college besluit voorts: 1.

Het lokale uitvoeringsplan: Gezond in Zandvoort (2021-2023), horende bij de nota gezondheidsbeleid: Samen gezond in Kennemerland 2021-2028, vast te stellen; 2. Voor de financiering van de benodigde € 80.000,- in 2023 een beroep te doen op het Corona herstelfonds; 3. Voor de structurele financiering vanaf 2024 een voorstel te doen bij de Voorjaarsnota 2023;

Kenmerk: 2021/477357

1/6

4. In te stemmen met het Preventieakkoord Zandvoort; 5. Kennis te nemen van het advies van de Adviesraad Sociaal Domein Zandvoort; 6. In te stemmen met het antwoord op het advies van de Adviesraad. de secretaris,

Besluit Raad d.d. ………. (wordt ingevuld door de griffie)

de burgemeester,

De raad der gemeente Zandvoort, Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, Besluit: 1. De regionale nota gezondheidsbeleid: Samen gezond in Kennemerland 2021-2028 vast te stellen als lokaal beleidskader. 2. Kennis te nemen van het lokale uitvoeringsplan: Gezond in Zandvoort, dat het college heeft opgesteld om uitvoering te geven aan het Gezondheidsbeleid. 3. Het benodigde budget in 2023 (€ 80.000) te financieren uit het Corona herstelfonds 4. Kennis te nemen van het preventieakkoord Zandvoort. de griffier,

de voorzitter,

1. Inleiding Gemeenten hebben op grond van de Wet Publieke Gezondheid de verplichting om een lokaal beleidskader gezondheid vast te stellen. Het regionale beleidskader had een looptijd tot 2021, het lokale gezondheidsbeleid loopt tot en met 2021. Er is inmiddels een nieuw regionaal beleidskader opgesteld door GGD Kennemerland in samenwerking met de alle gemeenten in de regio. De ambities uit het regionale beleidskader zijn vertaald in een Zandvoorts uitvoeringsplan. Omdat het aanpakken van gezondheidsvraagstukken een integrale aanpak vereist worden gemeenten gestimuleerd om lokale preventieakkoorden te sluiten aansluitend op het Nationaal preventieakkoord. Het Rijk vraagt gemeenten in lokale preventieakkoord afspraken te maken met allerlei partijen over onder meer het terugdringen van roken, overgewicht en problematisch alcoholgebruik.

Kenmerk: 2021/477357

2/6

2. Voorstel aan de raad Het college stelt de raad voor: 1. De regionale nota gezondheidsbeleid: Samen gezond in Kennemerland 2021-2028 vast te stellen als lokaal beleidskader. 2. Kennis te nemen van het lokale uitvoeringsplan: Gezond in Zandvoort, dat het college heeft opgesteld om uitvoering te geven aan het Gezondheidsbeleid. 3. Kennis te nemen van het preventieakkoord Zandvoort 3. Beoogd resultaat Bijdragen aan een goede (ervaren) gezondheid van de inwoners van Zandvoort door in te zetten op preventie van gezondheidsproblematiek. 4. Argumenten 1. Gemeenten zijn verplicht om lokaal gezondheidsbeleid vast te stellen. Gemeenten hebben op grond van de Wet Publieke Gezondheid de taak om de gezondheid van haar inwoners te bevorderen (door middel van preventie). Hieraan zit ook de verplichting om een lokaal gezondheidsbeleid vast te stellen. 2. De regionale nota gezondheidsbeleid: Samen gezond in Kennemerland 2021-2028 omschrijft de belangrijkste gezondheidsthema's en bijhorende ambities. Samen met de GGD en de regiogemeenten van Kennemerland is een regionale nota gezondheidsbeleid geschreven. Dit regionale beleid is een vertaling van de landelijke nota gezondheidsbeleid 2020-2024. Het beschrijft de belangrijkste gezondheidsvraagstukken in onze regio:  Gezondheid in de fysieke en sociale leefomgeving.

De kwaliteit en de inrichting van de leefomgeving hebben invloed op hoe gezond je bent en hoe gezond je je voelt. Een voorbeeld is het creëren van een buitenruimte die uitnodigt tot bewegen.  Gezondheidsachterstanden verkleinen. Mensen met een lage SES (sociaal economische status) leven gemiddeld genomen minder lang (in goede gezondheid). Om deze achterstanden te verkleinen is het nodig om juist te investeren in de gezondheidsvaardigheden van deze doelgroep.  Druk op het dagelijkse leven bij jeugd en jongvolwassenen. Er is de laatste jaren steeds meer aandacht voor de mentale gezondheid van jongeren en jongvolwassenen. Verschillende maatschappelijke ontwikkelingen spelen een rol in de discussie over dit thema, waaronder ervaren prestatiedruk en de rol van sociale media. Het is van groot belang om jeugd en jongeren weerbaar te maken tegen dit soort druk.  Vitaal ouder worden. Hoe houden blijft de groeiende groep ouderen vitaal en zorgen we Ervoor dat ze zo lang mogelijk vitaal blijven? Het is onder andere belangrijk dat ouderen kunnen (blijven) bewegen.

Kenmerk: 2021/477357

3/6



Leefstijlthema's: roken, overmatig alcohol gebruik en overgewicht. Een ongezonde leefstijl is de grootste oorzaak van ziekte in Nederland het is daarom van groot belang om te investeren in een gezonde leefstijl. Daarnaast formuleert de nota de ambities op deze vraagstukken. De vraagstukken en ambities zijn voor alle gemeenten gelijk, de vertaling naar de uitvoering pakken gemeenten op lokaal niveau op 3. De uitvoering van de ambities van het gezondheidsbeleid vragen om een lokale uitvoering vertaling. Alhoewel de beleidsambities voor de gemeenten in de regio gelijk aan elkaar zijn vragen deze wel degelijk om een lokale vertaling. De gezondheidssituatie en lokale infrastructuur verschilt per gemeente waardoor het bereiken van de ambities een lokale aanpak vraagt. De gezondheidsmonitors van de GGD laten zien dat een aantal gezondheidsindicatoren in Zandvoort minder goed scoren dan in de rest van de regio. Zo is aantal rokers en het overmatig alcoholgebruik in Zandvoort hoger dan gemiddeld in de regio. De unieke ligging biedt kansen voor het stimuleren van bewegen. 4. Ambities op het gebied van gezondheid vragen om een integrale aanpak. De ambities op de genoemde gezondheidsthema's zijn niet haalbaar door alleen de inzet vanuit (preventief) gezondheidsbeleid.

Het vraagt een integrale aanpak waarbij inzet vanuit andere beleidsdomeinen zoals sport, fysieke omgeving en armoede noodzakelijk is. Mede daarom kiezen we er voor om een lokaal preventieakkoord te sluiten. Dit akkoord is opgesteld met verschillende partners uit het dorp (o.a.: fysiotherapeuten, Sociaal wijkteam, Pluspunt, Sportservice, GGD Kennemerland, scouting, inwoners etc.). Hierin worden concrete afspraken gemaakt over wie wat doet om de doelstellingen te behalen. Als gemeente wordt actief regie gevoerd op de totstandkoming en uitvoering. Zo worden organisaties en inwoners in staat gesteld om gezamenlijk slagvaardig te werken aan het stimuleren van gezonde keuzes en positieve gezondheid. 5. Het belang van het inzetten op gezondheidspreventie is als gevolg van Corona extra groot. De Corona crisis heeft grote directe en indirecte effecten op volksgezondheid, welzijn en zorg. De relevantie van publieke gezondheid is nu duidelijker dan ooit. Zo lopen mensen met overgewicht meer risico op een ernstiger verloop van Corona. Ook ervaren kwetsbare inwoners gemiddeld genomen meer nadelige gevolgen waardoor de gezondheidsverschillen toenemen. 6. Om uitvoering te geven aan het gezondheidsbeleid en de bijhorende ambities is vanaf 2023 structureel extra budget nodig.

Vanuit het Coronaherstelfonds wordt (tijdelijk) geïnvesteerd in het gezonder maken van de omgeving door JOGG gemeente te worden en te investeren in een beweegvriendelijke omgeving. Ook wordt extra geïnvesteerd in de mentale weerbaarheid van de jeugd via de gezonde school aanpak. Investeringen in preventie hebben pas effect wanneer dit langdurig en structureel wordt gedaan. De tijdelijke investeringen vanuit Corona herstel moeten daarom structureel worden gemaakt. Corona

Kenmerk: 2021/477357

4/6

heeft een negatief effect op de gezondheid van inwoners (gehad). Maar ook al voor Corona scoorde Zandvoort op alle leefstijlthema’s slechter dan gemiddeld in de regio. Het is van belang om structureel te investeren in preventie waardoor de jeugd in Zandvoort gezond kan opgroeien. Een structurele investering in gezondheid is nodig om andere zorgkosten lager te houden. In 2022 is nog tijdelijk geld beschikbaar vanuit Corona herstel, na 2022 is het bestaande gezondheidsbudget niet toereikend. In 2023 is € 80.000,- nodig en vanaf 2024 € 120.000,- om de ingezette maatregelen voort te kunnen zetten. 7. De Adviesraad Sociaal Domein benadrukt het belang van aandacht voor gezondheidspreventie en onderschrijft de gestelde ambities. De Adviesraad Sociaal Domein Zandvoort is blij met de nadrukkelijk aandacht voor preventie en het beleid dat gericht is op gezondheidsbescherming en gezondheidsbevordering. Zij benadrukken het belang van aandacht voor de bestaande gezondheidsachterstanden. De Adviesraad is zeer belangstellend naar de uitvoering van de ambities en het halen van de daarin beschreven doelen. 8. Het effect van het gezondheidsbeleid wordt gemonitord. Op het gebied van gezondheid wordt door de GGD regelmatig onderzoek gedaan.

Hierdoor kan worden gemonitord wat er gebeurt op bijvoorbeeld de leefstijlindicatoren zoals inwoners met overgewicht en het percentage rokers en overmatige drinkers. Kanttekening hierbij is dat deze cijfers uiteraard worden beïnvloed door verschillende factoren waardoor niet altijd mogelijk is om veranderingen in deze cijfers toe te schrijven aan beleidsmaatregelen. Samen met de partners uit het Preventieakkoord monitoren we daarom ook de effecten van interventies op inwoners die hiermee worden bereikt. 5. Risico’s en kanttekeningen De (lange termijn) effecten van Corona zijn nog onduidelijk. We hebben op dit moment nog steeds te maken met Corona en bijhorende gevolgen. Het is nog niet duidelijk welke lange termijn effecten de huidige crisis met zich meebrengt. Waar nodig moet in de uitvoering geschakeld worden zodat actuele problematiek opgepakt kan worden. Er wordt gewerkt aan plan van aanpak voor het IJslands preventiemodel Op 26 oktober 2021 heeft wethouder van Haeften toegezegd een plan van aanpak uit te werken met betrekking tot het IJslandse preventiemodel. Het aanpakken van middelengebruik door jeugd/jongeren is onderdeel van het voorliggende gezondheidsbeleid. Hierin is echter nog geen rekening gehouden met de implementatie van het IJslands preventiemodel.

Inzet incidentele middelen onvoldoende om langdurige effecten te bereiken Om uitvoering te kunnen geven aan het uitvoeringsplan: Gezond in Zandvoort zijn extra middelen nodig. Het gaat om het voortzetten van de JOGG aanpak en het versterken van de weerbaarheid van jeugd en jongeren (in 2021 en 2022 gefinancierd vanuit Corona herstel middelen). Om resultaten te behalen op de gezondheidsindicatoren is een langdurige inzet nodig. Eind 2022 wordt de extra inzet

Kenmerk: 2021/477357

5/6

geëvalueerd. Op basis hiervan wordt duidelijk welke extra inzet structureel nodig is. Bij de Voorjaarsnota 2023 wordt op basis van deze evaluatie een voorstel opgenomen om het gezondheidsbudget structureel uit te breiden. Wanneer na behandeling van de Voorjaarsnota 2023 geen of minder geld beschikbaar komt dan heeft dit gevolgen voor de uitvoering. Dan zal moeten worden gekeken naar alternatieve/tijdelijke financiering dan wel het bijstellen van de ambities. 6. Uitvoering De meeste uitvoeringsmaatregelen zijn al actief, afspraken hierover met uitvoerende partijen zijn vastgelegd in onder andere subsidie afspraken. Er is een aanvraag gedaan bij VWS voor uitvoeringsbudget lokaal preventieakkoord. Vanaf 2022 wordt een start gemaakt met de uitvoering van dit preventieakkoord. Bij de Voorjaarsnota 2022 wordt een voorstel gedaan voor structureel extra budget ten behoeve van inzet op preventie (JOGG aanpak en gezonde school). In het eerste kwartaal van 2022 wordt een plan van aanpak betreffende het IJslands preventiemodel voorgelegd aan de raad. Dit zou kunnen leiden tot een aanvulling op het uitvoeringsplan. 7. Bijlagen 1. Regionale nota gezondheidsbeleid: Samen gezond in Kennemerland 2021-2028; 2. Uitvoeringsplan gezondheidsbeleid Zandvoort; 3. Preventieakkoord Zandvoort; 4. Advies van Adviesraad Sociaal Domein Zandvoort; 5. Collegereactie op het advies van de Adviesraad.

Kenmerk: 2021/477357

6/6