Raadsinformatiebrief Voortgang optimalisatie en doorontwikkeling Ondernemers - Innovatiefonds Zandvoort

Raadsinformatiebrief

Onderwerp Voortgang optimalisatie en doorontwikkeling Ondernemers - Innovatiefonds Zandvoort Nummer 2022/1626455 Datum college 29 november 2022 Portefeuillehouder Carree, L. Programma/beleidsveld 4.2 Economie, toerisme en cultuur Afdeling ECDW Auteur A. Langendoen Telefoonnummer 023-5113058 Email alangendoen@haarlem.nl Bestemd voor: Het college stuurt deze raadsinformatiebrief ter kennisname naar de raad Bijlagen Geachte raadsleden, In 2022 is het onderzoek gestart naar de optimalisatie en doorontwikkeling van het Ondernemers – Innovatiefonds Zandvoort (IFZ). Het onderzoek is een vervolgstap op de evaluatie van het IFZ in 2021. Het onderzoek is ook als afspraak opgenomen in de Actie-agenda van de Economische Visie Zandvoort 2019, het Actieplan Zandvoort centrum 2021 en het Convenant publiek-private samenwerking 2022-2025: ‘Het verkennen van mogelijkheden voor andere vormen van financiering, waardoor er financieel meer publiekprivaat opgetrokken wordt, en vastgoedeigenaren betrokken worden en mee kunnen doen aan het ondernemersfonds’. In de voorgaande raadsinformatiebrief (2022/128864) over het fonds heeft de werkgroep u geïnformeerd over de start van het onderzoek. In deze raadsinformatiebrief informeert de werkgroep u graag nader over de voortgang. Deze werkgroep bestaat uit het bestuur van het IFZ, de voorzitter van OBZ, de ondernemersmanager en de gemeente.

Wat is een ondernemersfonds? Een ondernemersfonds is een fonds voor en door ondernemers om gezamenlijke activiteiten te bekostigen in een gemeente, bedrijventerrein of winkelgebied. De middelen uit het fonds zijn vrij besteedbaar, en alle ondernemers dragen bij aan het fonds door middel van een verplichte heffing. Context De Stichting Ondernemers – Innovatiefonds Zandvoort (IFZ) heeft in 2021 het initiatief genomen om het huidige fonds te evalueren en de gemeente en Ondernemers Belangen Zandvoort (OBZ) zijn betrokken. Gezamenlijk is geconstateerd dat er draagvlak is voor voortzetting van het IFZ: het IFZ is een succes. Tegelijkertijd zijn er diverse redenen om het fonds te optimaliseren en door te ontwikkelen: - De balans tussen innovatie en structurele uitgaven heeft aandacht nodig. In de praktijk verdringen de structurele uitgaven – aan o.a. terugkerende (beeldbepalende) evenementen en het ondernemersmanagement – de innovaties in het IFZ. - Er is behoefte aan meer investeringsruimte. Het huidige IFZ bestaat uit een opbrengst van ongeveer 75.000 uit de reclamebelasting met een gemeentelijke verdubbelaar, samen 150.000 euro. De aanvragen laten zien dat het ambitieniveau in Zandvoort hoger ligt.

Kenmerk: 2022/1626455

1/5

-

Er is behoefte om meer ondernemers bij de financiering te betrekken. Het IFZ wordt nu vanuit private zijde opgebracht door reclamevoerders, zijnde de gebruikers van zakelijk onroerend goed. Er is een breed gedeelde wens om ook vastgoedeigenaren inhoudelijk en financieel meer bij het fonds te betrekken. Het streven van de werkgroep is dat het vernieuwde ondernemersfonds aan de bovenstaande drie voorwaarden voldoet. Een vernieuwd ondernemersfonds De doelstellingen van het vernieuwde ondernemersfonds zijn het versterken van het ondernemers- en vestigingsklimaat van Zandvoort en het verbeteren van de investeringspositie van Zandvoortse ondernemers. Voor het onderzoek heeft de gemeente een extern bureau ingeschakeld. De eerste helft van 2022 is besteed aan voorbereidingen, een subsidieaanvraag bij de provincie voor het externe bureau, de selectie van het bureau, en vervolgens het starten van het onderzoek. In de zomer zijn de eerste stappen van het onderzoek gezet. Drie modellen voor niet-vrijblijvende samenwerking Landelijk is het beeld dat ondernemers sinds 20 jaar de stap naar de gemeente zetten om een niet-vrijblijvende oplossing te vragen in de vorm van een ondernemersfonds. Om een stabiele werkstructuur en een goede financiering voor de langere termijn te realiseren hebben ondernemers en de gemeente elkaar nodig.

De gemeente kan dit op drie manieren faciliteren - via drie vigerende fiscale regelingen: de bedrijven investeringszone (BIZ), de reclamebelasting, of een ondernemersfonds op basis van OZB. Hieronder worden per regeling de voor- en nadelen en overwegingen benoemd. Bedrijven investeringszone (BIZ) Hoofdkarakteristiek: een gebiedsgerichte regeling in het verlengde van de gemeentelijke taken, betaald vanuit een gebiedsbelasting voor ondernemers, begrensd in bestaansduur en bestedingsmogelijkheden. Totstandkoming: groep ondernemers toont belangstelling, gemeente neemt daarop verordening aan. Ondernemers moeten voldoen aan wettelijk vastgestelde draagvlakeisen. Als dat gebeurt, is instelling van een BIZ een formaliteit. Wettelijke basis: er is een aparte BIZ-wet. Er moet op voorhand een meerjarenbegroting zijn, de gemeente stelt die vast. Voordelen

Nadelen en overwegingen

-

Is de ambitie een overzichtelijke opdracht in een beperkt gebied, dan is de BIZ een goede optie.

-

Is de ambitie is om het hele dorp een ‘boost’ te geven of om flexibel in te spelen op ontwikkelingen of nog onbekende problemen, dan is een BIZ te beperkt.

-

De bijdrage aan het fonds wordt bepaald op basis van een vast bedrag of de WOZ-waarde. De laatste optie biedt de mogelijkheid dat partijen naar rato meebetalen aan het fonds.

-

De bestedingen zijn vastgelegd in een meerjarenbegroting en zijn daarmee niet flexibel in te zetten.

-

De BIZ-activiteiten zijn beperkt tot concrete voorzieningen die gerealiseerd kunnen worden in aanvulling op het gemeentelijke takenpakket in de openbare ruimte.

De BIZ is in beginsel een verhuurdersbelasting. Er kan

-

De BIZ heeft veel regels, structuur en toezicht. Sommige gemeenten en sommige ondernemers vinden dat prettig. Voor wie dat niet prettig vindt, wordt de BIZ al snel een dwangbuis.

-

Kenmerk: 2022/1626455

2/5

besloten worden eigenaren mee te laten doen -

-

-

De BIZ is gebiedsgericht i.p.v. gemeente breed. In de praktijk betekent dit dat er twee BIZ-zen moeten worden ingevoerd (centrum en bedrijventerrein) om een grotere financiële positie te realiseren dan het huidige ondernemersfonds.

-

De BIZ kan kwetsbaar zijn door draagvlakeisen. Tenminste de helft van de ondernemers in het gebied moet stemmen. Daarvan moet 2/3 deel voor stemmen en dat 2/3 deel moet een grotere WOZwaarde vertegenwoordigen dan de tegenstemmers (bij een bijdrage op basis van WOZ-waarde). Wanneer eigenaren ook gaan participeren in de BIZ, gelden deze draagvlakeisen daarnaast ook voor hen. De uitslag geldt voor ten hoogste vijf jaar, daarna kan een nieuwe stemming volgen. Een groep van 20% van de belastingplichtigen kan jaarlijks een nieuwe stemming aanvragen. Door deze draagvlakeisen is de BIZ doorgaans geen oplossing voor gebieden met grote problematiek (achterstallig onderhoud, veel freeriders). De BIZ versterkt wat er is.

-

De BIZ heeft een maximale duur van 5 jaar. Het stemgedrag kan grillig zijn. Veel vroege BIZ-en zijn alweer verdwenen bij een herpeiling; niet eens omdat er veel tegenstand was, maar gewoon in een periode van verminderde belangstelling

De BIZ is goed in het regelen van overzichtelijke activiteiten en concrete voorzieningen. De sector ‘not for profit’: (onderwijs, cultuur, sport, zorg) kan in de verordening worden uitgesloten.

Optimalisatie van de reclamebelasting Hoofdkarakteristiek: door reclamevoerende bedrijven te belasten kan een financiële positie gevormd worden voor financiering van ondernemersinvesteringen. Totstandkoming: de gemeentewet geeft gemeenteraden de bevoegdheid om een reclamebelasting in te voeren. Het is aan de lokale gemeenteraad om te besluiten of dat gebeurt, of de opbrengst gebruikt wordt voor voeding van een gebiedsfonds en onder welke voorwaarden dat gebeurt. Wettelijke basis: de gemeentewet regelt nauwkeurig wat een reclame is (het belaste object). Uit jurisprudentie blijkt dat ook een nauwkeurige gebiedsomschrijving nodig is. Voor het overige laat de wet de gemeente en de ondernemers veel vrijheid. Voordelen

Nadelen en overwegingen

-

Het huidige gemeentebrede fonds op basis van reclamebelasting kan geoptimaliseerd worden. Er wordt voortgeborduurd op het huidige model.

-

Uitsluitend de gebruikers van het pand betalen mee aan het fonds. Eigenaren betalen niet mee.

-

Er kan niet naar rato worden bijgedragen. Momenteel betalen zowel grote als ook kleine partijen in Zandvoort tussen de €100,- (overig Zandvoort) en 200,- (centrum) per jaar.

Er zijn geen wettelijke draagvlakeisen zoals bij de BIZ

-

Niet alle reclame-voerende gebruikers betalen mee, alleen de gebruikers met reclame van een bepaald formaat.

-

Kenmerk: 2022/1626455

3/5

het geval is. De steun van IFZ en OBZ volstaat. -

De ‘not for profit’ (onderwijs, cultuur, sport, zorg) kan in de verordening worden uitgesloten.

-

Het fonds kan geoptimaliseerd worden. Er kan in dit geval gekeken worden naar het formaat van de reclame zodat meer gebruikers meebetalen. En er kan gekeken worden naar een tariefverhoging voor alleen de groep gebruikers. In beide gevallen zal het fonds de omvang van het fonds om en nabij de huidige 1,5 ton blijven.

Ondernemersfonds (op basis van OZB) Hoofdkarakteristiek: gemeente breed fonds op basis van verhoogde opbrengst van de ozb voor niet-woningen; opbrengst geheel ter beschikking van ondernemersfonds, zonder inhoudelijke bemoeienis van de gemeente; ondernemers maken zelf indeling in gebieden of sectoren die een hun eigen inleg via een ‘trekkingsrecht’ terugkrijgen. Totstandkoming: een ‘herenakkoord’ tussen de initiatiefnemers en de gemeenteraad volstaat. In de praktijk gaat aan de oprichting een onderzoek vooraf, waarin een inrichtingsplan wordt gemaakt. Wettelijke basis: de gemeentewet regelt enerzijds de ozbheffing en anderzijds de relatie van de gemeente met gesubsidieerde instellingen. Er zijn geen bijzondere bepalingen van toepassing. Voordelen

Nadelen en overwegingen

-

-

Belastinggelijkheid staat geen uitzonderingen toe. Iedereen in Zandvoort die OZB voor een niet-woning betaalt, doet automatisch mee. Ook ondernemers die niet zitten te wachten op een fonds doen mee.

-

Voor een gemeenteraad die hecht aan een stemming of peiling onder alle ondernemers, ligt een gemeentebreed fonds op basis van de OZB niet voor de hand.

Iedereen in Zandvoort die OZB voor een nietwoning betaalt, doet automatisch mee, ook eigenaren. Belastinggelijkheid staat geen uitzonderingen toe. Het is in één keer geregeld voor de hele gemeente en iedereen zit in dezelfde boot.

-

Het fonds wordt ingesteld op basis van de WOZwaarde waardoor partijen naar rato meebetalen.

-

Doordat er meer partijen zijn die bijdragen aan het fonds (immers het fonds is gemeentebreed en ook eigenaren doen mee) valt de gemiddelde investering per ondernemer/eigenaar in verhouding lager uit.

-

Bestedingen worden niet vastgelegd in meerjarenbegroting. Naast de structurele bestedingen blijft er ruimte voor flexibiliteit om in te spelen op nieuwe ontwikkelingen of het starten van nieuwe (innovatieve) initiatieven.

-

Het eigenaarschap ligt bij de ondernemers.

-

Het ondernemersfonds wordt ingesteld voor onbepaalde duur en is daarmee meer toekomstbestendig en minder kwetsbaar.

Kenmerk: 2022/1626455

4/5

Eerste richting van het Zandvoorts model Welk model past het beste bij Zandvoort? Dat is de vraag waar de werkgroep zich de afgelopen periode mee heeft beziggehouden. en het is geen makkelijke vraag gebleken om te beantwoorden. Er moet namelijk rekening worden met de benodigde omvang van het fonds, het ambitieniveau van Zandvoort, wie er wel of niet meebetalen, het Zandvoortse ondernemerslandschap, op welke manier de bijdrage tot stand komt, enzovoorts. Toch tekent zich een eerste richting af die past binnen de volgende drie randvoorwaarden: - De balans tussen innovatie en structurele uitgaven heeft aandacht nodig. In de praktijk verdringen de structurele uitgaven – aan o.a. terugkerende (beeldbepalende) evenementen en het ondernemersmanagement – de innovaties in het IFZ. - Er is behoefte aan meer investeringsruimte. Het huidige IFZ bestaat uit een opbrengst van ongeveer 75.000 uit de reclamebelasting met een gemeentelijke verdubbelaar, samen 150.000 euro. De aanvragen laten zien dat het ambitieniveau in Zandvoort hoger ligt. - Er is behoefte om meer ondernemers bij de financiering te betrekken. Het IFZ wordt nu vanuit private zijde opgebracht door reclamevoerders, zijnde de gebruikers van zakelijk onroerend goed. Er is een breed gedeelde wens om ook vastgoedeigenaren inhoudelijk en financieel meer bij het fonds te betrekken.

Op basis van de bovenstaande inventarisatie van voor- en nadelen en overwegingen is het voornemen van de werkgroep om de variant van het ondernemersfonds op basis van OZB verder uit te werken. Daarbij wordt gekeken of dit bij Zandvoort past. De vervolgstap is om tot een eerste contour van het nieuwe ondernemersfonds te komen. De eerste contour zal de werkgroep voorleggen aan het college. Na positief advies van het college zal daarna het definitieve voorstel voorgelegd worden aan de gemeenteraad.

Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris

de burgemeester

Kenmerk: 2022/1626455

5/5