Raadsbesluit Zienswijze geven op de eerste begrotingswijziging 2024 en ontwbegroting 2025 van ODIJ

Gemeente Zandvoort

Raadsbesluit

Onderwerp Zienswijze geven op de eerste begrotingswijziging 2024 en ontwerpbegroting 2025 van de

gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst IJmond____________________________

Nummer

2024/872524_______________________________________________________

Portefeuillehouder

Hendriks, M.________________________________________________________

Programma/beleidsveld

6.3. Openbare orde en veiligheid________________________________________

Afdeling____________

VTH_______________________________________________________________

Auteur_____________

Hassing, M. en Dool, van den W.________________________________________

Telefoonnummer_____

06-28506736________________________________________________________

Email_______________

mhassing@haarlem.nl________________________________________________

Kernboodschap

De gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst IJmond (hierna: ODIJ) is een gemeenschappelijke regeling met veertien gemeenten en de provincie Noord

Holland als deelnemers. De wettelijke taken voor milieutoezicht alsmede de verlening van de milieuvergunningen (inclusief toezicht en handhaving) zijn bij de Omgevingsdienst IJmond ondergebracht. Daarnaast heeft de gemeente Zandvoort dienstverleningsovereenkomsten (hierna DVO) met ODIJ afgesloten. De ODIJ onderzoekt op dit moment haar bedrijfsvoering en de financierings­ structuur. Het onderzoek is in meerdere opzichten van belang, omdat het Rijk voor het Interbestuurlijk Programma versterking VTH stelsel een aantal criteria voorde omgevingsdiensten heeft vastgesteld waaronder de robuustheid van de organisatie. Omdat ODIJ in afwachting is van de resultaten van het onderzoek is de

ontwerpbegroting 2025 grotendeels gebaseerd op voortgezet beleid. Echter, er worden vanaf 2024 enkele onvermijdelijke kostenstijgingen voorzien die ook

doorwerken in volgende jaren. De ODIJ voorziet dat een nieuwe financieringsstructuur mogelijk al in 2025 tot een aanpassing van de begroting

leidt. De ODIJ is voornemens op korte termijn een herziene begroting 2025 voor zienswijze aan de raad voor te leggen. Het college vraagt de raad zijn zienswijze bekend te maken over de eerste begrotingswijziging 2024 en de ontwerpbegroting 2025. Met het advies van de

gemeenteraden kan het Algemeen bestuur van de ODIJ de herziene begroting 2024 definitief vaststellen.____________________________________________ Behandelvoorstel voor

De Raadscommissie wordt verzocht advies te geven aan de raad over het voorstel

commissie

van het college in paragraaf 2 en over de wijze van agendering van het raadsstuk in de raadsvergadering.

Kenmerk: 2024/872524

1/10

Relevante eerdere besluiten_______ Besluit college d.d. 4 juni 2024

Begroting 2024 Omgevingsdienst IJmond, raadsvergadering 11 juli 2023, 2023/582107_______________________________________________

Het college van burgemeester en wethouders Besluit: 1. Het voorstel aan de raad vast te stellen.

de secretaris.

Besluit raad d.d. 16 juli 2024

de burgemeester.

De raad der gemeente Zandvoort,

Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders. Besluit: 1. Als zienswijze naar voren te brengen bij het dagelijks bestuur van

Omgevingsdienst IJmond bij de eerste begrotingswijziging 2024:

Dat de raad zich zorgen maakt over het niet structureel in evenwicht zijn van de begroting van ODIJmond en ziet dat het percentage waarmee beoordeeld kan worden welke structurele ruimte de ODIJ heeft om de

eigen lasten te dragen, met ingang van 2025 negatiever wordt.

Dat de gemeenteraad grote zorgen heeft over de uitvoerbaarheid van de kerntaak van vergunningverlening, toezicht- en handhavingstaken omdat

deze kwetsbaar zijn geworden.

De gemeenteraad grote zorgen heeft over de mate waarin de ODIJ in

control is, omdat ODIJ achterblijft op de gemaakte afspraken voor (met name) de uitvoering van de wettelijke taken van de gemeente.

Dat de raad graag inzicht zou willen krijgen in het aantal meldingen, klachten, bezwaar- en beroepszaken en handhavingsverzoeken dat wordt ingediend en afgehandeld bij ODIJmond door dit op te nemen in het

jaarverslag van ODIJmond. Hiervoor vindt de raad dat er stappen moeten worden ondernomen en de raad op

de hoogte wordt gebracht van de stappen die ODIJmond gaat nemen om de

zorgen op bovenstaande vier punten weg te nemen.

Kenmerk: 2024/872524

2/10

2. Als zienswijze naar voren te brengen bij het dagelijks bestuur van Omgevingsdienst IJmond de 'kanttekeningen' bij de ontwerpbegroting 2025 zoals

geformuleerd in paragraaf 2 van dit voorstel.

de voorzitter.

de griffier,

1. Inleiding De gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst IJmond (ODIJ) is een openbaar lichaam met 15 deelnemers. Binnen het kader van de GR voert de dienst naast de taken beschreven in de GR ook taken uit op basis van met haar deelnemers afgesloten dienstverleningsovereenkomsten (DVO's). De ODIJ is belast met de behandeling en afhandeling van de Zandvoortse milieuvergunningen en bouwvergunningen en het toezicht en de handhaving op de naleving daarvan. Daarnaast voert zij voor Zandvoort het toezicht en de handhaving uit op toeristische verhuur van woningen. Vanaf 2023 is hieraan toegevoegd de opkoopbescherming waartoe de raad heeft besloten. Kernboodschap ODIJ heeft de ontwerpbegroting 2025 gebaseerd op de door het bestuur vastgestelde alternatieve Kadernota 2025 waarin alleen een aantal onvermijdelijke kosten is opgenomen. De ODIJ is voornemens op korte termijn een herziene begroting 2025 voor zienswijze aan de raad voor te leggen.

Door verschillende externe ontwikkelingen bevat de begroting van 2025 een aantal onzekerheden waarvan nog niet in detail bekend is wat de risico's voor de omgevingsdienst financieel en organisatorisch zijn. Een voorbeeld is de door het rijk gewenste financieringssystematiek voor alle omgevingsdiensten. Over het Interbestuurlijk Programma (IBP) is overleg tussen het Rijk, IPO, VNG en de omgevingsdiensten: er worden andere eisen aan de omgevingsdiensten gesteld zoals de robuustheid, (basis-)financiering, kennisinfrastructuur en de informatievoorziening. Zie bijlage 3: Contourennota Financieringssystematiek omgevingsdiensten

ODIJ stelt dat de bedrijfsvoering afgelopen tien jaar niet met de huidige omvang van de organisatie is mee gegroeid. Op onderdelen berust de huidige werkwijze op processen en systemen vanuit de startperiode. Op personeelsgebied begint de organisatie kwetsbaar te worden, omdat binnen drie jaar afscheid wordt genomen van een aantal ervaren werknemers die met pensioen gaan. Op lange termijn moet de dienst volgens ODIJ groeien om het ambitieniveau en de gemaakte afspraken te kunnen realiseren. Tegelijkertijd zijn er verschillen tussen de vraag van de deelnemende gemeenten en de uitvoering. Wie betaalt wat en wat krijgt de gemeente hiervoor?

Kenmerk: 2024/872524

3/10

Gemeenten die extra taken inbrengen doen dit voor eigen rekening en risico en zullen rekening moeten houden met de bijkomende organisatiekosten. Daarbij dienen structurele lasten structureel gedekt te zijn. De gemeente Zandvoort is één van de deelnemers met wie ODIJ naar verwachting in gesprek zal gaan over de contracten.

Door de ODIJ zijn recent regionale raadsinformatieavonden georganiseerd. De directeur informeerde de raden over het visitatierapport, het IBP-VTH, de Kadernota 2025 en de bestuursopdracht. Er wordt op dit moment extern onderzoek gedaan naar de organisatievorm, financiering en de bedrijfsvoering. In het coalitieprogramma is opgenomen dat zij de dienstverlening van ODIJ wil verbeteren. Dit gebeurt onder andere door een loket voor burgers en bedrijven te openen waar men terecht kan voor het voorbereiden op een vergunningaanvraag. Met het oog op de uitvoerbaarheid is het nodig de lokale regelgeving tegen het licht te houden in relatie tot de afspraken over de uitvoering. 2. Voorstel aan de raad Het college stelt de raad voor: 1. Als zienswijze naar voren te brengen bij het dagelijks bestuur van Omgevingsdienst IJmond dat de raad geen wensen of bedenkingen heeft bij de eerste begrotingswijziging 2024;

2.

Als zienswijze naar voren te brengen bij het dagelijks bestuur van Omgevingsdienst IJmond de 'kanttekeningen' bij de ontwerpbegroting 2025.

Kanttekeningen bij de ontwerpbegroting 2025 Het is positief dat er onderzoek plaatsvindt naar de financiering en robuustheid van de organisatie. De gemeente Zandvoort wacht de uitkomst van het onderzoek naar de bedrijfsvoering en de aangekondigde (definitieve) ontwerpbegroting 2025 in het najaar af. Er zijn grote zorgen over de organisatie en of ODIJ voldoende in control is om uitvoering te geven aan de wettelijke taken. 3. Beoogd resultaat De gemeenteraad heeft kennis kunnen nemen van de eerste begrotingswijziging 2024 en de ontwerp begroting 2025 van de ODIJ en geeft hierover uiterlijk 19 juli 2024 zijn zienswijze aan de ODIJ. Met het advies van de gemeenteraden kan het Algemeen bestuur van de ODIJ de herziene begroting 2024 en de ontwerpbegroting 2025 definitief vaststellen.

4. Argumenten De ODIJ heeft vooral te maken met reguliere kosten die vooraf te ramen zijn zoals personeel en organisatiekosten. De risico's van onverwacht hoge uitgaven worden als beperkt aangemerkt. De Zandvoortse milieutaken zijn verplicht ondergebracht bij de ODIJ. Daarvoor betaalt de gemeente een vergoeding die uit meerdere componenten bestaat, gebaseerd op een vastgestelde verdeelsleutel: • Reguliere bijdrage inclusief Omgevingswet en (wettelijke) basistaken bodem/milieutaken • Bijdrage voor Impuls Omgevingsveiligheid (IOV)

Kenmerk: 2024/872524

4/10

Naast de ingebrachte wettelijke milieutaken heeft de gemeente voor de overige dienstverlening afspraken in DVO's vastgelegd of aan ODIJ apart opdracht verleend. 4.1. De begroting 2024 van de ODIJ moet worden aangepast in verband met verschillende financiële ontwikkelingen Voor de begroting 2024 tot en met 2027 is eerder uitgegaan van een lastenstijging van 2,5%. Dit blijkt niet voldoende te zijn om de toenemende organisatiekosten1 te kunnen dekken. De nominale kostenstijging is bijna 2% meer dan begroot. De organisatie groeit als gevolg van ingebrachte taken door de gemeenten Heemskerk, Edam-Volendam en Landsmeer die overigens de kosten voor hun rekening zullen nemen. De personele lasten stijgen met € 330.000 waarvan een deel overhead is. Het inhuurbudget is met € 600.000 (fors) verhoogd om aan de vraag naar aanvullende taken te kunnen voldoen. De inhuurkosten worden door projectsubsidies en de bestemmingsreserve gedekt. Gelet op de groeiende organisatieomvang is het noodzakelijk met 1 fte HR adviseur uit te breiden. Door het verhogen van de kostprijs betalen alle deelnemers via het tarief hieraan mee, ook de gemeenten die alleen de verplichte wettelijke taken hebben ingebracht. Er is behoefte aan inzicht in de financiering van de ingebrachte wettelijke taken en de niet-wettelijke taken per deelnemer. Dat inzicht is er (nog) niet.

Van belang is dat ODIJ de wettelijke en niet-wettelijke taken anders gaat organiseren. Gemeenten die extra taken inbrengen doen dit voor eigen rekening en risico en zullen daarbij ook rekening moeten houden met de bijkomende organisatiekosten. Daarbij dienen structurele lasten ook structureel gedekt te zijn. Zie ook 5.1 hieronder. Gemeente Zandvoort is één van de deelnemers met wie ODIJ naar verwachting in gesprek zal gaan over de contracten.

4.2. GR bijdrage 2024 van de gemeente Zandvoort wordt iets hoger De partnerbijdrage aan de gemeenschappelijke regeling bestaat uit meerdere componenten: de reguliere basistaken milieu (inclusief Impuls Omgevingsveiligheid) gebaseerd op een vastgestelde verdeelsleutel. Na indexatie wordt de GR bijdrage van de gemeente Zandvoort € 174.286. Conclusie: de GR bijdrage van de gemeente Zandvoort wordt in 2024 verhoogd met € 3.400. Dit leidt in 2024 tot een marginale overschrijding op de begroting. Daarnaast heeft de gemeente verschillende dienstverleningsovereenkomsten met de ODIJ afgesloten waaronder milieutaken en voor het bouw- en woningtoezicht:

4.3. Incidentele overige milieutaken DVO milieutaken De overeenkomst is afgesloten voor alle taken die niet tot de basis (GR) milieutaken behoren, zodat alle milieutaken (zowel beleid als uitvoering) bij ODIJ zijn belegd. Geluidsmetingen circuit en evenementen

1 ICT/applicaties, lidmaatschap brancheorganisatie ODNL en de kosten voor het archiefbeheer

Kenmerk: 2024/872524

5/10

Hoe uitgebreid de onderzoeken zijn, kan per situatie verschillen. Het doel is de vastgestelde geluidsnormen te handhaven.

4.4. Incidentele Wabo taken (DVO) De Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) regelt de omgevingsvergunning. De omgevingsvergunning is één geïntegreerde vergunning voor bouwen, wonen, monumenten, ruimte, natuur en milieu. De formatie voor Bouw en Woningtoezicht is sinds 2021 tijdelijk uitgebreid. Een eventuele kostenverhoging heeft effect op de leges (al kunnen overigens niet alle kosten met opbrengsten worden gedekt). Het DVO loopt eind 2027 af. 4.5. Incidentele dienstverlening Toezicht en Handhaving

DVO toeristische verhuur Er zijn afspraken gemaakt over controle op naleving en bestuursrechtelijke handhaving van bestemmingsplanvoorschriften in relatie tot de toeristische verhuur. Het DVO Toezicht en handhaving toeristische verhuur kent een looptijd van 1 juli 2019 tot 31 december 2026.

Controles tribunes evenementen Bij een zestal grote evenementen is het nodig toezicht op de veiligheid van tribunes te houden.

Opkoopbescherming (vanaf2023 t/m 2026) Kopers van een woning met een WOZ-waarde tot en met € 451.578 zijn verplicht zelf in de woning te wonen. Met deze regel wordt voorkomen dat bijvoorbeeld beleggers veel betaalbare huizen opkopen en er nauwelijks koopwoningen overblijven voor woningzoekenden. In een paar gevallen mag verhuren wel, daar is een vergunning voor nodig.

Kenmerk: 2024/872524

6/10

Verlenging Formule 1/Zandvoort Beyond (2024 en 2025) De gemeente heeft voor 2024 en 2025 budget voor de vergunningverlening beschikbaar gesteld voor de Formule 1 races op het circuit in Zandvoort. Toezicht illegale bewoning bedrijventerrein Noord (in 2023 en 2024) Nu het nieuwe bestemmingsplan "Bedrijventerrein Nieuw Noord" in werking is getreden wil de gemeente opnieuw werk maken van het stoppen van de illegale bewoning.

Wet kwaliteitsborging bouwen Voor de gemeente voert ODIJ alle bouwtaken uit. De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) verplaatst de toetsing aan de bouwtechnische eisen van een bouwwerk van de gemeente naar een onafhankelijke partij. Voor deze aanvullende dienstverlening zijn met ODIJ nog geen concrete afspraken gemaakt. Conclusie: de DVO's worden overeenkomstig het contract geïndexeerd. Het hogere tarief van ODIJ leidt in 2024 tot iets toenemende kosten voor de gemeente echter onderaan de streep is het nihil. Samengevat:

Programmabegroting 2024 (bedragen in euro X1000)_______ _________________________________________Goedgekeurde begroting 171 GR bijdrage________________ 136 DVO Milieu_________________ 15 Geluidsmetingen circuit______ 10 Geluidsmetingen evenementen 334 Totaal Milieutaken 334 Begroot___________________ 0 Verschil

Vast te stellen begroting ___________________ 174 ___________________ 139 ____________________ 15 ____________________ 10 ___________________ 338 ___________________ 334

601 130 731 731

612 133 PM 745 731

0

-14

DVO Wabo* Uitbreiding BWT Bouwloket_______ Totaal Wabotaken Begroot_________ Verschil

151 15 62 25 50 44 322 281 60 8 Verschil_______________________________ * exclusief opkoopbescherming dat Zandvoort onder Toezicht en Handhaving heeft begroot DVO toezicht en handhaving toerisme Controle tribunes evenementen_________ Formule 1 (incl Zandvoort Beyond)_______ T&H Opkoopbescherming______________ Toezicht illegale bewoning bedrijventerrein Kwaliteitsborging Bouwen (Wkb)*________ Totaal Toezicht en Handhaving__________ Begroot T&H_________________________ Begroot overige diensten_______________

Kenmerk: 2024/872524

-4

154 15 69 25 50 44 333 281 60 -8

7/10

4.6. Ontwerpbegroting 2025 ODIJ heeft de ontwerpbegroting 2025 gebaseerd op de door het bestuur vastgestelde alternatieve Kadernota 2025 met een aantal onvermijdelijke kosten: nominale kostenstijging (loon- en prijsindexering) autonome ontwikkeling (contributie ODNL) overige ontwikkelingen die tot extra kosten leiden, zoals inhuur en automatisering

Naast de onvermijdelijke kosten zijn er een groot aantal onzekerheden waarvan nog niet in detail bekend is wat de risico's voor de omgevingsdienst financieel en organisatorisch zijn. Deze zijn nog niet in de begroting 2025 verwerkt. Externe ontwikkelingen De door het rijk gewenste financieringssystematiek voor alle omgevingsdiensten. Zie bijlage 3: Contourennota Financieringssystematiek omgevingsdiensten De gevolgen van het IBP op de kort- en langlopende verplichtingen (zoals de DVO's) Implementatie Omgevingswet

Interne bedrijfsvoering ODIJ stelt dat de bedrijfsvoering afgelopen tien jaar niet met de huidige omvang van de organisatie is mee gegroeid. Op onderdelen berust de huidige werkwijze op processen en systemen vanuit de startperiode. Een aanzienlijk deel van de uitgaven wordt gedekt door incidentele subsidie- en DVO inkomsten. Op lange termijn moet de dienst volgens ODIJ groeien om het ambitieniveau en de gecontracteerde opdracht te kunnen realiseren. Tegelijkertijd zijn er verschillen tussen de vraag van de deelnemende gemeenten en de uitvoering. Wie betaalt wat en wat krijgt de gemeente hiervoor? Het spreekt voor zich dat de kosten die samenhangen met extra opdrachten door de betrokken deelnemer moet worden gedekt. Conclusie: De gemeente wil eerst inzicht in wat ODIJ doet en wat dit mag kosten. Ook wil de gemeente in gesprek met ODIJ over de inhoudelijke (contract)afspraken. De door de ODIJ op te stellen nota over de financieringssystematiek wordt een belangrijke nota. ODIJ is voornemens op korte termijn een herziene begroting 2025 voor zienswijze aan de raad voor te leggen. 5. Risico's en kanttekeningen 5.1. De begroting van de ODIJ is niet structureel in evenwicht Een aanzienlijk aantal dienstverleningsovereenkomsten loopt binnen vijf jaar af, terwijl de ODIJ langlopende verplichtingen voor de opdrachtgevers is aangegaan dat thans niet structureel vastligt.

Dit geldt ook voor de projectfinanciering. Het risico op herplaatsen of laten afvloeien van medewerkers is dan ook aanwezig. Het percentage waarmee beoordeeld kan worden welke structurele ruimte de ODIJ heeft om de eigen lasten te dragen, wordt met ingang van 2025 negatiever. Welke structurele maatregelen zijn nodig om de baten te laten stijgen en/of de lasten te laten afnemen? Streven is een structureel evenwicht in de begroting te krijgen om te voorkomen dat het financieel toezicht wordt aangescherpt.

Kenmerk: 2024/872524

8/10

5.2. Stand van zaken versterking VTH-stelsel: Interbestuurlijk Programma Het doel van het programma is het zichtbaar verbeteren van de kwaliteit van de leefomgeving en het verminderen van schade aan het milieu die vermeden had kunnen worden. Er worden andere eisen aan de omgevingsdiensten gesteld zoals robuustheid, financiering, kennisinfrastructuur en de informatievoorziening. Het is nog niet duidelijk wat de impact van het IBP voor de ODIJ is.

5.3. Onderzoek naar de financiering en robuustheid (bestuursopdracht) Er zijn tussen de deelnemers behoorlijke verschillen in breedte en omvang van het dienstverleningspakket en financiering voor de wettelijke en niet-wettelijke taken. De aansluiting tussen opdracht, middelen en gevraagde capaciteit is afgelopen jaren complex geworden. Het inhoudelijke werkveld is doorontwikkeld waarbij nieuwe taken grotendeels binnen de bestaande middelen zijn uitgevoerd. De kerntaak van vergunningverlening, toezicht- en handhavingstaken is kwetsbaar geworden. Het is daarom belangrijk de financieringssystematiek te herijken zodat duidelijk wordt welke wettelijke en niet-wettelijke taken voor de deelnemers worden uitgevoerd en welke ambities, afspraken en financiering (en prioritering) hieraan ten grondslag liggen. De directeur van de ODIJ laat op dit moment extern onderzoek doen naar de organisatievorm, financiering en de bedrijfsvoering. Hiertoe is de ontwikkelagenda 2024-2025 met vijf ontwikkellijnen met als doel zelfstandig toekomstbestendig te worden. Het herijken van de bestaande taken en formatie Onderzoek naar het huidige takenpakket per deelnemer Vereenvoudigen van de gemeenschappelijke regeling Vormgeven van de provinciebrede samenwerking Dóórontwikkeling van de interne organisatie

Overigens wordt door het rijk bepaald welke omgevingsdiensten robuust genoeg zijn en hun zelfstandigheid kunnen behouden. De meeste omgevingsdiensten voldoen hier (thans) niet aan en hebben een plan van aanpak gemaakt. Het is verstandig verschillende scenario's uit te werken. Er zijn bij de gemeente grote zorgen over de mate waarin de ODIJ in control is, omdat wij in de praktijk merken dat ODIJ achterblijft op de gemaakte afspraken voor (met name) de uitvoering van de wettelijke taken van de gemeente. 5.4. Dienstverlening ODIJ Het college heeft in het coalitieprogramma opgenomen dat zij de dienstverlening van ODIJ wil verbeteren. Voor het optimaliseren van het initiatievenproces vergunningaanvraag wordt de raad binnenkort een aantal scenario's voorgelegd. Over de afspraken gaat de gemeente met ODIJ in gesprek: De milieu (basis)taken De huidige contracten (DVO's) die een beperkte looptijd hebben. Er zijn aanvullende opdrachten verstrekt die verduidelijking behoeven.

Kenmerk: 2024/872524

9/10

6. Vervolg De ODIJ is voornemens een herziene begroting 2025 voor zienswijze aan de raad voor te leggen. Na behandeling van de herziene begroting 2025 in het Algemeen bestuur zal de ODIJ de vastgestelde stukken aan de gemeenteraden sturen. In de aanbiedingsbrief wordt door de ODIJ een reactie op de ingediende zienswijzen van de gemeenten gegeven. De definitieve begroting wordt door de ODIJ aan Gedeputeerde Staten van Noord-Holland gestuurd. De ODIJ jaarrekening 2023 wordt na vaststelling door het AB voor het zomerreces door het college vastgesteld. De raad wordt hierover geïnformeerd.

7. Bijlagen Bijlage 1: Eerste begrotingswijziging 2024 Omgevingsdienst IJmond Bijlage 2: Ontwerpbegroting 2025 Omgevingsdienst IJmond Bijlage 3: Contourennota Financieringssystematiek omgevingsdiensten

Kenmerk: 2024/872524

10/10