Raadsbesluit Uitvoering spreidingswet

Gemeente Zandvoort

Raadsvoorstel

Onderwerp Spreidingswet vastgesteld: voorstel tot uitvoering in Zandvoort

Nummer

2024/485510________________________________________________________

Portefeuillehouder

Hendriks, M.________________________________________________________

Programma/beleidsveld

4,1 Wonen en ruimtegebruik___________________________________________

Afdeling____________

MO_______________________________________________________________

Auteur_____________

Esselink, H./ Buisman, S._______________________________________________

Telefoonnummer_____

023-5114823________________________________________________________

Email_______________

hesselink@haarlem.nl________________________________________________

Kernboodschap

De wetgever heeft de "Wet gemeentelijke taak mogelijk maken

asielopvangvoorzieningen" oftewel de Spreidingswet per 1 februari 2024 vastgesteld. Voor de gemeente Zandvoort is daarbij aangegeven dat Zandvoort ruimte moet bieden aan 94 asielzoekers waaronder 8 alleengaande minderjarige

vluchtelingen. De opgave is indicatief waarmee de wetgever ruimte wil bieden aan samenwerking binnen de provincie's. De commissarissen van de koning dienen de

provinciale voorstellen in bij de minister die op grond daarvan een verdeelbesluit vaststelt. In dit raadsvoorstel legt het college aan de gemeenteraad een aantal scenario's voor waar het gaat om de mogelijke uitvoering van de spreidingswet in

Zandvoort, in relatie tot de uitvoering van de wettelijke taak huisvesting statushouders respectievelijk de opgaven op van Oekraïense ontheemden krachtens de EU Richtlijn Tijdelijke Bescherming.___________________________ Behandelvoorstel voor

De commissie wordt verzocht advies te geven aan de raad over het voorstel van

commissie

het college in paragraaf 2 en over de wijze van agendering van het raadsstuk in de

raadsvergadering.

Relevante eerdere besluiten________ Besluit college d.d. 26 maart 2024

1. het college stelt het voorstel aan de raad vast.

de secretaris.

Kenmerk: 2024/485510

de burgemeester.

1/8

Besluit raad d.d. 23 april 2024

De raad der gemeente Zandvoort,

Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders. Besluit: 1. De volgende uitgangspunten en randvoorwaarden voor uitvoering van de Spreidingswet door Zandvoort vast te stellen:

a) Zandvoort kiest in de basis voor de opvang van het wettelijk aantal asielzoekers.

b) Het opvangen van extra statushouders is geen optie vanwege beperkt

woningaanbod. De voorkeur gaat uit naar het opvangen van minder statushouders dan de wettelijke taakstelling. c) Zandvoort gaat een aantal asielzoekers opvangen waarbij de gemeente volledig

wordt ontzorgd en ontlast op het gebied van financiën, zorg, onderwijs en ambtelijke ondersteuning. d) De locatie moet 24 uur per dag beveiligd zijn zodat zowel de veiligheid van

bewoners van het AZC als van Zandvoort gewaarborgd is. e) Er zijn ruime mogelijkheden voor activiteiten op locatie.

f) De communicatie met gemeenteraad, inwoners, ondernemers en andere stakeholders is open, transparant, tijdig en proactief.

g) Met de opvang benutten we bij voorkeur koppelkansen met bestaande en

toekomstige ontwikkelingen. De opvang mag geen vertraging opleveren voor geplande nieuwbouwprojecten. h) Bij de uitvoering worden zoveel mogelijk lokale en regionale ondernemers betrokken. i) Voor het vergroten van het draagvlak wordt er actief ingezet op het bevorderen

van integratie tussen de asielzoekers en de gemeenschap. j) De gesprekken met andere gemeenten over uitruil worden gevoerd vanuit

openheid en zijn gericht op samenwerking. k) De provincie Noord-Holland verleent medewerking, coördineert en biedt ondersteuning bij het uitvoeren van de opvang van asielzoekers. Daarnaast pakt

de provincie actief haar taak op als toezichthouder huisvesting

Kenmerk: 2024/485510

2/8

verblijfsgerechtigden;

2. Het college te verzoeken om de resultaten van de regionale bestuurlijke

regietafel voor het zomerreces 2024 aan de raad ter besluitvorming voor te leggen.

de griffier.

——

1. Inleiding

In de Raadsinformatiebrief van 2 februari 2024 heeft het college aangekondigd een voorstel voor te bereiden waarmee met de gemeenteraad besproken kan worden op welke wijze de Spreidingswet in Zandvoort kan worden uitgevoerd. Voorliggend raadsstuk voorziet hierin.

De Spreidingswet is per 1 februari 2024 van kracht geworden. Op basis van deze Spreidingswet heeft de staatssecretaris het capaciteitsbesluit met een opgave per provincie en een indicatieve opgave per gemeente in de Staatscourant van 31 januari 2024 gepubliceerd. Voor Zandvoort omvat de indicatieve opgave 94 opvangplekken waarvan 8 voor alleenstaande minderjarige vluchtelingen

(AMV-ers).

De Spreidingswet De Wet 'Gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen' is per 1 februari 2024 van kracht geworden. De staatssecretaris van justitie en veiligheid heeft conform deze wet het

capaciteitsbesluit in de Staatscourant gepubliceerd. De Wet schrijft vervolgens voor dat aan

"provinciale regietafels" een provinciaal plan wordt voorbereid waarin wordt bepaald welke opvangplekken waar in gemeenten worden gerealiseerd. Om het overzichtelijk te houden wordt in de provincie Noord-Holland gewerkt met "regionale regietafels" per veiligheidsregio. Per 1 november 2024 dienen de Commissarissen van de Koning hun voorstellen in bij het ministerie van Veiligheid en Justitie. Uiterlijk 31 december 2024 stelt de minister van Veiligheid en Justitie per provincie een verdeelbesluit vast. In het geval het provinciaal plan zoals ingediend bij het ministerie, voldoet aan het capaciteitsbesluit van 1 februari 2024, zal het verdeelbesluit gelijk zijn aan het provinciaal plan. In

het geval hiervan geen sprake is en het provinciaal plan minder opvangplekken omvat dan het

capaciteitsbesluit vereist, kan de minister in het verdeelbesluit gemeenten aanwijzen die

opvangplekken moeten realiseren. Zes maanden na het verdeelbesluit, zodoende uiterlijk 1 juli 2025, dienen de locaties in het verdeelbesluit aan het COA aangeboden te zijn. Indien dit niet het geval is

bestaat de mogelijkheid dat de Minister een gemeente dwingt om asielopvang te realiseren.

Kenmerk: 2024/485510

3/8

De opgave voor Zandvoort In het capaciteitsbesluit van 31 januari 2024 is voor heel Nederland een opvangcapaciteit van 96.000

plekken bepaald. De provincie Noord-Holland dient hieraan 16.290 plekken bij te dragen. Er bestaat beleidsvrijheid om binnen het provinciaal plan tot dit totaal aantal te komen maar indicatief is de bijdrage per gemeente berekend. Voor Zandvoort komt deze indicatieve verdeling uit op 94

opvangplekken waarvan 8 voor AMV-ers. Minimale omvang opvanglocaties

Opvallend is de landelijke discussie over de minimaal vereiste omvang van opvanglocaties. In de Spreidingswet wordt gesteld dat voor accommodaties uitgegaan wordt van een "bij of krachtens

algemene maatregel van bestuur te bepalen minimale omvang". In het Besluit Spreidingswet, de Algemene Maatregel van Bestuur waarin een aantal onderwerpen van de Spreidingswet nader is

uitgewerkt, wordt in artikel 3.1 eerste lid bepaald dat "reguliere opvangvoorzieningen een minimale omvang van 100 opvangplaatsen hebben. Deze opvangplaatsen mogen verspreid worden over meerdere opvangvoorzieningen binnen de gemeente. Voor bijzondere opvangvoorzieningen kan bij ministeriële regeling een minimale omvang worden bepaald, waarbij eveneens kan worden bepaald dat deze opvangvoorzieningen mogen worden verspreid over meerdere opvangvoorzieningen".

Tijdens de behandeling van de Spreidingswet in de Eerste Kamer werd een motie aangenomen waarin de regering wordt verzocht om "ook duurzame kleinschalige opvang actief te stimuleren en

tevens de belemmeringen in nog uit te werken lagere regelgeving weg te nemen; daarnaast de bevorderen dat het realiseren van concrete kleinschalige opvang expliciet aan bod komt in alle

provinciale regietafels". In 2024 wil het COA ervaring opdoen met kleinschalige opvanglocaties, met een capaciteit van

minder dan 150 personen. Taakstellingen statushouders en ontheemden Oekraïne in Zandvoort

Naast de opgave voor opvang asielzoekers die voortvloeit uit de Spreidingswet, hebben gemeenten

uitvoering te geven aan de taakstelling huisvesting statushouders krachtens de Huisvestingswet. Voor Zandvoort geldt dat in 2023 een taakstelling bestond van 38 personen. Op 1 januari 2024 had Zandvoort aan 5 personen meer huisvesting geboden dan de taakstelling voorschreef.

De nieuwe taakstelling voor het eerste halfjaar 2024 bedraagt 19 personen, waarmee de

overrealisatie van 5 personen over 2023 wordt verrekend, zodat per saldo een taakstelling resteert van 14 personen. In januari 2024 zijn hiervan inmiddels 5 statushouders in Zandvoort gehuisvest.

Na de uitbraak van de oorlog in Oekraïne heeft het kabinet aan Nederlandse gemeenten verzocht om aan 97.000 ontheemden uit Oekraïne opvang te bieden. Vertaald naar Zandvoort betekent dit verzoek dat er aan circa 97 Oekraïense vluchtelingen opvang geboden dient te worden. In Zandvoort wordt al langere tijd aan circa 196 Oekraïners opvang geboden; het dubbele van de opgave.

Strategische opties uitvoering Spreidingswet

Kenmerk: 2024/485510

4/8

Nu de landelijke wetgevende macht de opvangopgave bij wet heeft vastgesteld is het aan gemeentebesturen om hieraan -in regionale samenwerking- uitvoering te geven. Voor Zandvoort betekent dit dat er een resultaatverplichting geldt voor het bieden van ruimte binnen de gemeente waar voor een periode van minimaal 5 jaren aan 94 asielzoekers opvang kan worden geboden. In het

regionaal bestuurlijk overleg wordt de opvang voor asielzoekers krachtens de Spreidingswet gekoppeld aan de opvang van Oekraïense ontheemden krachtens de Richtlijn Tijdelijke Bescherming

respectievelijk de taakstelling huisvesting statushouders krachtens de Huisvestingswet. Als strategische opties om aan de verplichting volgens de Spreidingswet te gaan voldoen, worden de volgende scenario's voorgelegd.

I.

94 asielzoekers opvang, 97 Oekraïne opvang, 38 statushouders huisvesting Er wordt opdracht verstrekt aan het college om voor het zomerreces 2024 het in 2023 uitgevoerde locatieonderzoek te actualiseren gericht op de indicatieve opgave van 94 opvangplekken in Zandvoort en bij realisatie hiervan, de opvang van Oekraïense vluchtelingen in Zandvoort te reduceren tot het niveau van de regionale verdeelsleutel

(momenteel 97 personen). De wettelijke taakstelling huisvesting statushouders wordt gerealiseerd (momenteel 38 personen op jaarbasis). 47 asielzoekers opvang, 190 Oekraïne opvang, 38 statushouders huisvesting

Er wordt opdracht verstrekt aan het college om voor het zomerreces 2024 het in 2023 uitgevoerde locatieonderzoek te actualiseren gericht op een opgave van 47 opvangplekken in Zandvoort zijnde de helft van de indicatieve opgave Spreidingswet. In het regio overleg wordt voorgesteld de ontbrekende 47 plekken te compenseren door de

opvang van 190 Oekraïense ontheemden (gemeentelijke opvanglocaties Curidex en De Kust met 142 plekken plus particuliere opvang met 49 plekken) zo lang als mogelijk en

noodzakelijk te continueren. De wettelijke taakstelling huisvesting statushouders wordt gerealiseerd (momenteel 38 personen op jaarbasis). 64 asielzoekers opvang, 97 Oekraïne opvang, 68 statushouders huisvesting

Er wordt opdracht verstrekt aan het college om voor het zomerreces het in 2023 uitgevoerde locatieonderzoek te actualiseren voor een opgave van 64 duurzame opvangplekken voor asielzoekers zijnde de indicatieve opgave voor Zandvoort zoals opgevoerd bij de indiening van het wetsvoorstel Spreidingswet bij de Tweede Kamer in

2023 . In het regio overleg wordt voorgesteld in ruil voor deze lagere prestatie voor de

opvang van asielzoekers, om bovenop de wettelijke taakstelling huisvesting statushouders, jaarlijks aan 68 extra statushouders passende huisvesting in Zandvoort aan te bieden. De opvang van Oekraïense vluchtelingen wordt gereduceerd tot het

niveau van de regionale verdeelsleutel (momenteel 97 personen). IV.

113 asielzoekers opvang, 97 Oekraïne opvang, 19 statushouders huisvesting Er wordt opdracht verstrekt aan het college om voor het zomerreces het in 2023 uitgevoerde locatieonderzoek te actualiseren voor een opgave van 113 duurzame

Kenmerk: 2024/485510

5/8

opvangplekken voor asielzoekers. In het regio overleg wordt voorgesteld in ruil voor deze hogere prestatie voor de opvang van asielzoekers, de taakstelling huisvesting statushouders met hetzelfde aantal te verlagen (momenteel 19 statushouders op

jaarbasis). De opvang van Oekraïense vluchtelingen wordt gereduceerd tot het niveau van de regionale verdeelsleutel (momenteel 97 personen).

Voor alle scenario's geldt dat de voorgestelde "uitruil" tussen de opgave opvang asielzoekers versus de taakstelling huisvesting statushouders in de toekomst gelijkelijk wordt aangepast, in het geval de

indicatieve opgave voor Zandvoort op grond van de Spreidingswet door de minister wordt aangepast; zowel opwaarts als neerwaarts. Voor alle scenario's geldt dat voorstellen uit Zandvoort ingebracht worden in de regionale bestuurlijke regietafel onder voorzitterschap van de Commissaris der Koning Noord-Holland. De opdracht aan de CdK is om voor de hele provincie een voorstel in te dienen conform de opgave Spreidingswet zoals gepubliceerd in de Staatscourant op 1 februari 2024.

Bij de actualisering van het locatieonderzoek wordt nadrukkelijk gewezen op de mogelijkheid om naar bestaande accommodaties te kijken waarbij bestaande hotels in het bijzonder aandacht krijgen. 2. Voorstel aan de raad

Het college stelt de raad voor: 1. De gepresenteerde scenario's volgens de aangegeven volgorde I, II, III en IV vanuit Zandvoort in te

brengen in de regionale bestuurlijke regietafel uitvoering Spreidingswet; 2. Aan de raad de resultaten van de regionale bestuurlijke regietafel voor het zomerreces 2024 ter besluitvorming voor te leggen. 3. Beoogd resultaat Uitvoering geven aan de opdracht die de wetgever middels de Spreidingswet aan gemeenten oplegt:

een spreiding van asielzoekers over het hele land. Zandvoort neemt deel aan de regionale regietafel die zich ten doel stelt voor de veiligheidsregio Kennemerland een voorstel voor te bereiden ten behoeve van het provinciaal plan voor de provincie Noord-Holland.

4. Argumenten 1.

De Spreidingswet is van kracht De gemeenteraad van Zandvoort bepaalde op 11 juli 2023 dat er geen gemeentelijke

initiatieven worden ondernomen om de opvang van asielzoekers in Zandvoort voor te

bereiden, in afwachting van de besluitvorming door de wetgevende macht in ons land. Nu de wetgever de Spreidingswet heeft vastgesteld, is er sprake van een duidelijk wettelijk

vastgestelde opdracht aan het Zandvoortse gemeentebestuur. Zandvoort is niet voornemens deze opdracht van de wetgever te negeren.

2.

Samenwerking aan Provinciale regietafel Zandvoort neemt deel aan de regionale regietafel (PRT) om te komen tot een bijdrage aan

Kenmerk: 2024/485510

6/8

het provinciaal plan waarmee de wettelijke opgave voor de provincie Noord-Holland invulling

wordt gegeven. De provinciale regietafel heeft beleidsvrijheid om te komen tot de opgave uit het capaciteitsbesluit van de minister. Niettemin geldt als primair uitgangspunt voor de regionale regietafel de indicatieve opgave voor individuele gemeenten zoals opgenomen in het capaciteitsbesluit. Voorgesteld wordt om aan de regionale regietafel in te zetten op een

3.

bijdrage door Zandvoort van een structurele opvang voor 86 asielzoekers waarbij geen ruimte is voor AMV-ers. Een lokale opvangvoorziening voor 8 AMV-ers in Zandvoort wordt als onwenselijk en niet realistisch gezien. Locatieonderzoek actualiseren

In 2023 werd een locatieonderzoek uitgevoerd in het kader van het regioplan opvang asielzoekers. Nu de Spreidingswet per 1 februari 2024 van kracht is geworden, en de

indicatieve opgave voor Zandvoort in de Staatscourant is gepubliceerd, is actualisering van

4.

het locatieonderzoek uit 2023 gewenst. De kaders en de resultaten van het onderzoek uit 2023 vormen het uitgangspunt. De resultaten van dit geactualiseerde locatieonderzoek worden voor het zomerreces 2024 aan de gemeenteraad gepresenteerd. Financiën

De Spreidingswet kent bepalingen over het toekennen van een specifieke uitkering aan gemeenten om de kosten voor de uitvoering van de wet te dekken. In dit stadium is dat nog niet aan de orde. Eerst is de bestuurlijke inzet van Zandvoort aan de regionale regietafel vereist.

5. Risico's en kanttekeningen 1.

Resultaten actualisering locatieonderzoek onzeker

De indicatieve opgave voor Zandvoort is aanzienlijk groter dan waar in 2023 nog rekening mee

gehouden werd. Voor 94 personen waarvan 8 AMV-ers dient opvang gerealiseerd te worden die 5 jaar of langer beschikbaar blijft. De opties om deze capaciteit in Zandvoort te realiseren zijn zeer beperkt.

2.

Samenwerking provinciale regietafel onder druk

De commissaris van de koning heeft tot taak een provinciaal plan op te stellen. Meerdere gemeenten

hebben grote moeite om de bijdrage volgens de landelijke verdeelsleutel te realiseren. Hierdoor staat de samenwerking aan de PRT's per definitie onder druk. Dat zal de mogelijkheden voor Zandvoort naar verwachting sterk beperken om een lagere bijdrage in te brengen dan de indicatieve

opgave volgens het capaciteitsbesluit.

6. Uitvoering Het college zal op basis van het raadsbesluit in gesprek gaan met de regio om te komen tot een update van het regioplan. Over het concept-regioplan zal een zienswijze aan de raad worden gevraagd.

Kenmerk: 2024/485510

7/8

Ter voorbereiding van het debat in de gemeenteraad bereidt het college een technische sessie voor over de Spreidingswet en de gevolgen voor Zandvoort daarvan op 27 maart 2024. 7. Bijlagen

- Beoordeling scenario's uitvoering Spreidingswet

Kenmerk: 2024/485510

8/8