Raadsbesluit Ontwerp-begroting Spaarne Werkt 2025

Raadsbesluit

Gemeente Zand voort

Onderwerp Ontwerp-begroting Spaarne Werkt 2025 Nummer

2024/624090_______________________________________________________

Portefeuillehouder

Bluijs, GJ.__________________________________________________________

Programma/beleidsveld

3.1. Werk__________________________________________________________

Afdeling____________

Wl________________________________________________________________

Auteur_____________

Lunenburg, M. van___________________________________________________

Telefoonnummer_____

0619575388________________________________________________________

Email_______________

mlunenburg@haarlem.nl______________________________________________ Spaarne Werkt is het Participatiebedrijf in Zuid-Kennemerland voor de gemeenten

Kernboodschap

Bloemendaal, Haarlem, Heemstede en Zandvoort. Het bestuur van Spaarne Werkt

heeft op donderdag 25 april 2024 ingestemd met de ontwerp-begroting voor 2025. De begroting van Spaarne Werkt voor 2025 is weliswaar sluitend, maar bevat een

aantal financiële onzekerheden. De oorzaak daarvan is terug te voeren op de fase van de transitie waarin Spaarne Werkt zich bevindt bij het opstellen van de begroting 2025. Zoals bij veel andere sociale werkbedrijven staat met de komst van de

Participatiewet in 2015 de bedrijfsvoering van Spaarne Werkt onder druk. De omvang van het werk en het aantal werksoorten is te groot voor het dalende aantal mensen uit de doelgroepen. Eind 2023 heeft het bestuur, op basis van extern onderzoek, gekozen voor een richting waarbij werksoorten worden

afgestoten, maar er ook in de toekomst een voldoende gevarieerde infrastructuur in stand blijft als thuisbasis voor de meest kwetsbare groepen. Begin 2024 zijn de eerste stappen gezet door het afbouwen van de werksoorten Business Post, Parkeerbeheer en het Fietsdepot en het afstoten van restaurant De Ripper. In de

ontwerp-begroting 2025 is rekening gehouden met de effecten hiervan, onder andere door een krimp in de formatie ten opzichte van 2024. Momenteel werkt Spaarne Werkt aan een transitieplan waarin ook de vervolgstappen voor 2024,

2025 en verder concreet worden gemaakt. Behandelvoorstel voor

De commissie wordt verzocht advies te geven aan de raad over het voorstel van

commissie

het college in paragraaf 2 en over de wijze van agendering van het raadsvoorstel in

de raadsvergadering.

Relevante eerdere besluiten

Begroting Spaarne Werkt 2024, raadsstuk (2023/565008)

Kenmerk: 2024/624090

1/7

Rapport en koers voor een duurzame toekomst Spaarne Werkt, raadsstuk

(2023/2004423)______________________________________________ Besluit college d.d. 21 mei 2024

Het college van burgemeester en wethouders.

Besluit: 1. Het voorstel aan de raad vast te stellen. de secretaris.

Besluit raad d.d. 16 juli 2024

de burgemeester,

De raad der gemeente Zandvoort,

Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders,

Besluit: Als zienswijze naar voren te brengen bij het bestuur van Spaarne Werkt dat de raad geen wensen of bedenkingen heeft bij de ontwerp-begroting Spaarne Werkt

2025. de^yoorzitter,

de griffier,

Kenmerk: 2024/624090

2/7

1. Inleiding Het Participatiebedrijf Zuid-Kennemerland (Spaarne Werkt) voert in opdracht van de gemeenten

Bloemendaal, Haarlem, Heemstede en Zandvoort de volgende vier taken uit: •

Sociale werkvoorziening (Wet sociale werkvoorziening)

• •

Nieuw beschut werk (Participatiewet) Re-integratie voor werkzoekenden met een overbrugbare afstand tot de arbeidsmarkt en werkzoekenden met een arbeidsbeperking die in aanmerking komen voor een garantiebaan

•

(Participatiewet) Leerwerktrajecten voor jongeren met schooluitval zonder beroeps- of startkwalificatie (Wet voortijdig schoolverlaten en jongeren in kwetsbare posities).

Met de komst van de Participatiewet in 2015 is de beweging ingezet om zoveel mogelijk mensen met

een arbeidsbeperking bij reguliere werkgevers te plaatsen, bijvoorbeeld met inzet van loonkostensubsidie. De instroom vanuit de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) is met de komst van

de Participatiewet gestopt. Die groep stroomt langzaam uit, terwijl de nieuwe instroom van mensen met een indicatie nieuw beschut werk veel lager is. Daarnaast neemt het verdienvermogen van de

ouder wordende groep Wsw af en vraagt de groep nieuw beschut werk aanzienlijk meer begeleiding. Ook ligt het aantal aanmeldingen voor re-integratie structureel onder de aantallen zoals ingeschat in het Meerjarenkaderprogramma 2022-2026 (MJK). Dat alles heeft de bedrijfsvoering van Spaarne Werkt de afgelopen jaren flink onder druk gezet en de noodzaak vergroot om de formatie meer in lijn

te brengen met de krimp. Voor het bestuur was dat reden om bij de begroting 2024 een forse

taakstelling op te leggen. Het betekent ook dat niet alle werksoorten in de huidige vorm in stand kunnen blijven. Daarom is in 2023 een extern onderzoek ingesteld naar een duurzame toekomst van Spaarne Werkt.

Mede op basis van dat externe onderzoek heeft het bestuur eind 2023 een koers gekozen waarbij enerzijds wordt vastgehouden aan de bedoeling van de Participatiewet om zoveel mogelijk mensen

bij reguliere werkgevers te plaatsen, maar waarbij er wel een infrastructuur in stand blijft die altijd een thuisbasis vormt voor mensen die de stap naar reguliere werkgevers niet (duurzaam) kunnen

maken. Op lange termijn komt dit neer op een infrastructuur in de richting van de omvang van de doelgroep nieuw beschut werk. In de eerste helft van 2024 zijn de eerste stappen gezet door het

afbouwen van die werksoorten die nu al voor knelpunten in de bezetting leiden. Het gaat om Business Post, Parkeerbeheer en het Fietsdepot en het afstoten van restaurant De Ripper. In de begroting 2025 is rekening gehouden met de effecten hiervan. Momenteel werkt Spaarne Werkt aan

een transitieplan waarin ook de vervolgstappen voor 2024, 2025 en verder concreet zijn gemaakt.

Het bestuur van Spaarne Werkt heeft op donderdag 25 april 2024 ingestemd met de ontwerp­ begroting voor 2025. In de gemeenschappelijke regeling Participatiebedrijf Zuid-Kennemerland 2022

(artikel 18) is bepaald dat de begroting vóór 1 augustus 2024 door het bestuur wordt vastgesteld en aan Gedeputeerde Staten van de provincie Noord-Holland wordt gestuurd, nadat de raden hierop

Kenmerk: 2024/624090

3/7

hun zienswijze kenbaar hebben gemaakt. De raden van de aan de gemeenschappelijke regeling Spaarne Werkt deelnemende gemeenten worden nu in de gelegenheid gesteld hun zienswijze over

de ontwerp-begroting 2025 vóór 19 juli 2024 kenbaar te maken aan het bestuur van Spaarne Werkt.

2. Voorstel aan de raad Het college stelt de raad voor: Als zienswijze naar voren te brengen bij het bestuur van Spaarne Werkt dat de raad geen wensen of bedenkingen heeft bij de ontwerp-begroting Spaarne Werkt 2025.

3. Beoogd resultaat

De ontwerp-begroting 2025 Spaarne Werkt draagt bij aan de continuering van werk voor (begroot)

538 mensen in de sociale werkvoorziening (Wsw), 130 mensen met een indicatie nieuw beschut werk en bemiddeling van 600 - 700 mensen naar een plek op de reguliere arbeidsmarkt. Daarnaast biedt Spaarne Werkt in 2025 leerwerktrajecten voor jongeren en volwassenen zonder beroeps- of startkwalificatie. 4. Argumenten

1. Spaarne Werkt presenteert een sluitende begroting voor 2025.

Spaarne Werkt als geheel heeft in het begrotingsjaar 2025 een sluitende begroting. De bijdrage van Zandvoort is € 1.181.525. Dit bedrag wordt gedekt door rijksmiddelen voor loonkostensubsidie, de algemene uitkering gemeentefonds (Wsw), het IU Participatiebudget (begeleidingskosten nieuw

beschut werk) en re-integratiegelden uit het Cluster Participatie. Het tekort op nieuw beschut werk doet (ruim € 1,1 miljoen) nog steeds een flink beroep op het Participatiebudget. De transitie en taakstelling zijn erop gericht dit tekort de komende jaren naar beneden te brengen, met name door de formatie van niet regeling gebonden personeel in lijn te brengen met de krimp

Voor het programma Re-integratie heeft het externe onderzoek dat in 2023 is uitgevoerd laten zien dat de kosten per re-integratietraject hoger liggen dan landelijk gemiddeld en hoger dan berekend in het MJK. Mede door de krapte op de arbeidsmarkt is de instroom van het aantal deelnemers de

afgelopen jaren lager dan ingeschat bij het opstellen van het MJK. Het bestuur heeft Spaarne Werkt

de opdracht gegeven om de kosten per traject terug te brengen naar het niveau van het MJK, onder andere door de formatie te bevriezen.

Voor het programma 'Jongeren' heeft de omzetting van de BOL naar BBL-constructie met ingang van het schooljaar 2024/2025 een nadelig financieel effect op de bedrijfsvoering, vooral omdat jongeren

een dienstverband bij Spaarne Werkt krijgen. Ondanks de krimp van 2,2 fte door het samenvoegen van de activiteiten van De Ripper met de Kloosterkeuken, is het programma net als in voorgaande jaren, nog steeds verliesgevend. Hoe het aanbod van jongeren op een bedrijfseconomische gezonde manier vormgegeven kan worden, maakt ook deel uit van het transitieproces.

Kenmerk: 2024/624090

4/7

2. De begroting 2025 is in lijn met de taakstelling. Bij de vorming van een Participatiebedrijf is afgesproken dat Spaarne Werkt een ontwikkelopgave heeft om de tekorten op beschut werk gedurende drie jaar terug te dringen naar nul in jaar 2024. Deze doelstelling is niet gehaald, mede door de afname van het verdienvermogen en de stijgende kosten voor energie en lonen. In 2024 is daarom besloten om de focus op het terugdringen van het

tekort op beschut werk te verleggen naar de totale bedrijfsvoering (de resultaten van de drie programma's Werk, Re-integratie en Jongeren tezamen). Het bestuur van Spaarne Werkt heeft bij de begroting 2024 een taakstelling meegegeven om op de korte termijn de formatie te beperken en meer in lijn te brengen met de krimpende organisatie. In de begroting 2025 is de krimp in formatie

zichtbaar; de formatie van niet regeling gebonden personeel daalt met 11,6 fte van 115,1 fte in 2024 naar 103,5 fte 2025 begroot. Daarnaast wordt de reguliere inhuur op Groen en Kleding en Kringloop beperkt door herplaatsing van medewerkers die werkzaam waren op werksoorten die zijn afgebouwd (10) en door de inzet van garantiebanen (20). Daarmee is de begroting 2025 in lijn met

de taakstelling die het bestuur heeft opgelegd. 3. De begroting 2025 is in lijn met de gekozen koers en landelijke kaders. Eind 2023 heeft het bestuur van Spaarne Werkt gekozen voor de koers om zoveel mogelijk mensen

bij reguliere werkgevers te plaatsen, maar een voldoende gevarieerde infrastructuur als thuisbasis te

houden voor de meest kwetsbare groepen. Daarmee loopt Spaarne Werk vooruit op de opdracht vanuit de Rijk (Kamerbrief december 2023) om transitieplannen te maken voor sociale

werkbedrijven. Begin 2024 heeft Spaarne Werkt al stappen gezet door het afbouwen van de eerdergenoemde werksoorten. De effecten daarvan zijn verwerkt in de begroting 2025. In 2025 is in de begroting een bedrag van € 576.000 opgenomen als dekking voor transitiekosten. Het Rijk heeft hiervoor ook middelen toegezegd. Daarnaast is in de begroting rekening gehouden met de groep mensen die niet in aanmerking komt voor een indicatie nieuw beschut werk, maar die het (tijdelijk)

ook niet lukt op de reguliere arbeidsmarkt. In de Kamerbrief van december 2023 worden voor deze groep extra middelen toegezegd. Binnen de gekozen koers biedt Spaarne Werkt tijdelijk ruimte voor

deze groep. In de begroting 2025 gaat het om 20 fte, banengarantie. Enerzijds blijven hierdoor altijd voldoende plekken beschikbaar als terugval optie voor gedetacheerde medewerkers die vallen onder

de Wsw of nieuw beschut werk, anderzijds voorkomt het dat regulier moet worden ingehuurd. Daarmee past de begroting in de door het bestuur gekozen koers en de landelijke kaders voor de transitie van sociale ontwikkelbedrijven.

Kenmerk: 2024/624090

5/7

5. Risico's en kanttekeningen 1. Economische ontwikkelingen In de begroting wordt ervan uitgegaan dat met name de hoge inflatie in 2025 zal stabiliseren. Het is

echter onzeker hoe de gevolgen van de inflatie ook in 2025 nog zullen doorwerken in de inkoopkosten of kosten voor ambtelijk personeel (cao loopt tot 31 december 2024). Voor 2025 is

voor de loonkosten een aanname gedaan van 2,5%. Daarnaast kan hogere inflatie invloed hebben op de omzetontwikkeling. 2. Instroom garantiebanen lager dan begroot In de begroting is rekening gehouden met 20 fte medewerkers uit de doelgroep baangarantie. Door

tijdelijke invulling van deze plekken, blijft de benodigde infrastructuur in stand als vangnet voor de groep Wsw of nieuw beschut werk die het bij reguliere werkgevers tijdelijk of niet meer redden. Dat past bij de gekozen koers en voorkomt ook dat er op die plekken regulier moet worden ingehuurd.

De krapte op de arbeidsmarkt zou kunnen leiden tot een lagere instroom van mensen met baangarantie die hiervoor in aanmerking komen, wat een negatief effect heeft op de kosten omdat alsnog regulier moet worden ingehuurd. Wel is het zo dat een deel van de plekken ook ingevuld kan worden door medewerkers die nu werkzaam zijn op werksoorten die worden afgestoten. De

gesprekken hierover worden in 2024 gevoerd. 3. Rijksgelden voor transitie In de begroting is rekening gehouden met € 576.000 als dekking voor transitiekosten. Dit bedrag is

een inschatting op basis van eerdere verdeling. Door het rijk zijn weliswaar middelen voor de transitie toegezegd, maar de verdeling hiervan staat nog niet vast. Het rijk zal vermoedelijk in de komende meicirculaire van het gemeentefonds uitsluitsel geven over de beschikbare gelden. Voorwaarde om voor deze gelden in aanmerking te komen is een goed onderbouwd transitieplan.

Spaarne Werkt is al gestart met het opstellen van dit plan, maar op dit moment is het nog onzeker of het geld daadwerkelijk wordt toegekend.

4. Transitieplan en tempo In de begroting 2025 zijn de effecten van de eerste stappen die in 2024 zijn gezet in het afstoten van

werksoorten meegenomen. Op het moment van het opstellen van de begroting 2025 is nog niet volledig duidelijk in welk tempo en tegen welke kosten en besparingen de afbouw van werksoorten

gepaard gaat. Mede gezien de kwetsbare groep waar het om gaat, is het tempo van de transitie

wellicht lager dan vanuit economisch perspectief wenselijk is. Bovendien is het tempo ook afhankelijk van lopende contracten en externe partijen die werksoorten (en mensen) willen overnemen. De mix aan factoren bepaalt uiteindelijk hoe snel de transitie plaatsvindt en tegen welke

kosten. Dit kan invloed hebben op de transitiekosten zoals die in de begroting 2025 zijn ingeschat, maar ook op het tempo waarop het tekort op beschut werk wordt teruggebracht.

Kenmerk: 2024/624090

6/7

5. Compensatie via rijks-circulaires algemene uitkering gemeentefonds In de begroting 2025 is als uitgangspunt genomen dat de hogere kosten vanwege indexering van de lonen voor de Wsw volledig worden gecompenseerd door de integratie-uitkering Participatie vanuit het gemeentefonds. Dit is een reële veronderstelling gezien de ervaringscijfers uit voorgaande jaren. Een positieve bijstelling is echter geen garantie en kan op enig moment ook negatief uitpakken. De definitieve bedragen voor 2025 zullen via de meicirculaire 2024 later beschikbaar komen. Mogelijk negatieve afwijkingen op de bedragen zoals deze in de begroting zijn opgenomen vormen een risico

voor de begroting. Tekorten zullen mogelijk met aanvullende bijdragen van de gemeente moeten worden gecompenseerd.

6. Uitvoering

De zienswijze van de raad over de ontwerp-begroting wordt zo spoedig mogelijk, vóór 19 juli 2024, aan het bestuur van Spaarne Werkt overgebracht. Het bestuur stelt vervolgens de begroting 2025 vast. Vóór 1 augustus 2024 wordt de begroting aangeleverd bij Gedeputeerde Staten van NoordHolland.

7. Bijlagen

- Bijlage 1 Ontwerp-begroting Spaarne Werkt 2025.

Kenmerk: 2024/624090

7/7