Onderzoek Verstoringen - Nota van bevindingen 202206

Op 23 mei 2017 vindt behandeling en besluitvorming plaats van de kaders en uitgangspunten stapsgewijze verbetering bestaand parkeerbeleid, met 11 stemmen voor en 4 tegen. Er worden 6 amendementen ingediend waarvan er 2 worden aangenomen. Onder andere een om na twee jaar en evaluatie te doen.

27

verbeterpunten parkeerbeleid vastgesteld door de raad.” En er is gewerkt aan het schrijven van een Nota Verbeterpunten Parkeerbeleid.12 Dit is een (eerste) voorbeeld van verschillende benamingen van beleidsstukken die door elkaar heen lopen. Rekenkamerrapport 2017 De rekenkamer heeft onderzoek laten doen naar het parkeerbeleid en in september 2017 het rapport Inzicht in optimaal parkeerbeleid gepubliceerd. Belangrijkste aanbevelingen zijn dat er een keuze wordt gemaakt in het beleid en dat aan de keuze wordt vastgehouden. Als belangrijke conclusie tekent het rapport op dat er objectieve gegevens over parkeren ontbreken. Aanbeveling is dan ook om duidelijke langdurige beleidskeuzes te maken die gebaseerd zijn op objectieve gegevens.13 Met als opgave het vereenvoudigen en uniformeren van het parkeerregime en verdergaande modernisering en digitalisering van het parkeren. Er is sprake van vigerend parkeerbeleid uit 2010.14 In november 2012 heeft de raad zich nog uitgesproken via een motie en in april 2013 volgde een aanpassing van het beleid gehandicapten parkeren, naar aanleiding van een motie en amendement. Het rapport constateert dat vanaf 2013 feitelijk sprake is van stillegging van de uitvoering van parkeerbeleid en dat politiek draagvlak voor parkeerbeleid beperkt is.15 Er is parkeerbeleid, maar of is voldoen aan uitganspunten is onzeker.

Het rapport is pas maanden later in de raad behandeld; er is niet een raadsvoorstel aan gekoppeld waarin de raad om een (richtinggevende) uitspraak is gevraagd over de conclusies een aanbevelingen. Op 6 februari 2018 was uiteindelijk de behandeling met bespreking van de resultaten in de raadscommissie, maar dus geen besluitvorming. De conclusie was dat discussie in de nieuwe raadsperiode moet worden gevoerd en opgepakt.16 Begroting en jaarverslag In de laatste begroting (2018) van de vorige raadsperiode wordt nog geen gewag gemaakt van het rekenkamerrapport. Dat gebeurt pas vanaf de nieuwe raadsperiode in 2018. Als eerste document daarvoor dient het raadsprogramma 2018. Over een herziening van de kaders en uitgangspunten wordt in de begroting niets genoemd.17 Het bestuur formuleert wel een

12

Zie blz. 61-62 jaarverslag 2017.

13

Zie blz. 25 Inzicht in optimaal parkeerbeleid..

14

Zie blz. 5 rapport. Het gaat om de Parkeernota Zandvoort 2010 ‘Parkeren in Balans’.

15

Zie blz. 6 Inzicht in optimaal parkeerbeleid. Er staat: Wij constateren wel dat het (politieke) draagvlak voor het vastgestelde beleid inmiddels beperkt is. Dit betekent dat de dagelijkse praktijk gewoon door kan gaan, maar dat er weinig nieuws gebeurt.

16

Er werd erkend dat behandeling te lang na publicatie van het rapport gebeurde (onder andere door de voorzitter van de rekenkamer).

17

Er wordt op blz. 43-44 de ambitie herhaald zoals die al geformuleerd was in het coalitieakkoord: Een voor de gebruikers begrijpelijk, betaalbaar, evenwichtig en faciliterend parkeerbeleid creëren en aan de hand van een evaluatie van het bestaande beleid op wijkniveau in overleg met bewoners en

28

agenda voor de begroting van 2018 met als doel een Beleidsplan stapsgewijze verbetering van bestaand parkeerbeleid. Er staan nog een aantal andere intenties genoemd zoals de jaarlijkse parkeerverordening en een verkeersvervoersplan.18 Het jaarverslag 2017 is het laatste stuk dat het oude college heeft opgeleverd. 19 Bij de verantwoording staat als doelstelling een aanzet om burgers te betrekken in het beleid. Daarvoor wordt via een enquête onder inwoners en ondernemers en hun mening te geven als input voor het nieuwe beleid. Als hoofddoelstelling bij het thema bereikbaarheid wordt genoemd het “Optimaliseren van de bereikbaarheid van Zandvoort en een optimale balans vinden in de verdeling van schaarse parkeerruimte voor wonen, werken en recreëren.” Daarvoor wilde het college bereiken; het waarborgen en verbeteren van de verkeersveiligheid en voor gebruikers begrijpelijk, betaalbaar, evenwichtig en faciliterend parkeerbeleid. Voorlopige bevindingen over raadsperiode 2014-2018: Tussen begin raadsperiode (2014) en rekenkamerrapport is er relatief weinig gebeurd aan parkeerbeleid. De intenties zoals genoemd in het coalitieakkoord van 2014 worden aan het eind van de periode opnieuw herhaald. De politieke en bestuurlijke context waarin dit plaatsvindt, een gepland raadsprogramma waar alleen de coalitie heil in ziet en wat er uiteindelijk niet komt, is daarbij relevant.

Het rekenkamerrapport speelt een beslissende rol in het (opnieuw) op de agenda zetten van het parkeerbeleid en om een analyse te geven van de situatie omtrent het parkeerbeleid. Aan het einde van de periode is wel sprake van aanzetten om te komen tot nieuw beleid en wordt duidelijk uitgesproken de wens om burgers te betrekken.

29

Figuur 9: Verkeersborden met onderborden tonen aan dat beleid niet eenvoudig is uit te leggen.

ondernemers een eenvoudiger en doelmatiger alternatief ontwikkelen dat bestaande parkeerproblemen oplost en de verkeersproblematiek het hoofd biedt. 18

Zie programmabegroting 2018, blz. 56.

19

Zie jaarverslag 2017 (blz. 61-62). Raadsbehandeling vond plaats in april/ 2018.

Raadsperiode 2018-2021 Raadsprogramma 2018 Het beleid vanaf 2018 begint bij de nieuwe raadsperiode en het unanieme besluit na de verkiezingen om een raadsprogramma en geen coalitieakkoord te sluiten.20 De raad van Zandvoort bestaat op dat moment dus niet langer uit coalitie- en oppositiepartijen. Men beoogt met het raadsprogramma een politiek klimaat te realiseren waarbinnen vanuit de inhoud en dialoog keuzen worden gemaakt en besluiten genomen, een stabiel bestuur kan worden gevormd en de rol van de raad in het bestuur van de gemeente wordt versterkt.21 Ten aanzien van parkeren valt op dat het rekenkamerrapport als uitdrukkelijk start- en ijkpunt van het beleid wordt genomen. Dat dient als basis voor het samen met bewoners en ondernemers herzien van het parkeerbeleid en de handhaving daarvan. Er wordt als ambitie genoemd dat, “Naast doorstroming is parkeren een punt van aandacht, zeker in het zomerseizoen en tijdens evenementen. Met betrekking tot dat laatste punt gaan we het parkeerbeleid herzien”22 Er is verder een bijlage Ideeën, voorstellen en wensen uit de samenleving die zijn betrokken bij het raadsprogramma. Daar is ook bij het onderdeel parkeren input vanuit de bevolking voor geleverd. Verwerking in de P&C cyclus (2018-2020) Het is relevant om te kijken naar vertaling en implementatie van het aangekondigde beleid in de P&C cyclus.

In de begroting van 2019-2023 wordt de ambitie uit het raadsprogramma alleen letterlijk aangehaald evenals het voornemen dat het parkeerbeleid herzien zal worden.23 In de voorjaarsnota 2018 staat in de planning van de bestuursagenda voor 2018 genoemd een beleidsplan stapsgewijze verbetering van bestaand parkeerbeleid. Een evaluatie van de invoering van het parkeerbeleid zou (conform amendement van 23 mei 2017) in 2020 opgeleverd moeten worden. Dit zal nooit plaatsvinden, omdat er dan nog geen nieuw parkeerbeleid is ingevoerd en dus niets is te evalueren. In de najaarsnota 2018 is opvallend dat wordt gesproken over een op te zetten projectorganisatie: Er staat: “In januari is het rekenkameronderzoek "Inzicht in optimaal parkeerbeleid" in de raad behandeld. Het college en de raad hebben de lijn van het rekenkamerrapport onderschreven. Voor een nieuw beleidsplan en de uitwerking daarvan wordt een projectorganisatie opgezet. De vraag is hoe of en een projectorganisatie in de jaren erna is opgezet en of de raad op de hoogte is gehouden.

20

https://zandvoort.raadsinformatie.nl/vergadering/515958/Gemeenteraad%2008-05-2018

21

https://zandvoort.raadsinformatie.nl/document/6441938/1/Raadsstuk_Raadsprogramma_2018-2022

22

Zie raadsprogramma 2018-2022, blz. 12

23

Blz. 79 Programmabegroting 2019-2023.

30

In het jaarverslag 2018 wordt wel vermeld dat er sprake is geweest van een toename van parkeerinkomsten. Er is überhaupt geen sprake van dat parkeren in financieel problematische zin opvalt. In 2019 valt in het jaarverslag te lezen dat de exploitatie gunstig uitvalt.24 En ook bij het overzicht van risico’s komt parkeren niet prominent naar voren.25 2019 In de P&C stukken van 2019 komt parkeren (opnieuw) aan de orde met verwijzing naar de ambities. Over de voortgang van het beleid bij mobiliteit en parkeren staat in de najaarsnota 2019 te lezen dat een adviesbureau gestart is met het opstellen van een concept parkeerbeleidsplan.26 Een koersdocument wordt voorbereid met richtinggevende keuzes voor de op te stellen mobiliteitsvisie en parkeerbeleidsplan. Verder wordt genoemd dat er: eind 2019 een concept parkeerbeleidsplan zou moeten liggen waarin aandacht is voor het moderniseren van de bestaande parkeerketen (straat parkeerregimes, parkeervergunningen en parkeerexploitatie) en aandacht voor de volgende onderwerpen, zoals vergaande digitalisering van het parkeren in Zandvoort. Van belang is de raadsinformatiebrief in juli 2019.

Die volgde op een presentatie gehouden in juni over ‘het proces en de organisatie voor het tot stand brengen van de visie voor mobiliteit en parkeren’.27 Hieruit kwam het idee voort om een klankbordgroep op te zetten om de raad te betrekken bij de voorbereiding van de visie. Er wordt daar ook aangekondigd een PvA voor de visie mobiliteit en parkeren en een traject voor participatie en inspraak hierbij (die zou er eind augustus 2019 moeten liggen). Er staat ook dat een visie mobiliteit en parkeren op 1 januari 2020 gereed moet zijn. Ook in het jaarverslag/jaarrekening over 2019 wordt verwezen naar de betrokkenheid van de raad bij de beleidsvorming.28 Verder worden in het jaarverslag vooral de ambities herhaald zoals die zijn genoemd in het raadsprogramma.29 Ook wordt gesteld dat het rekenkamerrapport uitgangspunt is dat meegenomen is in de mobiliteitsvisie.30 Deze zin is

24

Zie jaarverslag 2019: blz. 219.

25

Idem blz. 237.

26

Zie najaarsnota blz. 39-40.

27

2019 Raadsinformatiebrief Visie Mobiliteit en Parkeren Zandvoort.pdf

28

Zie blz. 98 jaarverslag/jaarrekening 2019: Er is gestart met het opstellen van een maatregelenpakket parkeren (en een mobiliteitsvisie). Er zijn diverse sessies met de gemeenteraad geweest en d.m.v. een enquête zijn signalen opgehaald. Het beleid en bijbehorend maatregelenpakket moet nog worden vastgesteld. In 2019 zijn een aantal onderzoeken uitgevoerd om de verouderde parkeer-en verkeersdata te actualiseren.

29

Blz. 74 jaarverslag 2019

30

Zie blz. 98, waar staat:

Het rekenkamerrapport ‘Inzicht in optimaal parkeerbeleid’ is uitgangspunt dat meegenomen is in de mobiliteitsvisie. Hierin is parkeren opgenomen en zal nav de uitgangspunten voor mobiliteit ook met Zandvoort verder worden besproken. Er is een start gemaakt met een parkeerbeleidsplan, met speciale aandacht voor fietsparkeren en digitalisering.

31

lastig te plaatsen omdat pas in september 2020 de uiteindelijke visie met bijhorend koersdocument in de raad voor besluitvorming komt. Aangenomen mag daarom worden dat men bedoeld ‘bij het opstellen van de mobiliteitsvisie. In het jaarverslag zelf staat namelijk expliciet dat het parkeerbeleid nog niet is afgerond en daarom bijvoorbeeld niet wordt meegenomen in de grondexploitaties. Er valt te lezen dat wel is gewerkt aan het opstellen van het beleidsplan parkeren, maar dat is dus nog niet afgerond.31 Het herhalen van ambities en intenties is een patroon dat ook terugkomt in de begroting voor 2020. Er wordt ook gewag gemaakt van de interactieve beleidsvorming als wordt verwezen naar het opstellen van de herziening parkeerbeleid samen met bewoners.32 Uiteengezet wordt wat er aan maatregelen moet liggen in o.a. een uitvoeringsprogramma, en een concept visie mobiliteit en parkeren en parkeerbeleidsplan die voor eind 2019 gepland staan.33 Hieruit blijkt dat deze doelen uiteindelijk niet zijn gehaald. Bevindingen voor 2018-2019: De P&C stukken van 2019 kenmerken zich erin dat deze vooral een herhaling bevatten van de ambities en voornemens (van wat aan het begin van de raadsperiode in 2018 al is genoemd) en wat daarvoor is gebeurd of gaat gebeuren. Het heeft een hoog karakter van, ‘er wordt gewerkt aan’ en ‘we gaan aan de slag met’.

Wel wordt interactieve beleidsvorming voor het eerst opgepakt. Over de eerdergenoemde projectorganisatie (in 2018) valt in 2018 niets meer te lezen anders dan dat er zijn kosten zijn gemaakt voor beleidsadvisering en projectmanagement.34 Verder lopen soms begrippen en termen (zoals herziening parkeren, parkeerbeleidsplan en mobiliteitsvisie) door elkaar en is niet altijd duidelijk wat de status is of dat hetzelfde bedoeld wordt. 2020 Het jaar 2020 kenmerkt zich naast de coronacrisis vooral door politieke consternatie vanwege een crisis in het bestuur van Zandvoort.35 Ten gevolge van de bestuurscrisis is de voorjaarsnota bijvoorbeeld niet behandeld. In juni 2020 wordt een nieuw coalitieakkoord gesloten Genoemd wordt dat de uitvoering van het Raadsprogramma 2018-2022 niet meer mogelijk bleek in de

31

Zie blz. 87 en 95 jaarverslag 2019.

32

Zie begroting 2020-2024: blz. 103, 104 en 111. En vanaf het eerste kwartaal van 2020 wordt gestart met het overleg met alle stakeholders (inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties, provincie, regionale partner, landelijke organisaties etc.) om te komen tot een gedragen visie. Het bepalen van de participatiegraad en de wijze van organisatie gebeurt op basis van een ParticipatieInspraakplan (PIP). 33

Zie begroting 2020-2024: blz. 110-113

34

Zie najaarsnota 2019: blz. 39.

35

Najaarsnota 2020 blz. 8: er staat ten aanzien van parkeren genoemd dat er minder parkeeropbrengsten zijn door de coronacrisis.

32

huidige samenstelling van het college van burgemeester en wethouders. Verwijzing naar het parkeerbeleid gebeurt in hoofdstuk 8, Bereikbaarheid, verkeer, mobiliteit en parkeren.36 Uiteindelijk worden in september 2020 (3/4 jaar later dan gepland) de beleidskaders m.b.t. parkeren vastgesteld. Er is dus ook geen evaluatie van het parkeerbeleid geweest, zoals in 2017 bij amendement werd besloten, omdat de basis daarvoor nog ontbrak. De raad stelt de kaders en uitgangspunten in de raadsinformatiebrief vast. De kaders zijn geformuleerd in de kadernota Parkeerbeleid 2020 vast via een Koersdocument Mobiliteitsvisie 2040 & Kadernota Parkeerbeleid 2020-2030; hiervoor is een plan van aanpak nodig. Voorafgaand aan de vergadering wordt (op 9 september 2020) een raadsinformatiebrief verstuurd waarin staat te lezen dat het oorspronkelijk de bedoeling was om eerst de mobiliteitsvisie vast te stellen, alvorens de kadernota voor het parkeerbeleid op te stellen. Vanwege de nijpende parkeersituatie in Zandvoort en de vele vragen vanuit het dorp, is er voor gekozen om ook alvast de kadernota voor parkeerbeleid op te pakken.37 De kadernota parkeerbeleid betreft de kaders en uitgangspunten.38 Het is de fase van kaderstelling waarna de beleidsuitwerking volgt, in onder andere het parkeerbeleidsplan.

In het koersdocument mobiliteitsvisie staat het proces van totstandkoming genoemd en het betrekken van de gemeenteraad daarbij.39 Het document is kaderstellend en richtinggevend over de richting waarover de raad om een oordeel wordt gevraagd. Genoemd wordt dat op basis van de vastgestelde kaders een participatie- en inspraakplan zal worden opgesteld.40 Bij besluitvorming stelt de raad de stukken vast en er worden enkele moties en amendementen ingediend. Er is één belangrijk amendement dat wordt overgenomen. Het voorstel wordt uiteindelijk geamendeerd unaniem door de raad aangenomen en dus bestaat breed gedragen steun van de raad voor de kaders en uitgangspunten.41

36

Coalitieakkoord Zandvoort 2020-2022, blz. 10.

37

RIB 22-9-2020:2020/881847: kaders en uitgangspunten zijn vervat in het Koersdocument mobiliteit en de Kadernota parkeren. Om geen misverstand over de hanteren kaders en uitgangspunten te laten bestaan, ook met het oog op het participatie-en inspraaktraject, treft u ze in het onderstaande puntsgewijs en gebundeld aan. 38

Zie blz. 9. Deze “Kadernota Parkeren” is de uitwerking van fase twee (kaderstelling). Deze nota geeft richting aan de visie op parkeren en biedt de kaders voor de verdere uitwerking. Na vaststelling van deze Kadernota door de gemeenteraad, wordt deze verder uitgewerkt in het parkeerbeleidsplan, een uitvoeringsprogramma en een geactualiseerde nota parkeernormen. 39

Zie blz. 10 Koersdocument mobiliteitsvisie Op 20 juni 2019 is de aanpak van de Mobiliteitsvisie aan de gemeenteraad gepresenteerd, waarna in september van dat jaar gestart is met het opstellen van de Mobiliteitsvisie. Als eerste stap is gekozen om tweemaal met de klankbordgroep van de gemeenteraad te overleggen (14 en 18 november 2019) om een eerste beeld te krijgen van de mobiliteitskoers. Rond de jaarwisseling is onder de inwoners van Zandvoort een knelpuntenonderzoek gehouden. Dit onderzoek heeft ruim 600 reacties opgeleverd die in dit koersdocument zijn verwerkt. Dit Koersdocument bevat kaderstellende en richtinggevende keuzes voor de op te stellen Mobiliteitsvisie en het Parkeerbeleidsplan. Nadrukkelijk wordt de gemeenteraad gevraagd een oordeel te geven over de aangegeven kaders. 40

Zie https://zandvoort.raadsinformatie.nl/vergadering/700872#ai_5517793

41

Raadsvergadering 22-9-2020.

33

Tijdens de raadsbehandeling van de kadernota worden concrete gevallen die maatschappelijk spelen besproken, zoals de verdeling van parkeerplaatsen of overlastsituaties. Contacten met en klachten van bewoners zijn dan zaak de aanleiding. Dit toont het spanningsveld tussen de rollen van raadsleden als volksvertegenwoordiger en kadersteller. De volksvertegenwoordiger moet kunnen reageren op elk uniek geval, terwijl de kadersteller bij voorkeur beleid voor de hele gemeente moet vastleggen. De wethouder reageert door de kaderstellende taak te benadrukken. 2021 In maart 2021 was behandeling van het hierboven genoemde Plan van Aanpak: optimaliseren bereikbaarheid en parkeren Zandvoort. Het concept PvA wordt eerst in de commissie besproken (op 9 maart 2021) waarna twee weken later besluitvorming plaatsvindt. Het raadsvoorstel wordt inclusief amendement, unaniem aangenomen.42 Door het amendement worden zogenaamde quick wins geactiveerd. Die zijn erop gericht de problematiek voor inwoners zo snel mogelijk op te lossen, waarbij uitdrukkelijk wordt betoogd dat de samenhang met maatregelen voor de langere termijn niet verloren mag gaan.43 Er is in dat verband in de week voorafgaand een raadsinformatiebrief verstuurd over de zomerregeling. Notabene: de quick win zomerregeling heeft een flinke inzet gevraagd van de ambtelijke organisatie.

Hierdoor moest noodgedwongen capaciteit worden weggehaald bij de ontwikkeling van structurele voorstellen voor parkeerbeleid. In het raadsvoorstel staat: “Eind september 2020 heeft de gemeenteraad de opdracht gegeven om de kaders en uitgangspunten voor mobiliteit en parkeren verder uit te werken. In bijgevoegd plan van aanpak is beschreven welke uitwerkingen er reeds lopen en welke uitwerkingen aanvullend worden opgepakt.” Genoemd wordt in het PvA hoe de raad betrokken is, of gaat worden. Er wordt gesteld dat uitvoering van het PvA in samenspraak met belanghebbenden zal plaatsvinden. Dan gaat het eerst om het ophalen van ideeën en vervolgens toetsen van voorstellen. Er zal daarvoor nog een PIP (participatie- en inspraakplan) worden gemaakt.44 Genoemd wordt dat bij opstellen van het koersdocument mobiliteitsvisie en de kadernota parkeren niet of nauwelijks participatie is geweest. Er is wel enige participatie geweest, deels in de vorm van een digitale enquête. Met het aangenomen Plan van Aanpak wordt door de ambtelijke organisatie nu verder aan de uitwerking gewerkt. Dat is eigenlijk punt 2 in het raadsbesluit waar de raad heeft ingestemd met uitwerking van en plan voor een duidelijker, klantvriendelijker, digitaal en uniform fiscaal parkeerbeleid, wat vanaf 2022 zou moeten worden uitgerold.

Dit blijkt ook uit het interview met de meest betrokken ambtenaar, deze vertelt dat fase 1 digitalisering nu bijna gereed is en daarna aan de fase van uniforme fiscalisering begonnen zal worden.

42

Zie https://zandvoort.raadsinformatie.nl/vergadering/783456/Gemeenteraad%2023-03-2021

43

Zie blz. 3 raadsvoorstel.

44

Zie Hst. 4 PvA blz. 22 en blz. 5-6 raadsvoorstel.

34

Oorzaken voor de verstoring Beleidsfragmentatie- en uitstel Uit de voorgaande reconstructie komt één verstoring duidelijk naar voren, namelijk die van beleidsfragmentatie- en uitstel. Het blijkt lastig een concrete lijn in het beleid te ontdekken. Er wordt in de betreffende stukken niet altijd duidelijk verwezen naar wat er eerder is gebeurd of besloten. Benamingen, van documenten of typen beleid, lopen geregeld door elkaar. Zaken worden aangekondigd maar de ene keer wordt er wel op teruggekomen (in bijvoorbeeld P&C documenten) en de andere keer niet of onder een nieuwe naam. Wat dat betreft geeft het (college)bestuur geen duidelijke sturing of richting aan. Er worden in beleidsstukken zaken genoemd, zoals het opstellen van kaders en uitgangspunten, beleidsplannen en visies waarbij de status meestal onvoldoende helder is. Het participatie- en inspraakplan moet bijvoorbeeld nog worden opgesteld als uitwerking van het recente Plan van Aanpak. Op basis van eerdere besluiten en aankondigingen (zoals in de kadernota mobiliteitsvisie) had deze er al moeten liggen.45 Er is wat dat betreft ook geregeld sprake van uitstel van voornemens zonder dat dit afdoende wordt beargumenteerd of navolgbaar is; zo werd in de begroting van 2020 al een participatieplan aangekondigd.46 Tot de komst van het rekenkamerrapport was er beperkt parkeerbeleid.

Het rapport zelf werd (na een verlate behandeling) leidend voor het beleid en vooral de ambities. Maar in voornemens is het lange tijd blijven steken. In het rapport wordt al genoemd dat het college zou komen met herziening van kaders en uitganspunten. Het koersdocument is in 2020 er hier volop mee bezig. Het koersdocument is uiteindelijk vastgesteld op 22 september 2020. Het bestuur, zowel college, als raad zelf, blijkt lang zoekende bij het opstellen en vormgeven van de beleidskaders. Vanaf behandeling van het rekenkamerrapport, dat als basis moest gaan gelden, is geen duidelijke richting uitgezet. Het begin van de verstoring zit wellicht al in het proces en (gebrek aan) kaderstelling vanaf dat moment. Ambtelijke discontinuïteit Deze beleidsfragmentatie valt samen met een ander geconstateerd verschijnsel, dat van ambtelijke discontinuïteit. Uit interviews blijkt namelijk een snelle wisseling van ambtenaren op het parkeerdossier. In stukken komen ook steeds andere behandelend ambtenaren naar voren, zoals bij de raadsinformatiebrieven en raadsvoorstellen in de jaren 2019-2021. Ambtenaren hebben relatief korte tijd op een functie gezeten. De ambtelijke fusie in 2018 heeft hier (waarschijnlijk) ook een rol in gespeeld. De ambtelijke organisatie HaarlemZandvoort heeft ook veel van externe inhuur gebruik gemaakt.

Er was verder concreet een aankondiging van een projectorganisatie (in 2018) maar daar wordt in het vervolg van de beleidsstukken niet op terug gekomen of deze verder is uitgewerkt. In onderstaande schematische samenvatting laten we zien in welke mate de verstoring van invloed is geweest op de controlerende taak van de raad.

45

Zie blz. 1 raadsvoorstel koersnota mobiliteitsvisie en kadernota parkeerbeleid. Daar staat dat op basis van de (daar) vastgestelde kaders een participatieplan zal worden gemaakt. Dat is bij het PvA in maart 2021 dus niet gebeurd en daar volgt weer een nieuwe aankondiging voor in de toekomst. 46

Zie ook eerder voetnoot nr. 25

35

Norm

Bevinding

Normbereiking

De raad is op de hoogte is van de verstoring

De raad is al sinds 2013 bezig met nadenken over parkeren. Na het rekenkameronderzoek van 2017 besloot de raad dat er parkeerbeleid zou worden opgesteld, maar dit werd ook steeds weer uitgesteld.

JA

De raad is op de hoogte is van mogelijke maatregelen

Er is bij de stukken geen sprake van een duidelijk procesoverzicht met verwijzing naar eerdere voornemens of besluiten (en verstoring daarin). Geen maatregelen genoemd voor toekomstige verbetering).

Deels

De raad krijgt inzicht in de effecten van de mogelijke maatregelen

Beleidsfragmentatie/uitstel wordt niet als probleem onderkend. Bij voorstellen worden niet getoond of deze consistent zijn met eerdere besluiten.

NEE

De raad krijgt inzicht in secundaire verstoringen

De raad was niet op de hoogte van de snelle vervanging van ambtenaren op dit beleidsterrein.47

NEE

De raad krijgt inzicht in nieuwe verstoringen

Capaciteit van ambtenaren die beleidsvoorstellen ten aanzien van parkeren moesten maken, werd ingezet voor het Formule 1 weekend.

Deels

De raad was wel op de hoogte van de aanvullende parkeerproblematiek rond het Formule 1 weekend. Hierop is wel effectief gehandeld. De raad kan uit één of meer alternatieven kiezen om de effecten van de oorspronkelijke verstoring en zo nodig ook de effecten van de aanvullende verstoringen teniet te doen

47

Op dit moment is parkeerbeleid in voorbereiding. De raad wordt eindelijk goed meegenomen met de alternatieven. In het verleden is dat onvoldoende het geval.

Deels

De ambtelijke organisatie is een verantwoordelijkheid van het college. Het is gebruikelijk dat mutaties binnen die organisatie niet door het college aan de raad worden medegedeeld. Echter, als het presteren van de organisatie in het geding komt, door welke oorzaak dan ook, kan het college ervoor kiezen dit aan de raad te melden, zodat de raad haar wensen in lijn kan brengen met wat een organisatie vermag.

36

Norm

Bevinding

Normbereiking

De raad krijgt inzicht in de verwachte kosten en baten van het inzetten van de alternatieven

Lange tijd kreeg de raad geen informatie over de gevolgen van beleidsuitstel en fragmentatie.

Deels

De raad kiest een door haar gewenst alternatief

In de periode 2013 -2021 is dat niet het geval geweest ondanks voornemens van de raad en de diverse colleges om het wel te doen.

NEE

De raad neemt geen verstorende keuzes

De raad heeft de (beperkte) capaciteit voor het maken van parkeerbeleid extra belast met aanvullende eisen op specifieke plaatsen. Daardoor was het maken van generiek beleid nog moeilijker.

NEE

4.4. ODIJmond Reactie op capaciteitstekorten bij ODIJmond ODIJmond is een verplichte gemeenschappelijke regeling. Het Rijk heeft Nederland ingedeeld in regio’s waar elk een regionale uitvoeringsdienst zou moeten worden opgericht. Voor Zandvoort betekende dit, dat zij moest meedoen aan ODIJmond. Dat betekende niet dat de raad verder geen keuze had. ODIJmond had een verplicht aantal taken, maar bood net als vergelijkbare organisaties elders in Nederland aan om ook andere taken over te nemen. De gemeente Zandvoort koos daarbij in lijn met haar beleid om een regiegemeente te worden een zo groot mogelijk pakket over te nemen. Een regiegemeente besteedt zoveel mogelijk taken uit en probeert de regie te houden over de uitbestede taken. Onderdeel van het takenpakket was het verlenen van bouwvergunningen. Dit is vastgelegd in de zogeheten dienstverleningsovereenkomst (DVO). Daarnaast is een afsprakenkader opgesteld. De verstoring In de periode 2018-2019 groeide het aantal ingediende bouwvergunningaanvragen. Een deel had te maken met de ontwikkelingen rond het circuit, maar daarnaast groeide het aantal aanvragen ook mee met het aantrekken van de markt in heel Nederland. Dit leidde tot extra druk bij ODIJmond omdat over aangevraagde bouwvergunningen binnen een wettelijk vastgestelde termijn een besluit moet worden genomen.

Als dat niet gebeurt, wordt de vergunning van rechtswege verleend. Het aantal ambtenaren dat door Zandvoort werd betaald om de procedures uit te voeren werd te krap. Om te voorkomen dat vergunningen van rechtswege zouden worden verleend, zat er niets anders op dan de capaciteit bij ODIJmond te vergroten. Dit kan niet zonder dat de bijdrage van Zandvoort aan ODIJmond stijgt. Op 9 augustus 2018 heeft het college extra geld vrijgemaakt voor ODIJmond. In de mededeling aan de raad wordt te kennen gegeven, dat de stijging van de kosten wordt gedekt uit de hogere legesopbrengsten.

37

In de najaarsnota van 28 december 2018 wordt vastgesteld dat de verhoging € 30.000 is en dat die gedekt kan worden uit de stijgende legeskosten. De verwachting is dan nog dat het om een incidentele groei gaat. In de voorjaarsnota van 2019 is er één fte extra beschikbaar gesteld voor de Wabo taken. Er wordt van uitgegaan dat dit structureel wordt. Er is een jaarlijkse extra bijdrage gevraagd en geleverd van € 110.000. De rol van de raad De rol van de raad is bij deze aanpassing nauwelijks meer dan die van een toeschouwer. Het verlenen van bouwvergunningen is een wettelijke taak waarvan de voorbereiding door het college bij ODIJmond is belegd. De raad heeft slechts de keuze om de capaciteit van het voorbereiden van besluiten over bouwvergunningen aan te passen aan de stijging van het aantal aanvragen of te accepteren om een deel van de bouwvergunningen van rechtswege goed te keuren. Dat is tot op heden nooit als optie ter sprake gebracht. De kosten van de afhandeling van aanvragen worden zo veel mogelijk betaald uit de leges. Het idee is dat degene die wil bouwen ook betaalt voor de kosten die de gemeente moet maken om het mogelijk te maken, zodat niet de belastingbetaler betaalt voor de behandeling van de aanvragen.

Hoewel dit voornomen nooit perfect kan worden uitgevoerd, liggen de uitgaven met betrekking tot het behandelen van bouwvergunningen ODIJmond en inkomsten uit de leges redelijk dicht bij elkaar. De kosten voor de gemeente zijn echter nog steeds lager dan de opbrengsten (de leges). Hierdoor wordt een van de belangrijkste taken van de raad het bijstellen van de tarieven van de leges en het vaststellen van bestemmingsplannen. Bij leges is overigens wel een maximum aan ruimte, want het is bij wet niet toegestaan om winst te maken op de leges. Wel is toegestaan winst te maken op een bepaald type leges, zolang de kosten van de behandeling van alle bouwaanvragen gezamenlijk niet lager zijn dan het totaal wat de gemeente aan legers verdient. Het college moet de raad in staat stellen bij het vaststellen van de leges en bij het aanpassen van de bedragen die aan ODIJmond worden betaald inzicht te hebben in deze verhouding. Bij de twee verhogingen hebben we kunnen vaststellen dat dit inderdaad is gebeurd. Op dit moment zijn de leges overigens nog steeds niet in kostendekkend. Bij het vaststellen van bestemmingsplannen heeft de raad meer vrijheden.

Als echter eenmaal een bestemmingsplan is vastgesteld, dan mag de burger ervan uitgaan dat zo lang hij een bouwvergunning aanvraagt die binnen de kaders van het bestemmingsplan past, dat die niet op grond van criteria die strijdig zijn met die van het bestemmingsplan wordt gekeurd. Bijvoorbeeld: als tien meter hoog mag worden gebouwd, dan kan de raad een vergunning niet weigeren omdat ze bij nader inzien liever een maximale hoogte van zes meter ziet. Als de raad dat toch doet, dan is het waarschijnlijk dat aanvrager in bezwaar en zo nodig in beroep gaat, waarna de rechter hem in het gelijk zal stellen. De grip rond het verlenen van vergunningen aan ODIJmond is dus beperkt in handen van de raad, maar vastgelegd in landelijke wetgeving, de dienstverleningsovereenkomst van de gemeente met ODIJmond en de bestemmingsplannen die de raad heeft vastgesteld. In onderstaande schematische samenvatting laten we zien in welke mate de verstoring van invloed is geweest op de controlerende taak van de raad. Norm

Bevindingen

Normbereiking

38

Norm

Bevindingen

Normbereiking

De raad is op de hoogte is van de verstoring

Ja, de raad werd geïnformeerd dat er Deels een grote stijging was van aanvragen en dat de capaciteit van ODIJmond moest worden vergroot. Wel werd pas in de voorjaarsnota (10 maanden later) gezegd dat het een meerjarige verhoging betrof

De raad is op de hoogte is van mogelijke maatregelen

De raad werd op de hoogte gesteld over de maatregelen voor de verstoring, namelijk dat er extra geld bij moest, maar er werden geen alternatieve maatregelen/opties voorgelegd.

JA

De raad krijgt inzicht in de effecten van de mogelijke maatregelen

De effecten waren dat de aanvragen tijdig behandeld konden worden en dat er door meer leges inkomsten ook dekking was van het verhogen van het budget.

JA

De raad krijgt inzicht in secundaire verstoringen

De raad werd pas later geïnformeerd over het feit dat de verstoring tot een meerjarig verhoging van de kosten leidde

Deels

De raad krijgt inzicht in nieuwe verstoringen

N.V.T.

N.V.T.

De raad kan uit één of meer alternatieven kiezen om de effecten van de oorspronkelijke verstoring en zo nodig ook de effecten van de aanvullende verstoringen teniet te doen

Er werden geen alternatieven gegeven elke keer dat de raad werd geïnformeerd over de verstoring. Er waren ook verder geen keuzes, de verstoring en genomen maatregelen werden ter informatie medegedeeld

N.V.T.

De raad krijgt inzicht in de verwachte kosten en baten van het inzetten van de alternatieven

De verwachte kosten werden wel medegedeeld maar de verwachtte baten werden niet gegeven. Er werd alleen gezegd dat de extra kosten financieel gedekt waren.

Deels

De raad kiest een door haar gewenst alternatief

De raad heeft alleen keuze tussen het aangeboden alternatief en toelaten dat bij een deel van de aanvragen de bouwvergunning van rechtswege moet worden verleend. Die keuze is begrijpelijkerwijs niet ter discussie gesteld.

JA

39

Norm

Bevindingen

Normbereiking

De raad neemt geen verstorende keuzes

De raad nam geen verstorende besluiten, maar het is wel een open vraag of de raad voldoende op de hoogte is van de werkwijze van ODIJmond en de mate van controle op de begroting van ODIJmond

Deels

4.5. Conclusies en aanbevelingen In de nota Conclusies en Aanbevelingen treft u de conclusies van iedere casus afzonderlijk en een oordeel of in deze cases een patroon is te ontdekken. Tevens reiken wij de gemeenteraad een 3-tal instrumenten aan waarbij zij de controlerende rol kan versterken.

40

Bijlagen Bijlage 1: Lijst van geïnterviewden Op onderstaande lijsten zijn gesprekspartners van zowel groepsgesprekken als van individuele gesprekken opgenomen. In verband met corona is het merendeel met behulp van teams afgenomen. Raadsleden M. Deen (PVV) K. Gebaly (GroenLinks) M. Hendrinks (VVD) R. de Graaf (D66) M. Koper (PvdA) P. Kramer (OPZ) A. van der Veld (GBZ) College: D. Molenburgh, burgemeester G.J. Bluijs, wethouder, Watertorenplein, parkeren R. van Haeften, wethouder jeugdzorg E. Verhey, wethouder, parkeren en ODIJmond Ambtenaren M. Pippel, gemeentesecretaris S. van den Brant, ambtelijk opdrachtgever parkeerbeleid I. Evers, controller Sociaal Domein P. Groot, omgevingsmanager bij ODIJmond C. Laan, (voormalig) afdelingsmanager Jeugd, Onderwijs en Sport S. van der Meij, schakelfunctionaris bij ODIJmond R. Meijer, adviseur A Interne Dienstverlening T. Mohammed, ambtenaar jeugdzorg, account- en contractmanager Jeugd A. Weijers, projectcoördinator watertorenplein B. Verburg, projectcoördinator watertorenplein R. Visser; ambtenaar watertorenplein M. de Vries, adviseur parkeerbeleid Zandvoort R. van der Zwet, portefeuille ODIJmond Griffie G. van Driel

Bijlage 2: Tijdlijnen 1. 2. 3. 4.

Tijdlijn Watertorenplein Tijdlijn Parkeerbeleid Tijdlijn Jeugdzorg Tijdlijn ODIJmond

41

Stichting voor Beleidsanalyse en Bestuursondersteuning Hoekje 11 9881 TA Kommerzijl Tel: 06 122 811 94 info@StiBaBo.nl www.StiBaBo.nl

42