Collegebesluit Vaststellen 213a onderzoek evaluatie minimabeleid

Collegebesluit

Onderwerp Vaststellen 213a onderzoek evaluatie minimabeleid Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2024/1101725 Bluijs, G.J. 7.2. Algemene dekkingsmiddelen CC Boele, A.C. A. Boele@haarlem.nl Het college van de gemeente Zandvoort voert, conform artikel 213a van de Gemeentewet, periodiek onderzoeken uit naar de doeltreffendheid en doelmatigheid van haar gevoerde beleid. Mede naar aanleiding van de inbreng van de raad bij de behandeling van de programmabegroting 2024 is ervoor gekozen om gezamenlijk met Haarlem een toekomstgericht onderzoek te doen naar het minimabeleid, waarbij ook effecten van verruimingen van het minimabeleid betrokken kunnen worden. Bijgaand rapport is het resultaat van het onderzoek. De conclusie is dat het minimabeleid in de gemeente Zandvoort goed is: het helpt inwoners met een laag inkomen en vanuit een heldere beleidsvisie wordt er, samen met de gemeente, door de organisaties in Zandvoort goed samengewerkt om de doelen van het beleid te halen. Het rapport toont aan dat Zandvoort: - 72% van de inwoners met een inkomen tot 120% van de bijstandsnorm een ZandvoortPas heeft; -

69% van de kinderen die opgroeien in een gezinnen met een laag inkomen, met een ZandvoortPas bereikt heeft;

-

Het loont in Zandvoort voor alle huishoudtypes om vanuit een bijstandsuitkering te gaan werken.

Behandelvoorstel voor de raad

Het college stuurt dit besluit ter informatie naar de Raad en geeft de Raad in overweging dit in de commissie te behandelen. Met dit besluit wordt ook de toezegging voor een analyse van het Minimabeleid afgedaan die de Portefeuillehouder in de Raadscommissie tijdens de bespreking van de Programmabegroting 2024-2028 heeft gedaan.

Relevante eerdere besluiten

-

Raadsinformatiebrief Onderwerp Overzicht lopende en nieuwe Doelmatigheidsonderzoeken 213a (2023/2033216) Programmabegroting 2024-2028 (2023/1577054)

Kenmerk: 2024/1101725

1/7

Besluit college d.d. 9 juli 2024

Het college van burgemeester en wethouders Besluit: 1. Het onderzoek ex art 213a Gemeentewet betreffende de evaluatie van het Minimabeleid vast te stellen. 2. Kennis te nemen van de Inkomenseffect Rapportage 2024. 3. De aanbevelingen in het onderzoeksrapport over te nemen en nader uit te werken in de actualisering van het minimabeleid. de secretaris,

de burgemeester,

1. Inleiding Het college van de gemeente Zandvoort voert, conform artikel 213a van de Gemeentewet, periodiek onderzoeken uit naar de doeltreffendheid en doelmatigheid van haar gevoerde beleid. In de begroting 2024-2028 is opgenomen dat de onderwerpen voor doelmatigheidsonderzoek op een later moment worden bepaald en gecommuniceerd. In het Jaarverslag 2023 staat een ex art 213a onderzoek aangekondigd naar de toekomstbestendigheid van het Minimabeleid. Dit mede naar aanleiding van de inbreng van de raad bij de behandeling van de programmabegroting 2024. Bijgaand rapport biedt de resultaten van dit onderzoek, waarbij ook de effecten van verruimingen van het minimabeleid betrokken zijn. Hiermee wordt ook de toezegging afgedaan die de Portefeuillehouder in de Raadscommissie tijdens de bespreking van de Programmabegroting 202420281 heeft gedaan. In deze nota worden de belangrijkste bevindingen uit het onderzoek aangehaald en wordt de reactie van het college hierop gegeven. De conclusie is dat het minimabeleid in de gemeente Zandvoort goed is: het helpt inwoners met een laag inkomen en vanuit een heldere beleidsvisie wordt er, samen met de gemeente, door de organisaties in Zandvoort goed samengewerkt om de doelen van het beleid te halen. In Zandvoort zijn naar schatting 1.121 huishoudens met een inkomen tot 120% Wsm (Wet sociaal minimum).

Het aantal huishoudens met een inkomen tot 130% Wsm wordt geschat op 1.272. Dit zou een toename van ca 150 huishoudens betekenen. In 471 huishoudens met een inkomen tot 120% wonen minderjarige kinderen. In 616 huishoudens tot 130% Wsm wonen minderjarige kinderen. Dit

1

Vergadering Raadscommissie 31-10-2023 Gemeente Zandvoort (raadsinformatie.nl)

Kenmerk: 2024/1101725

2/7

zou een toename van 145 huishoudens met minderjarige kinderen zijn. Bij verruiming van het minimabeleid naar 130% Wsm zouden meer kinderen ondersteund worden. Natuurlijk zijn er punten van aandacht of onderdelen die verbeterd kunnen worden met name op vlak van bereiken doelgroep en er voor zorgen dat huishoudens alle regelingen aanvragen waar zij met de ZandvoortPas recht op hebben. Leeswijzer Eindrapportage en Inkomens Effect Rapportage 2024 Het 213 a onderzoek is gebaseerd op de data van 2023. In hoofdstuk 4 van het rapport is voor datzelfde jaar de Inkomens Effect Rapportage 2023 beschreven. De belangrijkste bevinding is dat het effect van de landelijke toeslagen groter is dan het effect van de gemeentelijke regelingen. In de wetenschap dat ingaande 2024 veel veranderd is in het landelijke toeslagenbeleid en er een stijging van het minimumloon heeft plaatsgevonden, is aanvullend ook de Inkomenseffect Rapportage 2024 opgesteld. Deze treft u aan in bijlage 2. 2. Besluitpunten college Het college van burgemeester en wethouders Besluit: - Het onderzoek ex art 213a Gemeentewet betreffende de evaluatie van het Minimabeleid vast te stellen. - Kennis te nemen van de Inkomenseffect Rapportage 2024 - De aanbevelingen in het onderzoeksrapport over te nemen en nader uit te werken in de actualisering van het minimabeleid.

3. Beoogd resultaat In het Jaarverslag 2023 is opgenomen dat een van de onderzoeken ex art 213a Gemeentewet de evaluatie van het minimabeleid betreft met daarbij een analyse van de effecten bij verruiming van dit beleid. Met bijgaand rapport is aan deze verplichting voldaan.

4. Argumenten 1. Met dit onderzoek wordt aan een verplichting uit de Programmabegroting 2024-2028 voldaan Jaarlijks wordt in de Programmabegroting een tweetal onderwerpen vastgesteld waarnaar een onderzoek ex 213a Gemeentewet wordt uitgevoerd. In de Programmabegroting 2024-2028 is opgenomen dat het Minimabeleid geëvalueerd wordt. 2. Het onderzoek geeft inzicht in de doeltreffendheid van het gevoerde beleid

Kenmerk: 2024/1101725

3/7

Het doel van dit onderzoek was inzicht krijgen in de doeltreffendheid van het gevoerde beleid. Het onderzoek geeft aan wat de sterke punten van het gevoerde beleid zijn en geeft aanbevelingen ter verbetering. 3 De bevindingen uit het onderzoek geven inzicht in bereik en effectiviteit van het Zandvoortse minimabeleid De belangrijkste bevindingen zijn: • Het minimabeleid helpt inwoners met een laag inkomen. • Het minimabeleid is compleet en wordt goed onder de aandacht gebracht. • Het aantal huishoudens met een ZandvoortPas is van 2018 naar 2023 gestegen van 623 naar 804. • Het aantal langdurige minima is in deze periode toegenomen van 72 naar 80%. • Huishoudens die in beeld zijn maken veelal van 1 – 3 regelingen gebruik. • 80% van de kinderen in een gezin met een inkomen tot 120% Wsm is in beeld bij de gemeente of bij samenwerkende partners. • Eén op de zes kinderen (te weten 471 kinderen) in Zandvoort groeit op in een gezin met een inkomen tot 120% Wsm. Bij 130% Wsm is dit meer dan één op de vijf kinderen (het betreft 577 kinderen). 4 De aanbevelingen uit het onderzoek worden gebruikt voor het actualiseren van het minimabeleid Het college is blij met de aanbevelingen. De belangrijkste aanbevelingen zijn: • Met de verhoging in 2019 van de inkomensgrenzen naar 120% van het wettelijk sociaal minimum zijn er in Zandvoort meer huishoudens in beeld gekomen.

Om de effectiviteit van het beleid te blijven toetsen, in- en uitstroom beter in beeld te krijgen en diepere analyses uit te voeren, wordt Zandvoort geadviseerd het dashboard armoede verder door te ontwikkelen. • Acht op de tien huishoudens met een laag inkomen zijn langdurige minima en moeten al drie jaar of langer rondkomen van een inkomen op 120% Wsm. Deze groep loopt extra risico op schulden en andere problemen. Advies is om in het beleid en de uitvoering nog eens op basis van de samenstelling van deze groep extra te kijken naar welke extra aanvullende mogelijkheden er zijn voor deze doelgroep en of er aanvullingen in het werkproces gedaan moeten worden. • Besteed onder gebruikers van de ZandvoortPas ook specifiek aandacht aan de kinderen en het gebruik van regelingen. Maak daarbij inzichtelijk of en hoe de kinderen de ZandvoortPas gebruiken. • Daarnaast zal de nadruk moeten blijven liggen op de communicatie en voorlichting rond de regelingen die de gemeente biedt. Er is een uitgebreide communicatiecampagne rond de ZandvoortPas, maar de doelgroep voor de regeling tot 120% van het wettelijk sociaal minimum is nog niet volledig bereikt. Betrek hiervoor actief werkgevers, scholen en andere organisaties om de nieuwe doelgroep te bereiken. Dit kan door middel van flyers, posters en

Kenmerk: 2024/1101725

4/7

•

•

dergelijke, maar dit is niet genoeg. Vanuit Samen Zandvoort en Stichting Jeugdfonds Sport en Cultuur wordt het belang van aanwezig te zijn op bijeenkomsten, werkbezoeken af te leggen en dergelijke benadrukt. Dit kan door de gemeente maar juist ook de door maatschappelijke organisaties worden uitgevoerd. Er zijn veel organisaties actief in de gemeente Zandvoort. Ten behoeve van een goede uitvoering is de aanbeveling is dat de organisaties elkaar goed weten te vinden en dat de gemeente hierin zorgt voor verbinding. Het is van belang meer inzicht te krijgen in de ervaringen van de doelgroep met de ZandvoortPas in combinatie met het daadwerkelijk gebruik van de ZandvoortPas. Het feit dat iemand een pas heeft, wil namelijk nog niet zeggen dat deze ook optimaal gebruik wordt. Ook kan zo meer inzicht komen in de behoefte die de doelgroep zelf heeft. Betrek hierbij ook de eventuele omzetting naar een digitale pas.

Bij de laatstgenoemde aanbeveling merkt het college het volgende op. De gemeente Haarlem heeft inmiddels voor de digitale pas een onderzoek inclusief een marktconsultatie uitgevoerd. De totale kosten bedragen ongeveer € 200.000. Alleen als Haarlem daadwerkelijk in 2025 deze stap gaat zetten, is de inschatting voor Zandvoort dat de structurele kosten € 20.000 bedragen. De aanbevelingen uit het onderzoek worden gebruikt om de beleidsvisie in het kader van het Minimabeleid en Schulddienstverlening aan te scherpen. Dit zal aan de raad ter vaststelling worden aangeboden. 5 Inschatting verruiming van de inkomensgrens van 120 naar 130% Het onderzoeksrapport geeft een volledige analyse van het minimabeleid. Hiermee wordt de toezegging afgedaan die de Portefeuillehouder in de Raadscommissie tijdens de bespreking van de Programmabegroting 2024-2028 heeft gedaan. Een toezegging naar aanleiding van het bespreken van de mogelijkheid tot verruiming van de inkomensgrens van het minimabeleid naar 130% Wsm. Uit het onderzoek blijkt dat de doelgroep tot 130% naar schatting 1.272 huishoudens omvat. Een toename van circa 150 huishoudens ten opzichte van de geschatte doelgroep tot 120%. Zandvoort heeft ruim 1.000 huishoudens al in beeld.

Het gaat hier met name om huishoudens met minderjarige kinderen die met de verruiming van het beleid daardoor ook van de ZandvoortPas regelingen gebruik kunnen maken.

Kenmerk: 2024/1101725

5/7

Huishoudens naar inkomen in Zandvoort (cumulatief) 2018

2023

Inkomen t.o.v. Wsm

In beeld

Tot 100% Wsm Tot 110% Wsm Tot 115% Wsm Tot 120% Wsm Tot 130% Wsm Tot 140% Wsm Tot 150% Wsm

626

7,3%

Schatting totale doelgroep -

898 -

10,5% -

1.000 1.200

7.619 8.517

89,5% 100%

7.317 8.517

Overige inkomens Totaal

In beeld 531

6,0%

11,7% 14,1%

1.034

11,7%

85,9% 100%

7.811 8.845

88,3% 100%

Schatting totale doelgroep 775 8,8% 913 10,3% 1.121 12,7% 1.272 14,4% 1.421 16,0% 1.569 17,7% 7.276 8.845

82,3% 100%

Op basis van de toename van de doelgroep bij verruiming van het minimabeleid naar een inkomensgrens tot 130%, is jaarlijks aanvullend op het huidige structurele budget afgerond € 130.000 benodigd. Zie bijlage 3 voor de doorrekening van dit bedrag. De berekening van het verwachte effect van het verhogen van de inkomensgrens van 120% Wsm naar 130% is toegepast op alle budgetten passend binnen de producten Minimabeleid, Bijzondere bijstand, uitvoeringskosten en subsidies (exclusief incidentele budgetten zoals Energietoeslag). 6 De inkomenseffectrapportage 2024 geeft inzicht in de huidige situatie De Inkomenseffectrapportage 2024 is een waardevolle aanvulling op het 213a onderzoek bij de aanscherping van het beleid. De belangrijkste bevindingen zijn: • Het loont voor alle huishoudtypes om te gaan werken vanuit een bijstandsuitkering. • De armoedeval tussen de 120% en 130% Wsm is in 2024 verminderd ten opzichte van 2023 door de stijging van het minimumloon, de huurtoeslag, het kindgebondenbudget en het afschaffen van de energietoeslag. In 2023 was het voor 9 huishoudtypes financieel ongunstig om meer te gaan werken als hun inkomen net onder de 120% van de bijstandsnorm lag, omdat zij met een inkomen boven de 120% geen aanspraak meer konden maken op de gemeentelijke regelingen. In 2024 telt dit nog voor 4 huishoudtypes met minderjarige kinderen.

• Gezinnen waarvan de kinderen 18 jaar worden maken een grote inkomensdaling mee. Voor de ouder(s) in deze gezinnen is (meer) gaan werken erg lonend.

Kenmerk: 2024/1101725

6/7

5. Risico’s en kanttekeningen Financieel Op basis van de toename van de doelgroep bij verruiming van het minimabeleid naar een inkomensgrens tot 130% Wsm, is jaarlijks aanvullend op het huidige structurele budget € 130.000 benodigd. In dit benodigde aanvullende budget is in de huidige Programmabegroting niet voorzien. De berekening van het verwachte effect van het verhogen van de inkomensgrens van 120% Wsm naar 130% is toegepast op alle budgetten passend binnen de producten minimabeleid, bijzondere bijstand, uitvoeringskosten en subsidies (exclusief incidentele budgetten zoals Energietoeslag). 6. Uitvoering De bevindingen van het onderzoek worden als input gebruikt voor het actualiseren van het minimabeleid. Deze wordt samen met de actualisering van het beleid schulddienstverlening ter vaststelling aan de raad aangeboden. 7. Bijlagen 1. Eindrapportage Evaluatie minimabeleid 213a rapport 2. Inkomenseffect Rapportage 2024 3. Doorrekening inkomensgrenzen minimabeleid Zandvoort naar 130% Wsm

Kenmerk: 2024/1101725

7/7