Bijlage Trendanalyse Veiligheidsmonitor Zandvoort
Tekst van het document
Rapport
Trendanalyse Veiligheidsmonitor Zandvoort Oktober 2022 Gemeente Zandvoort
www.ioresearch.nl
Colofon Uitgave I&O Research Zuiderval 70 Postbus 563 7500 AN Enschede Piet Heinkade 55 1019 GM Amsterdam
Rapportnummer 2022/236
Datum Oktober 2022
Opdrachtgever Gemeente Zandvoort
Auteurs Jente Wolberink Frank ten Doeschot
Het overnemen uit deze publicatie is toegestaan, mits de bron duidelijk wordt vermeld.
Trendanalyse Veiligheidsmonitor Zandvoort
2 van 19
Inhoudsopgave 1
Inleiding en verantwoording _________________________________________________________ 4 1.1 1.2 1.3 1.4
2
Leefbaarheid woonbuurt _____________________________________________________________ 6 2.1 2.2 2.3 2.4
3
Veiligheidsbeleving in de buurt __________________________ 11 Veiligheidsbeleving algemeen ___________________________ 12
Slachtofferschap criminaliteit ______________________________________________________ 13 5.1 5.2
6
Fysieke verloedering ________________________________ 9 Sociale overlast ___________________________________ 9 Verkeersoverlast ___________________________________ 10
Veiligheidsbeleving _________________________________________________________________ 11 4.1 4.2
5
Fysieke voorzieningen _______________________________ 6 Sociale cohesie ____________________________________ 6 Oordeel over de woonbuurt _____________________________ 7 Functioneren gemeente ______________________________ 7
Overlast in de buurt __________________________________________________________________ 9 3.1 3.2 3.3
4
Over de Veiligheidsmonitor ____________________________ 4 Methodebreuk en omrekenfactoren ________________________ 4 Steekproef en respons _______________________________ 4 Leeswijzer ______________________________________ 5
Slachtofferschap traditionele criminaliteit ___________________ 13 Slachtofferschap online criminaliteit _______________________ 16
Burgers en politie___________________________________________________________________ 17 6.1 6.2
Contacten burgers met politie ___________________________ 17 Functioneren politie in de buurt __________________________ 17
Bijlage 1 Omrekenfactoren Zandvoort ________________________________________________________ 18
Trendanalyse Veiligheidsmonitor Zandvoort
3 van 19
1
Inleiding en verantwoording
1.1
Over de Veiligheidsmonitor
De Veiligheidsmonitor is een tweejaarlijks terugkerend bevolkingsonderzoek naar veiligheid, leefbaarheid en slachtofferschap. Het Ministerie van Justitie en Veiligheid laat in de oneven jaren 65.000 enquêtes onder de Nederlandse bevolking afnemen door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en I&O Research. Politie-eenheden, samenwerkingsverbanden en individuele gemeenten kunnen zich aansluiten bij de Veiligheidsmonitor (deelnemers). Deelnemers aan de Veiligheidsmonitor laten extra enquêtes afnemen door I&O Research, boven op de enquêtes die vanuit het landelijke deel voor hun eigen gebied beschikbaar zijn, om zo verder te kunnen inzoomen op de resultaten. Daarnaast kunnen deelnemers eigen vragen toevoegen aan de standaard-vragenlijst over actuele lokale/regionale veiligheidsthema’s. 1
1.2
Methodebreuk en omrekenfactoren
Afgelopen jaar heeft Zandvoort voor de vijfde keer meegedaan aan de Veiligheidsmonitor, waarvan vier keer sinds 2012. In 2021 is er sprake van een methodebreuk in de uitvoering van de Veiligheidsmonitor. 2 Hierdoor zijn de uitkomsten niet vergelijkbaar met de metingen tussen 2012 en 2019, tenzij er gebruik wordt gemaakt van zogenoemde omrekenfactoren (of correctiefactoren) van het CBS. De omrekenfactoren zijn gebaseerd op model-schattingen en hebben daarom een bepaalde mate van onzekerheid. Dit betekent dat de betrouwbaarheidsmarge van cijfers die worden gecorrigeerd groter zijn dan de betrouwbaarheidsmarges van de ongecorrigeerde cijfers. Voor een selectie van 19 indicatoren op het gebied van leefbaarheid, veiligheid, slachtofferschap en tevredenheid over de politie zijn zulke factoren beschikbaar op gemeenteniveau (bijlage 1). Dit trendrapport doet verslag van de trends op deze indicatoren in de gemeente tussen 2013 en 2021, en is een aanvulling op het hoofdrapport3. Ook kan de lezer bij iedere indicator de uitkomsten van de gemeente vergelijken met die van de referentiegebieden. Voor de gemeente Zandvoort zijn de referentiegebieden die in deze rapportage worden meegenomen het basisteam Kennemerkust, het district Kennemerland en Nederland.
1.3
Steekproef en respons
Voor dit onderzoek is door het CBS een aselecte steekproef getrokken van inwoners 4 uit de Basisregistratie Personen (BRP) van de gemeente Zandvoort. De geselecteerde inwoners kregen in augustus 2021 een brief thuis met een persoonlijke uitnodiging voor deelname aan het onderzoek en konden vervolgens tot en met oktober online de vragenlijst invullen. Aan non-responders is tweemaal een herinnering per post gestuurd. In totaal hebben 681 van de 2.436 geselecteerde inwoners een volledige vragenlijst ingevuld. Dit komt neer op een respons van 28,0 procent. Het landelijke responspercentage van de
1
Meer informatie over de Veiligheidsmonitor is na te lezen op de website van de Veiligheidsmonitor (www.veiligheidsmonitor.nl). De dataverzameling is veranderd van een combinatie van online of schriftelijk afname van de vragenlijst naar uitsluitend online afnemen. Daarnaast is het telefonisch motiveren van respondenten afgeschaft. Verder zijn er aanzienlijke wijzigingen in de vragenlijst doorgevoerd. 3 ‘Hoe veilig is Zandvoort?’, I&O Research, Rapportnummer 2022/202, September 2022 4 Het betreft inwoners van 15 jaar en ouder in particuliere huishoudens. Dit is exclusief inwoners die verblijven in instellingen, inrichtingen en tehuizen. 2
Trendanalyse Veiligheidsmonitor Zandvoort
4 van 19
Veiligheidsmonitor 2021 bedraagt 31,7 procent. Daarnaast hebben 38 inwoners van Zandvoort deelgenomen aan de landelijke Veiligheidsmonitor. Deze zijn toegevoegd aan het respondentenbestand. De totale respons in Zandvoort komt daarmee in 2021 uit op 719. In tabel 1.1 staat de respons voor Zandvoort per meetjaar. Tabel 1.1 - Respons in Zandvoort per meetjaar Meetjaar
Respons
2017
365
2019
872
2021
719
De gemeente Zandvoort heeft in de periode 2012-2019 niet aan alle edities van de Veiligheidsmonitor deelgenomen. Dit rapport presenteert alleen de data voor de meetjaren waarin de gemeente deelnam. Voor de bijbehorende referentiegebieden worden dan ook alleen de data uit deze meetjaren weergegeven.
1.4
Leeswijzer
In dit rapport worden trends in de Veiligheidsmonitor beschreven. Een trend is een ontwikkeling op langere termijn naar een bepaalde richting. Voor het interpreteren van trends wordt de ontwikkeling in elk meetjaar afgezet tegen het voorgaande meetjaar waarin de gemeente heeft deelgenomen aan de Veiligheidsmonitor. Bij het aanwijzen van de ontwikkelingen worden per gebiedsniveau de volgende vuistregels gehanteerd: • De gemeente: er is sprake van een ontwikkeling als het verschil tussen twee opeenvolgende meetjaren 3 procentpunt of groter is (bij percentages) en 0,3 punt of groter (bij rapportcijfers en indicatoren). • Regio’s zoals het basisteam, het district en de politie-eenheid: er is sprake van een ontwikkeling als het verschil tussen twee opeenvolgende meetjaren 2 procentpunt (bij percentages) of 0,2 punt (bij rapportcijfers en indicatoren) of groter is. • Nederland: er is sprake van een ontwikkeling als het verschil tussen twee opeenvolgende meetjaren 1 procentpunt of groter is (bij percentages) en 0,1 punt of groter (bij rapportcijfers en indicatoren). Er is voor deze gradaties gekozen omdat deze het dichtst in de buurt komen van de standaard betrouwbaarheidsmarge van de resultaten per gebiedsniveau.
De aanwezigheid van een trend (en de richting hiervan) wordt per indicator gevisualiseerd met een teken in de laatste kolom van iedere tabel: Er is sprake van een positieve ontwikkeling tussen twee opeenvolgende meetjaren. Er is sprake van een negatieve ontwikkeling tussen twee opeenvolgende meetjaren. Indien er geen eenduidige ontwikkeling is tussen twee opeenvolgende meetjaren, is er geen teken weergegeven.
Trendanalyse Veiligheidsmonitor Zandvoort
5 van 19
2
Leefbaarheid woonbuurt
Dit hoofdstuk gaat over de leefbaarheid van de woonomgeving in Zandvoort. In paragraaf 2.1 wordt de door inwoners ervaren kwaliteit van fysieke voorzieningen in de woonbuurt beschreven. In paragraaf 2.2 staat de betrokkenheid van inwoners bij de woonbuurt, oftewel de sociale cohesie in Zandvoort centraal. Paragraaf 2.3 beschrijft hoe de bewoners de leefbaarheid beoordelen en hoe zij de ontwikkeling van de buurt ervaren. Paragraaf 2.4 sluit af met de tevredenheid van inwoners over het functioneren van de gemeente op het gebied van leefbaarheid en veiligheid.
2.1
Fysieke voorzieningen
De aanwezigheid van fysieke voorzieningen en het onderhoud hiervan kunnen van invloed zijn op de leefbaarheid van de eigen woonbuurt. Op basis van de scores op vijf tevredenheidsaspecten is de schaalscore ‘fysieke kwaliteit’ berekend. De schaalscores voor fysieke kwaliteit zijn berekend op basis van de tevredenheid over vijf fysieke voorzieningen: ‘onderhoud stoepen, straten en pleintjes’, ‘onderhoud plantsoenen en parken’, ‘de straatverlichting’, ‘de speelplekken voor kinderen’, ‘de voorzieningen voor jongeren’. De schaalscore kan variëren tussen 0 en 10. Hoe hoger de score, des te meer inwoners de kwaliteit van de aanwezige fysieke voorzieningen waarderen. In de gemeente Zandvoort is de waardering voor de fysieke voorzieningen in de woonbuurt in 2021 verslechterd ten opzichte van de situatie in 2019 (schaalscore gedaald van 6,2 naar 5,9). Er is dus sprake van een negatieve ontwikkeling. In de gehele periode 2017-2021 is er geen duidelijke trend zichtbaar. Het district Kennemerland laat in de periode 2017-2021 een negatieve trend zien (van 6,8 naar 6,5). Het landelijk gemiddelde voor de schaalscore fysieke voorzieningen neemt toe tussen 2017 en 2019, daarna is er sprake van een stabilisatie. Tabel 2.1 - Schaalscores fysieke voorzieningen over de periode 2013-2021 2017
Ontw.
2019
Ontw.
2021
Zandvoort
6,0
6,2
5,9
BT Kennemerkust
6,6
7,0
6,7
DI Kennemerland
6,8
6,9
6,5
Nederland
6,4
6,5
6,5
2.2
Sociale cohesie
De leefbaarheid van een woonbuurt wordt niet alleen bepaald door de aanwezigheid en kwaliteit van fysieke voorzieningen. Ook de sociale cohesie in de woonbuurt speelt hierbij een rol. Bij sociale cohesie gaat het om de mate waarin burgers vinden dat zij zelf en anderen betrokken zijn bij hun woonbuurt. Op basis van vier voorgelegde stellingen is een schaalscore berekend.
Trendanalyse Veiligheidsmonitor Zandvoort
6 van 19
De schaalscores voor sociale cohesie zijn berekend op basis van de stellingen ‘de mensen gaan in deze buurt op een prettige manier met elkaar om’, ‘ik voel me thuis bij de mensen die in deze buurt wonen’, ‘ik woon in een gezellige buurt waar veel saamhorigheid is’ en ‘de mensen kennen elkaar in deze buurt nauwelijks’. De schaalscore kan variëren tussen 0 en 10. Hoe hoger de score, des te positiever men is over de sociale cohesie in de eigen woonbuurt. Voor de gemeente Zandvoort ligt de schaalscore sociale cohesie in 2021 ongeveer gelijk aan 2019. Dit betekent dat de inwoners zichzelf en de andere buurtbewoners net zo betrokken vinden bij de woonbuurt. In de periode 2017-2021 als geheel is er geen sprake van een duidelijke trend. Landelijk bezien is er bij sociale cohesie sprake van een positieve ontwikkeling tussen 2017-2019, waarna er tussen 2019 en 2021 een stabilisatie is opgetreden. Tabel 2.2 - Schaalscores sociale cohesie over de periode 2013-2021 2017
Ontw.
2019
Ontw.
2021
Zandvoort
6,4
6,5
BT Kennemerkust
6,6
6,7
6,7
DI Kennemerland
6,4
6,5
6,4
Nederland
6,3
6,4
6,4
2.3
6,3
Oordeel over de woonbuurt
De inwoners van Zandvoort is gevraagd naar hun oordeel over hoe prettig men het vindt om in de buurt te wonen (tabel 2.3). In de gemeente is dit oordeel tussen de 2017 en 2021 relatief stabiel gebleven. In de referentiegebieden – het basisteam Kennemerkust, het district Kennemerland en Nederland – is er een positieve ontwikkeling zichtbaar tussen 2017 en 2019. De waardering voor de leefbaarheid van de woonbuurt is dus toegenomen. In al deze referentiegebieden is er tussen 2019 en 2021 sprake van een stabilisatie. Tabel 2.3 - Rapportcijfer prettig wonen in de buurt 2017
Ontw.
2019
Ontw.
2021
Zandvoort
7,4
7,5
7,5
BT Kennemerkust
7,7
7,9
7,9
DI Kennemerland
7,5
7,6
7,6
Nederland
7,5
7,6
7,6
2.4
Functioneren gemeente
De inwoners is ook gevraagd om een oordeel te geven over het totale functioneren van de gemeente Zandvoort op het gebied van leefbaarheid en veiligheid (tabel 2.4). Ruim vier op de tien inwoners van Zandvoort (43%) zijn (zeer) tevreden over het functioneren van de gemeente betreffende de aanpak van leefbaarheid en veiligheid. In 2017 en 2019 lag de tevredenheid op 40 procent, dus er is sprake van een lichte positieve ontwikkeling in de afgelopen twee jaar. In het basisteam Kennemerkust en het district Kennemerland was er een positieve ontwikkeling tussen 2017 en 2019, waarna er tussen 2019 en 2021 sprake was van een negatieve ontwikkeling of stabilisatie. Dit geldt ook voor het landelijke gemiddelde.
Trendanalyse Veiligheidsmonitor Zandvoort
7 van 19
Tabel 2.4 - Oordeel totale functioneren gemeente op aanpak leefbaarheid en veiligheid (% (zeer) tevreden) 2017
Ontw.
2019
Ontw.
2021
Zandvoort
40%
40%
43%
BT Kennemerkust
50%
55%
52%
DI Kennemerland
40%
44%
43%
Nederland
43%
46%
44%
Trendanalyse Veiligheidsmonitor Zandvoort
8 van 19
3
Overlast in de buurt
In dit hoofdstuk staat de ontwikkeling van de door de inwoners van Zandvoort ervaren overlast in hun buurt centraal. De uitkomsten per type overlast worden nader toegelicht: fysieke verloedering (par. 3.1), sociale overlast (par. 3.2) en verkeersoverlast (par. 3.3).
3.1
Fysieke verloedering
Een van de problemen waar een woonbuurt mee te maken kan hebben, is fysieke verloedering in de buurt. In de Veiligheidsmonitor zijn daarover vier mogelijke buurtproblemen voorgelegd aan de inwoners5, en is gevraagd of - en in welke mate - dit leidt tot overlast. Vanuit deze vier mogelijke buurtproblemen is een totaalbeeld van de ervaren fysieke overlast vastgesteld. Tabel 3.1 geeft hiervan de ontwikkeling weer. Ongeveer drie op de tien inwoners van Zandvoort (31%) ervaren veel fysieke overlast in de woonbuurt. Dit is ongeveer gelijk gebleven ten opzichte van de metingen in 2017 en 2019. Voor het basisteam Kennemerkust en het district Kennemerland geldt dat er in de periode 2017-2021 sprake is van een positieve trend. Landelijk bezien neemt de ervaren fysieke overlast tussen 2017 en 2019 af, waarna er sprake is van een (lichte) toename. Tabel 3.1 - Fysieke overlast over de periode 2013-2021 (percentage ervaart (veel) overlast) 2017 Zandvoort
Ontw.
33%
2019 33%
Ontw.
2021 31%
BT Kennemerkust
22%
20%
21%
DI Kennemerland
26%
26%
23%
Nederland
22%
21%
22%
3.2
Sociale overlast
In de Veiligheidsmonitor is gevraagd naar zeven vormen van sociale overlast die in de buurt voor zouden kunnen komen. Op basis van vier overlastvormen die in alle meetjaren onderdeel uitmaakten van de Veiligheidsmonitor 6 is er een totaalbeeld te geven van de mate van sociale overlast die inwoners ervaren. Tabel 3.2 geeft de ontwikkeling hiervan weer. In de totale mate van sociale overlast die de inwoners van Zandvoort hebben ervaren in de woonbuurt, is er in de periode 2017-2021 sprake van een stabiel beeld. Ook in het basisteam Kennemerkust en het district Kennemerland is dit zichtbaar. Op landelijk niveau ligt de mate van ervaren sociale overlast sinds 2017 stabiel op twaalf procent.
5 6
Hondenpoep, rommel op straat, bekladde muren of gebouwen en vernieling van straatmeubilair Rondhangende jongeren, overlast door buurtbewoners, dronken mensen op straat, lastigvallen van mensen op straat.
Trendanalyse Veiligheidsmonitor Zandvoort
9 van 19
Tabel 3.2 - Sociale overlast over de periode 2013-2021 (percentage ervaart (veel) overlast) 2017
Ontw.
2019
Ontw.
2021
Zandvoort
20%
18%
20%
BT Kennemerkust
10%
11%
12%
DI Kennemerland
15%
15%
13%
Nederland
12%
12%
12%
3.3
Verkeersoverlast
Een ander probleem van een woonbuurt betreft de mate van verkeersoverlast in de buurt. In de Veiligheidsmonitor zijn daarover drie buurtproblemen voorgelegd aan de inwoners 7. Tabel 3.3 geeft de ontwikkeling weer van de ervaren verkeersoverlast in de gemeente Zandvoort en de referentiegebieden. Het aandeel inwoners van de gemeente Zandvoort dat veel verkeersoverlast ervaart ligt in 2021 (38%) lager dan in 2019 (53%) en 2017 (49%). Dit is een positieve ontwikkeling. Het basisteam Kennemerkust en het district Kennemerland laten eveneens een positieve trend zien in de periode 2017-2021. Door de jaren heen is het landelijk gemiddelde voor de mate van ervaren verkeersoverlast in de buurt gelijk gebleven op 31 procent Tabel 3.3 - Verkeersoverlast over de periode 2013-2021 (percentage ervaart (veel) overlast) 2017
7
Ontw.
2019
Ontw.
2021
Zandvoort
49%
53%
38%
BT Kennemerkust
39%
34%
28%
DI Kennemerland
38%
39%
33%
Nederland
31%
31%
31%
Te hard rijden, parkeerproblemen en agressief verkeersgedrag.
Trendanalyse Veiligheidsmonitor Zandvoort
10 van 19
4
Veiligheidsbeleving
In dit hoofdstuk wordt de veiligheidsbeleving van inwoners van Zandvoort beschreven. Paragraaf 4.1 zoomt in op de beoordeling van de veiligheid in de eigen buurt. Paragraaf 4.2 behandelt de veiligheidsbeleving in het algemeen.
4.1
Veiligheidsbeleving in de buurt
Oordeel over veiligheid In tabel 4.1 wordt de ontwikkeling van het rapportcijfer voor de veiligheid in de eigen woonbuurt weergegeven. In 2021 beoordeelden de inwoners van de gemeente Zandvoort de veiligheid van hun woonomgeving met een gemiddeld rapportcijfer 7,3, in 2017 bedroeg dit gemiddelde rapportcijfer 7,1. Er was dus – binnen de gehanteerde marges - geen sprake van een duidelijke ontwikkeling, al neemt het rapportcijfer twee metingen op rij toe. In het basisteam Kennemerkust, het district Kennemerland en op landelijk niveau is er een positieve trend zichtbaar. Tabel 4.1 - Rapportcijfer veiligheid buurt (1-10) over de periode 2013-2021 2017
Ontw.
2019
Ontw.
2021
Zandvoort
7,1
7,2
7,3
BT Kennemerkust
7,5
7,7
7,7
DI Kennemerland
7,2
7,3
7,4
Nederland
7,3
7,4
7,5
Voelt zich wel eens onveilig in eigen buurt In tabel 4.2 wordt de ontwikkeling getoond van het percentage inwoners dat zich wel eens onveilig voelt in de eigen woonbuurt. In Zandvoort is het aantal bewoners dat zich wel eens onveilig voelt in de buurt tussen 2017 en 2021 ongeveer gelijk gebleven. In het basisteam Kennemerkust en het district Kennemerland is er sprake van een positieve trend. In deze periode is het aandeel inwoners met onveiligheidsgevoelens in de buurt op landelijk niveau afgenomen tot 2019, daarna is sprake van stabilisatie. Tabel 4.2 - Onveiligheidsgevoelens buurt over de periode 2013-2021 (% voelt zich wel eens onveilig) 2017
Ontw.
2019
Ontw.
2021
Zandvoort
17%
16%
16%
BT Kennemerkust
13%
10%
11%
DI Kennemerland
17%
16%
14%
Nederland
16%
14%
14%
Voelt zich vaak onveilig in eigen buurt In tabel 4.3 wordt de ontwikkeling getoond van inwoners die zich vaak onveilig voelen in de eigen woonbuurt. Op dit vlak is er in de gemeente Zandvoort is een stabiel beeld. Ook in het basisteam Kennemerkust, het district Kennemerland en Nederland als geheel is het aandeel inwoners dat zich vaak onveilig voelt in de eigen woonbuurt nagenoeg gelijk gebleven.
Trendanalyse Veiligheidsmonitor Zandvoort
11 van 19
Tabel 4.3 - Onveiligheidsgevoelens buurt over de periode 2013-2021 (% voelt zich vaak onveilig) 2017
Ontw.
2019
Ontw.
2021
Zandvoort
4%
2%
4%
BT Kennemerkust
2%
1%
2%
DI Kennemerland
3%
3%
2%
Nederland
2%
2%
2%
4.2
Veiligheidsbeleving algemeen
Voelt zich wel eens onveilig in het algemeen In tabel 4.4 wordt de ontwikkeling getoond van het percentage inwoners dat zich wel eens onveilig voelt in het algemeen. In 2021 voelt ruim een derde van de inwoners van Zandvoort (34%) zich in het algemeen wel eens onveilig, dit is ongeveer gelijk aan 2019, maar meer dan in 2017. Over de gehele periode 2017-2021 is er sprake van een negatieve ontwikkeling: het aandeel inwoners met onveiligheidsgevoelens is toegenomen van 28 procent naar 34 procent. In het basisteam Kennemerkust is het er een schommelend beeld; na een verbetering tussen 2017 en 2019, is er tussen 2019 en 2021 sprake van een negatieve ontwikkeling. In Nederland is de mate van algemene onveiligheidsgevoelens afgenomen tussen 2017 en 2019, waarna er sprake is van een stabiel beeld. Tabel 4.4 - Onveiligheidsgevoelens algemeen over de periode 2013-2021 (% voelt zich wel eens onveilig) 2017
Ontw.
2019
Ontw.
2021
Zandvoort
28%
33%
34%
BT Kennemerkust
32%
26%
34%
DI Kennemerland
34%
32%
34%
Nederland
35%
33%
33%
Voelt zich vaak onveilig In tabel 4.5 wordt de ontwikkeling getoond van inwoners in Zandvoort die zich vaak in het algemeen onveilig voelen. In Zandvoort, het basisteam, het district en Nederland is het aandeel inwoners dat zich vaak onveilig voelt nagenoeg gelijk gebleven tussen 2017 en 2019. Tabel 4.5 - Onveiligheidsgevoelens algemeen over de periode 2013-2021 (% voelt zich vaak onveilig) 2017
Ontw.
2019
Ontw.
2021
Zandvoort
2%
2%
4%
BT Kennemerkust
2%
1%
1%
DI Kennemerland
3%
2%
2%
Nederland
2%
2%
2%
Trendanalyse Veiligheidsmonitor Zandvoort
12 van 19
5
Slachtofferschap criminaliteit
Dit hoofdstuk gaat over slachtofferschap van veel voorkomende delicten en voorvallen. Dat is afgemeten aan het percentage inwoners van Sittard-Geleen dat in de 12 maanden voorafgaand aan dit onderzoek slachtoffer is geworden van een delict. Het hoofdstuk begint met een totaaloverzicht en daarna komen achtereenvolgens aan de orde slachtofferschap van geweldsdelicten, vermogensdelicten en vernielingen (par. 5.1). Ook wordt er gekeken naar de aangiftebereidheid. Er kan geen gemeentelijke ontwikkeling worden geschetst van online criminaliteit omdat hiervoor geen omrekenfactoren beschikbaar zijn. In plaats daarvan geven we in paragraaf 5.2 een beeld van de landelijke en regionale trends. De ervaring is dat slachtofferschap van online criminaliteit veel minder locatiegebonden is dan slachtofferschap van traditionele criminaliteit, en dat landelijke trends goed vertaald kunnen worden naar lokaal niveau. Dit doet tevens recht aan de opkomst van online criminaliteit.
5.1
Slachtofferschap traditionele criminaliteit
Slachtofferschap totaal Voor drie vormen van criminaliteit kan een trend worden beschreven: geweldsdelicten, vermogensdelicten en vandalisme. Elk van deze cijfers is berekend op basis van het percentage inwoners dat in de afgelopen 12 maanden persoonlijk slachtoffer is geworden van een of meerdere onderliggende vormen van criminaliteit. Al deze vormen van slachtofferschap samen laten het totaal zien van hoeveel procent van de inwoners slachtoffer is geworden van traditionele criminaliteit (tabel 5.1). In 2017 lag het totale slachtofferschap van traditionele criminaliteit in Zandvoort op 33 procent en in 2021 ligt het slachtofferschap op 24 procent. Er is dus een duidelijke positieve trend. Hetzelfde geldt voor het regionale niveau (het basisteam Kennemerkust en het district Kennemerland) en het landelijke niveau. Tabel 5.1 - Slachtofferschap delicten in de afgelopen twaalf maanden 2017
Ontw.
2019
Ontw.
2021
Zandvoort
33%
27%
24%
BT Kennemerkust
26%
22%
17%
DI Kennemerland
25%
24%
19%
Nederland
23%
21%
17%
Slachtofferschap geweldsdelicten Voor het slachtofferschap van geweldsdelicten is berekend hoeveel inwoners één keer of vaker slachtoffer zijn geweest van mishandeling, bedreiging of seksueel geweld. De trend is weergegeven in tabel 5.2. In de periode 2017-2019 is er een duidelijke positieve ontwikkeling in de gemeente Zandvoort. In het district Kennemerland is er sprake van een (licht) positieve trend (van 8% naar 5%). Op landelijk niveau is het aantal inwoners dat te maken heeft gekregen met een geweldsdelict tot 2019 afgenomen, daarna was er sprake van een stabilisatie.
Trendanalyse Veiligheidsmonitor Zandvoort
13 van 19
Tabel 5.2 - Slachtofferschap geweldsdelicten in de afgelopen twaalf maanden 2017
Ontw.
2019
Ontw.
2021
Zandvoort
21%
12%
10%
BT Kennemerkust
7%
5%
6%
DI Kennemerland
8%
7%
5%
Nederland
6%
5%
5%
Slachtofferschap vermogensdelicten Voor het slachtofferschap van vermogensdelicten is berekend hoeveel inwoners één keer of vaker slachtoffer zijn geweest van poging tot woninginbraak, fietsendiefstal, diefstal uit/vanaf auto’s, autodiefstal, diefstal ander motorvoertuig, (poging tot) zakkenrollerij/beroving of overige diefstal. In tabel 5.3 is de ontwikkeling in slachtofferschap van vermogensdelicten te zien voor de jaren dat Zandvoort heeft deelgenomen aan de Veiligheidsmonitor. In Zandvoort is het slachtofferschap vermogensdelicten tussen 2019 en 2021 nagenoeg gelijk gebleven. In de periode 2017-2021 als geheel is er echter wel sprake van een positieve trend: het slachtofferschap is afgenomen van 14 procent naar 11 procent. Het basisteam Kennemerkust, het district Kennemerland en Nederland laten in deze periode eveneens een positieve trend zien. Tabel 5.3 - Slachtofferschap vermogensdelicten in de afgelopen twaalf maanden 2017
Ontw.
2019
Ontw.
2021
Zandvoort
14%
12%
11%
BT Kennemerkust
14%
12%
10%
DI Kennemerland
14%
12%
10%
Nederland
14%
12%
9%
Slachtofferschap vandalismedelicten Voor het slachtofferschap van vandalismedelicten is berekend hoeveel inwoners één keer of vaker slachtoffer zijn geweest van vernieling of beschadiging. De ontwikkeling van de afgelopen jaren wordt weergegeven in tabel 5.4. In Zandvoort is in het afgelopen jaar een tiende van de inwoners slachtoffer geworden van een of meerdere vandalismedelicten, in 2013 lag dit aandeel nog op een van de zeven inwoners. Al met al is er in de periode 2017-2021 dus een positieve trend zichtbaar. Dit geldt ook voor het basisteam Kennemerkust en Nederland als geheel. Tabel 5.4 - Slachtofferschap vandalismedelicten in de afgelopen twaalf maanden 2017
Ontw.
2019
Ontw.
2021
Zandvoort
14%
11%
10%
BT Kennemerkust
10%
8%
6%
DI Kennemerland
7%
8%
7%
Nederland
8%
7%
6%
Totaal aangegeven delicten Tenslotte is er gekeken naar de aangiftebereidheid van de slachtoffers in de gemeente Zandvoort. Tabel 5.5 laat de ontwikkeling zien van het aandeel delicten waar slachtoffers aangifte van hebben gedaan bij de politie. De aangiftebereidheid schommelt in Zandvoort en in het basisteam Kennemerkust. Tussen 2017 en 2019 nam de aangiftebereidheid in Zandvoort af (van 44% naar 22%), waarna deze tussen 2019 en 2021 is toegenomen naar 32 procent.
Trendanalyse Veiligheidsmonitor Zandvoort
14 van 19
Op landelijk niveau is het aantal slachtoffers dat aangifte doet bij de politie afgenomen tot 2019, daarna was er sprake van een stabilisatie. Tabel 5.5 – Percentage aangegeven delicten bij de politie 2017
Ontw.
2019
Ontw.
2021
Zandvoort
44%
22%
BT Kennemerkust
34%
30%
38%
DI Kennemerland
38%
30%
29%
Nederland
30%
29%
29%
Trendanalyse Veiligheidsmonitor Zandvoort
32%
15 van 19
5.2
Slachtofferschap online criminaliteit
De vragen gericht op online criminaliteit zijn in de Veiligheidsmonitor grondig veranderd ten opzichte van de eerdere edities. Dit geldt ook voor de onderzoeksopzet. Bij online criminaliteit zijn de verschillen zo groot, dat de trendbreuk niet meer te herstellen is. Door gebruik te maken van de data uit de Veiligheidsmonitor 2021 oude stijl en eerdere edities, kan op landelijke niveau worden weergegeven hoe het slachtofferschap van online criminaliteit zich in de afgelopen jaren heeft ontwikkeld. Dit is in onderstaande figuur gedaan aan de hand van indexcijfers. Er is gekozen voor indexcijfers en niet voor percentages, omdat deze percentages (o.b.v. Veiligheidsmonitor oude stijl) niet overeenkomen met de ongecorrigeerde percentages in het hoofdrapport.
Online criminaliteit tussen 2012 en 2021 toegenomen, vooral vanaf 2018 Het meetjaar 2012 heeft het indexcijfer 100 gekregen. Het totale slachtofferschap van online criminaliteit heeft in 2021 het indexcijfer 122. Dit betekent dat online criminaliteit sinds 2012 met 22 procent is toegenomen. Figuur 2.4 laat zien dat deze stijging vooral vanaf 2018 is ingezet. De drie vormen van online criminaliteit die sinds 2012 het sterkst zijn toegenomen zijn: aankoopfraude (index 2021 = 219), verkoopfraude (index 2021 = 165) en online pesten (index 2021 = 126). De eerste twee vormen van online slachtofferschap laten vanaf 2017/2018 een duidelijke stijging zien. Slachtofferschap van online pesten laat juist een ander beeld zien. Deze vorm van slachtofferschap daalt juist vanaf 2019 (index 2019 = 136, index 2021 = 126). Slachtofferschap van identiteitsfraude komt het minst voor. Maar ook deze vorm van slachtofferschap stijgt sinds 2018. Het slachtofferschap van hacken daalde in de periode 2012-2016 (index 2016=82), en is sindsdien toegenomen (index 2021=95). Figuur 5.1 – Online criminaliteit trends (oude categorieën)
300 250
219
200
165
150
126 122
100
95
50 42
0 2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
Totaal slachtofferschap online criminaliteit
Hacken
Aankoopfraude
Verkoopfraude
Identiteitsfraude
online pesten
2019
2020
2021
2012 = 100 Bron: Landelijke rapportage Veiligheidsmonitor 2021, CBS
Trendanalyse Veiligheidsmonitor Zandvoort
16 van 19
6
Burgers en politie
In dit hoofdstuk staat de tevredenheid over het functioneren van de politie centraal. Allereerst wordt de tevredenheid over contacten tussen burgers en de politie beschreven (paragraaf 6.1). Daarna beschrijft dit hoofdstuk het functioneren van de politie in de buurt (paragraaf 6.2).
6.1
Contacten burgers met politie
Deze paragraaf beschrijft de ontwikkeling in de tevredenheid over contacten van de inwoners van Zandvoort met de politie. Tabel 6.1 laat de ontwikkeling in het percentage inwoners zien dat (zeer) tevreden is over het laatste contact met de politie in de afgelopen twaalf maanden. In 2021 zijn zeven op de tien inwoners (zeer) tevreden over hoe dit contact met de politie is verlopen, in 2017 en 2019 lag dit aandeel op 65 procent. In het district Kennemerland is er in de periode 20172021 een positieve trend zichtbaar. Op landelijk niveau is er tot 2019 sprake van een toename van de tevredenheid over het contact met de politie, vanaf 2019 neemt de tevredenheid juist af. Tabel 6.1 - Tevredenheid over optreden politie – alle contacten (% (zeer) tevreden) 8 2017
Ontw.
2019
Ontw.
2021
Zandvoort
65%
65%
70%
BT Kennemerkust
65%
59%
67%
DI Kennemerland
62%
64%
67%
Nederland
65%
69%
66%
6.2
Functioneren politie in de buurt
Aan inwoners is gevraagd hoe tevreden ze zijn over het functioneren van de politie in de buurt. Tabel 6.2 geeft de ontwikkeling hiervan weer voor de jaren waarin Zandvoort heeft deelgenomen aan de Veiligheidsmonitor. In de gemeente Zandvoort is de tevredenheid over het functioneren van de politie in de buurt tussen 2019 en 2021 afgenomen van 52 procent naar 48 procent, nadat deze tussen 2017 en 2019 ook was afgenomen. In het basisteam Kennemerkust en het district Kennemerland is er in deze periode sprake van een negatieve trend: de tevredenheid over het functioneren van de politie is afgenomen. Op landelijk niveau is de tevredenheid over de politie tot 2019 gestegen, vervolgens is er tussen 2019-2021 sprake van een afname. Tabel 6.2 - Tevredenheid over functioneren politie in de buurt (% (zeer) tevreden) 2017 Zandvoort
Ontw.
2019
Ontw.
2021
59%
52%
48%
BT Kennemerkust
45%
47%
39%
DI Kennemerland
44%
43%
36%
Nederland
37%
38%
37%
8
Indien er geen percentage is weergegeven, is in dat meetjaar de steekproef van inwoners die contact hebben gehad met de politie te klein (<50 waarnemingen) om te worden weergegeven.
Trendanalyse Veiligheidsmonitor Zandvoort
17 van 19
Bijlage 1
Omrekenfactoren Zandvoort
Voor het bijstellen van de uitkomsten van de metingen van de Veiligheidsmonitor Zandvoort in 2012-2019 is gebruik gemaakt van de omrekenfactoren die door het CBS beschikbaar zijn gesteld. 9 Thema's en indicatoren
Meeteenheid
Omrekenfactoren Zandvoort
Kennemerkust
Kennemerland
Nederland
0,992
0,999
0,998
Leefbaarheid Leefbaarheid buurt
rapportcijfer 1-10
0,986
Sociale cohesie
schaalscore 0-10
1,042
1,034
1,045
1,019
schaalscore 0-10
1,021
1,024
1,056
1,016
% (zeer) tevreden
1,038
1,029
1,030
1,108
Veiligheid buurt
rapportcijfer 1-10
0,979
0,983
0,988
0,995
Voelt zich wel eens onveilig
% ja
1,044
1,054
1,023
1,035 1,429
Fysieke voorzieningen in buurt (Zeer) tevreden over gemeente m.b.t. leefbaarheid en veiligheid Veiligheidsbeleving
Voelt zich vaak onveilig Voelt zich wel eens onveilig in eigen buurt Voelt zich vaak onveilig in eigen buurt
% ja
1,392
1,392
1,392
% ja
1,012
0,996
1,106
0,948
% ja
1,581
1,581
1,581
1,293
1,170
1,222
1,178
1,021
1,152
1,202
1,170
0,972
1,222
1,222
1,260
1,030
1,840
1,558
1,497
1,525 2,688
Overlast Heeft veel overlast van een of meer
% ervaart vaak
vormen van fysieke verloedering
overlast
Heeft veel overlast van een of meer
% ervaart vaak
vormen van verkeersoverlast
overlast
Heeft veel overlast van een of meer
% ervaart vaak
vormen van sociale overlast
overlast
Slachtofferschap Persoonlijke slachtofferschap totaal
% ja, slachtoffer
Geweldsdelicten
% ja, slachtoffer
4,612
3,079
3,314
Vermogensdelicten
% ja, slachtoffer
1,374
1,340
1,208
1,348
Vernielingen
% ja, slachtoffer
1,681
1,560
1,401
1,377
% ja
1,178
1,178
1,178
1,248
% (zeer) tevreden
1,713
1,640
1,591
1,370
% (zeer) tevreden
1,024
1,024
1,038
1,059
Aangiftebereidheid op basis van alle ondervonden (traditionele) delicten Burger en politie (Zeer) tevreden over functioneren politie in de buurt Tevredenheid laatste politiecontact
9
https://www.cbs.nl/nl-nl/publicatie/2022/09/veiligheidsmonitor-2021
Trendanalyse Veiligheidsmonitor Zandvoort
18 van 19
I&O Research Enschede I&O Research Enschede
Zuiderval 70 Postbus 563 Zuiderval 7500 AN Enschede 70 Postbus T (053) 563 200 52 00 7500 E info@ioresearch.nl AN Enschede T (053) 200 5208198802 KVK-nummer 00 E info@ioresearch.nl KvK-nummer 08198802
I&O Research Amsterdam I&O Research Amsterdam Piet Heinkade 55 1019 GM Amsterdam Piet T (020) Heinkade 308 48 5500 1019 E info@ioresearch.nl GM Amsterdam T (020) 308 48 00 E info@ioresearch.nl
Trendanalyse Veiligheidsmonitor Zandvoort
www.ioresearch.nl www.ioresearch.nl
19 van 19