Bijlage 4 EPvE Watertoren

Watertoren Zandvoort Esthetisch Programma van Eisen

versie definitief september 2021 Gemeente Zandvoort - Esthetisch programma van eisen Watertoren

1

Gemeente Zandvoort

Inhoud 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Aanleiding Doel & status EPvE Samenvatting waardenstellingen Eisen stedenbouwkundige hoofdopzet Eisen fundament en maaiveldontwerp Ontwerp exterieur Ontwerp interieur Goedkeuringsproces

3 5 6 8 9 10 11 12

Bijlagen 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Bestemmingsplan Middenboulevard (2009) Vaststellingovereenkomst (Mediators in Vastgoed, 19 november 2019) Onderzoek gemetselde gevels watertoren te Zandvoort (BDA Dak- en Geveladvies B.V., 17 april 2020) Herontwikkeling watertoren; structuurontwerp (Springtij architecten, 20 augustus 2020) Bouwhistorische verkenning met waardenstelling; Thorbeckestraat 27, Zandvoort (IDDS, oktober 2020) Concluderend rapport bouwkundig en bouwhistorie (IDDS, 21 oktober 2020) Aanvullende waardenstelling watertoren (brede erfgoedbenadering)(IDDS aanvullend onderzoek, concept, juni 2021)

Gemeente Zandvoort - Esthetisch programma van eisen Watertoren

2

(tr )

4

H

3 (g a

)

Hoofdstuk 1. Aanleiding

V

15

Eind 2019 is in een juridisch traject over de planontwikkeling rond de Watertoren en het Watertorenplein te Zandvoort geschikt door middel van mediation. In de opgestelde Vaststellingsovereenkomst (bijlage 2) is over de ontwikkeling van het plandeel watertoren het volgende afgesproken:

(plandeel watertorenplein)

3. Partijen ontwikkelen het integrale Watertorenplein binnen de kaders van het geldende bestemmingsplan, inclusief de daarin opgenomen binnenplanse afwijkingsmogelijkheden en de mogelijkheid tot wijzigen van de bestemming ter plaatse van de aanduiding ‘Wro zonewijzigingsgebied 1’, […]. Op de gronden van de watertoren worden geen sociale woningen gebouwd.

8,5 11 7

In een later stadium is gebleken dat de binnenplanse afwijkingsbevoegdheid niet voorziet in de mogelijkheid van een vergroting van de toren buiten het daarvoor opgenomen bestemmingsvlak. De gemeente heeft om die reden ingestemd met het gebruik van een buitenplanse afwijkingsbevoegdheid, zoals opgenomen in artikel 4, lid 1 van bijlage II van het Besluit omgevingsrecht, onder voorwaarde dat de ruimtelijke uitvoerbaarheid daarvan middels onderzoek komt vast te staan.

9

15 (co, dh, dv, h) WG2

De Zandvoortse watertoren vormt samen met de omliggende gronden (gele contour) het plandeel Watertoren. (pg) Het andere plandeel is het Watertorenplein dat momenteel in gebruik is als parkeerterrein. Beide delen worden integraal ontwikkeld als woningbouwlocaties.

5. De gemeente onderzoekt op een zo kort mogelijke termijn ter uitvoering van het gestelde onder 3 en 4 op welke wijze met het oog op de monumentale waarde van de watertoren, ten aanzien van de watertoren de afwijkingsbevoegdheid van 10% kan worden toegepast om voldoende rendement te kunnen realiseren. WZCV levert hiertoe een concreet ontwerpvoorstel aan.

T

8,5 11

WR-A

V-VB

[h]

15 17

(h)

C2

2

Bestemmingsplan C1 V Het geldende bestemmingsplan waarnaar verwezen wordt, geeft aan dat er aan de zijde van de Marisstraat/Thorbeckestraat een gebouw van maximaal 14 meter tegen de watertoren aan gebouwd mag worden. Deze maximale bouwhoogte geldt ookWS-WK voor het wijzigingsgebied ‘Wro zone-wijzigingsgebied 1’. In dit gebied mag een ‘stedenbouwkundig accent’ van maximaal 28 meter gebouwd worden (zie artikel 23.1.b van de bestemmingsplanregels – bijlage 1).

1

14

(sw-pens)

47

(pg)

WG1-2 7

Bouwtechnische staat van de gevels In 2020 is onderzoek gedaan naar de bouwtechnische staat van de gemetselde gevels van de watertoren (bijlage 3). Uit dit onderzoek blijkt dat de conditie van de buitenschil Gemeente Zandvoort - Esthetisch programma van eisen Watertoren

W1 plandeel watertoren

W2

4. WZCV realiseert voor eigen risico en rekening een woningbouwplan in de watertoren en op de omliggende gronden in eigen bezit. WZCV gaat hierbij voor de haalbaarheid van de businesscase uit van een bouwvolume van maximaal 3.000m2 gbo.

6. Ingeval de vergroting van de watertoren vanwege de monumentale waarde van de watertoren niet of niet in zijn geheel tot de mogelijkheden behoort zal WZCV met de gemeente in overleg treden om via alternatieve geschikte wijze alsnog het beoogde bouwvolume uitgaande van 3000 m2 gbo, te realiseren. Het niet kunnen vergroten van de watertoren zal niet tot (gedeeltelijke) ontbinding van deze overeenkomst kunnen leiden.

T

M 3

Uitsnede uit de bestemmingsplankaart Middenboulevard met rood gearceerd ‘Wro zone-wijzigingsgebied 1’ 3

slecht is. In 2020 is ook een bouwhistorische verkenning met waardebepaling voor dit gemeentelijke monument uitgevoerd (bijlage 5). De onderzoeken leiden tot de volgende conclusies (bijlage 6): - Het metselwerk verkeert in een slechte conditie. Ingrepen zijn noodzakelijk om verder verval te voorkomen en de constructieve veiligheid naar de toekomst toe te waarborgen. - Het conserveren van het metselwerk (laddertrede 1) is niet doelmatig. Hiervoor is het simpelweg te laat. Tevens zal het niet leiden tot schadeafname in scheurvorming. - Het repareren van de beschadigde bakstenen in het metselwerk (laddertrede 2) is niet mogelijk. Van de geschilferde en gecorrodeerde bakstenen is de bak-huid onomkeerbaar beschadigd. - Met het vervallen van de opties conserveren of repareren (laddertreden 1 en 2) zal vernieuwing plaats moeten vinden conform laddertrede 3. Hierbij zijn wederom drie mogelijkheden (aflopend in voorkeur) kopiëren, imiteren en verbeteren.

Geadviseerd wordt om ‘met inachtneming van de Restauratieladder het gehele metselwerk te vervangen waarbij tevens de benodigde technische verbeteringen worden doorgevoerd.’ De Restauratieladder geeft een te volgen werkwijze en een voorkeursvolgorde van ingrepen. De Restauratieladder is opgesteld door de Stichting Erkende Restauratiekwaliteit Monumenten (voor meer informatie zie stichtingerm.nl/ restauratieladder-als-leidraad). Op 6 november 2020 neemt de Commissie Welstand en Monumenten dit advies over. Vergroten van de toren In 2020 is ook onderzoek gedaan naar de ruimtelijke implicaties van het realiseren van 3000m2 GBO in en rond de watertoren. Uit deze studie volgt dat het niet vergroten van de watertoren resulteert in een groot en moeilijk in te passen bouwvolume aan de zuidzijde van de toren. Ook onderzochte alternatieven waarbij (deels) in de openbare ruimte gebouwd wordt en/of het nieuwe volume aan de toren vast gebouwd wordt, zijn vanuit stedenbouwkundig en verkeerskundig oogpunt minder wenselijk. De studie resulteert in een voorkeursscenario waarin de watertoren 10% wordt vergroot. Door deze vergroting kan naast de toren een kleiner volume worden gerealiseerd. Het verschil is om en nabij 400 m2 (zie blz. 24 van bijlage 4).

De studie laat zien dat dit bouwvolume bescheidener in omvang is en beter aansluit op de schaal van bestaande en nieuwe bebouwing rond de watertoren. Dit EPvE is opgesteld voor dit voorkeursscenario. Mocht het niet tot een uitvoerbaar plan leiden, dan wordt opnieuw gekeken naar een planopzet waarmee de 3000 m2 GBO uit de vaststellingsovereenkomst kan worden gerealiseerd.

Interieur toren: opgang tussen gevel en waterreservoir. Gemeente Zandvoort - Esthetisch programma van eisen Watertoren

4

Hfst 2 Doel en status EPvE Gegeven dat: • er maximaal 3.000m2 gbo op plandeel Watertoren gerealiseerd zal worden, • de gevel van de watertoren vanwege de slechte conditie en constructieve onveiligheid vervangen moet worden, • het niet vergroten van de toren leidt tot een ruimtelijk groot en moeilijk in te passen bouwvolume aan de zuidzijde van de toren, heeft de ambtelijke projectgroep het college van Zandvoort geadviseerd om medewerking te verlenen aan een planontwikkeling waarbij de toren 10% wordt vergroot. Deze niet alledaagse oplossing voor de locatie watertoren vraagt om gedegen onderzoek van zowel gemeente als initiatiefnemer naar oplossingen die recht doen aan de monumentale status van de watertoren en die een zorgvuldige ruimtelijke inpassing van nieuwe bouwvolumes rond de toren garanderen. Dit EPvE beschrijft de resultaten van onderzoek door de Gemeente Zandvoort. Het vertaalt deze resultaten in uitgangspunten voor toetsing van het ontwerp door het Kwaliteitsteam Kustzone en door de Commissie Welstand en Monumenten. Doel is aan initiatiefnemer in een vroeg stadium van de planvoorbereiding uitsluitsel te geven over toetsingscriteria met het oog op een positief advies. Het EPvE wordt pas definitief vastgesteld na een positief ontwerpadvies, zodat gaandeweg nieuwe inzichten uit onderzoek en ontwerpproces opgenomen kunnen worden.

Dit EPvE fungeert dus als toetsingsdocument waarmee het ontwerp voor de vernieuwde watertoren wordt beoordeeld. Daarnaast is het EPvE de leidraad voor een proces dat moet uitwijzen of de vergroting van de watertoren aan de hand van deze uitgangspunten leidt tot een haalbare en betaalbare ontwikkeling. Dit proces wordt beschreven in hoofdstuk 8. Leeswijzer Hoofdstuk 3 geeft een samenvatting van de waardenstellingen. De hoofdstukken 4 t/m 7 beschrijven de uitgangspunten waaraan ontwerpvoorstellen getoetst worden.

De monumentale waarde van de Zandvoortse watertoren zit met name in het silhouet van de toren dat van verre zichtbaar is en de afgelopen 70 jaar als landmark in ieders geheugen is gegrift. Gemeente Zandvoort - Esthetisch programma van eisen Watertoren

5

Waarderingsplattegrond exterieurexterieur Waarderingsplattegrond

Hoofdstuk 3. Samenvatting waardenstellingen stedenbouwkundige waarde De watertoren die in 1952 naar het ontwerp van architect Jouke Zietsma werd gebouwd, is het meest in het oog springende landmark uit de wederopbouwperiode van Zandvoort. Samen met het Palacehotel uit 1969 is de watertoren beeldbepalend in de skyline van de badplaats. In de stedenbouwkundige opzet van Zandvoort is de toren gepositioneerd op de overgang van de hoger gelegen zuidboulevard naar de middenboulevard. De kenmerkende alzijdige opbouw, gevormd door het blokvormige torenlichaam en de kleinere uitkijkzolder, is bepalend voor de herkenbaarheid. Vanuit alle windrichtingen is het beeld van de toren gelijk. Van dichterbij gezien is de stedenbouwkundige waarde ook gelegen in de gevelindeling van het torenlichaam. Het ogenschijnlijk zware en kolossale karakter dat het beeld van de toren op afstand bepaalt, lijkt op straatniveau lichter door de hoge, geaccentueerde gevelopeningen. De hoogtes van de gevelopeningen sluiten aan op de goot- en nokhoogten van de gebouwen in de directe omgeving van de toren. De watertoren voegt zich hiermee naar de kleinere schaal van het oude dorp. Het samenstel van entreetrappen, keer- en erfafscheidingsmuren aan de basis van de toren versterkt dit beeld verder. Dit alles draagt er toe bij dat de toren, ondanks zijn monumentale volume, toch benaderbaar en toegankelijk is.

Exterieur Het exterieur van de watertoren is sober en wordt verlevendigd door modulaire elementen van gewassen sierbeton die zijn toegepast als omlijsting van de gevelopeningen en bij de balustrade van de omloop. Door de toepassing van fijn grind als toeslagmateriaal, is er geen groot contrast in het oppervlak van het schoon metselwerk en het gewassen beton. De combinatie van metselwerk in een traditioneel metselverband en de moderne betonnen elementen (maar met traditionele profielen en details), is kenmerkend voor de bouwtijd en het gedachtengoed van de Delftse School. Binnen het oeuvre van Zietsma is de vormgeving van de watertoren passend. Ook in eerdere traditionele ontwerpen van zijn hand is sprake van een eenvoudige vormentaal en materiaaltoepassing, en van geaccentueerde vensterpartijen. De volgende onderdelen van het exterieur krijgen een positieve monumentale waarde (zie ook blz. 36 van bijlage 5) -De alzijdige opbouw en het kenmerkende silhouet van de toren vanwege de iconische waarde in de skyline van Zandvoort. -Het metselwerk van de gevel en de omlijstingen van de raamopeningen vanwege het beeldbepalende karakter en de mate van gaafheid.

-De oorspronkelijke buitendeuren, vanwege het structuurbepalende karakter en de afleesbaarheid van De monumentale van het exterieur weergegeven de aanzichttekening van deop voorgevel (bijlage 5 Figuur 41: De waarden monumentale waarden van het op exterieur weergegeven de aanzichttekening van d de gebruiksgeschiedenis. Figuur 41: De monumentale waarden van het exterieur weergegeven de vanisde Bouwhistorische met waardenstelling; Thorbeckestraat 27, in Zandvoort (IDDS, oktober 2020)) voorgevel. Deverkenning opzet van deze waarderingstekening wijkt opzetop af vanaanzichttekening de Richtlijnen, maar gekoze voorgevel. De opzet deze waarderingstekening wijkt in opzet af van de Richtlijnen, maar is gekozen omwille van van de leesbaarheid. Gemeente Zandvoort - Esthetisch programma van eisen Watertoren 6 omwille van de leesbaarheid.

Figuur 25: Impressie vierde verdieping. -De vorm van het dak, als gereconstrueerd onderdeel van de oorspronkelijke opzet.

Interieur & installaties Het meest bijzonder deel van de Zandvoortse watertoren zit verborgen achter de bakstenen schil: de betonnen kern. Deze bestaat uit een liftschacht en een tafelconstructie met daarboven de waterreservoirs. Dit betonskelet is een belangrijk onderdeel van de monumentale waarde van de toren. De installaties die zich in de watertoren bevinden zijn van belang voor afleesbaarheid van het functioneren van de watertoren. Na plaatsing van de installaties zijn er nauwelijks aanpassingen gedaan waardoor de mate van gaafheid hoog te noemen is. Behoud van de installaties in situ is binnen de herontwikkelingsplannen lastig vanwege het volume dat het samenstel van buizen inneemt. Geadviseerd kan worden om het deel dat zich in het souterrain bevindt nabij de watertoren op museale wijze op te stellen, met inbegrip van een educatief tekstbord. De volgende onderdelen van het interieur krijgen een positieve monumentale waarde (zie blz. 36 bijlage 5): -De betonconstructie wordt positief gewaardeerd vanwege het structuurbepalende karakter, de afleesbaarheid van de gebruiksgeschiedenis en de mate van gaafheid.

Bouwhistorische verkenning met waardenstel Thorbeckestraat 27, Zandvoort, Gemeente Zandvoort (N Versie 1.2 (defini

-De trappen in de watertoren maken onderdeel uit van de oorspronkelijke opzet en zijn gaaf bewaard Bouwhistorische verkenning met waardenstelling gebleven. Ook de afleesbare hiërarchie is binnen de context van het ontwerp nog goed afleesbaar en Thorbeckestraat 27, Zandvoort, Gemeente Zandvoort (NH) daarom waardevol. Versie 1.2 (definitief) -De traphekjes met het wapen van Zandvoort worden positief gewaardeerd als voorbeeld van de oorspronkelijke interieurafwerking die sober en robuust was.

De te behouden betonnen tafelconstructie met liftschacht

Figuur 26: Impressie tussenverdieping

-De oorspronkelijke installaties als onderdelen van de oorspronkelijke opzet, de mate van gaafheid en de afleesbaarheid van de gebruiksgeschiedenis.

Deel van de te behouden installaties Gemeente Zandvoort - Esthetisch programma van eisen Watertoren

Het te behouden trappenhuis 7

Figuur 33: Impressie representatieve trap.

Hoofdstuk 4. Eisen stedenbouwkundige hoofdopzet

4.

Zoals in hoofdstuk 2 is beschreven, is een belangrijk doel van het vergroten van de watertoren dat daarmee het nieuwe bouwvolume aan de zuidzijde van de toren bescheiden kan blijven en daarmee beter aansluit op de schaal van bestaande bebouwing rond de watertoren. Doordat het nieuwe volume bescheiden kan blijven, hoeft er ook geen gebruik gemaakt te worden van de bestemmingsplanmogelijkheid om tegen de toren aan te bouwen. Hierdoor kan de vrijstaande positie en de alzijdigheid van de watertoren behouden blijven.

Het nieuw te bouwen volume ten zuiden van de toren sluit in architectuur aan op de bestaande en nieuwe bebouwing rond de watertoren. Het wijkt in architectuur duidelijk af van de watertoren. UItgangspunt voor het nieuwe volume is een hoogte van 4 bouwlagen waarbij de begane grond maximaal 1,2 meter hoger ligt dan het straatniveau van de Marisstraat. In de loop van het ontwerpproces zal duidelijk worden of in deze opzet de 3000 m2 uit de vaststellingsovereenkomst daadwerkelijk te realiseren valt.

Wanneer het ontwerp voor plandeel Watertoren is goedgekeurd en de bouwvergunning onherroepelijk is geworden, zal het bestemmingsplan aangepast worden. Zo blijft het karakteristieke silhouet en de vrijstaande positie van de toren ook in de toekomst behouden.

Zoals in hoofdstuk 3 is beschreven is de monumentale waarde van de watertoren met name gelegen in het feit dat het een landmark is voor Zandvoort waarvan het karakteristieke silhouet de afgelopen 70 jaar in ieders geheugen is gegrift. Met het vergroten van de watertoren dient dit silhouet behouden te blijven. Een vergroting van de toren betekent dus een vergroting waarbij alle oorspronkelijke verhoudingen behouden blijven. Behoud van de vrijstaande positie, de alzijdigheid en het karakteristieke silhouet, betekent ook dat er aan de buitenkant van de vergrote toren geen trappenhuizen, liftschachten, balkons of andere bouwkundige elementen worden toegevoegd. Hiermee blijft het silhouet vanuit alle zichtpunten - strand, dorp en duinen, behouden. Concreet betekent het bovenstaande dat er de volgende eisen gesteld worden aan de hoofdopzet van de toren en de invulling van het plandeel Watertoren: 1.

De watertoren wordt maximaal 10% vergroot waarbij het karakteristieke silhouet ongewijzigd blijft. De bouwdelen van het nieuwe ontwerp van de buitenschil krijgen hierbij dezelfde verhoudingen ten opzichte van elkaar als die van de oorspronkelijke buitenschil. Bij het vergroten van de toren wordt het straatniveau van 15,1m+NAP ter plaatse van de hoofdentree, als peilmaat gehanteerd; de nieuwe hoogte is (15,1m + 46,1m) x 10%= 65,8m+NAP.

2.

Vanwege het behoud van het silhouet mogen aan de buitenkant van de vergrote toren geen trappenhuis, liftschacht, balkons of andere bouwkundige elementen met uitzondering van architectonische ornamenten, toegevoegd worden. Verticale ontsluitingen, inclusief de benodigde vluchtwegen en eventuele buitenruimten van de appartementen, worden dus binnen de vergrote buitenschil geplaatst.

3.

De watertoren dient als vrijstaand object behouden te blijven. Tegen de vergrote toren mag geen bouwvolume worden geplaatst. Om de afleesbaarheid als vrijstaand object te garanderen, is de afstand van het nieuwe volume tot de vergrote watertoren ten minste 3,2 meter. Bij de vergroting van de toren blijft het karakteristieke silhouet ongewijzigd en blijft de toren een vrijstaand en afwijkend object ten opzichte van de omliggende bebouwing

Gemeente Zandvoort - Esthetisch programma van eisen Watertoren

8

Hoofdstuk 5. Eisen fundament en maaiveldontwerp Zoals in hoofdstuk 3 is beschreven kent het oorspronkelijke ontwerp een zorgvuldig vormgegeven fundament waarbij de toren door middel van een samenspel van trappartijen, keer- en erfafscheidingsmuren een duidelijke aanhechting heeft op het onderliggende duin. Dit fundament heeft monumentale waarde en dient waar mogelijk behouden te blijven. Met de herbestemming van de watertoren tot appartementengebouw dienen de hoofdentree en de toegang tot de bergingen te voldoen aan regelgeving met betrekking tot toegankelijkheid. Hiertoe zijn wellicht nieuwe hellingbanen noodzakelijk. Voor toegankelijkheid benodigde hellingbanen dienen op een zorgvuldige manier ingepast te worden in het bestaande fundament.

Het bestaande fundament van trappartijen, keer- en erfafscheidingsmuren dienen behouden te blijven.

Door jaren van leegstand is het groen op het verhoogde maaiveld rond de toren verwaarloosd. De herontwikkeling biedt de moegelijkheid om het opnieuw als groene ruimte in te richten met toepassing van duinvegetatie. Hierdoor wordt de oorspronkelijke ligging van de toren midden in het duinlandschap weer in ere hersteld. Concreet betekent het bovenstaande dat er de volgende eisen gesteld worden aan het fundament en maaiveld: 1.

Het bestaande fundament van trappartijen, keer- en erfafscheidingsmuren dient behouden te blijven. Noodzakelijk restauratiewerk bij de hoofdentree dient zorgvuldig te gebeuren met als resultaat dat aanpassingen niet of nauwelijks zichtbaar zijn.

2.

Eventuele hellingbanen naar de hoofdentree en de toegang tot de bergingen worden zorgvuldig ingepast in het bestaande fundament. Hellingenbanen mogen in vormgeving, detaillering en materiaalgebruik afwijken van de bestaande trappartijen en muren, maar vormen er wel een harmonisch geheel mee, onder andere in kleurgebruik.

3.

Het verhoogde maaiveld rond de vergrote watertoren wordt ingericht als tuin en beplant met duinvegetatie. Parkeerplekken worden ‘groen’ ingepast; omzoomd met beplanting, gelegen onder boomkronen of vergelijkbare oplossingen. Schuttingen, terrasoverkappingen of andere elementen die de openheid van dit verhoogde maaiveld beperken, zijn niet toegestaan. Voor deze buitenruimte wordt een inrichtingsontwerp met beplantingsplan opgesteld door een landschapsarchitect. Dit ontwerp maakt onderdeel uit van de integrale beoordeling van het totale ontwerp. Onderhoud en beheer van de tuin liggen in handen van de toekomstige ‘VVE Watertoren’ zodat één partij verantwoordelijk en aanspreekbaar is.

Het verhoogde maaiveld rond de toren wordt ingericht als tuin met duinvegetatie

Het verhoogde maaiveld omvat alle grond rond de toren tussen de trappartijen, keer- en erfafscheidingsmuren en het nieuwe bouwvolume dat op minimaal 3,2 meter afstand van de vergrote watertoren wordt geplaatst (zie ook hoofdstuk 4). Referentie inrichting verhoogd maaiveld rond de toren met duinvegetatie: herinrichting Andreasplein Katwijk Gemeente Zandvoort - Esthetisch programma van eisen Watertoren

9

Hoofdstuk 6. Ontwerp exterieur

verdeeld over de gevelfacetten. Het uiterlijk van de toren zal niet gedicteerd worden door een eenvormige stapeling van appartementen georiënteerd op zee. Het uitzicht op het dorp, de duinen en de wijde omgeving wordt als gelijkwaardig behandeld.

Zoals in hoofdstuk 3 beschreven, is de huidige watertoren een goed bewaard gebleven voorbeeld van Delftse School-architectuur. Karakteristieke kenmerken van de toren zijn het massieve en statige karakter van de bouwmassa en de expressieve detaillering van de gevel met veel plastiek van raam- en deuropeningen, hekwerken en relingen.

4.

De driedeling, open basement, gesloten middendeel en open bovendeel, blijft duidelijk herkenbaar in het nieuwe ontwerp. Gevelopeningen in het middendeel verstoren deze opzet niet.

5.

Detaillering, kleur- en materiaalgebruik van alle onderdelen van het exterieur dienen het kwaliteitsniveau van dat van het oorspronkelijke ontwerp te krijgen (zie hoofdstuk 3 en bijlage 7).

De gevel kent een duidelijke driedeling: open basement, gesloten middendeel en open bovendeel. Hierbij is de toren alzijdig vormgegeven: alle acht gevelfacetten hebben een vergelijkbare opzet waardoor de toren naar alle windhoeken gelijke gevelopeningen heeft.

6.

Voorzieningen voor (toekomstige) buitenzonweringen (denk bijvoorbeeld aan screens vlak in de gevel) dienen in de detaillering van nieuwe gevelopeningen te worden opgenomen.

Met het vergroten van de toren dienen deze monumentale kenmerken gerespecteerd te worden in het nieuwe ontwerp voor het exterieur. Dit ontwerp dient echter geen replica van de bestaande toren te worden maar een herinterpretatie van het oorspronkelijke ontwerp.

7.

De in het exterieur toe te passen materialen: metselwerk (steen en voeg), kozijnprofielen, balustrades, omlijstingen en deklijsten, worden in een vroeg stadium van het ontwerpproces bemonsterd en, met de bestaande materialen erbij, ter goedkeuring aan de Commissie Welstand en Monumenten voorgelegd.

Uitgangspunt voor het nieuwe gevelontwerp is metselwerk dat in kleur en textuur zoveel als mogelijk overeenkomt met de huidige gevel. Kozijnen, deuren, balustrades, omlijstingen, hekwerken, dakranden en deklijsten, lijsten en ornamenten hebben een positieve monumentwaarde. Behoud van waardevolle elementen is uitgangspunt, waar mogelijk worden ze in de nieuw gemetselde gevel toegepast. Nieuwe elementen dienen voort te borduren op de expressiviteit en plastiek van de huidige detaillering en van hetzelfde kwaliteitsniveau te zijn.

8.

Zoals in hoofdstuk 4 staat beschreven, mogen er vanwege het behoud van het silhouet aan de buitenkant van de vergrote toren geen trappenhuis, liftschacht, balkons of andere bouwkundige elementen worden toegevoegd. Als uitzondering gelden architectonische ornamenten. Verticale ontsluitingen inclusief de benodigde vluchtwegen en eventuele buitenruimten van de appartementen, worden binnen de vergrote buitenschil geplaatst.

De herontwikkelde watertoren zal niet publiek toegankelijk zijn. Het monumentale karakter zal met name in het exterieur, het silhouet en de vormgeving van de gevel, voor de buitenwereld zichtbaar zijn. Dit EPvE geeft dan ook vooral aandacht aan de uitgangspunten voor het ontwerp van de gevel.

Uitgangspunten voor het ontwerp van het exterieur van de toren: 1.

De elementen met een positieve monumentwaarden zoals beschreven in hoofdstuk 2 en de bijlagen 5 en 11, worden gerespecteerd en waar mogelijk geïntegreerd in het nieuwe ontwerp. Uitgangspunt is dat elementen van het huidige exterieur kunnen worden hergebruikt in het nieuwe exterieur. Denk hierbij aan de gevelplaat, buitendeuren en omlijstingen.

2.

Het nieuwe ontwerp wordt geen vergrote replica, maar een herinterpretatie van het ontwerp van Zietsma. Er dient dus een nieuw laag aan het ontwerp van de toren te worden toegevoegd. Deze herinterpretatie volgt grotendeels het oorspronkelijke ontwerp (vorm, gevelindeling, materiaalgebruik en kleurstelling), maar zal in de zorgvuldig vormgegeven details verschillen van het oorspronkelijke ontwerp.

3.

De toren behoudt zijn alzijdigheid; gevelopeningen worden waar mogelijk gelijkelijk

Gemeente Zandvoort - Esthetisch programma van eisen Watertoren

10

Hoofdstuk 7. Ontwerp interieur Zoals in hoofdstuk 3 beschreven, is het meest bijzondere deel van de toren de betonnen kern. Deze dient bij de herontwikkeling van de toren behouden te blijven. Ook de andere zaken die een positieve monumentenwaarde hebben gekregen, te weten de trappen en het installaties, blijven in de toren behouden. Uitgangspunten voor het ontwerp van het interieur van de toren: 1.

De betonnen kern, te weten de liftschacht, de tafelconstructie en de waterreservoirs blijft zoveel als mogelijk (gegeven de vergroting van 10%) behouden. Het aanbrengen van openingen in de buitenschil van de waterreservoirs dient zodanig te gebeuren dat de oorspronkelijke functie van deze betonnen schil herkenbaar blijft.

2.

Het onderste trappenhuis dient behouden te blijven maar mag binnen de toren wel verschoven worden.

3.

De beeldbepalende onderdelen van de oorspronkelijke installatie dienen gehandhaafd te blijven, maar mogen wel verplaatst worden. Onderzocht moet worden op welke plaats deze onderdelen het best tot hun recht komen, bijvoorbeeld in de entreeruimte.

Gemeente Zandvoort - Esthetisch programma van eisen Watertoren

11

*Schetsontwerp • Een zorgvuldige analyse van het ontwerp van architect J. Zietsma en de manier waarop dit geïnterpreteerd kan worden in de vergrote buitenschil en het monumentale interieur van de toren. • Schetsontwerp van de vergrote toren. Thema’s die hierbij spelen zijn: hoe wordt de opgave binnen de omschreven kaders geïnterpreteerd, hoe landt de toren op zijn locatie, wat betekent dit voor de inrichting van het omliggende maaiveld. • Schetsontwerp van het nieuwe bouwvolume ten zuiden van de toren en de achterliggende parkeergarage en een schetsontwerp van het maaiveld rond de toren en verder toe te voegen bouwvolume door een landschapsarchitect. • Schetsontwerp fundament, (groene) inrichting verhoogd maaiveld en aansluiting op de Watertorenplein-ontwikkeling en omliggende openbare ruimte, ruimtelijke verbeelding van interieur en exterieur.

Hfst 8 Goedkeuringsproces Inzet van dit EPvE is een positief advies voor de planvariant met de vergrote watertoren door de Commissie Welstand en Monumenten. De volgende stappen worden doorlopen: 1 Het vertalen in dit EPvE van de conclusies uit het waardenonderzoek naar uitgangspunten voor het ontwerp van de watertoren. 2 Het opstellen van een schetsontwerp* door initiatiefnemer voor de vergrote watertoren als onderdeel van het totale architectonisch ontwerp voor het plandeel Watertoren. 3 Het bespreken van dit schetsontwerp in de Commissie Welstand en Monumenten en de ambtelijke projectgroep.

*Voorlopig ontwerp •Een voorlopig ontwerp van de vergrote toren, van het nieuwe volume ten zuiden van de toren en van het maaiveld rond de toren en het nieuwe volume door een landschapsarchitect. •Een maquette op schaal van gebouw en omgeving en 3d-beelden van het exterieur vanuit diverse richtingen, maken onderdeel uit van het voorlopig ontwerp. Ook de aanpassingen aan het bestaande interieur worden duidelijk in beeld gebracht.

4 Het uitwerken van het schetsontwerp tot een voorlopig ontwerp* inclusief toets op financiële haalbaarheid. Het eventueel aanpassen van het EPvE waar nodig en wenselijk. 5 Het bespreken van en advisering over dit voorlopig ontwerp in de Commissie Welstand en Monumenten en de ambtelijke projectgroep. 6 Het definitief beslissen door initiatiefnemer over het al of niet realiseren van het ontwerp met vergrote watertoren. In geval van een besluit het ontwerp uit te voeren, het definitief vaststellen en openbaar maken van het EPvE.

*Definitief ontwerp •Een definitief ontwerp van de vergrote toren, van het nieuwe volume ten zuiden van de toren en van het maaiveld rond toren en nieuw volume door een landschapsarchitect. Een maquette van het gebouw in zijn omgeving, schaal minimaal 1:200 met aandacht voor detail en gevelfragmenten (schaal 1:20) maken onderdeel uit van het definitief ontwerp. •Een bemonstering van in de gevel toe te passen materialen: metselwerk (steen en voeg), kozijnen, balustrades, omlijstingen, deklijsten.

7 Het uitwerken van het voorlopig ontwerp tot een definitief ontwerp* en een aanvraag omgevingsvergunning. 8 Na het onherroepelijk worden van de omgevingsvergunning: het in gang zetten van de procedure voor wijziging van het bestemmingsplan door gemeente Zandvoort. Dit EPvE wordt juridisch gekoppeld aan de wijziging van het bestemmingsplan zodat ook in de toekomst het karakteristieke silhouet en de vrijstaande positie van de toren behouden blijven. Dit EPvE fungeert in stap 1 t/m 7 als kader voor toetsing van het ontwerp voor de vernieuwde watertoren. In stap 8 wordt het definitieve EPvE, samen met het (bouw)historisch onderzoek, onderdeel van de motivering voor wijziging van het bestemmingsplan. Toelichting Het schetsontwerp wordt ter bespreking voorgelegd aan de ambtelijke projectgroep en de Commissie Welstand en Monumenten. Na verwerking van de opmerkingen wordt het schetsontwerp uitgewerkt tot een voorlopig ontwerp voor heel het plandeel Watertoren. Het voorlopig ontwerp wordt ter beoordeling voorgelegd aan de ambtelijke projectgroep en de Commissie Welstand en Monumenten. Na goedkeuring wordt het voorlopig ontwerp uitgewerkt in een definitief ontwerp voor plandeel Watertoren inclusief definitief maaiveldontwerp. Dit definitieve ontwerp wordt voorgelegd aan de ambtelijke projectgroep en de Commissie Welstand en Monumenten.

Gemeente Zandvoort - Esthetisch programma van eisen Watertoren

12

Gemeente Zandvoort Gemeente Zandvoort - Esthetisch programma van eisen Watertoren

13