Bijlage 2 - Uitvoeringsplan gezondheidsbeleid Zandvoort

Uitvoeringsplan: Samen gezond in Zandvoort 2022-2025

1

Wat gaan we doen? Speerpunt 1: Gezondheid in de fysieke en sociale leefomgeving. Situatie in Zandvoort: Zandvoort heeft een unieke ligging direct aan zee met prachtige duingebieden. Zowel voor inwoners als toeristen zijn er veel recreatiemogelijkheden in de buitenlucht daarnaast is er ook veel aanbod aan horeca. Dit biedt enerzijds kansen (bewegen), maar ook uitdagingen (veel ongezond aanbod) op het gebied van gezondheid. Het is zoeken naar een goede balans tussen het toerisme en de woon- en leefbaarheid. Regionale ambities Uitvoering in Zandvoort Wie/wat bereiken we Met ingang van de nieuwe Het thema gezondheid is Gezondheid is een vast omgevingswet is gezondheid een opgenomen in de onderdeel van de vast onderdeel van de Omgevingsvisie. belangenafweging in belangenafweging in ruimtelijk ruimtelijk beleid. beleid en doen gemeenten Aanpassingen in de aanpassingen in de omgeving om: omgeving om: - Beweging te stimuleren; • Beweging te stimuleren; - Voldoende prikkels voor een • Voldoende prikkels voor gezonde leefstijl te creëren; een gezonde leefstijl te - Ontmoetingen te creëren; vergemakkelijken; • Ontmoetingen te - De mens als gebruiker centraal te vergemakkelijken; stellen bij (grootschalige) • De mens als gebruiker stedelijke ontwikkeling.

centraal te stellen bij (grootschalige) stedelijke ontwikkeling Vanaf 2022 creëren we bij Bij ontwikkelingen in de Gezondheid is onderdeel van decentrale beleidsontwikkeling fysieke leefomgeving steeds meer beleidsthema’s. meer verbinding tussen het worden kansen op het Denk aan mobiliteit waar fysieke en het sociale gebied van ingezet wordt op stimuleren beleidsdomein. Het sociaal gezondheidsbevordering van fietsen en wandelen domein kan het fysieke domein benut en wordt waarmee niet alleen het helpen, door inwoners een actieve gezondheidsbelemmering zo autogebruik wordt rol te geven in het proces. veel mogelijk voorkomen. ontmoedigd maar waardoor ook de gezonde keuze de makkelijker wordt.

2

Speerpunt 2: Gezondheidsachterstanden verkleinen.

Situatie in Zandvoort: Bekend is dat in wijken waar gemiddeld meer mensen wonen met een lage SES (lagere opleiding en minder inkomen) de gezondheid minder goed is. Op grond van gezondheidsmonitors is geen onderscheid te maken tussen wijken (door een te kleine respons) maar doordat er in Zandvoort Noord gemiddeld meer mensen wonen met een lage SES is de gezondheid naar verwachting minder goed dan in de rest van Zandvoort. Regionale ambities Uitvoering in Zandvoort Wie/wat bereiken we Vanaf 2022 neemt de We geven uitvoering aan We verbinden inwoners, levensverwachting van inwoners in een lokaal organisaties en initiatieven Kennemerland met een lage SES toe en preventieakkoord waarbij met elkaar waardoor het in 2028 is het aantal jaren in goed we inzetten op bereik van de activiteiten ervaren gezondheid voor mensen met verschillende wordt vergroot. een lage én een hoge SES toegenomen. leefstijlthema’s. Verschillende partijen verbinden zich aan ambities op het gebied van gezondheid waardoor de aandacht en de impact van preventie wordt vergroot. Vanaf 2021 passen we in We investeren in een Een gezondere omgeving Kennemerland beweegvriendelijke voor jeugd en jongeren. gezondheidsbevordering via de omgeving en gezonde Denk bijvoorbeeld aan: op leefomgeving met voorrang toe in leefomgeving voor de de fiets naar school, wijken en buurten met jeugd (JOGG).

fruit en water in de gezondheidsachterstanden. Op termijn sportkantine, ontwikkelen we in alle buurten en gezonde producten in de wijken een leefomgeving die een winkel, gezonde leefstijl mogelijk en lekker buitenspelen en gemakkelijk maakt. uitgerust wakker worden. 3

Speerpunt 3: Druk op het dagelijks leven bij jeugd en jong volwassenen. Situatie in Zandvoort: GGD Kennemerland heeft in 2019 de Gezondheidsmonitor Jeugd uitgevoerd. 85% van de leerlingen voelt zich (heel) gelukkig. Opvallend is dat 52% van de Zandvoortse leerlingen (zeer) vaak stress ervaart, waarvan 54% aangeeft dat het invloed heeft op hun lichamelijke of geestelijke gezondheid. Dit cijfer ligt een stuk hoger dan het landelijke gemiddelde. Alle cijfers zijn te vinden in de Gezondheidsatlas. Regionale ambitie Uitvoering in Zandvoort Wie/wat bereiken we Vanaf 2022 ervaren jeugd en Het gezonde school en Met het ondersteuningsaanbod in jongvolwassenen in Wijs en Weerbaar aanbod de vorm van Kennemerland minder wordt uitgebreid. In theatervoorstellingen, prestatiedruk en stress in hun eerste instantie vanuit ouderavonden, leven, doordat mentale Corona herstelmiddelen. voorlichtingsbijeenkomsten, gezondheidsvaardigheden Middels het Wijs en gastlessen, masterclasses etc. worden gestimuleerd en de Weerbaar netwerk worden jaarlijks leerlingen, fysieke en sociale leefomgeving worden jeugd en docenten en ouders van mentale gezondheid bevordert. jongeren ondersteund/ bassischolen en voortgezet geïnformeerd. Met als onderwijs bereikt. Thema’s die doel om de kennis en aan bod komen zijn: gezonde weerbaarheid te leefstijl, middelengebruik, social vergroten.

Een belangrijk media gebruik, gaming, pesten, thema is prestatiedruk. weerbaarheid etc. De jeugd (en Ook worden EHBO lessen omgeving) is hierdoor o.a. gegeven aan leerlingen bewuster van eventueel van groepen 7 en 8 van risicogedrag, maakt gezondere de basisschool. keuzes en is sociaal emotioneel vaardiger.

4

Speerpunt 4: Vitaal ouder worden.

Situatie in Zandvoort: In Zandvoort is 26% van de inwoners 65 jaar of ouder. Van deze ouderen ervaart 69% zijn/haar gezondheid als goed of zeer goed. Het aandeel 65+ers neemt de komende jaren toe. Dit heeft onder andere tot gevolg dat er een toenemend beroep op de Wmo wordt gedaan en er een toename is van het aantal ouderen die op de eerste hulp belandt na een valincident. Regionale ambities Uitvoering in Zandvoort Wie/wat bereiken we Meer ouderen in Het actief inzetten op het Het ondersteunen van Kennemerland voelen zich stimuleren van een gezonde activiteiten die ouderen helpen vitaal zodat zij (naar leefstijl bij ouderen. Uitwerking bij het in beweging vermogen) kunnen blijven wordt opgenomen in de blijven/komen en het participeren in de preventie-akkoorden. stimuleren van een gezonde samenleving. leefstijl. Ouderen kunnen hierdoor langer actief blijven participeren. Vanaf 2022 neemt het risico We blijven inzetten op vitaliteit Ouderen worden jaarlijks op spoedeisende hulp na bij ouderen door bereikt met een val bij ouderen in beweegprogramma’s en beweegprogramma’s en Kennemerland af. valpreventie. valpreventie waardoor ouderen fitter en zekerder worden en minder snel valongelukken krijgen. Gedurende de looptijd van Bij ruimtelijke ontwikkelingen Een omgeving waarin ouderen deze nota creëren alle wordt rekening gehouden met makkelijk kunnen bewegen.

gemeenten in een beweegvriendelijke Denk bijvoorbeeld aan goede Kennemerland een omgeving (voor ouderen) (brede) wandelroutes naar leefomgeving die ouderen buurt(winkel)centra met verleidt tot een gezonde voldoende bankjes langs de leefstijl. route. 5

Speerpunt 5: leefstijlthema’s uit het nationaal preventieakkoord Jaarlijks sterven 35.000 Nederlanders door roken, overgewicht of probleemdrinken. Een ongezonde leefstijl is de grootste oorzaak van ziekte in Nederland. Overgewicht Situatie in Zandvoort: 45% van de volwassenen heeft in Zandvoort overgewicht. Dit is iets lager dan gemiddeld in Nederland (49%). Het percentage kinderen met overgewicht (gemeten in groep 2, 7 en klas 2) is 14%. Dit is iets hoger dan gemiddeld in de regio (12%). Regionale ambitie In 2040: Heeft maximaal 38% van de volwassenen overgewicht Heeft maximaal en 9,1% van de kinderen overgewicht.

Uitvoering in Zandvoort We investeren in de JOGG aanpak waarmee we inzetten op een gezonde omgeving voor de jeugd. De JOGG aanpak koppelen we aan de gezonde school aanpak omdat een gezonde school omgeving erg belangrijk is. We investeren in de gecombineerde leefstijlinterventies (GLI) voor zowel volwassenen als jeugd (Cool2bFit).

6

Wie/wat bereiken we We zetten in op een gezonde omgeving en om de gezonde keuze makkelijker te maken. Denk hierbij aan gezonde sportkantines, gezonde schoollunches en supermarktsafari’s.

Roken Situatie in Zandvoort: 19% van de volwassenen rookt in Zandvoort. Dit is iets hoger dan landelijk (17%). Van de middelbare scholieren rookt 8% dat is flink hoger dan landelijk (4%). Regionale ambities Uitvoering in Zandvoort Wie/wat bereiken we In 2040: We ondersteunen organisaties Dit kunnen bijvoorbeeld scholen die een rookvrije omgeving zijn die de ruimte voor het willen creëren. schoolplein rookvrij willen Beginnen kinderen niet We zetten in op een rookvrije maken, bedrijven die hun meer met roken. omgeving door het rookvrij buitenruimte rookvrij willen maken van onder andere maken maar ook buurtbewoners Roken zwangere vrouwen speelplekken en die een stuk van de openbare niet meer. sportverenigingen. ruimte rookvrij willen maken. We kunnen onder andere Is het aantal rokende materialen zoals rookvrije volwassenen gedaald naar stoeptegels leveren en adviseren maximaal 5%. over toezicht/handhaving.

Alcohol Situatie in Zandvoort: 24% van de volwassenen drinkt overmatig. Dit is hoger dan landelijk (19%). 36% van de scholieren heeft recent alcohol gedronken. Dit is flink hoger dan landelijk 26%. Regionale ambities Uitvoering in Zandvoort Wie/wat bereiken we In 2040: We investeren in het Door jeugd en jongeren goed voorlichten en weerbaar voor te lichten over de maken van jeugd en (gezondheid-s)effecten Is het alcoholgebruik onder jongeren (Wijs en wordt de weerbaarheid jongeren, in het bijzonder Weerbaar). vergroot en de kans op bingedrinken (5 glazen bij één overmatig gebruik verkleind. gelegenheid), met 30 tot 40% is afgenomen, met als uiteindelijke doelstelling om tot 0% alcoholgebruik te komen onder de 18 jaar. 7

Is het zwaar en overmatig alcoholgebruik door volwassenen met ongeveer 40% afgenomen. Is het alcoholgebruik tijdens de zwangerschap gehalveerd en uiteindelijk nul. De keuze om alcohol te drinken is een meer bewuste keuze is en 80% van de mensen weet wat de gezondheidseffecten zijn.

8

Financiën Om uitvoering te kunnen geven aan bovengenoemde ambities is een structurele investering in leefstijlpreventie nodig. Deels komt deze investering vanuit het Rijk: een bedrag van € 10.000,- in 2022 en 2023. Daarnaast wordt er met behulp van Corona herstelmiddelen een impuls gegeven aan gezondheidspreventie. De uitvoering van het gezondheidsbeleid past in 2022 binnen de beschikbare middelen in de gemeente begroting. Om langdurige effecten te bereiken is vanaf 2023 extra structureel budget nodig. Onderstaand overzicht laat zien waar we op het gebied van gezondheidspreventie op investeren. Activiteit

Kosten (per jaar)

Dekking

Het thema gezondheid wordt opgenomen in de Zandvoortse omgevingsvisie.

-

n.v.t.

We gaan actief op zoek naar mogelijkheden waar we gezondheid kunnen koppelen aan niet-gezondheidsthema’s.

-

n.v.t.

We geven uitvoering aan het lokaal preventieakkoord

€ 10.000,-

Rijksmiddelen: uitvoeringsbudget preventie.

Middels het Wijs en Weerbaar netwerk ondersteunen/informeren we jeugd en jongeren Dit gebeurt aan de hand van de gezonde school methodiek.

€ 47.500,-

€ 7.500,- vanuit gemeente begroting.

Het actief inzetten op het stimuleren van een gezonde leefstijl bij ouderen.

n.t.b.

We blijven inzetten op vitaliteit bij ouderen door beweegprogramma’s en valpreventie.

€ 8.490,-

Bij ruimtelijke ontwikkelingen wordt rekening gehouden met een beweegvriendelijke omgeving (voor ouderen).

-

n.v.t.

We blijven inzetten op de JOGG methodiek

€ 80.000,-

Tot juli 2023 inzet corona herstelmiddelen. Vanaf juli 2023 middels aanvraag kadernota.

€ 40.000 in 2022 inzet corona herstelmiddelen. Vanaf 2023 middels aanvraag kadernota.

Rijksmiddelen: Uitvoeringsbudget preventie Gemeentebegroting: Budget publieke gezondheid

9

We investeren in interventies die n.t.b. inspelen op gezond eten

Rijksmiddelen:

We ondersteunen organisaties die een rookvrije omgeving willen creëren.

n.t.b.

Rijksmiddelen:

We zetten in op een rookvrije omgeving door het rookvrij maken van onder andere speelplekken en sportverenigingen

n.t.b.

Inspelen op actuele ontwikkelingen

n.t.b.

Totaal

€ 145.990

Uitvoeringsbudget preventie

Uitvoeringsbudget preventie Rijksmiddelen: Uitvoeringsbudget preventie

Rijksmiddelen: Uitvoeringsbudget preventie

10