Bijlage 1 - Zwerfafvalmonitor Zandvoort april 2022

Zwerfafvalmonitor Zandvoort April 2022

Inhoudsopgave 1. Introductie

3 1.1. Methode

3

2. Aanbevelingen

4

3. Analyse en resultaten

5

3.1. Invloeden op de data

5

3.2. Locatie en hotspots

6

3.3. Materialen

6

3.4. Objecten

7

3.5. Vergelijking tussen dagen

8

4. Opvallendheden in de omgeving

9

5. Vergelijking met de vorige monitor

10

2

1. Introductie Dit rapport is tot stand gekomen in samenwerking met Spaarnelanden en de Gemeente Zandvoort om een breder inzicht te krijgen in de samenstelling van zwerfafval in Zandvoort. De Groene Lobby is ingeschakeld om vanuit onderzoek aanbevelingen te doen voor de preventie van het zwerfafval. Zwerfafval is een groeiend probleem dat over de gehele wereld speelt. De aardbodem en het water worden erdoor vervuild en afval dat op de grond belandt, wordt niet gerecycled maar breekt langzaam of zelfs helemaal niet af. Dit laatste is het geval bij plastic. Elk jaar belasten we de aarde met ongeveer 300 miljoen ton plastic afval. Een groot deel hiervan belandt in zee en hierdoor is een plastic soep ontstaan. Al dit plastic valt uiteen in microplastics en deze krijgen alle diersoorten, inclusief de mens, binnen. De allerkleinste deeltjes kunnen zich zelfs door het lichaam verspreiden en dit kan schadelijke gevolgen hebben.1 Op lokale schaal zorgt zwerfafval voor problemen bij gemeenten in Nederland. Het zorgt namelijk voor grote ergernis bij omwonenden en een negatieve beleving van de openbare ruimte. Bovendien geven mensen aan zich minder veilig te voelen in meer vervuilde gebieden.2 Momenteel kost het opruimen van zwerfafval Nederland honderden miljoenen euro’s per jaar.3 Zwerfafvalpreventie is om deze redenen een stap die gezet moet worden.

Het huidige onderzoek, uitgevoerd middels een zwerfafvalmonitor, draagt hieraan bij. Het doel van de monitor en dit zwerfafvalrapport is om de hoeveelheid zwerfafval in kaart te brengen en inzicht te krijgen in de oorsprong en samenstelling ervan. Op basis van deze informatie kunnen concrete aanbevelingen gedaan worden om stappen te zetten richting zwerfafvalpreventie. De monitor is uitgevoerd op woensdag 13 april, donderdag 14 april, vrijdag 15 april en zaterdag 16 april. Op de meeste dagen is er zowel ‘s ochtends vroeg rond 08:00 uur als ‘s avonds rond 20:00 uur gemonitord.

1.1. Methode De Groene Lobby gebruikt tijdens de monitor een methode die bestaat uit vier onderdelen. Zichtbaar prikken Het begint bij het zichtbaar prikken van zwerfafval. Het opruimen wordt gedaan door enthousiaste en opvallend geklede prikkers. Het afval wordt geregistreerd met de Litterati App door het fotograferen van elk stuk afval. Taggen Na het registreren krijgen de foto’s van het afval tags. Dit wordt gedaan via de COMB methode: de Categorie, het Object, het Materiaal en het merk (Brand) worden aan elk stuk afval toegekend. Tevens kunnen eigen gekozen tags worden toegevoegd om de data te verrijken (zoals formaat en dagdeel). Analyseren Na het taggen wordt de data uitgelezen via Het Zwerfafvalkompas – het online impactplatform van GoClean. Eerst wordt een globaal beeld van de data geschetst, waarna de data verder geanalyseerd wordt door de relaties tussen de tags en bijbehorende locaties te bekijken. Rapporteren Vanuit de geanalyseerde data kunnen conclusies getrokken worden over de herkomst en oorzaak van het zwerfafval. Op basis van deze conclusies worden aanbevelingen gedaan ter preventie van het zwerfafval. Deze aanbevelingen zijn altijd concreet en gericht op een specifieke locatie en/of doelgroep.

1 Plastic Soup Foundation. (2020). Fragmentatie. & Plastic Soup Foundation. (2020). Feiten & Cijfers. 2 Kenniswijzer zwerfafval. (2015). Een schone boel en een veilig gevoel. 3 Milieucentraal. (z.d.). Zwerfafval.

3

2. Aanbevelingen Onderstaande aanbevelingen zijn gebaseerd op de analyses en resultaten van dit onderzoek.

Formaat en aantal prullenbakken Aangezien de prullenbakken die op het strand staan nog steeds snel lijken vol te raken, raden wij aan deze prullenbakken te vervangen door grotere prullenbakken en/of een cluster van prullenbakken. In onze monitors komt vaker terug dat mensen de eerste prullenbak die ze tegenkomen willen gebruiken en als deze vol zit ze hun afval er naast zetten. Door middel van grotere prullenbakken of clusters van prullenbakken (en indien nodig het vaker legen van prullenbakken) wordt dit voorkomen.

Aantrekkelijk en functioneel design Uit onderzoek is gebleken dat een aantrekkelijk en uitnodigend design van prullenbakken kan helpen bij gedragsverandering van strandbezoekers. Belangrijk is daarbij wel rekening te houden met dat prullenbakken niet het zicht blokkeren.1 Een voorbeeld hiervan is de eerdergenoemde gewrapte container van ANDC (zie de afbeelding hiernaast).

Positieve boodschap We adviseren het gebruik van prullenbakken door middel van een positief uitnodigende en demonstratieve boodschap te stimuleren. Dit kan door middel van borden, maar ook door strandbezoekers op een positieve manier aan te spreken. Het onderzoek van Cingonlani et al. toont aan dat uitnodigende gepersonaliseerde boodschappen gecombineerd met een beeldende demonstratie werken om zwerfafval tegen te gaan. 1

Schoonhouden trappen entree De entree trappen bij het casino zijn in diverse monitors naar voren gekomen als aandachtsgebied. Naar ons weten zijn er afspraken met Beachclub 10 en de Haven van Zandvoort welke verantwoordelijk zijn voor de schoonmaak hiervan. Deze afspraak kan wellicht nader onder de aandacht worden gebracht aangezien deze locatie wederom naar voren komt. Eventueel kan er gekeken worden om ook Boudewijns Visservice deelgenoot van deze afspraak te maken aangezien de noordelijke trap vaak het meest vervuild is met servetten en vorkjes van Boudewijns Visservice.

In gesprek met horeca We raden aan om met de eigenaren van de beachclubs in gesprek te gaan over o.a. het aantal bonnen en servetten dat in het zwerfafval wordt gevonden. Wellicht dat de beachclubs kunnen nadenken over maatregelen die voorkomen dat deze objecten op het strand terecht komen, bijvoorbeeld door het natmaken van het bestellingbonnetje zodat deze niet van het dienblad waait en het verminderen van de uitgifte van servetten. Andere gespreksonderwerpen zouden kunnen zijn: hoe de horeca en de cleanteams de samenwerking kunnen aangaan bij het schoonhouden van het strand en welke rol de horeca heeft in het monitoren van de prullenbakken in de omgeving van hun eigen zaak.

1

Cingolani, A. M., Barberá, I., Renison, D., & Barri, F. R. (2016). Can persuasive and demonstrative messages to visitors reduce littering in river beaches?. Waste Management, 58, 34-40.

4

3. Analyse en resultaten De data van de monitor en de resultaten die hieruit voortkomen, worden hier uitgebreid weergegeven. Er wordt gekeken naar invloeden op de data, hotspots van zwerfafval, de samenstelling door middel van de verschillende objecten die gevonden zijn en de veel voorkomende materiaalsoorten. Aan de hand van de resultaten worden conclusies getrokken die onderbouwend zijn voor de aanbevelingen die gedaan worden.

3.1. Invloeden op de data Er zijn altijd een aantal factoren die invloed hebben op de hoeveelheid zwerfafval die gevonden wordt. Omdat het belangrijk is om deze factoren in acht te nemen bij het uitlezen van de data, zullen de meest belangrijke invloeden hieronder benoemd worden. Het weer (en daarmee de hoeveelheid bezoekers) Het weer kan van invloed zijn op de locatie van het afval en op de drukte en daarmee de hoeveelheid afval. Daarom zijn de temperatuur, de wind en de neerslag van de monitordagen weergegeven in onderstaande tabel. Zoals te zien, was het weer vrij stabiel over de gemonitorde dagen. Het waren zonnige dagen, maar nog niet warm genoeg dat mensen op kleedjes op het strand zijn gaan zitten. Hierdoor is de hoeveelheid en de samenstelling van zwerfafval anders dan in de zomer als bezoekers echt op het strand gaan liggen. Om deze reden is er ook voor gekozen op dit moment de nulmeting uit te voeren.

Dag

Datum

Stuks afval

Temperatuur

Wind

Neerslag

(max /min) Woensdag

13/04

219

17 °C / 11 °C

19 km/h

0,0 mm

Donderdag

14/04

113

18 °C / 8 °C

20 km/h

0,0 mm

Vrijdag

15/04

169

13 °C / 7 °C

20 km/h

0,0 mm

Zaterdag

16/04

157

16 °C / 6 °C

20 km/h

0,0 mm

De zee Afval dat vlakbij het water wordt achtergelaten kan meegenomen worden door de zee. Dit afval kunnen wij vervolgens niet meer monitoren. Aan de andere kant kan er ook afval aanspoelen op het strand dat wij juist wel weer meenemen.

4 Deze conclusie is gebaseerd op observaties van de Litter Guards. Zij waren tot 19:00 actief.

5

3.2. Locatie en hotspots De monitor is uitgevoerd op een gedeelte van het strand van Zandvoort, van restaurant Meijer aan Zee tot de Haven van Zandvoort. Het exacte monitor gebied is terug te zien op de hiernaast weergegeven kaart. In totaal zijn er 658 stuks zwerfafval vastgelegd en opgeruimd. De eerste hotspot is de strandopgang bij het Casino (rood omcirkeld). Hier zijn met name servetten, verpakkingen en bonnen gevonden. Boudewijns Visservice bevindt zich in dit hotspot gebied, 8% van de servetten is direct herleidbaar naar deze horecazaak, maar waarschijnlijk ligt dat percentage hoger. Een andere hotspot is rondom Mango’s Beach Bar en Meijer aan Zee (blauw omcirkeld). Ook hier vonden we een groot deel van de servetten, verpakkingen en bonnen.

3.3 Materialen Bijna de helft van het gevonden zwerfafval bestaat uit papier (48%) waarvan 51% bestaat uit servetten. Plastic staat met 41% op nummer 2. De categorie ‘Overig’ bestaat uit polypropyleen, aluminium, hout, karton en rubber.

2% 1% 5% 3%

Beker

Overig

15% 3% 3% 4% 9%

48%

41%

Label

Tissue

51%

15%

Servetten

Verpakking Bon

Papier

Plastic

Metaal

Stof

Glas

Overig

6

3.4. Objecten Hier wordt de samenstelling van het zwerfafval weergegeven aan de hand van de objecten die gevonden zijn. In de grafiek onderaan de pagina wordt een overzicht gegeven van de meest gevonden objecten in de monitor.

Servetten In totaal zijn er 163 servetten gevonden (zie Kaart 1). Servetten is het meest gevonden object in deze monitor. Bij 8% konden we herleiden dat ze van Boudewijns Visservice vandaan kwamen.

Verpakkingen We hebben 117 verpakkingen gevonden (zie Kaart 2). Die waren voor het grootste deel (74%) van plastic en het grootste gedeelte was merkloos of het merk was onbekend (84%).

Bonnen In totaal zijn er 48 bonnen gevonden. Deze vonden we met name dichtbij de strandtenten (zie Kaart 3). We kwamen dan ook vooral veel bonnen van bestellingen (met tafelnummer) tegen.

Blik We vonden 31 blikjes tijdens de monitordagen. Een groot deel daarvan (58%) bestond uit alcoholische dranken. Heineken kwam het meest voor (35%).

Overig De categorie ‘Overig’ bestaat uit (vuilnis)zakken, draad, suikerzakjes, flessen, tissues, papiertjes, mondkapjes, plastic strandspeelgoed, tie rips, borden, ijsverpakking, labels en onherkenbare objecten (losse stukken materiaal).

Kaart 1: Servetten

Kaart 2: Verpakkingen

Kaart 3: Bonnen

222

163 117

ig er Ov

e kj

oe lg Sp

ee

17

Ba

d

r

18

ke

kk pa er

pv oe Sn

19

Be

in

je

g

20

et

ik Bl

n Bo

27

Ri

ki

31

ak rp Ve

Se

rv

et

ng

te

n

en

48

7

3.5. Vergelijking tussen dagen In onderstaande grafiek is het totaal aantal stuks afval per monitordag en een verdeling in ‘s ochtends en ‘s avonds te zien. Op de eerste dag van de monitor is het aantal stuks gevonden zwerfafval het hoogst. Dit afval is vermoedelijk niet enkel van de dag zelf geweest, maar bevat hoogstwaarschijnlijk ook afval van de dagen ervoor. Op 14 april zie je dat het aantal een stuk lager ligt dan de dag ervoor. Op vrijdag 15 april en zaterdag 16 april zie je weer een stijging, te wijten aan het weekend en dat met mooi lenteweer Nederland er op uittrekt. In de grafiek kun je zien dat er in de avond meer afval wordt gevonden dan in de ochtend. Hetgeen er op wijst dat het strand in dit seizoen nog beperkt wordt bezocht gedurende de nacht. Opvallend is wel dat 78% van de blikjes in de ochtend werd gevonden. Wellicht afkomstig van hangjongeren die later op de avond / in de nacht nog op het strand waren.

Ochtend

Avond

219 169

157

110

87

46

59

70

14 april

15 april

16 april

47 112 172

66

13 april

Hieronder per dag de top 3 meestgevonden objecten en de hotspots (op volgorde van aantal stuks zwerfafval). Het valt op dat de strandopgang en de omgeving van Beachclub Tien elke monitordag de grootste hotspot van afval was. Ook was de nummer twee telkens het gebied rondom Meijer aan Zee en Mango’s Beach Bar.

Dag Woensdag

Donderdag

Vrijdag

Zaterdag

Datum

Top 3 meestgevonden objecten

13/04

1. 2. 3.

Servetten Verpakkingen Blik

14/04

1. 2. 3.

Servetten Verpakkingen Bon

15/04

1. 2. 3.

Servetten Verpakkingen Bon

16/04

1. 2. 3.

Servetten Verpakkingen Bon

Hotspots 1. 2. 1. 2. 1. 2. 1. 2.

Beachclub Tien / Strandopgang Meijer aan Zee / Mango’s Beach Bar Beachclub Tien / Strandopgang Meijer aan Zee / Mango’s Beach Bar Beachclub Tien / Strandopgang Meijer aan Zee / Mango’s Beach Bar Beachclub Tien / strandopgang Meijer aan Zee /Mango’s Beach Bar

8

4. Opvallendheden in de omgeving Strandopgang Voor alle monitordagen geldt dat de strandopgang bij Beachclub 10 een hotspot van afval bleek. Dit is een aandachtsgebied, waar met een aantal aanpassingen mogelijk een goede verbeterslag te behalen valt. Denk daarbij onder andere aan grotere prullenbakken en/of een cluster van prullenbakken en gesloten prullenbakken. Zie ook de aanbevelingen in hoofdstuk 2.

Aan zee Ter hoogte van het terras Aan Zee kwamen we een aantal Heineken verpakkingen en blikjes tegen. Het lijkt erop dat een klein groepje (jongeren) hier heeft rondgehangen. Zie ook paragraaf 3.5.

9

5. Vergelijking met de vorige monitors In de zomers van 2020 en 2021 zijn er op Zandvoort in hetzelfde gebied door de Groene Lobby monitors uitgevoerd. In 2020 was dit een monitor waarbij er geen cleanteams zijn ingezet en in 2021 was dit een monitor waar wel cleanteams zijn ingezet. De huidige monitor (een nulmeting) is bedoeld om het zwerfafval op Zandvoort te monitoren in een periode met weinig strandbezoekers om het resultaat te kunnen vergelijken met de drukke zomermaanden. In vergelijking met de vorige monitor (zomer 2021) lag er deze keer minder afval op het strand. Waar er tijdens de monitor 2021 gemiddeld stuks afval per dag werden gevonden, waren dat er deze keer gemiddeld 165. 3.1.van Invloeden op de258 data Dit is een daling van 36%. Je ziet hier duidelijk het seizoenseffect terug. In 2020 lag het gemiddelde hoger dan in 2021. Toen werden er 573 stuks afval per dag gevonden. Hierin kun je ook het effect van de cleanteams terugzien; die zijn in 2020 niet ingezet en in 2021 zijn ze wel ingezet.

Jaar

2020

2021

2022

Seizoen

Zomer

Zomer

Voorjaar

Inzet van cleanteams

Nee

Ja

Nee

Stuks afval

573

258

165

Hotspots Het afval lag bij de vorige monitor gecentreerd rondom de strandtenten en bij de strandopgang bij het Casino (hier zit ook Boudewijns Visservice). Dit is nog steeds het geval met als uitschieters Meijer aan Zee en Mango’s Beach Bar.

Soort afval Het soort afval is anders dan in de zomermaanden. Verpakkingen zijn niet langer het meest gevonden object, maar servetten, gevolgd door verpakkingen, bonnen en blikjes. In tegenstelling tot de zomer kwamen we in deze monitor weinig flesjes tegen. Het afval dat in deze nulmeting gevonden is, is met name afval dat tijdens het wandelen op het strand terecht is gekomen of dat is weggewaaid, in plaats van afval dat is achtergelaten nadat mensen een dag op het strand hebben gelegen.

Materiaal

Het meeste afval is dit keer van papier. In de zomer van 2021 en 2020 kwam plastic het meest voor. Het aandeel plastic is nu 41% ten opzichte van 44% in 2021. In ons vorige rapport gaven we aan dat deze daling lijkt te zijn veroorzaakt door een stijging van het aandeel papieren afval en dat dit zou kunnen betekenen dat objecten die eerst van plastic werden gemaakt nu van papier zijn. Of die conclusie nu ook kan worden getrokken is lastig gezien de kleinere dataset en het feit dat in dit seizoen ander consumptiegedrag wordt vertoond dan in de zomer.

‘s Ochtends vs. ‘s avonds

In de vorige monitor werd er meer afval in de ochtend gevonden vergeleken met de avond. In deze monitor is dat omgekeerd. Dit komt waarschijnlijk omdat het strand in de maand april minder vaak ‘s nachts wordt gebruikt vergeleken met augustus.

Prullenbakken

Net als in de zomer van vorig jaar zijn we bij de strandopgang een aantal volle prullenbakken tegengekomen tijdens de monitor (zie vorige pagina), maar wel veel minder dan vorig jaar en dit waren vooral de prullenbakken midden op het strand

10