Bijlage 1 Toeristische Visie Zandvoort 2040

Zandvoort: Gastvrij, sportief en jaarrond aantrekkelijk! Naar een levendige en vitale badplaats in 2040

Toeristische visie Zandvoort 2040 Februari 2024

Inhoud Voorwoord

3

Samenvatting

4

Leeswijzer

6

1

Aanleiding

7

1.1

Inleiding

8

1.2

Afbakening en hoofdonderwerpen

8

1.2.1 Relatie met Omgevingsvisie Zandvoort en hoofdonderwerpen

8

1.2.2 Afbakening van de toeristische visie

9

1.2.3 Hoofdonderwerpen

9

1.2.4 Randvoorwaarden voor succes

9

1.2.5 Participatie

10

2

Zandvoort in 2040

11

2.1

12

Ambitie

2.2 Gewenst toekomstbeeld – Zandvoort in 2040: Gastvrij, sportief en jaarrond aantrekkelijk

12

2.3 Vier strategische pijlers

14

Infographic Strategische pijlers

14

3 Toelichting op de pijlers en uitvoeringslijnen

15

4

40

Conclusies en doorkijk naar uitvoering

Bijlage 1

Definities

42

Bijlage 2 Bronnenlijst

43

Bijlage 3 Geraadpleegde personen

44

Toeristische visie | Zandvoort 2040

2

Voorwoord Met genoegen bied ik u namens het college van burgemeester en wethouders van Zandvoort de nieuwe toeristische visie van Zandvoort aan. Onze gemeente is nationaal en internationaal bekend en geliefd als badplaats. Zo zijn wij het strand voor een groot gedeelte van de regio en vinden ook steeds meer internationale toeristen de weg naar ons. De terugkeer van de Formule 1 heeft zeker bijgedragen aan de bekendheid van Zandvoort. Ik vroeg laatst aan een Duitse toerist uit Keulen waarom zij naar Zandvoort komt. Ze keek mij aan en zei stellig: “Zandvoort ist unser Strand.” Toerisme en recreatie zijn belangrijk voor Zandvoort. De meeste Zandvoorters zijn blij met het toerisme in het dorp. Het maakt ons dorp een fijne plek om te wonen, te werken en te verblijven. Dat willen wij graag zo houden. Voor deze visie lieten wij ons inspireren door de inbreng van vele belanghebbenden, samenwerkingspartners en uitvoerende partijen. Daarnaast doken we in onderzoeksrapporten en beleid van vergelijkbare toeristische gemeenten, de regio en nationale rapporten. En we hebben vooral geluisterd naar onze inwoners tijdens een inwonerssessie en via een inwonersonderzoek. Het strand is een heel belangrijke kwaliteit van Zandvoort, dat staat buiten kijf.

Maar Zandvoort heeft veel meer te bieden: een unieke natuurlijke omgeving met twee natuurgebieden en een prachtig duingebied, een circuit met eigen dynamiek op het gebied van autosport, toonaangevende evenementen, kwalitatief hoogwaardige strandpaviljoens, een compact en gezellig centrum, en een lang strand als hotspot voor golf- en kitesurfers. In Zandvoort kun je heerlijk in- en ontspannen. Dit willen wij nog meer uitdragen.

Dit bewijst dat je voor vooruitgang naast ambitie, ook een goede visie moet hebben. In deze visie blikken we ruim vijftien jaar vooruit op de gewenste ontwikkeling van toerisme en recreatie en de bezoekerseconomie in Zandvoort. We kijken ook naar wat op korte termijn nodig is om van Zandvoort een nog aantrekkelijker jaarrond badplaats en woon- en werkgemeente te maken. Waarbij we oog houden voor de balans tussen enerzijds de lusten en lasten van toerisme en recreatie en anderzijds de leefbaarheid van de bewoners. Het is onze ambitie dat Zandvoort in 2040 een jaarrond aantrekkelijke bezoekerseconomie heeft met een aansprekend en kwalitatief voorzieningenniveau. Zandvoort staat ook in 2040 bekend als een gastvrije, sportieve en jaarrond aantrekkelijke badplaats waar gedurende het gehele jaar iets te beleven valt dankzij de unieke combinatie van strand, natuur, dorp en circuit. Ik wil iedereen bedanken die heeft meegewerkt aan de totstandkoming van dit document. Hiermee ligt er een belangrijke basis waarmee we samen verder kunnen. Lars Carree wethouder toerisme en economie Februari 2024

Precies 200 jaar geleden werd het initiatief genomen om onze toegangsweg, de Zandvoortselaan, te verharden. Het idee hiervoor kwam van vier notabelen die de visie hadden om Zandvoort als badplaats te ontwikkelen. Dat ze gelijk kregen bleek in 1826 toen het eerste badhuis werd geopend. Hierop volgden vele andere initiatieven en kwam de ontwikkeling van Zandvoort in een stroomversnelling.

Toeristische visie | Zandvoort 2040

3

Samenvatting Een nieuwe toeristische visie voor Zandvoort, met een blik op de toekomst, naar 2040, waarbij Zandvoort een enorme kwaliteitsslag heeft gemaakt en vernieuwende vrijetijdsconcepten aanbiedt: Zandvoort, gastvrij, sportief en jaarrond aantrekkelijk. Dat is het gewenste toekomstbeeld! Voor de gemeente Zandvoort en haar inwoners en ondernemers is toerisme en recreatie belangrijk. Zandvoorters zijn trots op hun woonplaats, er is veel draagvlak voor toerisme en recreatie. Uit inwonersonderzoek blijkt dat

85% 77%

 an de Zandvoorters vindt dat v Zandvoort een toeristische bestemming moet blijven en vindt dat de gemeente dit met marketing en promotie moet blijven ondersteunen.1

Toerisme en recreatie zorgen voor een goed voorzieningenniveau, veel banen en levendigheid in het dorp. Tegelijkertijd kwam de laatste tijd veel op ons af: bijvoorbeeld de coronapandemie, een oorlog in

Oost-Europa, een energie- en stikstofcrisis, maar ook een verwachting in stijging van bezoekersaantallen. En op zonnige dagen is het al behoorlijk druk in Zandvoort. Het is daarom belangrijk een goede balans te houden tussen de kansen die de vrijetijdssector biedt en de gevolgen die deze sector heeft voor de leefomgeving. Voor de langere termijn zijn verantwoorde strategische keuzes nodig. Dit is verwoord in de volgende ambitie:

Ambitie In 2040 heeft Zandvoort een jaarrond aantrekkelijke bezoekerseconomie met een aansprekend en kwalitatief voorzieningenniveau. Dit draagt bij aan een vitale en leefbare gemeente voor zowel inwoners, ondernemers als bezoekers. Om dit te bereiken heeft Zandvoort haar toeristisch en recreatief aanbod kwalitatief verbeterd, vernieuwende concepten toegevoegd en haar imago als gastvrije, sportieve en jaarrond aantrekkelijke badplaats versterkt. Zandvoort is een fijne gemeente waar het heerlijk is om te wonen, te werken, te ondernemen, te recreëren en gastvrij bezoekers te ontvangen.

1  Zandvoort in Cijfers - Rapporten - Zandvoort (2023: Wat vinden Zandvoorters van toerisme)

Toeristische visie | Zandvoort 2040

4

Gewenst toekomstbeeld – Zandvoort in 2040: In 2040 is Zandvoort de leukste badplaats van Nederland. Zandvoort is gestopt met het meedeinen op het tij van de zee en heeft richting gekozen. In Zandvoort vind je vernieuwende en unieke concepten en bedrijven die uitblinken door liefde en aandacht voor hun vak. We realiseren dit door in ons vestigingsklimaat ondernemers uit te dagen. In Zandvoort vestigen ondernemers zich die een unieke experience neerzetten. Dit kan bijvoorbeeld in een kledingwinkel zijn, of in een horecabedrijf, of bij een verhuurder van fietsen of aanbieder van werkplekken. Er is een divers aanbod aan recreatieve mogelijkheden en aansprekende evenementen voor verschillende doelgroepen door het gehele jaar heen waarbij kwaliteit, gastvrijheid en sportiviteit centraal staan. Door de historische kenmerken van Zandvoort, de ligging in de prachtige natuur, gastvrije inwoners en innovatieve ondernemers creëert Zandvoort 365 dagen per jaar een unieke beleving. Wat gaan we doen om deze ambitie en het droombeeld waar te maken? In de periode tot 2040 stellen we vier prioriteiten centraal. Deze zogenoemde strategische pijlers staan in hoofdstuk 3 van deze visie. De pijlers zijn voorzien van een richting die de ‘wat’-vraag beantwoordt: Wat is nodig om onze doelen te bereiken? Dit zijn: 1.

Een sterke positionering en profilering van Zandvoort (‘Uitgaan van eigen DNA en kwaliteiten en dit eenduidig uitdragen’)

2. Een goede balans behouden tussen levendigheid en leefbaarheid (‘De lusten en lasten van toerisme in evenwicht’) 3. Versterking van het verblijfsaanbod en heldere regelgeving (‘Zet in op kwaliteit en duidelijkheid’) 4. Verbreding van het dagrecreatief aanbod (‘Zet in op samenhang, kwaliteit en jaarrond’) Onder elke pijler is een aantal uitvoeringslijnen opgenomen. De uitvoeringslijnen geven aan waar Zandvoort op in gaat zetten en hoe de doelen behaald kunnen worden.

Acties in actieagenda De uitwerking van de uitvoeringslijnen is opgenomen in een meerjarige actieagenda met concrete acties die ingaan op de ‘hoe’-vraag. De actieagenda is een dynamisch document dat elke vier jaar wordt aangepast aan de voortschrijdende werkelijkheid. De eerste actieagenda toerisme en recreatie (20242028) bevat de belangrijkste prioriteiten en acties voor de komende jaren. De uitvoering ervan is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van inwoners, bezoekers, ondernemers, bestuurders en ambtenaren. Gemeente Zandvoort houdt overzicht en voert de regie op de actieagenda.

Toeristische visie | Zandvoort 2040

5

Leeswijzer Toeristische visie De toeristische visie is een ambitiedocument met een horizon tot 2040. Hierin staat de algemene visie op gebied van toerisme en recreatie met een aantal strategische prioriteiten (pijlers): Waar moet Zandvoort op inzetten tot 2040. Hoofdstuk 1 benoemt de aanleiding van dit rapport: Waar komt Zandvoort vandaan, welke ontwikkelingen komen er op Zandvoort af, wat zijn de hoofdonderwerpen en wat is de relatie met de omgevingsvisie Zandvoort? Hoofdstuk 2 omschrijft het gewenste toekomstbeeld van Zandvoort en de gewenste ambitie tot 2040. Om dit te bereiken zijn vier strategische pijlers (prioriteiten) opgesteld. In hoofdstuk 3 worden de vier pijlers één voor één toegelicht en zijn ze voorzien van uitvoeringslijnen: Wat gaan we doen om onze doelen te bereiken. Tot slot geven we in hoofdstuk 4 aan welke maatregelen op korte termijn prioriteit hebben en bijdragen aan het boeken van concrete resultaten. Hier wordt de verbinding gelegd voor de eerste actieagenda toerisme en recreatie (2024-2028). In de bijlagen zijn de belangrijkste definities en bronnen opgenomen. Ook is hier de lijst met geraadpleegde personen (geïnterviewden en klankbordgroepleden) terug te vinden.

Analyserapport toeristische visie Om een goede visie op het toerisme van de toekomst te maken, is het belangrijk de huidige situatie goed in kaart te brengen. Daarom is bij deze toeristische visie een document toegevoegd: het analyserapport. Het rapport benoemt een aantal belangrijke thema’s: • Bestemming Zandvoort en haar profilering (hoofdstuk 2): Wat is het DNA en wat zijn de kwaliteiten van Zandvoort? Hoe ziet de huidige positionering er uit? Welke bezoekers komen naar Zandvoort, welke bezoekers nog niet die we misschien wel graag willen ontvangen? • Balans tussen levendigheid en leefbaarheid (hoofdstuk 3): Wat vinden de Zandvoorters van

toerisme en recreatie? Wat gaat goed en wat kan beter? En welke maatregelen kan Zandvoort nemen om een goed evenwicht te houden tussen de lusten en lasten van toerisme voor haar inwoners? • Toeristisch product Zandvoort (hoofdstuk 4): Hoe ziet het verblijfsaanbod en het aanbod van vrijetijdsvoorzieningen en evenementen er uit? Wat is het huidige beleid? Waar zijn verbeterpunten mogelijk? • Omgevingsanalyse: Hoe ziet het regionaal beleid er uit en wat zijn trends en ontwikkelingen? (hoofdstuk 5) • SWOT-analyse (hoofdstuk 6): Wat zijn de sterke en zwakke punten van de bestemming Zandvoort? Waar liggen nog kansen en bedreigingen (of uitdagingen)? Op basis van het analyserapport zijn de vier strategische pijlers in de toeristische visie tot stand gekomen. De analyse is gebaseerd op literatuuronderzoek en participatie (interviews, inwonersonderzoek toerisme en klankbordgroep sessies).

Toeristische visie | Zandvoort 2040

6

1 Aanleiding

1.1

Inleiding

In februari 2017 heeft de gemeenteraad de Toeristische Visie Zandvoort aan Zee (When it’s hot, it’s here) vastgesteld. In die tijd ging het vooral over de transformatie van de VVV naar een volwaardige marketingorganisatie en daarnaast was het zaak het evenementenaanbod te verbeteren. Verder was de opdracht te werken aan een eenduidige merkpositionering (Zandvoort, beach for …) en aan verbetering van het toeristisch aanbod. In de afgelopen jaren is veel bereikt in de uitvoering van deze visie: Er staat nu een professionele marketingorganisatie, er is ingezet op doelgroepgerichte marketing van de vier gebieden van Zandvoort (strand, natuur, dorp en circuit), en er is een aantal vernieuwende en merkversterkende evenementen bijgekomen, die blijvend naar Zandvoort terugkeren. Echter, vanaf 2019 is de wereld om ons heen sterk veranderd. De coronapandemie heeft laten zien dat Zandvoort een economie heeft die sterk afhankelijk is van toerisme en daarmee dus kwetsbaar is. Van alle banen in Zandvoort is 26% direct verbonden met toerisme en recreatie. Dit percentage is verdeeld over 328 bedrijven in deze sector.2 Gelukkig zijn de Zandvoortse ondernemers veerkrachtig en heeft de gemeente in die tijd ondernemers zoveel mogelijk (ook financieel) ondersteund.

Na de coronapandemie volgden andere ontwikkelingen elkaar snel op: de stikstofcrisis, de oorlog in Oekraïne, de energiecrisis, personeelstekorten in de toeristische sector, en veranderingen in ons reisgedrag. Ook de toeristische markt zelf verandert. Campings veranderen in bungalowparken en er verschijnen nieuwe hotelconcepten op de markt. De vrijetijdseconomie in Zandvoort heeft laten zien dat zij veerkrachtig is. Sinds 2021 is ook de Formule 1 weer teruggekeerd in Zandvoort. De beelden van een oranje Zandvoort gaan de hele wereld over en zetten Zandvoort, ook bij nieuwe doelgroepen, op de kaart. Daarnaast zien we vanaf 2022 weer een

toename van het aantal evenementen en stijgt het aantal overnachtingen. Intussen groeit de wereldbevolking en dat geldt ook voor het aantal inwoners in Zandvoort en in de regio.3 Ook het aantal binnenlandse en buitenlandse bezoekers aan de MRA neemt naar verwachting de komende jaren fors toe.4 Zandvoort ontvangt reeds 5,3 miljoen (inter)nationale dagbezoekers per jaar met daarnaast gemiddeld 1 miljoen overnachtingen.5 Om de verwachte toename van bezoekers in goede banen te leiden en te voorkomen dat ‘het ons overkomt’, moet worden gezocht naar een goede balans tussen de kansen die de vrijetijdssector biedt en de gevolgen die dit heeft voor de leefomgeving. Anno 2024 is het niet meer vanzelfsprekend om automatisch te gaan voor meer groei in de toeristische sector, maar moeten er verantwoorde strategische keuzes worden gemaakt voor de langere termijn. Gezien alle ontwikkelingen is in het coalitie­ programma 2022-2026 ‘Voor Zandvoort’ het volgende opgenomen: het actualiseren van de Toeristische visie uit 2017 en daaropvolgend ook het opstellen van een actieagenda.6 Er is behoefte aan een visie richting de toekomst. De huidige visie komt uit 2017 en is niet meer op alle punten actueel.

1.2 Afbakening en hoofdonderwerpen 1.2.1

 elatie met Omgevingsvisie Zandvoort en R hoofdonderwerpen

Op 23 november 2021 heeft de raad de Omgevingsvisie Zandvoort vastgesteld. De Omgevingsvisie schetst een integraal toekomstperspectief voor 2040 waarin Zandvoort beter in balans komt. Het centrale doel en de boodschap in deze visie is: “Zandvoort jaarrond aantrekkelijk te maken voor bezoekers en bewoners, waarbij dorp en badplaats in balans zijn”. Jaarrond aantrekkelijk zijn is een brede opgave. Het is niet alleen een economische opgave, maar ook een sociale en ruimtelijke opgave. Ook bereikbaarheid en duurzaamheid vallen hieronder.

2 Lisa Database 2023, zie ook voor meer cijfers: Toerisme dashboard (noord-holland.nl) 3 Uit: Gemeente Zandvoort in cijfers en grafieken (update 2023!) | AlleCijfers.nl 4 Een verwachte groei van circa 30% in de gehele MRA (uit: Ontwikkelperspectief recreatie en toerisme MRA en Rapport Natuur- en recreatiegebieden Noord-Holland, maart 2022) 5 Uit: Omgevingsvisie Zandvoort ‘Zandvoort: 365 dagen aantrekkelijk!’, pag. 15 6 Programma 5 “Ambities toerisme, economie, evenementen, sport en cultuur”, afspraak nr. 4

Toeristische visie | Zandvoort 2040

8

In de omgevingsvisie staan vijf ambities centraal:

1.2.3 Hoofdonderwerpen

1. Economie: naar een stevige jaarrond economie

In de startnotitie Toeristische visie Zandvoort7 zijn de hoofdonderwerpen opgenomen die van belang zijn om verder uit te werken in deze toeristische visie:

2. Samenleving: sociale samenhang en ontmoeting 3. Ruimte: aantrekkelijk en leefbaar dorp 4. Duurzaamheid en toekomstbestendige leefomgeving 5. Mobiliteit: slimme bereikbaarheid 1.2.2 Afbakening van de toeristische visie In deze visie op toerisme en recreatie in Zandvoort richten we ons op de toeristische economie, ook wel gastvrijheidsdomein, vrijetijdseconomie of bezoekerseconomie genoemd. In deze visie worden woorden als verblijfstoerist, recreant en dagbezoeker gebruikt. De toeristische visie gaat over al deze doelgroepen. In bijlage 1 is een overzicht van de belangrijkste definities opgenomen. Deze visie sluit zoveel mogelijk aan op de vijf ambities uit de Omgevingsvisie Zandvoort, waarbij ambitie 1 (naar een stevige jaarrond economie) het belangrijkste is. Echter, de andere ambities zijn belangrijke randvoorwaarden om te komen tot een gezonde en duurzame jaarronde bezoekerseconomie. Nu de Omgevingsvisie is vastgesteld, is het een perfect moment om een peilstok te steken in het toeristisch beleid: Waar staan we nu, wat kan beter en hoe bereiken we ons gewenst toekomstbeeld in 2040? Ook sluiten we aan op de eerder vastgestelde Economische Visie uit 2019. In de Economische Visie lag de nadruk meer op de niet-toeristische sectoren en minder op het gastvrijheidsdomein.

Deze toeristische visie focust meer op de toeristische sectoren en alle aspecten die belangrijk zijn voor een gezonde jaarrond bezoekerseconomie. Daarmee is op sommige punten overlap met de Economische Visie. Veel bedrijven en voorzieningen, zoals horeca en detailhandel, de inrichting van de openbare ruimte, bereikbaarheid en mobiliteit dragen direct of indirect bij aan een gezonde bezoekerseconomie. Daarnaast kunnen toeristische voorzieningen ook niet-toeristisch worden ingezet en omgekeerd. Deze multifunctionaliteit vergroot de aantrekkelijkheid van de jaarrond economie. Denk bijvoorbeeld aan een hotel voor de zakelijke markt met vergaderfaciliteiten die ook voor evenementen, bruiloften en partijen gebruikt kan worden.

1. Identiteit en positionering van Zandvoort (imago en merk) en het aantrekken van specifieke doelgroepen (bijvoorbeeld de zakelijke markt) 2. Zandvoort in balans: de lusten en lasten van toerisme in evenwicht 3. Verblijfsrecreatie: analyse accommodaties en een visie hierop voor de toekomst 4. Dagtoerisme en dagrecreatie 5. Evenementen (aansprekend, internationaal, jaarrond gebruik van circuit en optimale spin-off van Formule 1, en eventuele EK’s en WK’s) 6. Sport als kanssector (ontwikkeling durfsporten, jaarrond economie) 7. De economische en toeristische waarde van cultuur verbeteren (via evenementen, activiteiten, cultureel erfgoed meer zichtbaar maken) 8. Wellness en gezondheid jaarrond in combinatie met natuurrecreatie Ook de randvoorwaardelijke kaders, het regionaal/ landelijk toeristisch beleid en trends & ontwikkelingen in de markt worden meegenomen. 1.2.4 Randvoorwaarden voor succes Om de uitwerking van de visie succesvol te laten zijn, is een aantal randvoorwaarden van belang: • Kwaliteitsslag en gastvrijheid in de openbare ruimte en het voorzieningenniveau Een kwaliteitsslag in Zandvoort, en dan specifiek een bepaalde beleving in de openbare ruimte en ook in het openbaar voorzieningenniveau, is essentieel. Gemeente Zandvoort is al met diverse projecten bezig om de verblijfskwaliteit en de uitstraling van de openbare ruimte te verbeteren.

Denk aan de herinrichting van de midden- en noordboulevard of de verbinding van de boulevard naar centrum en station. Dit moet de komende jaren nog verder worden doorgezet. Gastvrijheid en kwaliteit vragen een aantrekkelijke openbare ruimte zonder zwerfafval of veel reclame-uitingen, maar met goede voorzieningen, voldoende bloeiende kleurrijke beplanting, zitplekken en fijne verblijfsmogelijkheden. Een prettige boulevard van noord tot zuid om op

7 De startnotitie is besproken in de raadscommissie van 11 oktober 2022

Toeristische visie | Zandvoort 2040

9

te flaneren, en nette en gastvrije parkeervoorzieningen (zoveel mogelijk uit het zicht), ook voor fietsen en scooters. Dit alles met heldere bewegwijzering en prettige verlichting. Gastvrijheid in de ruimte! • Mobiliteit Als Zandvoort jaarrond aantrekkelijk wil zijn - ook in het hoogseizoen bij topdrukte en tijdens evenementen - moeten de belangrijkste mobiliteitsknelpunten in samenwerking met de regio opgelost zijn. Dit gaat onder meer over goede ontsluitingen per auto, het verbeteren van de fietsroutes en het OV, en het aanbieden van (duurzaam) vervoer vanuit bepaalde overstappunten/hubs in de regio richting Zandvoort. Hierin moeten keuzes worden gemaakt. Bijvoorbeeld voor het auto parkeren: waar is dit gewenst en waar niet? (parkeerplek of verblijfsplek). Dit hangt samen met randvoorwaarde 1, maar ook met de goede programmering van het voorzieningenniveau. • Gezamenlijke actieagenda gekoppeld aan middelen en capaciteit In een meerjarige actieagenda worden financiële middelen en de gevraagde capaciteit opgenomen. Deze agenda wordt elke vier jaar geëvalueerd en aangepast aan nieuwe ontwikkelingen (zie ook kopje monitoring hieronder). Zowel gemeente, bevolking als bedrijfsleven en andere organisaties moeten bereid zijn hierin te investeren.

De toeristische visie wordt geen succes zonder financiële middelen en inzet (in de vorm van menskracht) vanuit de gemeente en de stakeholders.

• Monitoring Het is belangrijk om de resultaten te bewaken, trends en ontwikkelingen te volgen en goed te kunnen sturen op bezoekersstromen. Er wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van data en statistische gegevens die bij de gemeente en in de regio bekend zijn. Zo beschikt de gemeente al over een aantal toeristische databronnen zoals VisitorData, Toeristisch Bezoek aan Steden, en mobiliteitsonderzoeken. Deze bieden inzicht in het bezoekersprofiel, bezoekersstromen en bezettingsgraden. Daarnaast kan eens in de drie jaar het inwonersonderzoek toerisme worden herhaald. Waar nodig wordt bijgestuurd op acties of worden andere prioriteiten benoemd.

1.2.5 Participatie Gedurende het gehele traject was participatie met bewoners en de belangrijkste stakeholders in toerisme en recreatie van groot belang. Er is gebruik gemaakt van verschillende participatievormen: • interne consultatie bij gemeentelijke collega’s • een inwonersonderzoek toerisme (digitale enquête in februari 2023) • themasessie met inwoners en ondernemers • diepte-interviews met stakeholders. De hoofdonderwerpen zijn in een aantal sessies met een klankbordgroep, bestaande uit diverse stakeholders, besproken.8 Deze toeristische visie is van dit alles de uitwerking.

De actieagenda wordt een vast agendapunt bij besprekingen in de publiek-private samenwerking, bijvoorbeeld het OBZ-overleg of een specifiek toeristische werkgroep, waarbij ook andere organisaties of belangenverenigingen aansluiten. Dit laatste kan ook op deelonderwerp worden vormgegeven, bijvoorbeeld een werkgroep mobiliteit of werkgroep duurzaamheid. De eerste actieagenda (2024-2028) wordt tegelijk met deze toeristische visie aan de raad voorgelegd.

8 In bijlage 3 is een lijst opgenomen met de geraadpleegde personen en de klankbordgroep leden

Toeristische visie | Zandvoort 2040

10

2 Zandvoort in 2040

2.1

Ambitie

In 2040 is Zandvoort de leukste badplaats van Nederland. Zandvoort is gestopt met het meedeinen op het tij van de zee en heeft richting gekozen. In Zandvoort vind je vernieuwende en unieke concepten en bedrijven die uitblinken door liefde en aandacht voor hun vak. We realiseren dit door in ons vestigingsklimaat ondernemers uit te dagen. In Zandvoort vestigen ondernemers zich die een unieke experience neerzetten. Dit kan bijvoorbeeld

Ambitie: In 2040 heeft Zandvoort een jaarrond aantrekkelijke bezoekerseconomie met een aansprekend en kwalitatief voorzieningenniveau. Dit draagt bij aan een vitale en leefbare gemeente voor zowel inwoners, ondernemers als bezoekers. Om dit te bereiken heeft Zandvoort haar toeristisch en recreatief aanbod kwalitatief verbeterd, vernieuwende concepten toegevoegd en haar imago als gastvrije, sportieve en jaarrond aantrekkelijke badplaats versterkt. Zandvoort is een fijne gemeente waar het heerlijk is om te wonen, te werken, te ondernemen, te recreëren en gastvrij bezoekers te ontvangen.

in een kledingwinkel zijn (kleding en koffie), in een horecabedrijf (horeca met spelaanbod), of bij een verhuurder van fietsen (fiets met picknickmand) of aanbieder van werkplekken (werken aan zee). Er is een divers aanbod aan recreatieve en zakelijke mogelijkheden en aansprekende evenementen voor verschillende doelgroepen door het gehele jaar heen. Hierbij staan kwaliteit, gastvrijheid en sportiviteit centraal. Zandvoort creëert 365 dagen per jaar een unieke beleving door haar historische kenmerken, de ligging in de prachtige natuur, gastvrije inwoners en innovatieve ondernemers.

2.2 Gewenst toekomstbeeld – Zandvoort in 2040: Gastvrij, sportief en jaarrond aantrekkelijk Een aantrekkelijke openbare ruimte met goede bereikbaarheid De uitstraling van gebouwen, pleinen, parkeerplaatsen en straatmeubilair is op elkaar afgestemd en kwalitatief verbeterd. Het is sfeervol en uitnodigend. Inwoners en gasten voelen zich hier prettig bij en vertoeven graag in de buitenruimte. De openbare ruimte is aantrekkelijker geworden voor bewoner en bezoeker nu de auto minder dominant in het straatbeeld staat.

Toeristische visie | Zandvoort 2040

12

Er zijn nieuwe slimme parkeermogelijkheden gemaakt, onder andere aan de randen van het dorp. Daardoor is er langs de kust en in het centrum meer ruimte voor de voetganger en fietser. De bereikbaarheid van Zandvoort per auto, fiets en openbaar vervoer is gedurende het gehele jaar goed, maar duurzame mobiliteit voert de boventoon in het bezoek aan Zandvoort in 2040. Bezoekers en inwoners kunnen kiezen uit verschillende vormen van deelmobiliteit en openbaar vervoer. Vanuit aantrekkelijke mobiliteithubs en dankzij goede OV-verbindingen in de regio maken steeds meer mensen gebruik van alternatieve en duurzame vervoersmiddelen. Samenhang tussen de verschillende gebieden in Zandvoort met vernieuwend en uniek vrijetijdsaanbod De verschillende gebieden rondom het Badhuisplein, de Entree, het Circuitgebied en de Midden- en Noordboulevard zijn intussen ontwikkeld. De gebieden zijn verrijkt met een aantal vernieuwende en unieke verblijfsaccommodaties met bijbehorende voorzieningen (horeca, werkplekken, vrijetijdsvoorzieningen). Er is een aantrekkelijke verbinding tussen het Badhuisplein, de Entree en het centrum. Het centrum is een levendige plek om te verblijven met meer groen en verbeterde looproutes. Het strand van Zandvoort biedt, dankzij een duidelijke zonering op de aangewezen plekken, verschillende functies en belevingen.

Zo is er een sportieve watersportzone met jaarrond watersportfaciliteiten en kleinschalige

evenementen, de gezelligheid van de strandpaviljoens (inclusief zakelijke bijeenkomsten) en de mogelijkheid van naakt recreëren of ‘onthaasten’ met yoga, sauna of spa. Zandvoort: een gastvrije en sportieve badplaats met jaarrond een unieke beleving. Het imago van Zandvoort als toeristische bestemming en badplaats is structureel verbeterd. Zandvoort staat bekend als een gastvrije en sportieve badplaats waar gedurende het gehele jaar wat te beleven valt. De natuurlijke leefomgeving is behouden en duurzaam verbeterd. Toerisme & recreatie en het aanbod van evenementen hebben zich ontwikkeld op een schaal die past bij de identiteit van Zandvoort en die complementair is aan die van buurgemeenten: Een aantrekkelijke toeristische gemeente op een unieke strategische locatie binnen de regio, in een omgeving met strand, zee en duinen. Met veel sportieve mogelijkheden, en duurzaam bereikbaar. Levendigheid in relatie tot leefbaarheid is daarbij leidend. Iedere inwoner, ondernemer en gast kan zo genieten van al het moois dat Zandvoort te bieden heeft. De Zandvoorters zijn trots op hun dorp en wonen, ondernemen, werken en recreëren hier met veel plezier. Dankzij de gemaakte kwaliteitsslag en het aanbieden van vernieuwende concepten weten ook nieuwe doelgroepen de weg naar Zandvoort te vinden en ontdekt men nieuwe vrijetijdsmogelijkheden, ook buiten het hoogseizoen om.

Hierdoor komen bezoekers vaker terug en verblijft men langer.

Toeristische visie | Zandvoort 2040

13

2.3 Vier strategische pijlers Om het gewenste toekomstbeeld en onze ambitie te bereiken, staan vier hoofdprioriteiten centraal in de periode tot 2040. Deze strategische pijlers zijn een uitwerking van alle opgehaalde informatie en analyses (zie het analyserapport). De vier pijlers zijn voorzien van een richting die de ‘wat’-vraag beantwoordt: Wat is er nodig om onze doelen te bereiken?

Nu volgt een overzicht van de pijlers en uitvoeringslijnen. In hoofdstuk 3 worden de vier pijlers en uitvoeringslijnen verder toegelicht. De acties die voortvloeien uit de uitvoeringslijnen worden opgenomen in meerjarige actieagenda’s. De eerste actieagenda 2024-2028 wordt bij de vaststelling van deze toeristische visie aangeboden.

Onder de pijlers is een aantal uitvoeringslijnen opgenomen. De uitvoeringslijnen geven aan waar Zandvoort op in gaat zetten en hoe de doelen behaald kunnen worden.

Infographic Strategische pijlers 1 Positionering en profilering Zandvoort

2 Balans tussen levendigheid en leefbaarheid

3 Versterking verblijfsaanbod en heldere regelgeving

4 Verbreding dagrecreatief aanbod

‘Uitgaan van eigen DNA en kwaliteiten en dit eenduidig uitdragen’

‘De lusten en lasten van toerisme blijven in evenwicht’

‘Zet in op kwaliteit en duidelijkheid’

‘Zet in op samenhang, kwaliteit en jaarrond’

Inzetten op eigen kwaliteiten

Sturen van bezoekers(stromen)

Focus op kwaliteit en unieke concepten

Kwaliteitsslag in voorzieningenaanbod

Verbeteren van imago Zandvoort

Voorkomen en verminderen van overlast (geluid, afval, veiligheid)

Beperken van toeristische verhuur in gehele woningen

Versterken van het evenementenaanbod

Inzetten op de waardevolle bezoeker

Inzetten op toekomstbestendige en duurzame ontwikkeling

Heldere kaders en regelgeving en actieve handhaving

Benutten en versterken kansrijke sectoren

Versterking samenwerking binnen de MRA

Versterken van welvaart en welzijn inwoners

Borgen van ruimte voor verblijfsaanbod

Borgen van ruimte voor dagrecreatie

Uitvoeringslijnen:

Toeristische visie | Zandvoort 2040

14

3 T  oelichting op de pijlers en uitvoeringslijnen

Pijler 1:

Kernwaarden/Key Values Zandvoort

Positionering en profilering Zandvoort

Lullen en toch poetsen: Ja, Zandvoort gaat aan de slag, maar Zandvoort praat er ook graag over;

‘Uitgaan van eigen DNA en kwaliteiten en dit eenduidig uitdragen’ Zandvoort positioneert zich al enige jaren als jaarrond aantrekkelijke badplaats. Dit uitgangspunt is ook leidend voor alle lopende of nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen en projecten. Zandvoort is het strand voor de inwoners binnen de Metropoolregio en de badplaats voor Duitse en Nederlandse verblijfs­ bezoekers. In 2013 is op initiatief van de provincie Noord-Holland een identiteitsonderzoek gehouden in Zandvoort. Dit identiteitsonderzoek heeft langs de gehele kust van Noord-Holland plaatsgevonden. Voor iedere kustplaats is gekeken naar het onderscheidend vermogen op basis van de eigen ­identiteit. Daarbij zijn in dit traject de volgende kernwaarden voor het DNA van Zandvoort vast­ gesteld: Lullen en toch poetsen, samenhang, leven in de brouwerij, hart op de tong, contrastrijk en sportief.

Samenhang: De zee deint op en neer, maar gaat nergens heen. Toch helpt een richting kiezen om écht verder te komen en niet mee te deinen met het tij; Leven in de brouwerij: In Zandvoort is wat te beleven: wat die belevenis is, verschuift hier en daar wat en deint mee met de vraag van de massa; Hart op de tong: De mensen in Zandvoort nemen geen blad voor de mond. Dat uit zich in enthousiasme en net zo makkelijk in ongenuanceerde kritiek; Contrastrijk: Zandvoort zit vol tegenstellingen. Mooie- en lelijke plekken. Extreem drukke en rustige dagen. Hoog- en laagseizoen; Sportief: Zandvoort leent zich voor een diversiteit aan sportieve activiteiten. Watersport, strandsporten, wandelen, fietsen en natuurlijk het gebruik van het circuit.

Toeristische visie | Zandvoort 2040

16

Sinds de vaststelling van de toeristische visie in 2017 is hard gewerkt aan de positionering van Zandvoort. Deze tekst in kader en opvallend maken De VVV is sinds 2017 doorontwikkeld tot de marketingorganisatie Zandvoort Marketing met de focus op jaarrond bezoek met de profilering van Zandvoort als combinatie van de kernen strand, circuit, dorp, natuur, en de unieke bereikbaarheid van het dorp met de trein. Ook is er ingezet op het binnenhalen van een aantal nieuwe kwalitatieve evenementen.

Zandvoort is een eigentijdse bestemming met aantrekkende waarden zoals het strand en het circuit. Daarnaast zijn er nog de minder bekende kwaliteiten of kernwaarden als haar unieke natuur, haar gastvrijheid en sportiviteit. Het is nu zaak om Zandvoort voor de langere termijn goed te positioneren. Zandvoort houdt haar open blik naar buiten en draagt daarbij nog meer haar DNA en unieke kenmerken en kwaliteiten uit en mag daar heel trots op zijn.

In de afgelopen jaren is het merk ‘Zandvoort, ­beach for ….’ gelanceerd en uitgedragen, bedoeld als ­ambitie om Zandvoort onderdeel te laten zijn van de welvarende metropool Amsterdam. Met de Formule 1 is de naamsbekendheid van Zandvoort als badplaats met circuit en met goed georganiseerde evenementen aanzienlijk vergroot. Iedereen kent Zandvoort als toeristische bestemming en bezoekers komen voor de kust. Daarom wordt standaard nationaal en inter­ nationaal het merk ‘Zandvoort, beach for …’ gebruikt met verschillende toepassingen: beach for racing, beach for nature, beach for you.

Toeristische visie | Zandvoort 2040

17

Uitvoeringslijn 1: Inzetten op eigen kwaliteiten Zandvoort beschikt over unieke kwaliteiten. Op dit moment zijn niet alle kwaliteiten bij iedereen even goed bekend. Zandvoort ligt in een mooie natuurlijke omgeving met een lang strand, een prachtig duinlandschap en tussen twee prachtige natuurgebieden (Nationaal Park Zuid-Kennemerland aan de noordzijde en de Amsterdamse Waterleidingduinen aan de zuidkant). Je kunt er wandelen, fietsen, struinen in de duinen, maar ook actief zijn op het water: kitesurfen, golfsurfen of suppen. Bezoekers zijn verrast door de natuurlijke omgeving van Zandvoort. Tegelijkertijd is het voor de toekomst van belang om de balans tussen natuur en recreatie goed te bewaken. Het circuit biedt een eigen dynamiek op het gebied van (race) sport en zakelijke bijeenkomsten. Zandvoort biedt een enorme diversiteit aan strandpaviljoens, waarvan de meesten zich hebben doorontwikkeld tot volwaardige restaurants. Ook kent Zandvoort een aantal toonaangevende evenementen. Zandvoort is ook een gastvrij dorp. Zandvoorters zijn van nature eerlijk en direct: ‘hart op de tong’ en ‘gastvrij’. Hierdoor voel je je als gast zeer welkom. Niet voor niets stond Zandvoort in 2023 derde op de lijst ‘meest gastvrije plaats van Nederland’, samengesteld door Booking.com. Deze lijst is gebaseerd op de vele positieve beoordelingen die de verblijfsaccommodaties in Zandvoort kregen.

De afgelopen jaren is er op een aantal locaties een kwaliteitsslag gemaakt en zijn er enkele hoogwaardige verblijfsaccommodaties, retailers en horecagelegenheden in zowel het dorp als op het strand bijgekomen en hebben bestaande ondernemers hun aanbod doorontwikkeld in kwaliteit. Deze zogenaamde pareltjes (local heroes) zijn bij de Zandvoorter bekend, maar niet bij elke bezoeker.  ortom, Zandvoort is een eigentijdse badplaats. K Gastvrij, sportief en steeds meer jaarrond aantrekkelijk. Het beschikt ook over een aantal unieke pareltjes die niet iedereen al kent. Dit alles op een strategische locatie binnen de regio, met een unieke directe treinverbinding met Amsterdam, gelegen in een prachtige natuurlijke omgeving. Naast strand biedt Zandvoort veel

meer dan menigeen denkt. Zandvoorters mogen trots zijn op deze kwaliteiten en dit meer uitdragen via diverse kanalen. Ook in de communicatie richting binnenlandse en buitenlandse bezoekers.

Uitvoeringslijn 2: Verbeteren van imago Zandvoort Er wordt continu gewerkt aan het verbeteren van het imago van Zandvoort als jaarrond badplaats. Wel is het veranderen van een imago een zaak van lange adem. Zandvoort Marketing heeft daar, samen met de gemeente en ondernemers, de laatste jaren een goede basis voor gelegd. Uit onderzoek van BUas9 blijkt dat de Dutch Grand Prix bijdraagt aan een positief imago voor Zandvoort. Dit heeft Zandvoort voor­al internationaal meer naamsbekendheid gegeven. De beoordelingen van Zandvoort op Booking.com en Zoover zijn zeer positief, maar niet iedereen in Nederland is positief over Zandvoort. Zo bestaat het beeld dat het in Zandvoort altijd erg druk is, dat de kwaliteit van het aanbod goedkoop is, en dat Zandvoort moeilijk bereikbaar is. Uit onderzoek blijkt voor dit laatste dat de echte topdrukte bestaat uit acht dagen per jaar in de zomer en zes dagen per jaar in de winter.10 Op veel andere momenten is er voldoende ruimte en is Zandvoort goed bereikbaar. Daarnaast zie je andere benamingen voorbijkomen via beoordelingssites: verpauperd, ordinair of patatdorp. In de komende jaren wil Zandvoort dit imago van zich afschudden. Helder is dat Zandvoort veel meer te bieden heeft dan menigeen denkt en dat dit prominenter mag worden gepresenteerd aan de verschillende doelgroepen.

Zandvoort kan zich profileren als badplaats met stedelijke kwaliteit die jaarrond in staat is veel mensen tegelijkertijd te ontvangen. Zandvoort kan ook een goed evenwicht bieden tussen kwantiteit en kwaliteit (met de Formule 1 als voorbeeld, waarbij het ook mogelijk bleek om veel mensen duurzaam naar Zandvoort te vervoeren). Tegelijkertijd is een goed evenwicht tussen belangen van bezoekers en bewoners noodzakelijk. Denk aan het dorpse karakter met ook perioden van rust. Dit laatste kan in de communicatie richting onze (potentiële) gasten een duidelijkere plek krijgen. In het hoogseizoen is er al voldoende drukte en is groei niet per se nodig. Zo kan de focus wat meer worden gelegd op jaarrond sportief bezig zijn en op gezondheid, waarmee

9 Onderzoeksrapportage impact Dutch Grand Prix Zandvoort 2021, BUas (Breda University of applied sciences) 10 Bereikbaarheid kustgebied Zuid-Kennemerland, achtergrondrapportage, Goudappel /Decisio, 2023

Toeristische visie | Zandvoort 2040

18

bezoekers en inwoners in Zandvoort invulling kunnen geven aan het begrip brede welvaart.11 Iedereen in de wijde omtrek kan genieten van de voorzieningen dichtbij huis.

waardevolle bezoeker verschilt per regio en moet lokaal worden bepaald.

De waarden waarvoor het merk Zandvoort staat worden door iedereen (ondernemers, maatschappelijke organisaties en inwoners) eenduidig uitgedragen. Dit gaat hand in hand met de benodigde kwaliteitsslag en herindeling van de openbare ruimte. Denk aan een parkeerregime en weginrichting die gericht zijn op de toekomst, bloeiende beplanting in de bermen, en bovenal een schone, vriendelijke en veilige omgeving. Maar denk daarbij ook aan een kwaliteitsslag met de gewenste verbreding/uitbreiding van het voorzieningenniveau (passend horeca- en winkelaanbod en overig divers vrijetijdsaanbod), zoals dat bij de strandpaviljoens en evenementen al is gebeurd. Dit zijn bijvoorbeeld moderne, toekomstbestendige en duurzame voorzieningen in de vorm van nieuw verblijfsaanbod (hotels) in combinatie met horeca, wellness of vrijetijdsvoorzieningen. Hiermee versterken we niet alleen het imago als gastvrije, sportieve en jaarrond aantrekkelijke badplaats met een kwalitatieve uitstraling. We maken het ook echt waar.

Voor Zandvoort gaat dit om een bezoeker die de kernkwaliteiten van Zandvoort respecteert en zich hier ook naar gedraagt. Het is ook een bezoeker die zich voegt naar het dorp en haar inwoners en geen overlast veroorzaakt. En een bezoeker die zich laat verleiden om ook in het laagseizoen naar Zandvoort te komen.

Uitvoeringslijn 3: Inzetten op de waardevolle bezoeker De voorspelling is dat bezoekersaantallen gaan groeien in Nederland. Dit geldt ook voor een populaire bestemming als Zandvoort - en dat heeft invloed op de leefomgeving van de bewoners. Het is daarom steeds belangrijker om je als bestemming te richten op de juiste bezoeker. Dit wordt ook bestemmingsmanagement genoemd. Het Nederlands bureau voor toerisme en congressen (NBTC) adviseert bezoekers aan te trekken die bijdragen aan een toekomstbestendige bestemming in Nederland. Dit zijn bezoekers die waarde toevoegen en geen overlast veroorzaken. NBTC noemt dit de kwaliteitstoerist. Veel gemeenten noemen dit de waardevolle bezoeker: de bezoeker die de bestemming bezoekt vanwege haar unieke waarde, haar karakter en identiteit, en die zelf waarde toevoegt. Het exacte profiel van de kwaliteitsbezoeker of

De waardevolle bezoeker in Zandvoort

Dit heeft invloed op de manier waarop er over Zandvoort wordt gecommuniceerd. Uiteindelijk draagt de waardevolle bezoeker ook bij aan het versterken en verbeteren van het imago van Zandvoort. Uit het analyserapport bij deze visie blijkt dat met name drie doelgroepen kansrijk zijn voor de invulling van ‘de waardevolle bezoeker voor Zandvoort’: • Jongeren tot 30 jaar zonder gezin Veel jongeren zijn heel bewust bezig met milieu, natuur, gezondheid en sport. Ze komen graag in Zandvoort kite- of golfsurfen omdat Zandvoort als enige kite- of golfsurf hotspot goed te bereiken is met de trein. Deze doelgroep woont veelal in de stad en beschikt meestal niet over een eigen auto. De doelgroep tot 30 jaar vraagt om een geheel eigen aanpak, met een focus op specifiek aanbod en thema’s (durfsport, duurzaamheid, festivals, OV). • Gezinnen met kinderen of stellen van 35 tot 55 jaar In de praktijk en uit cijfers blijkt dat Zandvoort nu aantrekkelijk is voor een grote groep van 65 jaar of ouder. Een actieve benadering van de doelgroep 35 tot 55 jaar is dus belangrijk, in combinatie met het verder ontwikkelen van voor hen interessant aanbod.

• De zakelijke bezoeker In de verschillende gesprekken in de klankbordgroep, maar ook in onderling overleg met Ondernemersplatform Zandvoort (OBZ) en de grote partijen,12 is geconcludeerd dat er nog veel kansen liggen in een kwalitatieve doelgroep zoals de zakelijke bezoeker. In Zandvoort zijn er vooral

11 Brede welvaart houdt in dat op alle aspecten van wonen, werken en leven de kwaliteit toeneemt, voor alle inwoners. Gezondheid, welzijn en natuurwaarden zijn daarbij volop in beeld. Brede welvaart moet belangrijker zijn dan uitsluitend economische groei. Dit vraagt om innovatie en om een andere manier van denken en doen. 12 Deelnemers in dit overleg zijn de grotere bedrijven in Zandvoort die gerelateerd zijn aan toerisme: onder andere Holland Casino, CenterParcs, Circuit, Roompot, NH hotel, Strandpaviljoenhouders en investeerders hotels, voorzitter en vicevoorzitter OBZ en de ondernemersmanager.

Toeristische visie | Zandvoort 2040

19

kansen voor de ‘Georganiseerde Zakelijke Markt’, waarbij de focus eerst ligt op de Nederlandse markt. Met het huidige aanbod kan Zandvoort evenementen of vergaderingen faciliteren in de grootte van 10 tot 500 personen. Het circuit heeft daarnaast mogelijkheden om nog grotere groepen te ontvangen. De zakelijke markt biedt voldoende kansen voor verbreding en kwaliteitsverbetering, zeker in het laagseizoen. Zandvoort kan met passende concepten deze specifieke doelgroepen aanspreken en een unieke beleving aanbieden. Vooral de jongere doelgroep en de zakelijke bezoeker bieden voldoende kansen voor verbreding en kwaliteitsverbetering van het aanbod buiten de schoolvakanties om. Door toevoeging van bijvoorbeeld kwalitatief hotel­ aanbod of een kleine congres- of vergader­ accommodatie (of vermengd: hotel met vergader­capaciteit) of een trendy en sportief hostel kunnen nog meer gasten uit deze kwalitatieve doelgroep worden ontvangen. Hiervoor lopen al kansrijke ontwikkelprojecten bij het Badhuisplein en het Entreegebied. Dit is ook in lijn met de ambities uit de Omgevingsvisie en sluit aan op de economische en toeristische marktverkenning die door bureau Sweco13 is uitgevoerd.

Uitvoeringslijn 4: Versterking samenwerking binnen de MRA-regio Zandvoort is een van de belangrijkste badplaatsen in Nederland en in die zin niet ‘zomaar’ een gemeente in Noord-Holland en de MRA-regio. Zandvoort is een volwaardige toeristische bestemming en heeft goud in handen met haar ideale ligging. De relatie met de regio is er vooral op het gebied van dagbezoekers. Zandvoort heeft een strand van 9 km lang en biedt dus veel ruimte om jaarrond bezoekers te ontvangen en daarmee de toenemende vraag naar recreatieruimte vanuit de regio te faciliteren. Op piekdagen (ongeveer 45 per jaar) komen tienduizenden bezoekers naar Zandvoort en Bloemendaal aan Zee. Op topdrukte dagen zijn dat ca. 40.000 bezoekers in de winter en in de zomer 80.000 tot 100.000 bezoekers.14 Spreiden over de verschillende stranden biedt kansen om het aantal bezoekers verder te verdelen binnen Zandvoort. Dat kan ook met een scherpere focus op jaarrond sportief bezig zijn en gezondheid. Zandvoort kan hiermee invulling geven aan brede welvaart binnen de regio. De toenemende drukte op piekdagen is wel een punt van aandacht. Gemeente Zandvoort ziet kwalitatieve groei van de badplaats niet in extra bezoekers op

13 Rapport Integrale marktverkenning toeristisch & economisch programma Kern Kustzone, Sweco, 2023 14 Bereikbaarheid kustgebied Zuid-Kennemerland, achtergrondrapportage, Goudappel/Decisio, 2023

Toeristische visie | Zandvoort 2040

20

zomerse topdrukte dagen. Zandvoort wil inwoners uit de regio blijven ontvangen, maar dan graag ook op andere momenten in het jaar (groei alleen in voor- of naseizoen). Strand en zee in combinatie met de omliggende natuur (duinen, fiets- en wandelpaden) kunnen in voor- of naseizoen een alternatief zijn voor een bezoek aan Nationaal Park Zuid-Kennemerland als het daar te druk wordt, zeker als het gaat om sportieve activiteiten. Op dit moment loopt een onderzoek naar de bereikbaarheid van de kust, met aandacht voor verschillende vormen van mobiliteit om Zandvoort en Bloemendaal aan Zee goed te kunnen blijven bereiken.15 Hierbij is er ook nadrukkelijke aandacht voor de bereikbaarheid met het OV, niet alleen met de trein, maar ook met goede busverbindingen vanuit onder andere de gemeente Haarlemmermeer. Een doorkijk naar de verkeerssituatie in 2040 laat zien dat de bestaande problemen qua congestie op piekdagen zullen toenemen, aangezien de belasting van het autoverkeer gaat stijgen. Daarbij is de grootste absolute groei in autoreizigers te verwachten uit Hoofddorp. Dit heeft deels te maken met het ontbreken van aantrekkelijke OV- en fietsalternatieven richting Zandvoort.

De komst van de F1 en de aandacht voor het circuit vergroot de kansen voor Zandvoort op investeerders. Zandvoort kan samen met particuliere investeerders een goede invulling geven aan verbetering en uitstraling van de openbare ruimte van Zandvoort en jaarrond voorzieningen. Dat is voor kustbestemmingen niet vanzelfsprekend. Zonder deze investeringskracht kan het gebied naar verwachting niet haar opwaardering maken. Door samenwerking binnen de regio op verschillende onderwerpen, van mobiliteit tot ruimtelijke projecten, is het mogelijk om een verdere kwaliteitsslag te maken, mobiliteitsvraagstukken op te lossen en nieuwe verblijfs- en vrijetijdsconcepten te ontwikkelen.

15 Onderzoek bereikbaarheid kust Zuid-Kennemerland – een gezamenlijk onderzoek van provincie Noord-Holland, gemeenten Haarlem, Zandvoort, Bloemendaal en Heemstede om de bereikbaarheid van de kust te verbeteren, gestart in april 2023.

Toeristische visie | Zandvoort 2040

21

Pijler 2: Balans tussen levendigheid en leefbaarheid ‘De lusten en lasten van toerisme in evenwicht’ De komende decennia stijgt het aantal inwoners van Nederland.16 Ook het aantal binnenlandse en buitenlandse bezoekers dat naar onze regio komt neemt toe.17 Om de verwachte toename van bezoekers in goede banen te leiden en te voorkomen dat ‘het ons overkomt’, moet worden gezocht naar een goede balans tussen de kansen die de vrijetijdssector biedt en de gevolgen die het heeft voor de leefomgeving. In ‘Perspectief 2030’, de toeristische visie van het NBTC, is de hoofddoelstelling dat bezoek moet bijdragen aan de welvaart en het welzijn van alle Nederlanders voor het toekomstbestendig ontwikkelen van de bestemming Nederland. Toerisme wordt niet langer gezien als een doel op zich, maar een middel om een nadrukkelijker bijdrage te leveren aan maatschappelijke doelstellingen. Denk daarbij aan het versterken van de eigen identiteit en trots, het vergroten van de leefbaarheid, en het creëren van werkgelegenheid en voorzieningen.

Inwoners van Zandvoort geven in het inwoners­ onderzoek toerisme aan dat toerisme nog steeds belangrijk is. Een grote meerderheid (72%) ziet meer voordelen dan nadelen en 80% helpt toeristen graag bij vragen. Wel is de wens dat gemeente Zandvoort toerisme ontwikkelt dat past bij de schaal van het dorp en rekening houdt met de natuur en leefbaarheid. Anno 2024 is het niet meer vanzelfsprekend om alleen maar in te zetten op promotie en groei, maar juist op activiteiten op het gebied van data, kennis en aanbodontwikkeling, en daarbij bewuste keuzes te maken. De ambitie moet zijn dat de lusten van het bezoek er zijn voor ondernemers, bezoekers, én inwoners. Maar ook dat de lasten tot een minimum zijn beperkt.

Uitvoeringslijn 1: Sturen van bezoekers(stromen) Bezoekersmanagement gaat over het sturen van bezoekersstromen. De uitdaging is om bezoekers te motiveren zelf andere keuzes te maken, in plaats van dit met regels af te dwingen. Een belangrijk punt bij bezoekersmanagement is kennis van de bezoekers

16 Uit: Zandvoort in Cijfers - Bevolking - Zandvoort 17 Een verwachte groei van circa 30% in de gehele MRA (uit: Ontwikkelperspectief recreatie en toerisme MRA en Rapport Natuur- en recreatiegebieden Noord-Holland, maart 2022)

Toeristische visie | Zandvoort 2040

22

en de reden dat zij naar Zandvoort komen. Effectief bezoekersmanagement vraagt om een goede aansluiting en timing van de informatie op de bezoekersreis. Dus om de juiste boodschap via het juiste kanaal op het juiste moment. Het NBTC heeft een handreiking bezoekersmanagement18 opgesteld met daarin een stappenplan om te komen tot effectief bezoekersmanagement. Daarin worden diverse suggesties gedaan voor het stimuleren van het gewenste gedrag bij een bezoeker. Hier zijn verschillende middelen voor beschikbaar. Een paar voorbeelden die verder kunnen worden uitgewerkt in de eerste actieagenda: • Het slim en herkenbaar inrichten van de openbare ruimte: In de Omgevingsvisie Zandvoort zijn verschillende suggesties opgenomen voor slimme bereik­baar­heid. – het parkeren aan de randen – een voetgangersvriendelijk centrum – het ontwikkelen van nieuwe mobiliteitshubs.19 Op een mobiliteitshub is het mogelijk om van de auto over te stappen op andere vervoerswijzen: deelfietsen, e-scooters of pendeldiensten (op piekdagen). Kansen worden genoemd voor het station, bij

P De Zuid, of in het noorden (bij boulevard of circuitgebied). Ook op straat kan dit eenvoudig worden uitgevoerd, bijvoorbeeld door het aanleggen van fietsparkeervakken. Dit is een vorm van gedragsbeïnvloeding (ook wel bekend als nudging) waarmee mensen op subtiele wijze een duwtje krijgen richting gewenst gedrag. Het is wel belangrijk dat de aangeboden locaties overzichtelijk, schoon en gebruiksvriendelijk zijn. Dit geeft meteen ook een groter gevoel van gastvrijheid: de gast wordt niet aan zijn lot overgelaten op de bestemming, maar gastvrij verwezen naar de aanwezige opties. In de Omgevingsvisie Zandvoort worden ook drie verschillende sfeergebieden als kans genoemd om alle doelgroepen in Zandvoort te voorzien in hun behoeften: • rond de Noord-boulevard ‘stoer en ondernemend’ (sfeer is stedelijk, metropolitaan) • rond de Midden-boulevard ‘dorps en vertier’ (traditionele en kleinschalige functies, authentiek en charmant) • rond de Zuid-boulevard ‘rust en gezond’ (rust, kwaliteit en gezondheid). Deze zonering biedt een handvat voor het aanbod aan voorzieningen dat verschillende typen bezoekers en inwoners aantrekt op

18 Handreiking Bezoekersmanagement - NBTC 19 Omgevingsvisie Zandvoort, pag. 45 e.v. 

Toeristische visie | Zandvoort 2040

23

verschillende plekken langs de kuststrook. In het eerder genoemde rapport ‘Integrale marktverkenning economisch en toeristisch programma Kern Kustzone’ van het bureau Sweco zijn deze drie sfeergebieden aangehouden voor de vertaling naar een kansrijk programma: welke functies (hotel, horeca, diensten, detailhandel, vrijetijdsvoorzieningen) zijn op welke plek het beste geschikt. • Goede informatievoorziening: De juiste boodschap, via het juiste kanaal, op het juiste moment Een bezoek aan een bestemming begint al voor vertrek en eindigt pas na terugkomst. Dit noemen we de bezoekersreis (customer journey). In alle fasen van de bezoekersreis is informatie en communicatie gewenst, maar steeds met een andere insteek. Zo zal het een half jaar van tevoren, in de oriëntatiefase voor een strandvakantie, meer gaan over algemene feiten van een bestemming. Vlak van tevoren gaat het dan over reistijd, parkeren en het weerbeeld. Een goed voorbeeld is informatie over betaalbare parkeermogelijkheden in diverse talen, die nu vooraf aan potentiële bezoekers aan Zandvoort wordt verstrekt via diverse kanalen: via de logiesverschaffer en via online kanalen. Met het formuleren van positieve boodschappen en het geven van feitelijke informatie creëer je bij de bezoeker een groter gevoel van gastvrijheid.

• Management (het effectief beheersen van de drukte) op locatie Wanneer grote drukte wordt voorzien, vraagt dit om goede voorbereiding. Dit gaat om het houden van overzicht op de drukte in een gebied en het slim inzetten van personeel. Dit vraagt om gelijktijdige inzet van diverse instrumenten. Bijvoorbeeld het inzetten van hosts, actieve druktemonitoring op hotspots, het delen van informatie met belangrijke stakeholders, en slimme inzet van handhavers. Om goed te kunnen sturen op bezoekersstromen is het gebruik van data belangrijk. Gemeente Zandvoort beschikt intussen over diverse databronnen om, samen met stakeholders als Zandvoort Marketing en ondernemers, vooraf voorspellingen te maken en beter te sturen en ook te monitoren. Zandvoort Marketing heeft hierbij een belangrijke rol en taak in de uitvoering.

Uitvoeringslijn 2: Voorkomen en verminderen van overlast De grootste ergernissen van inwoners die voortvloeien uit bezoek aan Zandvoort zijn geluidsoverlast, zwerfafval op het strand of in het dorp, en onveilige situaties (overlastgevende jongeren, fietsdiefstallen etc.).20 Daarnaast is het voor ondernemers en inwoners van belang dat Zandvoort goed bereikbaar blijft en er geen overlast is van files, door het uitvallen of verminderen van openbaar vervoer, of parkeerdrukte. Dit vraagt om het maken van gerichte keuzes. Niet alle hinder kan op hele drukke dagen worden voorkomen, maar er kunnen wel diverse middelen worden ingezet om de lasten vanuit toerisme en recreatie zoveel mogelijk te verminderen. In de toekomst wordt het gebruik van OV en fiets om Zandvoort te bezoeken nog meer gestimuleerd. Gemeente Zandvoort kan daarnaast diverse juridische middelen inzetten, zoals het aanpassen van de APV, bepaalde verordeningen of ruimtelijke regelgeving. Op korte termijn zal dit bijvoorbeeld gebeuren voor het nieuwe evenementenbeleid, waarin regels met betrekking tot sluitingstijden of geluid nadrukkelijker worden vastgelegd. Voor het verminderen van zwerfafval of het terugdringen van overlast moeten aparte of aanvullende afspraken gemaakt worden met de uitvoerende afdelingen of organisaties. Dit gaat om handhaving en extra schoonmaakrondes.

Daarnaast kan gezamenlijk worden opgetrokken in campagnes op basis van gedragsbeïnvloeding, bijvoorbeeld door de bezoeker te stimuleren zijn/haar afval weg te gooien. Hiervoor start binnenkort al een bewustwordingscampagne op het strand. Een schone omgeving (waar niets ligt) zal een bezoeker sneller motiveren afval niet op straat of strand te gooien. Ook de omgeving beïnvloedt gedrag.

20 Uit: Inwonersonderzoek toerisme en inwonerssessie Zandvoort – april 2023 en aantal meldingen uit Veiligheidsanalyse en beleidsprioriteiten IVH (Veiligheidsanalyse en beleidsprioriteiten IVH (raadsinformatie.nl)

Toeristische visie | Zandvoort 2040

24

Uitvoeringslijn 3: Inzetten op toekomstbestendige en duurzame ontwikkeling. Duurzame ontwikkeling wordt vaak omschreven aan de hand van de drie P’s: People, Planet en Profit (later is Profit vervangen door Prosperity). Het gaat er om dat deze drie – mens, milieu en welvaart – met elkaar in evenwicht zijn. Op deze manier zorgen we dat de aarde niet uitgeput raakt en ook op langere termijn leefbaar blijft.21 Veel instanties en bedrijven hebben deze drie P’s intussen geadopteerd als richtlijn voor Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO). Ook de bezoeker kijkt steeds meer naar de impact van zijn reis en verblijf op de maatschappij en het milieu, vaak al bij het boeken van de reis. Europese en landelijke regelgeving vereisen van de sector nu al bepaalde aanpassingen. Daarom is een toekomstbestendige en duurzame ontwikkeling steeds meer een randvoorwaarde. Dit is de rode draad, of eigenlijk de groene draad, voor de verdere uitvoering van deze toeristische visie. In dit geval vatten we de term ‘duurzaam’ breed op. Het gaat niet alleen om het plaatsen van elektrische laadpalen of zonnepanelen, maar ook om het duurzaam verbeteren van Zandvoort als woon- en vakantiebestemming. Dat kan door kleine en grotere maatregelen. Denk aan: • het stimuleren van een plasticvrij strand • het vergroenen van het dorp • het stimuleren van duurzame vervoermiddelen

Ondernemers kunnen ook hun steentje hieraan bijdragen. Dit kan met het plaatsen van een laadpaal voor elektrische fietsen of auto’s of het verminderen van afvalstromen. Of het (verplicht) doneren van etensresten of andere restanten aan de voedselbank, Prakkie & More of de kringloop. Hiermee wordt voedselverspilling tegengegaan en afval vermindert (circulaire economie). De horeca neemt hierin al grote stappen (plasticvrij strand, duurzame paviljoens, WeCup). Of in de vorm van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO): het duurzaam inzetten op personeel (onder andere van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt), met veel individuele aandacht voor de medewerkers. Daarmee zorgt een ondernemer voor betrokken en blij personeel en minder ziekteverzuim. Dat straalt ook af op de gast. Duurzaam gastvrij dus! Regionaal zijn er verschillende initiatieven en regelingen op het gebied van circulaire economie om bij aan te sluiten of van te leren. Provincie Noord-Holland heeft een Actieagenda Circulaire Economie 2021-2025 opgesteld. Hier is een subsidieregeling aan verbonden voor kleinschalige activiteiten die bijdragen aan de circulaire economie. De gemeenteraad van Zandvoort heeft op 20 juni 2023 het Beleidsplan Duurzaamheid vastgesteld waarin ook stimuleringsbudget is toegekend voor onder andere duurzame mobiliteit (zoals versnelling van de laadinfrastructuur) en circulaire economie.

Hier kan op worden aangesloten door de vrijetijdssector. Deze regelingen moeten daarom goed bekend zijn bij de sector. Hier vervult de ondernemersmanager een belangrijke rol.

• het inzetten op betere openbaar vervoerverbindingen • het verduurzamen van gebouwen en installaties • het hergebruik van materialen (circulaire economie) • het scheiden van afvalstromen.

21 Definitie uit Wikipedia

Toeristische visie | Zandvoort 2040

25

Uitvoeringslijn 4: Versterken van welvaart en welzijn van inwoners Het staat vast dat toerisme een economische meerwaarde heeft. Het draagt bij aan werkgelegenheid, inkomsten en een aantrekkelijk voorzieningenniveau. Toerisme zorgt ook voor gezelligheid. Evenementen zoals de F1, Pride at the Beach, braderieën of kofferbakmarkten zorgen voor levendigheid en ontmoeting, en voor trots bij inwoners dat dergelijke evenementen in hun dorp plaatsvinden. Toch kan dit gevoel kantelen als het op sommige momenten te druk wordt in de eigen wijk of op het strand. Zandvoorters vinden toerisme nog steeds heel belangrijk, maar willen naast de economische lusten ook de sociale en psychologische lusten blijven zien. Dat wil zeggen: met plezier wonen in Zandvoort dankzij de voordelen uit toerisme. Om het draagvlak onder inwoners te behouden, is het belangrijk om bij investeringen in toerisme of recreatie elke keer ook mee te wegen wat dit oplevert voor de bewoners. Om inwoners meer te betrekken bij toeristisch Zandvoort kan worden gedacht aan verschillende initiatieven: het inzetten van de inwoners als ambassadeurs voor Zandvoort, of inwoners actief te betrekken bij nieuwe initiatieven. Bijvoorbeeld bij een kunstproject in het dorp of bij het realiseren van een nieuwe recreatiezone (skatebaan, wandelroute).