Bijlage 1 Samen sterk-De Kracht van Verschil- Diversiteit en Inclusie in Zandvoort

Samen Sterk: De kracht van verschil Diversiteit en inclusie in Zandvoort 17 april 2024 Rudolf Roedema Maatschappelijke Ondersteuning

Inhoudsopgave 1.

Inleiding

3

2.

Kernboodschap

3

3.

Uitgangspunten

4

4.

Inclusie is integraal onderdeel van gemeentelijk beleid

6

5.

Inzet op drie speerpunten

13

6.

Financieel overzicht

16

7.

Vervolg

16

2

1.

Inleiding Zandvoort is een fijn dorp om met plezier in te wonen, te werken en samen te leven. 17.511 unieke Zandvoorters van verschillende leeftijden, culturele en religieuze achtergronden, genderidentiteiten, seksuele oriëntaties, met zichtbare of onzichtbare beperkingen. Alle bewoners en bezoekers maken samen het dorp tot een kleurrijke plaats aan de Hollandse kust. Prettig met elkaar samenleven vraagt om blijvende aandacht voor elkaar. Helaas zijn er dorpsgenoten die zich minder geaccepteerd of gewaardeerd voelen, of niet volwaardig mee kunnen doen. Deze informatienota geeft een overzicht van wat er in het dorp gebeurd om ervoor te zorgen dat iedereen zich geborgen weet. Zandvoort wil een dorp zijn waar we elkaar niet uit het oog verliezen en niemand buiten de boot valt. Door met elkaar in gesprek te blijven, van elkaar te leren en aandacht voor elkaar te hebben, kunnen we er samen voor zorgen dat iedereen zich veilig en thuis voelt in Zandvoort. Dit rapport laat zien hoe in het staande beleid aandacht is voor ‘diversiteit en inclusie’ en geeft daarnaast aan welke extra acties het college in aanvulling daarop neemt. Adviesraad Sociaal Domein Op 14 november 2023 ontving het College advies van de Adviesraad Sociaal Domein inzake het opstellen van een Lokale Inclusie Agenda, als uitvoering van het VN-verdrag handicap 2017.

Met de Adviesraad Sociaal Domein heeft hierover gesprek plaatsgevonden. De input van de Adviesraad en de handreiking Lokale Inclusie Agenda van de VNG zijn gebruikt in het opstellen van deze informatienota.

2.

Kernboodschap Het college streeft ernaar dat Zandvoort een tolerant dorp is waar je mag zijn wie je bent. Een dorp waar iedereen volwaardig en veilig mee kan doen in de samenleving, ongeacht de verschillen die tussen mensen bestaan. Nog te vaak zien we dat inwoners het gevoel hebben niet erkend te worden, niet goed kunnen meekomen in de samenleving of zelfs in onveilige situaties bevinden vanwege hun persoonlijke eigenschappen. Gelukkig is werken aan inclusie al op meerdere terreinen in het fysiek en sociaal domein onderdeel van gemeentelijk beleid en uitvoering. Als gemeente nemen we hierin het voortouw en geven we het goede voorbeeld. We kunnen dit echter niet alleen, daar hebben we inwoners, organisaties, verenigingen en instellingen uit het dorp bij nodig. Iedereen in Zandvoort heeft recht op een inclusieve fysieke- en sociale omgeving. Inclusie gaat daarom niet over specifieke doelgroepen. Een aantal onderwerpen vragen echter om meer specifieke aandacht. Deze zijn: • Toegankelijk Zandvoort Zowel fysiek als sociaal kan iedereen goed meedoen in het dorp. • Gelijkwaardig Zandvoort Ongeacht de verschillen die tussen mensen bestaan, zichtbaar of onzichtbaar, heeft iedereen een gelijkwaardige positie in de Zandvoortse samenleving. • Veilig Zandvoort Iedereen voelt zich veilig en geborgen in Zandvoort.

3

3.

Uitgangspunten Hoewel vaak in één adem genoemd, zijn diversiteit en inclusie twee verschillende termen. Op het gebied van diversiteit en inclusie hanteert de gemeente de volgende definities en uitgangspunten. Diversiteit Deze term gaat over alle manieren waarop we van elkaar kunnen verschillen. Diversiteit verwijst daarom naar de grote verscheidenheid aan menselijke kenmerken. Het omvat verschillen die soms zichtbaar zijn, zoals huidskleur, fysieke mogelijkheden en leeftijd. Aan de andere kant verschillen mensen ook op onderwerpen die minder goed zichtbaar zijn, zoals seksuele voorkeur, religie, neurodiversiteit en sociaal economische status. Inclusie Deze term gaat verder dan de verschillen tussen mensen. Inclusie gaat over het creëren van een omgeving of situatie waarin personen zich veilig, gewaardeerd en betrokken voelen, ongeacht hun onderlinge diversiteit. Het gaat hier om het bevorderen van gelijkwaardigheid, zodat iedereen het gevoel heeft thuis te zijn in Zandvoort. In een inclusieve samenleving mag iedereen er zijn en kan iedereen volwaardig participeren. Het gaat daarbij zowel om arbeidsparticipatie, maatschappelijke participatie als sociale participatie.

Intersectionaliteit Deze term verwijst naar het gegeven dat inwoners verschillende vormen van ongelijke behandeling kunnen ervaren op basis van verschillende aspecten van hun identiteit, zoals geslacht, sociaaleconomische status, seksuele oriëntatie, enzovoort. Het idee achter intersectionaliteit is dat deze verschillende vormen niet los van elkaar staan, maar met elkaar verweven zijn en elkaar kunnen versterken. Als voorbeeld: Een vrouw zonder fysieke beperkingen kan andere vormen van ongelijke behandeling ervaren, of anders met uitdagingen omgaan, dan een vrouw mét een fysieke beperking, of dan een vrouw met fysieke beperkingen en laaggeletterd. Door hier aandacht voor te hebben kunnen eerlijkere en inclusievere beleidsmaatregelen en maatschappelijke analyses worden gemaakt. Identiteitspolitiek en de rol van de (lokale) overheid Identiteitspolitiek verwijst naar het politieke en maatschappelijke gesprek waar de nadruk ligt op de ervaringen en belangen van sociale groepen, gebaseerd op hun identiteit. In essentie draait het om het erkennen en aankaarten van uitdagingen, discriminatie en ongelijkheid waarmee deze groepen te maken hebben. Voorstanders van identiteitspolitiek stellen dat het belangrijk is om hier aandacht voor te hebben en de sociale rechtvaardigheid te bevorderen. Tegelijkertijd zijn er ook critici van identiteitspolitiek.

Zij vinden dat het leidt tot polarisatie en het creëren van verdeeldheid tussen groepen. Ze stellen dat het de nadruk legt op verschillen, in plaats van op gedeelde waarden en gemeenschappelijke belangen. De gemeente neemt hierin een neutrale houding, in die zin dat beide kanten gelijktijdig waar zijn. Het is van belang om te onderstrepen dat de gemeente van- en er voor alle inwoners is. Het uitgangspunt van de gemeente is dat Zandvoort een dorp is waarin iedereen zichzelf kan zijn, iedereen mee kan doen en iedereen sociaal en fysiek veilig is. Sommige sociale groepen ervaren hierin uitdagingen en die verdienen onze aandacht en ondersteuning. Tegelijkertijd mag de inzet hierop niet leiden tot verdere polarisatie. De inzet van de gemeente op het onderwerp ‘diversiteit en inclusie’ is dan ook niet gericht op het ‘opleggen’ van identiteitspolitieke standpunten, maar op het zijn van een inclusieve sociale- en fysieke omgeving waarin iedereen zich veilig en betrokken

4

voelt. Hierbij is het van groot belang dat er nauwe samenwerking is met inwoners en organisaties, zodat aandacht voor ‘diversiteit en inclusie’ goed blijft aansluiten op de behoeften in het dorp.

Seculiere en neutrale overheid De gemeente is seculier en neutraal. Dit houdt in dat de gemeente zich niet bezighoudt met het bevorderen of bevoorrechten van specifieke religies of levensbeschouwingen. In plaats daarvan streeft de gemeente naar neutraliteit, waarbij zowel individuen als gemeenschappen de vrijheid hebben om hun eigen overtuigingen te belijden zonder bevoordeling of discriminatie. Het doel is om gelijke behandeling van alle burgers te waarborgen, en een inclusieve samenleving te bevorderen waar verschillende opvattingen naast elkaar kunnen bestaan zonder dat de gemeente partij kiest.

5

4.

Inclusie is integraal onderdeel van gemeentelijk beleid Werken aan een inclusief Zandvoort is een opdracht voor ons allemaal. Dit kan niet bewerkstelligt worden door één bestuurlijk portefeuille, afdeling binnen de gemeente of één organisatie in het dorp. Diversiteit en inclusie is integraal onderdeel van alle beleidsvelden. In de volgende paragrafen wordt weergegeven op welke manier diversiteit en inclusie onderdeel is van staand beleid en de uitvoering daarvan. Zorg, welzijn en volksgezondheid Inwoners van Zandvoort kunnen uitdagingen ervaren om gelijkwaardig mee te doen in de samenleving. Voor deze inwoners vormt uitsluiting een reëel risico omdat ze zich moeilijker kunnen voegen naar de dagelijkse gang van zaken, ofwel de norm. Sociale voorzieningen in Zandvoort zijn daarom belangrijke inclusiemechanismen. Ze bieden ondersteuning om gelijkwaardig mee te kunnen doen ondanks de sociale, fysieke en/of emotionele uitdagingen van inwoners. Hiermee wordt maatschappelijke participatie bevorderd en sociale cohesie gestimuleerd. Dit is een kerntaak van de gemeente op basis van de Wmo.

In Zandvoort wordt op het gebied van zorg, welzijn en volksgezondheid onder andere op de volgende manieren aandacht besteed aan diversiteit en inclusie: • In de plannen van de Thematafels Sociale Basis worden meer dan 250 verschillende activiteiten benoemd; waaronder interculturele activiteiten, bijeenkomsten gericht op bewustwording en ontwikkeling van vaardigheden voor inwoners -jong en oud- met neurodiversiteit (zoals dementie, autisme, of een psychische kwetsbaarheid) en activiteiten gericht op het versterken van de lhbti+ gemeenschap. • Naast het verzorgen van individuele ondersteuning, vervult SamenZandvoort een belangrijke rol in het versterken van de sociale cohesie door (nieuwe) sociale netwerken te ontwikkelen, bijvoorbeeld in de vorm van het vrouwencafé, het Oekraïne steunpunt en door vrijwilligerswerk te faciliteren. • In het jaarplan 2024 van SamenZandvoort is fysieke en sociale toegankelijkheid van de ondersteuning als specifiek aandachtspunt beschreven. • Het wijkteam werkt outreachend. Met name voor inwoners die vanwege hun uitdagingen verder van de samenleving af staan is actief betrekken belangrijk om uitsluiting te voorkomen. • ‘Niemand verzandt in Zandvoort’ richt zich op de inzet van ervaringsdeskundigheid voor mensen met psychische klachten en hun naasten.

Inzet van ervaringsdeskundigheid is een specifiek ontwikkelpunt in het jaarplan 2024 van SamenZandvoort. Werk, Inkomen en Schulden Gemeentelijk beleid richt zich ook op het bevorderen van arbeidsparticipatie en de financiële situatie van inwoners. Hier gaat het bijvoorbeeld om mensen die vanwege een arbeidsbeperking een afstand tot de arbeidsmarkt hebben, of mensen met een minimaal inkomen. Vanuit de Participatiewet is dit een van kerntaken van de gemeente. In de uitvoering bestaat een nauwe samenwerking met het wijkteam, waarmee toegankelijkheid van de voorzieningen zo goed al mogelijk wordt gerealiseerd. In Zandvoort wordt op het gebied van werk, inkomen en schulden onder andere op de volgende manieren aandacht gegeven aan inclusie:

6

• Inwoners met een laag inkomen kunnen de ZandvoortPas aanvragen waarmee ze recht hebben op diverse tegemoetkomingen en korting kunnen krijgen bij o.a. musea, activiteiten en cursussen. • Kinderen van ZandvoortPashouders kunnen via het Jeugdfonds Sport en Cultuur aan culturele activiteiten deelnemen of lid worden van een vereniging of sportclub. • Vanuit de Sociale Basis wordt in de thematafel Waardevol Werk aanbod gerealiseerd, waaronder arbeidsmatige dagbesteding. • Inwoners kunnen aanspraak maken op gemeentelijke voorzieningen zoals arbeidsbemiddeling, schuldienstverlening, budgetcoaching, vergoeding in energiekosten, gemeentelijke zorgverzekering. Jeugd Het ontwikkelen van een inclusieve omgeving waarin de jeugd prettig kan opgroeien is een kerntaak van de gemeente op basis van o.a. de Jeugdwet. Verschillende partners zoals het CJG en Pluspunt zetten zich hiervoor in. Aandacht voor diversiteit en inclusie onder jongeren en jeugd in Zandvoort blijkt onder andere uit: • Ondersteuning vanuit de Sociale Basis (thematafel Jeugd). In 2023 hebben onder andere STAD en PerMens samen een ramadan-voetbaltoernooi georganiseerd en hebben jongeren in samenwerking met Pluspunt een iftar voor de buurt georganiseerd. Pluspunt zet zich ook in tijdens de pride, door jeugd te betrekken bij de parade.

• Het Jeugdfonds Sport & Cultuur Noord-Holland betaalt de contributie voor kinderen en jongeren uit gezinnen waar te weinig geld is voor een sportclub, muziek- of dansles, schilderen, theaterschool of een andere creatieve cursus. Onderwijs Vanwege de wet Passend Onderwijs neemt de gemeente deel aan het Regionaal Besturen Overleg Zuid-Kennemerland. In Juni 2023 heeft dit overleg het Ondersteuningsplan 2023-2027 gepubliceerd. Eén van de thema’s is om alle leerlingen in de regio, ongeacht hun sociaal economische achtergrond, gelijke kansen te bieden, zodat ze zich optimaal kunnen ontplooien. Daarnaast richt de gemeente zich op het ondersteunen van onderwijsinstellingen zodat alle leerlingen zich gewaardeerd voelen. • Er is aandacht voor diversiteit en inclusie in het thematisch en regulier aanbod op het primair onderwijs, door lessen en activiteiten gericht op burgerschap, sociaal emotionele ontwikkeling, interculturele sensitiviteit, anti-pestprotocollen, en aansluiting bij landelijke themaweken zoals Week van de Lentekriebels, week van respect, week tegen discriminatie en Coming Out Day. Sport In Zandvoort is ‘Sport voor iedereen’ een specifieke beleidsdoelstelling om participatie en sociale veiligheid in de sportcultuur van Zandvoort te bevorderen. Een onderdeel hiervan is het verankeren van inclusieve sport in de onderwijs en welzijnssector.

Sportservice is hierin een belangrijke partner en richt zich op het ondersteunen van verenigingen. Een aandachtspunt is dat er veel van sportverenigingen wordt gevraagd. Aandacht voor diversiteit en inclusie in de sportsector in Zandvoort blijkt onder andere uit: • Team Sportservice is in dit kader een belangrijke partner en werkt o.a. samen in de Sociale Basis (thematafel Jeugd) en het Regenboogoverleg Zandvoort. Ze zetten zich in op Positieve Sportcultuur en Veilig Sportklimaat. Van hieruit worden gesprekken gevoerd met verenigingen om te identificeren wat uitdagingen zijn en hoe er invulling gegeven kan worden aan een

7

verenigingsbrede gedragscode, vertrouwenscontactpersoon op de club, Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) voor vrijwilligers en vakkundig geschoolde trainer/coaches. • Stichting De Baan biedt heeft het Uniek Sporten certificaat en biedt meerdere sporten aan, waaronder zwemles voor mensen met een verstandelijke beperking in het zwembad van Nieuw Unicum. Openbare Ruimte Een goede openbare ruimte nodigt uit tot ontmoeten, maar ook tot fysiek bewegen via beweegroutes of drempelloze wandelroutes. Het voorkomt isolement en eenzaamheid en versterkt de sociale samenhang in het dorp. In de omgevingsvisie staan ambities beschreven over de fysieke omgeving in Zandvoort. Het fysiek toegankelijker maken van Zandvoort is hier een specifiek punt van aandacht. In een aantal gebieden is de openbare ruimte op dit moment niet inclusief ingericht op toegankelijkheid van mindervaliden, ouderen of jonge kinderen. Ouderen geven bijvoorbeeld aan dat zij vaak moeite hebben – al dan niet met rollator of scootmobiel – om zich door de openbare ruimte te bewegen. In de omgevingsvisie staan ambities beschreven ter verbetering van de fysieke omgeving in Zandvoort. Fysieke toegankelijkheid is een specifiek punt van aandacht. De omgevingsvisie is integraal richtinggevend en stelt kaders rondom de inrichting van de openbare ruimte. Deze kaders zijn voorliggend en krijgen uitwerking in specifieke beleidsvelden.

Een voorbeeld waar dit zichtbaar wordt is in de ontwikkeling van het omgevingsprogramma strand, waar een toegankelijke strandopgang een punt van aandacht is. Aandacht voor diversiteit en inclusie in de openbare ruimte blijkt onder andere uit: • In de omgevingsvisie krijgen de onderwerpen fysieke toegankelijkheid en leefbaarheid specifieke aandacht, deze vinden uitwerking in beleid en uitvoering. Zo wordt genoemd dat er werk wordt gemaakt van een goede openbare ruimte die uitnodigt tot fysiek bewegen via een speciale beweegroute (kwiekroute), een beweegtuin of drempelloze wandelroutes zonder belemmerende objecten. • Vanuit het Actieplan Centrum en het Masterplan Nieuw Noord wordt de toegankelijkheid van de openbare ruimte voor ouderen en mensen met een beperking vergroot, met name rond het centrum richting station, in Oud Noord en in het middengebied van Nieuw Noord. Ook worden bushaltes aangepast, met name voor mindervaliden. • In 2023 is gestart met een gezamenlijk onderzoek ‘Bereikbaarheid kust Zuid-Kennemerland’, waar de Provincie Noord-Holland trekker van is, de gemeente Zandvoort is via de Gemeenschappelijke Regeling Bereikbaarheid deelnemer. Resultaten hiervan worden eind 2024 verwacht. • De gemeente onderhoud een goede samenwerking met NS waar het gaat om toegankelijkheid en bereikbaarheid van het stationsgebouw.

In dit kader wordt aandacht besteed aan het verbeteren van de helling richting het spoorplatform en de kwaliteit en beschikbaarheid van elektrische mobiliteit. • De gemeente werkt samen met ondernemers in het dorp waar het gaat om de toegankelijkheid van trottoirs in verband met terrassen en reclame, en de aanwezigheid en gebruiksvriendelijkheid van strandrolstoelen.

Huidige aandacht voor fysieke toegankelijkheid openbare ruimte In de onderstaande tabel staat weergegeven hoe er op verschillende onderwerpen op dit moment aandacht is voor fysieke toegankelijkheid in Zandvoort.

8

Onderwerp Bushaltes

Openbare gebouwen

Oversteekplaatsen

Wegen en trottoirs

Openbare voorzieningen ten behoeve van ondersteuning toegankelijkheid

Strandomgeving

Maatregel Aanwezigheid spreekpalen Schuine opgang naar het platform Juiste hoogte van platform i.v.m. verlaagde ingang/loopplank in de bus Openbare parkeergarages zijn voorzien van lift en schuine helling. Op een aantal plekken zijn geleide stroken aangelegd. Aanwezigheid van een middenberm op drukke wegen voor een makkelijkere overgang (Zandvoortselaan). Aandacht voor fysieke toegankelijkheid d.m.v. verwijzen naar de landelijke ontwerprichtlijnen voor trottoirs, fietspaden en autowegen, in het nog op te stellen verkeer- en vervoersplan. Onderhoud en toezicht op verhindering van het trottoir door rommel, fietsen, terrassen, reclame/promotie van mkb en horeca. Aanwezigheid mindervaliden parkeerplaatsen. Beschikbaarheid oplaadpunten elektische mobiliteit (elektrische fietsen, scootmobielen, elektrische rolstoelen) Openbare toiletten NS Station Beschikbaarheid strandrolstoelen

Wonen In 2019 heeft de raad het Uitvoeringsprogramma Wonen 2019 tot en met 2025 vastgesteld (2019/180616), waarin via een set aan maatregelen uitvoering gegeven wordt aan de woonvisie van Zandvoort. Een van de doelstellingen van de woonvisie is het streven naar een evenwichtige bevolkingssamenstelling. Zandvoort moet zich voorbereiden op verdere ‘vergrijzing’ van de inwoners. We blijven langer gezond en worden gemiddeld steeds ouder. Dit leidt tot een groeiende zorgvraag in wonen en voorzieningen. Zandvoort staat de komende jaren dan ook voor een grote opgave voor de huisvesting van ouderen. De inzet is om ouderen zo lang mogelijk zelfstandig te laten wonen en zelfredzaam te blijven in en met de buurt. Daarnaast is in het uitvoeringsprogramma opgenomen dat Zandvoort een bijdrage levert aan de regionale opgave in het huisvesten van bijzondere doelgroepen, zoals mensen met een psychische kwetsbaarheid. De diversiteit van de bevolkingssamenstelling en specifieke woonwensen van inwoners vragen om een uitvoeringsbeleid dat hier oog voor heeft. Gemeenten moeten uiterlijk per 1 januari 2026 een lokale woonzorgvisie / volkshuisvestingsprogramma hebben.

Hierin moet worden opgenomen hoe de gemeente wil komen tot voldoende betaalbare woningen voor in de wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting genoemde aandachtsgroepen (zoals daklozen, inwoners met een psychische kwetsbaarheid, jongeren uit jeugdhulp met verblijf) en ook ouderen met de juiste zorg, ondersteuning en begeleiding. Hierin wordt aangesloten op de regionale woonzorgvisie. ‘De zorgzame wijk’ wordt daarin als voorwaarde genoemd. De hieruit voortvloeiende inzet op community building met en voor de wijk: Versterking van ontmoeting, participatie en sociale cohesie is onderdeel van de sociale basis (zie pagina 6). Daarnaast wordt de behoefte voor

9

verschillende type woningen, zoals nultredenwoningen, geclusterde woonvormen en zorggeschikte woningen in kaart gebracht. • De gemeente werkt aan het opstellen van een lokaal Actieprogramma wonen en zorg. Startnotitie woonzorgprogramma Zandvoort (2023/1958798) is vastgesteld in de raadsvergadering 23 januari 2024. Inclusieve wijken is hierin een uitgangspunt en wordt verder uitgewerkt. Evenementenbeleid Het huidige evenementenbeleid in Zandvoort is opgesteld in 2006. Destijds was er zowel bij de gemeente als in den lande nog weinig aandacht voor het onderwerp ‘diversiteit en inclusie’. In de praktijk blijkt dat er uitdagingen zijn op het gebied van toegankelijkheid van evenementen, bijvoorbeeld waar het gaat om hoogteverschillen in de openbare ruimte, zoals drempels en opstapjes. Inmiddels is er maatschappelijk en in Zandvoort veel veranderd. Grotere evenementen hebben steeds meer aandacht voor sociale en fysieke inclusie. Dit heeft te maken met het feit dat lokale en landelijke organisaties betrokken zijn die waarde hechten aan onderwerpen als: Is het evenement voor iedereen bereikbaar en is iedereen welkom? Bij aandacht voor diversiteit en inclusie tijdens evenementen kan gedacht worden aan het inrichten van een paralympische klasse bij sportevenementen, of de aanwezigheid van een zorgcamping bij grotere en/of meerdaagse evenementen zoals de Dutch Grand Prix.

In sommige gevallen worden ook samenwerkingspartners gezocht, zoals met organisaties als Handicap NL. Een mooi voorbeeld van een evenement gericht op het bevorderen van inclusie is Pride at the Beach. Dit evenement laat zien hoe het vieren van diversiteit en inclusie hand in hand gaat met het aantrekken van bezoekers en het stimuleren van de lokale economie. Wat nog aandacht behoeft is de kleinere evenementen. Dit zijn evenementen die vaak door vrijwilligers worden georganiseerd. Financiële middelen, kennis en expertise op het gebied van diversiteit en inclusie zijn logische uitdagingen. In nieuw te ontwikkelen evenementenbeleid krijgt ‘diversiteit en inclusie’ specifieke aandacht. Hieruit zullen op termijn praktische maatregelen moeten voortkomen die de toegankelijkheid en sociale inclusie van evenementen versterken. Om dat te bewerkstelligen, zijn kennis, expertise en financiële middelen vanuit de gemeente vereist. • Het evenementenbeleid wordt verwacht in juni 2024. Hierover is de gemeenteraad geïnformeerd middels RIB Evenementenbeleid Zandvoort: 2024/225939. Kunst en cultuur De gemeente Zandvoort maakt zich hard voor een gelijkwaardige en toegankelijke sector voor cultuurmakers en publiek. De Code Diversiteit & Inclusie, de Fair Practice Code en de Governance Code Cultuur onderschrijven we als gemeente en we vragen ook aan de culturele sector om zich hieraan te houden.

Deze codes zijn belangrijk omdat ze samen bijdragen aan een gezonde, eerlijke en transparante cultuursector. De gemeente Zandvoort staat voor de kracht van kunst en cultuur en initieert, stimuleert en faciliteert uiteenlopende culturele programma’s middels (structurele) afspraken met de culturele partners. Hierbij is het van belang dat kunst en cultuur voor iedereen toegankelijk is en blijft in Zandvoort, zowel sociaal als fysiek. Er zijn potentiële projecten en programmeringen bij de culturele instellingen om diversiteit en inclusie uit te lichten en samen te brengen of juist in zijn kracht te zetten. Om de toegankelijkheid van cultuur voor jongeren én ouderen te stimuleren zijn er bijvoorbeeld culturele programmering op scholen en/of de vrije tijd en is er bijvoorbeeld een

10

belbus om ouderen naar locaties te brengen waar culturele projecten plaatsvinden. • In de cultuurnota 2022 is het speerpunt opgenomen: “Leren, genieten en meedoen – Kunst en Cultuur voor talentontwikkeling, als maatschappelijke functie en voor iedereen”, waarin specifieke aandacht wordt gegeven aan inclusie en diversiteit binnen de kunst en cultuur sector. Vastgesteld in de raadsvergadering op 01-02-2022 (2021/655045). Veiligheid Vanuit het gemeentelijk domein veiligheid is er op verschillende fronten aandacht voor het voorkomen en aanpakken van discriminatie. Zo is er bijvoorbeeld een nauwe samenwerking tussen horeca, politie en gemeente. Jaarlijks wordt het onderwerp discriminatie besproken in de Driehoek Kennemerland-Kust. De onderwerpen racisme, diversiteit en inclusie staan als vaste onderdelen op de agenda en er wordt actief op geacteerd. • Meerdere keren per jaar stemt Politie Haarlem met het Bureau Discriminatiezaken Kennemerland af om de aanpak op alle meldingen van discriminatie te bespreken. Bij klachten over discriminatie rond het handelen van agenten wordt er onderzoek uitgevoerd met een objectieve ketenpartner. • De veiligheidsregio investeert in bewustwording, onder meer met de inzet van een specialist gericht op diversiteit.

Divers, inclusief en gelijkwaardig personeelsbeleid De gemeente Haarlem en Zandvoort werken samen in één ambtelijke organisatie. Het is belangrijk om een organisatie te zijn waar diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid vanzelfsprekend in het doen en denken verankerd zitten. De visie is: “Samen zijn we verantwoordelijk voor een diverse(re), inclusieve(re) en bewuster(re) organisatie waarin vanzelfsprekend verschillen worden benut, iedereen meedoet en gelijke kansen krijgt. Er wordt gezamenlijk gewerkt aan bewustwording, veiligheid, diversiteit in teams en dit is onderdeel van ons denken en handelen. Zo wordt voor iedereen meer werkplezier gerealiseerd en behalen we het beste resultaat voor Haarlem en Zandvoort." De gemeente heeft als werkgever een verantwoordelijkheid naar medewerkers en een voorbeeldfunctie naar andere werkgevers op het gebied van diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid. Hoe er binnen het personeelsbeleid wordt gewerkt aan diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid is uitgewerkt in het Diversiteit, Inclusie en Gelijkwaardigheid Plan van Aanpak 2024-2026. • Diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid is een belangrijk onderdeel van het strategisch personeelsbeleid 2022-2027. Hierop is een nieuw DIG (Diversiteit, Inclusie, Gelijkwaardigheid) Plan Van Aanpak uitgewerkt.

Hierover is de raad geïnformeerd middels de RIB Plan van Aanpak Diversiteit, Inclusie en Gelijkwaardigheid 2024-2026 (2023/2112157), in de raadsvergadering op 06 februari 2024. • Vanaf 2024 is Diversiteit, Inclusie en Gelijkwaardigheid een vast onderdeel van de paragraaf bedrijfsvoering in P&C-stukken. Inclusieve Dienstverlening De gemeente heeft in haar eigen dienstverlening aandacht voor diversiteit en inclusie. Alle inwoners moeten toegang hebben tot de producten en diensten van de gemeente, zoals de website, webformulieren en de selfservice tablets in de publiekshal. Deze producten en diensten moeten zowel technisch (denk aan mensen met een visuele beperking) als inhoudelijk toegankelijk zijn, bijvoorbeeld door het gebruik van begrijpelijke zoekfuncties en logische aanvraagprocedures.

11

In de Dienstverleningsvisie 2021-2024 is een paragraaf over diversiteit en inclusie opgenomen. De visie gaat uit van dienstverlening die op de menselijke maat toegankelijk en inclusief is ingericht, zodat iedereen zo veel mogelijk zelfstandig kan meedoen. Uit voorgaande ervaringsonderzoeken naar de gemeentelijke dienstverlening blijkt dat mensen met een migratieachtergrond vaker fysiek in de publieksbalie langskomen, al dan niet met gebruik van een tolk. Hetzelfde geldt voor mensen die uitdagingen ervaren om online zaken te regelen. Dit onderstreept het belang van toegankelijke dienstverlening. De publiekshal in Zandvoort is fysiek goed toegankelijk, er zijn geen drempels of verhogingen. Een aantal dienstverleningstaken zijn verhuisd naar de publiekshal van de Gemeente Haarlem. In Zandvoort kunnen inwoners terecht voor burgerzaken. Dit kan zonder afspraak, wat de sociale toegankelijkheid van de publiekshal versterkt. De gemeente heeft in haar dienstverlening onder andere op de volgende manieren aandacht voor diversiteit en inclusie: • Specifieke paragraaf t.a.v. inzet en aandacht voor ‘diversiteit en inclusie’ is opgenomen in de dienstverleningsvisie 2021-2024 (2020/850536). Ook in nieuw te ontwikkelen visie blijft diversiteit en inclusie een onderwerp van specifieke aandacht.

• Alle medewerkers worden op relevante onderwerpen binnen toegankelijkheid en inclusie intern opgeleid en getraind, zoals omgaan met laaggeletterdheid en cultuursensitief werken. • Er wordt jaarlijks gemonitord en ervaringsonderzoeken uitgevoerd, waar toegankelijkheid en sociale inclusie onderwerpen zijn die worden geëvalueerd. Inclusieve communicatie Iedereen moet gebruik kunnen maken van de informatie en diensten van de gemeente. In haar communicatie naar inwoners wil de gemeente inclusief zijn. Belangrijke elementen van inclusieve (overheids)communicatie zijn: Begrijpelijkheid en toegankelijkheid: Inclusief taalgebruik Nagenoeg alle communicatie-uitingen van de gemeente zijn op B1 niveau geschreven. Daarnaast voldoet de gemeentelijke website op niveau A aan de toegankelijkheidseisen. Voor het verkrijgen van een toegankelijkheidsverklaring is de website getoetst door een onafhankelijk bureau. Herkenbaarheid: aandacht voor een diverse representatie van inwoners in beeldgebruik Op plekken waar de gemeente communiceert met gebruik van beelden en/of foto’s is het van belang dat er aandacht is voor diversiteit in het beeldgebruik. Door rekening te houden met culturele verschillen en het vermijden van stereotypen wordt de herkenbaarheid van gemeentelijke communicatie versterkt. • De gemeente werkt aan het aanvullen van de gemeentelijke Beeldbank met meer divers beeldmateriaal.

In het geheel van in- en externe communicatie uitingen wordt er rekening gehouden met een diverse representatie van inwoners. • Waar het gaat om gemeentelijke communicatie als beleidsinstrument om sociale inclusie te versterken, geeft de gemeente ruchtbaarheid aan landelijke ‘themadagen’ zoals Coming Out Day en gedurende Pride at the Beach. Op dit punt wordt er altijd aansluiting gezocht met wat er in het dorp plaatsvindt ten aanzien van een themadag.

12

5.

Inzet op drie speerpunten Het ontwikkelen van een inclusieve samenleving is een gezamenlijke opgave, de gemeente kan en doet dit niet zelf. Daarom concentreert de inzet zich bovenal op gezamenlijkheid. Zoals aangegeven in hoofdstuk 3 is het uitgangspunt van de gemeente dat alleen in overeenstemming over inhoud en aanpak met inwoners en organisaties het onderwerp diversiteit en inclusie effectief kan zijn. Het college is daarom van plan ‘diversiteit en inclusie’ vaker en actiever te bespreken met uiteenlopende partners in het dorp. Hierbij kan gedacht worden aan het ondernemersplatform vereniging strandpachters, Kernteam Strand, het gebiedsteam, zorgorganisaties, onderwijsinstellingen, sportverenigingen en verenigingen zoals DSVZ. Doelstelling hierbij is het ontwikkelen van maatschappelijk draagvlak voor ‘diversiteit en inclusie’ en initiatieven te stimuleren. Het college wil hierin graag samenwerken met ervaringsdeskundige inwoners. Hieronder wordt de inzet op de drie speerpunten nader toegelicht. 1. Toegankelijk Zandvoort Het F1 evenement heeft laten zien hoe fysieke toegankelijkheid structurele aandacht kan krijgen. Er is een draaiboek opgesteld waarin staat waar op gelet moet worden om het evenement toegankelijk te maken voor mensen met een beperking. De uitvoering en evaluatie van het draaiboek is overgenomen door Handicap NL.

Een aantal voorbeelden waar het draaiboek aandacht voor heeft: • Afsluiten van straten heeft invloed op invalideparkeerplaatsen. • Aanwezigheid van mobiele toiletten • Aanwezigheid van gereserveerde plekken voor minder validen. • (tijdelijke) Opgang voor verhogingen. Veel van de punten die in het draaiboek worden genoemd zijn ook breder van toepassing in Zandvoort. Voorbeelden van punten van aandacht in de openbare ruimte: • Rekening houden met impact op toegankelijkheid bij besluiten. Bijvoorbeeld het afsluiten van straten van invloed kunnen zijn op invalide parkeerplaatsen. • Aanwezigheid van mobiele toiletten in het centrum en in het strandgebied. • Hekjes tegen fietsers vormen ook een blokkade voor rolstoelers/scootmobiel. • Onderhoud bestrating en keuze voor soort bestrating, met name op locaties waarvan bekend is dat de fysieke toegankelijkheid een belangrijk element is in de openbare ruimte. Voorbeeld hiervan is rondom locatie Nieuw-Unicum. Slecht begaanbare wegen zijn een directe belemmering voor de autonomie van bewoners om zich vrij te kunnen bewegen, met name ook naar OV punten of voorzieningen in het dorp. • Handhaving van invalide parkeerplaatsen. • Vergroening en verduurzaming. Er bestaan richtlijnen fysieke toegankelijkheid vanuit vervoer en verkeer, en woningbouwprojecten.

Punt van aandacht is ook om bij andere projecten in het dorp rekening te houden met de impact op fysieke toegankelijkheid. Veel van deze zaken hebben aandacht. Dat neemt niet weg dat er soms een spanningsveld kan zijn tussen verschillende beleidsdoelen. Voorbeelden daarvan zijn bijvoorbeeld het stallen van scootmobielen in de openbare ruimte als dat inpandig niet kan, of er zijn simpelweg belemmeringen om fysieke maatregelen te nemen vanwege beschikbare capaciteit (financieel en personeel). Praat niet over ons, maar met ons Om fysieke toegankelijkheid in Zandvoort te verbeteren is het van belang om in goed contact te

13

staan met ervaringsdeskundige inwoners. Dit zorgt ervoor dat hun ervaringen, behoeften en perspectieven tijdig worden meegenomen. • Het college zet zich in om een klankbordgroep fysieke toegankelijkheid op te richten. Er is ervaringsdeskundigheid aanwezig bij inwoners van Zandvoort, o.a. bij De Verbeelding (participatiebedrijf) en de Adviesraad Sociaal Domein. 2. Gelijkwaardig Zandvoort De gemeentelijke anti-discriminatievoorziening (hierna: ADV); discriminatie.nl/kennemerland, richt zich in Zandvoort op het voorkomen van discriminatie en racisme. Deze inzet is aanvullend op wat er al in Zandvoort wordt georganiseerd dat bijdraagt aan sociale cohesie en het verminderen van stereotypen en aannames, zoals culturele activiteiten vanuit de Sociale Basis. De activiteiten van de ADV richten zich op: • Klachtbehandeling en registratie. • Onderzoek en monitoring; waaronder het Pink Panel onderzoek. • Voorlichting en projecten; waaronder voorlichting op onderwijsinstellingen. • Advisering netwerkpartners (lokaal, provinciaal en landelijk). Vanaf 1 januari 2024 zijn de lokale ADV’s verenigd in het landelijke meldpunt discriminatie.nl. Gemeenten blijven op het onderdeel preventie nauw samenwerken met de ADV, omdat op lokaal niveau toegespitste activiteiten van essentieel belang zijn.

De gemeente heeft hierin een rol om in samenwerking met de ADV op preventie gerichte activiteiten te realiseren. • Het College blijft nauw samenwerken met de ADV en heeft hierin aandacht voor regionale samenwerking en kennisuitwisseling. Op deze manier wordt de inzet op het voorkomen van discriminatie zo efficiënt mogelijk vormgeven en daarmee het nut voor Zandvoort geoptimaliseerd. Een voorbeeld hiervan is inzet op het vergroten van de meldingsbereidheid van ervaren discriminatie onder inwoners, wat met name vanuit de Gemeente Haarlem wordt ingezet.

Wat is discriminatie? In Nederland is discriminatie verboden. Discriminatie betekent simpel gezegd dat er onterecht verschil wordt gemaakt tussen mensen op basis van kenmerken die in een bepaalde situatie niet van belang zijn. In artikel 1 van onze Grondwet staat dat discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, niet is toegestaan. Op 17 januari 2023 heeft de eerste kamer ingestemd met een wetswijziging en is artikel 1 uitgebreid met handicap en seksuele gerichtheid als non-discriminatiegrond.

Regenboogbeleid – versterken sociale positie lhbti+ inwoners Het Regenboogbeleid 2022-2025 richt zich op het ontwikkelen van acceptatie van lhbti+ inwoners. Hierbij zijn meerdere organisaties aangesloten in het Regenboogoverleg, waaronder lhbti+ belangenorganisaties zoals het COC Kennemerland. In het beleid worden een aantal speerpunten beschreven. De speerpunten ‘zichtbaarheid’ en ‘zorg en ondersteuning’ richten zich specifiek op het ontwikkelen van een gelijkwaardige sociale positie van lhbti+’ers in Zandvoort. Ieder jaar wordt er een activiteitenplan opgesteld waarin concreet wordt gemaakt wat de activiteiten in het komende jaar zijn.

14

• In de jaarlijkse regenboogagenda worden op de onderwerpen ‘zichtbaarheid’ en ‘zorg en ondersteuning’ meerdere activiteiten georganiseerd. Zo worden er op landelijke themamomenten aandacht besteed aan lbhti+ zichtbaarheid, zoals het hijsen van de regenboogvlag. Ook worden er ontmoetingsevenementen georganiseerd op zorgorganisaties zoals in Huis in de Duinen. • Om draagvlak te ontwikkelen wordt aangesloten op de behoeften in het dorp. Zo is er een inventarisatie uitgevoerd naar de behoeften van basisscholen in Zandvoort rondom voorlichting in ‘diversiteit en inclusie’.

• Voorlichting op basisscholen Voor de groepen 7 en 8 maakt de ADV gebruik van de Les Vooroordelenkoffer. Tijdens deze gastles komen kinderen in aanraking met begrippen en situaties. Hierin is er aandacht voor de volle breedte van het onderwerp diversiteit en inclusie. Er wordt uitgelegd wat begrippen zijn, zoals vooroordelen en discriminatie. Daarnaast maken leerlingen in tweetallen opdrachten. Opdrachtkaarten staan door het lokaal verspreid waarmee 12 thema's worden behandeld. Het gaat dan onder andere over wat is een feit en wat is een mening, plagen en pesten, vooroordelen, stempels en democratie. In 2023 zijn er op twee basisscholen gebruik gemaakt van een gastles ‘Vooroordelenkoffer’.

3. Veilig Zandvoort Een belangrijk onderdeel om zicht te hebben op de sociale en fysieke veiligheid in Zandvoort is door middel van cijfermatig inzicht. De ADV vervult hierin een belangrijke rol. De wettelijke taak van het ADV richt zich op klachtenbehandeling en registratie; Inwoners kunnen zich tot het ADV wenden voor advies en bijstand in geval van ervaren discriminatie. Over de cijfers wordt gerapporteerd aan de gemeente. • In de uitvoering wordt nauw samengewerkt met de politie eenheid Noord-Holland, waaronder met het team Roze in Blauw. Regenboogbeleid – veilige ontmoetingsplekken In het Regenboogbeleid 2022-2025 is het ontwikkelen van veilige ontmoetingsplekken voor lhbti+ inwoners een van de speerpunten. Voor deze groep is het van essentieel belang om veilig op te groeien en op een veilige plek gelijkgestemden te kunnen ontmoeten van essentieel belang om

15

gelijkwaardig deel te kunnen nemen in de samenleving. Meerdere organisaties zijn in Zandvoort actief om voor lhbti+ inwoners een veilige plek te creëren. Inzet hierop blijft in het regenboogoverleg een punt van onverminderde aandacht. • In het jaarlijkse regenboogagenda worden op het onderdeel ‘ontmoeting’ meerdere activiteiten georganiseerd door de regenboogpartners. Hierin wordt aansluiting gezocht met activiteiten vanuit de Sociale Basis, waar ook ontmoetingsmomenten worden georganiseerd specifiek voor Lhbti+ jongeren.

6.

Financieel overzicht Hieronder een kort overzicht van beschikbare gelden voor ‘diversiteit en inclusie breed’. Naast de wettelijke taak van het ADV krijgt de gemeente vanuit de Rijksoverheid een bedrag voor het versterken van de preventieve taken op het gebied van discriminatie. Jaarlijks Budget Preventie discriminatie

€7000,-

Regenboogbeleid 2022-2025

€10.000,-

Om een platform fysieke toegankelijkheid en ‘diversiteit en inclusie’ te bevorderen zet het college het budget Regenboogbeleid voor ‘diversiteit en inclusie’ in brede zin in.

7.

Vervolg • Ontwikkeling inzet ervaringsdeskundigheid bij maatregelen in de openbare ruimte. • Evenementenbeleid, met aandacht voor diversiteit en inclusie. Verwacht juni 2024. RIB Evenementenbeleid Zandvoort: 2024/225939. In Raadsvergadering op 13 februari 2024. • Woonvisie / volkshuisvestingsprogramma Zandvoort, met aandacht voor inclusieve wijken. Verwacht uiterlijk 2026. Startnotitie woonzorgprogramma Zandvoort (2023/1958798) in raadsvergadering 23 januari 2024. • Ontwikkeling Omgevingsprogramma Strand, met aandacht voor fysieke toegankelijkheid.

16

Dit is een uitgave van gemeente Zandvoort, 17 april 2024

Tekst: Rudolf Roedema ________________________________ Postbus 2 2040 AA Zandvoort Tel. 14 023 zandvoort.nl 17

18