Beantwoording technische vragen raadscommissie

Beantwoording technische vragen

Hierbij de beantwoording van de technische vragen van de fractie ZEE over agendapunt Zienswijze Ontwerp programmabegroting 2027-2030 VRK van de raadscommissie van 20 mei 2026: Vraag 1 Waarom is “multidisciplinaire samenwerking” als afzonderlijk programma begroot, terwijl organisaties zoals politie, gemeenten, GHOR en brandweer zelf al capaciteit hebben voor coördinatie en samenwerking? Antwoord: Multidisciplinaire samenwerking is onderdeel van de wettelijke taak van de veiligheidsregio, het betreft de werkzaamheden van de afdeling Crisisbeheersing. Het gaat daarbij niet om de interne samenwerking binnen afzonderlijke organisaties, maar juist om het organiseren van samenhang en coördinatie tussen de organisaties op regionaal niveau. De veiligheidsregio heeft hierin een expliciete regierol, met name op het gebied van crisisbeheersing en risicobeheersing. Ook voor de samenwerking met externe partners (zoals waterschappen, Rijkswaterstaat en ziekenhuizen) ligt volgens de Wet veiligheidsregio's een duidelijke regierol bij de veiligheidsregio. Vraag 2 Welke concrete taken worden binnen dit programma uitgevoerd die niet al binnen de bestaande organisaties plaatsvinden? Antwoord: De activiteiten binnen dit programma richten zich op zaken die de afzonderlijke organisaties overstijgen.

Het gaat dan bijvoorbeeld om het gezamenlijk oefenen en opleiden van functionarissen uit verschillende disciplines en het opstellen en actueel houden van alle planvorming, zoals het wettelijke verplichte risicoprofiel en beleidsplan, het Crisisplan en de rampenbestrijdingsplannen. Daarnaast speelt de VRK een belangrijke rol in het organiseren van informatie-uitwisseling en het zorgen voor een gezamenlijke informatiepositie tijdens incidenten. Ook de communicatie richting inwoners over risico’s, de voorbereiding op crises, de evaluatie van de aanpak van crises, en de afstemming met de vele vitale partners (denk aan Defensie, Rode Kruis, nutsbedrijven, Schiphol etc.) zijn organisatie-overstijgende taken die vallen onder dit programma. Zie voor meer informatie ook: Crisisbeheersing | Veiligheidsregio Kennemerland Vraag 3 Wat is de praktische meerwaarde van een extra regionale samenwerkingslaag bovenop de bestaande samenwerking tussen instanties? Antwoord: De meerwaarde van de regionale samenwerking zit in het versterken van de gezamenlijke slagkracht. Door samenwerking structureel te organiseren, wordt gewerkt aan gezamenlijk inzicht in (mogelijke) incidenten en crises, het delen van expertise op het gebied van leiding & coördinatie, aan gezamenlijke beeldvorming voorafgaand en tijdens crises en aan meer eenduidige crisiscommunicatie richting inwoners.

Kennemerland is qua gebied vrij klein, maar kent aanzienlijke risico’s, mede vanwege de ligging van Schiphol in het gebied. Het is dan ook essentieel 1/5

dat alle betrokken partijen in de regio goed op elkaar zijn ingespeeld. Het Rijk geeft de regio niet voor niets extra middelen om te investeren in de multidisciplinaire aanpak van crises. Vraag 4 Hoe wordt voorkomen dat deze multidisciplinaire samenwerking vooral leidt tot extra overlegstructuren, coördinatiefuncties en managementlagen? Ontstaat hierdoor niet juist een soort bestuurlijke schaduwlaag tussen organisaties in, waarvan onduidelijk is waar de democratische en operationele verantwoordelijkheid precies ligt? Antwoord: Activiteiten rond multidisciplinaire samenwerking zijn een wettelijke taak van alle veiligheidsregio’s, het is een van de redenen waarom de veiligheidsregio’s in het leven zijn geroepen. Ervaringen met bijvoorbeeld de cafébrand in Volendam en de vuurwerkramp in Enschede hebben geleerd dat multidisciplinaire samenwerking vraagt om goede voorbereiding aan de voorkant, middels risicoanalyses, planvorming, gestructureerde oefenprogramma’s en evalueren. Daarom is het programma nadrukkelijk gericht op uitvoering en ondersteuning van de praktijk, en creëert als zodanig geen nieuwe bestuurlijke lagen. De rol van de VRK in deze is primair faciliterend en verbindend. De verantwoordelijkheden van de afzonderlijke organisaties blijven intact.

De samenwerking wordt georganiseerd binnen bestaande structuren, met een duidelijke taakverdeling en coördinatie vanuit de veiligheidsregio. De wettelijke kaders van de Wet Veiligheidsregio’s zijn daarin leidend, de VRK voert zijn taken in het kader van crisisbeheersing in principe hetzelfde uit als alle andere regio’s. Vraag 5 Kan concreet worden gemaakt welke resultaten voortkomen uit dit programma die zonder deze aparte VRK-structuur niet bereikt zouden worden? Antwoord: Zoals opgenomen in de Doelenboom (vanaf pagina 36) wordt met het programma gewerkt aan het voorkomen van incidenten en/of beperken van de impact van incidenten, aan het vergroten van het risicobewustzijn en de zelfredzaamheid van inwoners en aan een flexibele crisisorganisatie die voorbereid is op het omgaan met (nu nog) onbekende dreigingen en onvoorzienbare situaties. De wettelijk taken van de VRK, de afspraken tussen veiligheidsregio’s via het Veiligheidsberaad (en tussen het Veiligheidsberaad en het Rijk) én het risicoprofiel van de regio zijn daarin voor het bestuur van de Veiligheidsregio leidend.

Vraag 6 En specifiek bij termen als polarisatie, klimaatverandering en cyberdreigingen: waarom vraagt dit volgens de VRK om een apart multidisciplinair programma, terwijl veel van deze onderwerpen al primair vallen onder bestaande organisaties en bevoegdheden, zoals gemeenten, politie, de VNG/IBD of landelijke veiligheidsdiensten zoals de NCTV en MIVD? Antwoord: Thema’s als polarisatie, klimaatverandering en cyberdreigingen hebben gemeen dat ze meerdere domeinen tegelijk raken. Ze beperken zich niet tot één organisatie of één bevoegd gezag, maar hebben (potentieel) gevolgen voor veiligheid, gezondheid, openbare orde en infrastructuur. De rol van de VRK is in dit verband niet om de primaire verantwoordelijkheid van andere partijen over te 2/5

nemen, maar om ervoor te zorgen dat de samenhang en samenwerking tussen die partijen wordt georganiseerd, om de kwaliteit van de regionale inzet bij incidenten en crisis te verhogen. Vraag 7 Wanneer worden dergelijke structuren vormen van wettelijk grijs beleidsactivisme in plaats van noodzakelijke taakverdeling volgens de VRK? Antwoord: De activiteiten van de VRK vinden plaats binnen een duidelijk wettelijk en bestuurlijk kader. De taken zijn verankerd in de Wet veiligheidsregio’s en worden verder geconcretiseerd in regionale plannen en bestuurlijke besluiten. Het organiseren, afstemmen en coördineren van samenwerking tussen organisaties in de incidentbestrijding en crisisbeheersing is daar expliciet ook onderdeel van.

Vervolgvragen Vraag 2.1 Kunt u 3-5 concrete, meetbare KPI’s of resultaten noemen die dit programma de afgelopen jaren heeft opgeleverd en die aantoonbaar niet bereikt zouden zijn zonder de aparte VRK-structuur? (Bijvoorbeeld: kortere responstijden bij multidisciplinaire incidenten, meetbare stijging zelfredzaamheid inwoners, of aantal succesvol afgeronde gezamenlijke oefeningen met bewezen effect.) Zo niet, waarom wordt er dan toch een apart begroot programma voor aangehouden? Antwoord: In het jaarverslag 2025 wordt gerapporteerd over behaalde resultaten van het programma Multidisciplinaire samenwerking. Gezien de aard van de activiteiten zijn effecten van dit programma niet 1-op-1 uit te drukken in bijvoorbeeld kortere responstijden of stijging van zelfredzaamheid. (Positieve) effecten op dergelijke indicatoren worden behaald in samenhang tussen de verschillende programma's. In het geval van responstijden en zelfredzaamheid van inwoners dragen naast het programma Multidisciplinaire samenwerking bijvoorbeeld ook de programma's GHOR en Brandweerzorg hier aan bij. Dit neemt echter niet weg dat zoals in beantwoording van de eerdere vragen 1,2 en 3 al is benoemd het organiseren van samenhang en coördinatie tussen de organisaties op regionaal niveau een belangrijke en wettelijke taak is van de VRK.

De activiteiten in het programma Multidisciplinaire samenwerking dragen bij aan het versterken van de gezamenlijke slagkracht. Vraag 2.2 Wat verstaat de VRK concreet onder “polarisatie” in dit programma? Om welke risico’s, scenario’s of incidenten in de regio Kennemerland gaat het precies? Gaat het om politieke rellen, gewelddadige demonstraties, boerenprotesten, klimaatacties die uit de hand lopen, of iets anders? Waarom kiest de VRK voor de term “polarisatie” in plaats van meer concrete en neutrale begrippen zoals “openbare-ordeverstoringen” of “maatschappelijke onrust door demonstraties”? Antwoord: De term polarisatie als zodanig wordt niet genoemd in het programma Multidisciplinaire samenwerking. Naar aanleiding van de term polarisatie in de eerder gestelde vraag 6 is aangegeven 3/5

dat thema's zoals polarisatie, klimaatverandering en cyberdreigingen gemeen hebben dat ze meerdere domeinen tegelijk kunnen raken. De VRK, en het programma Multidisciplinaire samenwerking, richt zich niet op de directe bestrijding van polarisatie. De VRK heeft wel een rol wanneer polarisatie leidt tot een opgeschaalde aanpak van een crisissituatie, onder leiding van het bevoegd gezag. Bijvoorbeeld bij situaties van extreem geweld of terrorisme. Vraag 2.3 Veel van wat onder “polarisatie” valt, behoort primair tot de verantwoordelijkheid van gemeenten (openbare orde) en politie. Waarom vindt de VRK dat dit een apart multidisciplinair crisisbeheersingsprogramma vereist? Is hier geen sprake van mission creep, waarbij de veiligheidsregio taken naar zich toe trekt die verder gaan dan klassieke rampen- en crisisbeheersing? Antwoord: Zoals benoemd in bovenstaand antwoord op vraag 2.2 richt de VRK zich niet op de directe bestrijding van polarisatie, maar heeft een rol wanneer polarisatie leidt tot een opgeschaalde aanpak van een crisissituatie, onder leiding van het bevoegd gezag. De rol van de VRK is in dit verband niet om de primaire verantwoordelijkheid van andere partijen over te nemen, maar om ervoor te zorgen dat de samenhang en coördinatie tussen betrokken partijen wordt georganiseerd, om de kwaliteit van de regionale inzet verhogen.

Het organiseren van die samenhang en coördinatie is een belangrijke pijler van het programma Multidisciplinaire samenwerking. Het beleid met betrekking tot de activiteiten stelt het bestuur vast in het Regionaal Beleidsplan Crisisbeheersing (Regionaal Beleidsplan | Veiligheidsregio Kennemerland). Vraag 2.4 De beantwoording lijkt uit te gaan van de aanname dat “polarisatie” per definitie een probleem is dat bestreden moet worden. Waarom? Is er in een democratie geen ruimte voor stevige maatschappelijke en politieke meningsverschillen? Wanneer slaat het “bestrijden van polarisatie” volgens de VRK om in het monitoren of zelfs onderdrukken van legitiem protest of onwelgevallige meningen? Antwoord: De VRK zich niet op de directe bestrijding van polarisatie, maar op de multidisciplinaire aanpak van een crisis als gevolg van polarisatie, onder leiding van het bevoegd gezag. Vraag 2.5 Hetzelfde geldt voor klimaatverandering: waarom is dit een specifiek multidisciplinair VRKprogramma, terwijl klimaatadaptatie primair een taak is van gemeenten, provincies en het Rijk, en acute crisisbeheersing (hittegolven, overstromingen) al via bestaande structuren loopt? Antwoord: Ondanks alle inzet bij gemeenten, provincies, het Rijk en vele andere organisaties op het onderwerp klimaatadaptatie, blijven de gevolgen van de klimaatverandering een belangrijk risico volgens de VRK.

Bijvoorbeeld als het gaat om de kans op grote natuurbranden, overstromingen en extreme neerslag. Dergelijke situaties vragen om een gecoordineerde inzet van diverse betrokken organisatie zoals politie, brandweer, natuurbeheerders, waterschappen en Rijkswaterstaat. Het programma Multidisciplinaire samenwerking richt zich op het organiseren van samenhang en samenwerking 4/5

tussen betrokken partijen, om de kwaliteit van de regionale inzet bij incidenten en crisis te verhogen. Vraag 2.6 - Alternatieven en doelmatigheid Welke concrete taken uit dit programma zouden zonder kwaliteitsverlies kunnen worden teruggelegd bij de afzonderlijke organisaties (politie, brandweer, GHOR, gemeenten)? Heeft de VRK een onafhankelijke kosten-batenanalyse of doelmatigheidsdoorlichting laten uitvoeren van deze extra regionale laag? Antwoord: Het programma Multidisciplinaire samenwerking betreft geen extra regionale laag. De VRK voert binnen dit programma wettelijke taken op, die door de wetgever bij de veiligheidsregio zijn belegd. De Wet Veiligheidsregio’s is enige jaren geleden geëvalueerd, dit heeft niet geleid tot wijziging in deze taken. Vraag 2.7 Hoe wordt voorkomen dat deze multidisciplinaire structuren uitmonden in een bestuurlijke schaduwlaag met diffuse verantwoordelijkheden, waarbij de democratische controle via de gemeenteraden wordt uitgehold, zoals dat ik vanuit mijn positie geen wezenlijk zicht heb op wat jullie bereikt hebben, behalve dat me wordt gevraagd op een vinkje te zetten bij de rekening. Antwoord: Het programma Multidisciplinaire samenwerking is gericht op de operationele samenwerking en vormt geen aparte (bestuurlijke) structuur.

De bevoegdheden en verplichtingen van het Algemeen Bestuur zoals die zijn vastgelegd in de Gemeenschappelijke Regeling VRK, bijvoorbeeld met betrekking tot verantwoording richting de gemeenteraad (artikel 17), blijven onveranderd. In het jaarverslag wordt jaarlijks richting de raad gerapporteerd over behaalde resultaten van de Veiligheidsregio Kennemerland.

5/5