Accountantsverslag 2024 (4 juli 2025)
Tekst van het document
Digitally signed by Bob Leeuwenkamp on 04 Jul 2025
Accountantsverslag 2024 Gemeente Zandvoort, 4 juli 2025
Digitally signed by Bob Leeuwenkamp on 04 Jul 2025 Deloitte Accountants B.V. Wilhelminakade 1 Postbus 2031 3000 CA Rotterdam Nederland Tel: 088 288 2888 www.deloitte.nl
Aan de gemeenteraad van de gemeente Zandvoort Postbus 2 2040 AA ZANDVOORT Onderwerp Accountantsverslag 2024 Datum 4 juli 2025 Ons kenmerk 2507608E1C/WK
Behandeld door B. Leeuwenkamp MSc RA 06 1201 1643 BLeeuwenkamp@deloitte.nl
Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2024 van de gemeente Zandvoort. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2024 van de gemeente Zandvoort. De jaarrekening 2024 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Zandvoort. Bij deze jaarrekening hebben wij op 4 juli een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld verstrekt. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging gedateerd d.d. 19 december 2024 en met ons auditplan, dat op 24 oktober 2024 is besproken met uw accountantscommissie. Wij hebben het concept van dit accountantsverslag ambtelijk besproken met uw portefeuillehouder financiën, met de directie, concerncontroller en met de betrokken medewerkers van uw Audit Team d.d. 20 mei 2025 en 27 mei 2025. Daarnaast hebben wij dit rapport toegelicht aan de accountantscommissie tijdens de vergadering d.d. 23 juni 2025. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V.
B. de Nijs MSc 06 1210 4989 BdeNijs@deloitte.nl B. Leeuwenkamp MSc RA
Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is een zogenoemde affiliate van Deloitte NSE LLP en maakt onderdeel uit van het internationale netwerk van Deloitte Touche Tohmatsu Limited.
Digitally signed by Bob Leeuwenkamp on 04 Jul 2025
Inhoudsopgave
Kernboodschappen jaarrekeningcontrole
4
Bestuurlijke samenvatting
5
• Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
6
Bevindingen jaarrekening
12
• De financiële positie van uw gemeente
13
• Belangrijkste bevindingen uit onze controle
19
Interne beheersing
26
• Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing
27
Bijlagen
28
• Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen
29
• Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle
30
• Bijlage A3 – Tekortkomingen in de toelichtingen
31
• Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2023
32
• Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging
35
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 2507608E1C/WK/3
Digitally signed by Bob Leeuwenkamp on 04 Jul 2025
Kernboodschap jaarrekeningcontrole De basis voor onze controle is het auditplan 2024 dat met de Accountantscommissie is besproken. In dit accountantsverslag geven wij u inzicht in de belangrijkste bevindingen bij de jaarrekening en de (ontwikkeling van de) interne beheersing van de gemeente Zandvoort. Wij hebben tijdens onze jaarrekeningcontrole de rekeningsaldi en transactiestromen samenhangend met de balans en het overzicht van baten en lasten gecontroleerd. In deze kernboodschap koppelen wij ons overstijgende beeld terug van deze controle en geven wij beknopt een managementsamenvatting voor de gemeente Zandvoort. In het hoofdstuk ‘Bevindingen jaarrekeningcontrole 2024’ hebben wij onze bevindingen meer in detail toegelicht, evenals onze adviezen voor de verdere doorontwikkeling van de organisatie gedurende 2025.
Categorie
Onderwerp
Observatie en/of aanbeveling
Algemeen
1. Controleverklaring
1.
Wij hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt bij de jaarstukken 2024.
2. Rechtmatigheid 3. Onrechtmatigheden 2024
2. 3.
Het college heeft in haar rechtmatigheidsverantwoording rechtmatigheidsfouten gerapporteerd groter dan de verantwoordingsgrens. De financiële onrechtmatigheden 2024 hebben betrekking op het begrotingscriterium ad € 1.058.000 en voorwaardencriterium ad € 999.000 (met name Europese aanbestedingsfouten ad € 980.000).
4. 5.
De gemeente heeft een frauderisicoanalyse opgesteld en besteedt adequaat aandacht aan frauderisico’s en integriteit. Wij hebben controlewerkzaamheden uitgevoerd op frauderisico’s. Deze controlewerkzaamheden hebben geen aanwijzingen voor fraude opgeleverd.
1. Financiële positie
1.
De vermogenspositie van uw gemeente is verbeterd. Het eigen vermogen is in 2024 toegenomen.
2. Realiteitsgehalte begroting 3. Investeringen
2. 3.
De werkelijke lasten zijn circa 1% lager dan de begrote lasten. De verschillen zijn toereikend toegelicht in de jaarstukken. De investeringen blijven (fors) achter ten opzichte van het meerjareninvesteringsplan 2024-2028.
4. Kengetallen
4.
De financiële kengetallen zijn als gevolg van de onderschrijdingen bij de programma’s en de investeringen gunstiger dan begroot.
1. Aanbestedingen
1.
De gemeente heeft enkele inkoopopdrachten op onjuiste wijze aanbesteed.
2. Sociaal domein
2.
De gemeente kan maatregelen treffen om tijdiger over relevante gegevens te beschikken over de hoogte van de zorgkosten en over de prestatielevering.
3. Grondexploitaties
3.
De parameters en ramingen van de grondexploitaties zijn deugdelijk onderbouwd. De verwachte plansaldi zijn aannemelijk. Ten aanzien van Entree Palaceplein benadrukken wij het risico van een te optimistische grondwaardeberekening van het hotel. Uw gemeente heeft dit risico onderkend en houdt hiermee rekening in de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit. Daarnaast constateren wij voor een tweetal stelposten voor civiele kosten een onzekerheid van € 155.000.
1. Review (hoge) gebruikersrechten
1.
Wij adviseren om een periodieke review op de gebruikersrechten en het gebruik van accounts met hoge rechten uit te voeren en dit vast te leggen.
2. Cyber Security en informatieveiligheid
2.
De gemeente heeft adequate stappen ondernomen ter voorbereiding op NIS2 en middelen beschikbaar gesteld, echter blijft capaciteit een aandachtspunt.
4. Fraude & integriteit 5. Controlewerkzaamheden fraude
Financiën
Bevindingen
IT-omgeving
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 2507608E1C/WK/4
kernboodschap jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
Digitally signed by Bob Leeuwenkamp on 04 Jul 2025
Bestuurlijke samenvatting Bestuurlijk relevante bevindingen en aanbevelingen jaarrekeningcontrole
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 2507608E1C/WK/5
Digitally signed by Bob Leeuwenkamp on 04 Jul 2025
Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Getrouwheid
Rechtmatigheid
•
Wij hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor het getrouwe beeld van de jaarrekening, inclusief de daarin opgenomen rechtmatigheidsverantwoording van het college.
• •
De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 813.670 respectievelijk € 2.441.010. Wij hebben naar aanleiding van onze controle van de WNT geen niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd die de materialiteitsgrens conform het controleprotocol WNT te boven gaan.
•
De gehanteerde verantwoordings- en rapportagegrens bedraagt € 813.670 respectievelijk € 40.683 (5% van verantwoordingsgrens).
•
Het college van B&W heeft in haar rechtmatigheidsverantwoording fouten gerapporteerd groter dan de verantwoordingsgrens. Het totaal van onrechtmatigheden bedraagt € 2,1 miljoen, waarvan uw college, op basis van uw Financiële verordening, € 998.000 van de onrechtmatigheden als acceptabel aanmerkt. Wij hebben de conclusies van het college in ons getrouwheidsoordeel betrokken waaruit geen materiële tekortkomingen zijn gebleken.
•
Financiële positie
Realiteitsgehalte begroting
• •
In de paragraaf bedrijfsvoering zijn de bevindingen groter dan de rapporteringstolerantie (van 5% van de verantwoordingsgrens) toegelicht door het college. Wij hebben geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd ten aanzien van de SiSa-bijlage die als bijlage bij de jaarstukken is opgenomen. In Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2024 is de voorgeschreven tabel met fouten en onzekerheden opgenomen.
•
De reservepositie ultimo 2024 is toegenomen ten opzichte van 2023.
•
De beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2024 bedraagt € 22,3 miljoen (2023: € 18,6 miljoen). Deze weerstandscapaciteit is hoger dan de door de gemeente Zandvoort onderkende en aanwezige risico’s van € 5,4 miljoen (2023: € 5,6 miljoen). Het weerstandsvermogen is op basis hiervan toereikend om de risico’s op te kunnen vangen.
•
Uw jaarrekening toont wat betreft de baten en lasten een verschil tussen de begroting en realisatie, en kent dit jaar een voordelig rekeningresultaat 2024 ad € 5,3 miljoen (2023: voordelig € 8,9 miljoen). Wij verwijzen naar de ‘Toelichting baten en lasten’ in de jaarrekening voor een nadere toelichting bij de verschillen tussen begroting en realisatie.
•
De afgelopen jaren is sprake van fors positieve resultaten ten opzichte van de (met name primaire) begroting. Daarnaast is een sterke aangroei van het vermogen over de afgelopen jaren zichtbaar. Ons advies blijft om aandacht te hebben voor de balans tussen ambitie en capaciteit. U erkent dat budgetten, capaciteit en taken in samenhang moeten worden overwogen om een realistische begroting te krijgen.
•
Uw meerjaren investeringsraming blijft een punt van aandacht. Volgens uw investeringsplan 2024-2028 zoals opgenomen in de begroting 2025 verwacht u in de jaren 2025 tot en met 2028 gemiddeld € 14 miljoen te investeren op jaarbasis. In 2024 zien wij een beperkte toename van gerealiseerde investeringen (€ 8,4 miljoen in 2024) ten opzichte van vorig jaar (€ 6,2 miljoen in 2023). Uw gemeente is zich bewust van de opgave wat betreft het realiseren van de toenemende investeringsopgave. Dit vraagt aandacht om een beschouwing te doen van uw realisatiekracht. Dit betekent bovendien dat u mogelijk dient te prioriteren in het moment waarop investeringen plaatsvinden. Wij adviseren om in 2025 nader onderzoek te verrichten naar de structurele oorzaken van het rekeningsaldo 2024 en te onderzoeken hoe het realiteitsgehalte en de voorspellende waarde van de begroting en de tussentijdse informatievoorziening kunnen worden verbeterd. Het is aanbevelingswaardig om de structurele voordelen in programma’s onder de loep te nemen en de effecten hiervan te verwerken in de begroting.
•
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 2507608E1C/WK/6
kernboodschap jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
Digitally signed by Bob Leeuwenkamp on 04 Jul 2025
Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Interne beheersing
•
Op basis van de interim-controle 2024 hebben wij tekortkomingen geïdentificeerd in de interne-beheersingsmaatregelen voor de financiële verslaggeving. Onze belangrijkste bevindingen zijn met u (gemeenteraad) gedeeld, en zijn besproken in de accountantscommissie middels onze managementletter 2024 van d.d. 11 december 2024. In het voorliggende accountantsverslag vindt u onze bevindingen naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole.
Sociaal domein
•
De verantwoorde bestedingen vanuit de zorgaanbieders zijn getrouw verantwoord.
•
Met ingang van boekjaar 2023 bent u voor complexe jeugdhulp en individuele begeleiding (Wmo) overgestapt naar een taakgerichte uitvoeringsvariant. Door middel van periodieke besprekingen en monitoring van consortia krijgt u inzicht in de uitgevoerde taken en wordt specifiek voor jeugd het overeengekomen (lumpsum) budget voor (de consortia van) zorgaanbieders bepaald in het opvolgend boekjaar en vastgelegd in een ondertekende overeenkomst. Wij hebben in onze managementletter geadviseerd om het proces (van overeenstemming met zorgaanbieders) tijdig te starten om een eventuele onzekerheid weg te nemen. Ten aanzien van Wmo merken wij op dat de beheersing, monitoring en verantwoording op orde is. Ten aanzien van de complexe jeugdhulp hebben wij gedurende onze controle grotendeels de benodigde informatie ontvangen, echter zien wij nog ruimte voor verbetering. Wij hebben dit nader toegelicht in het onderdeel “Sociaal domein”. In het recente rapport ‘Advies Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd’ van de commissie Van Ark wordt de bestaande situatie omtrent de financiële positie van gemeenten met betrekking tot jeugdzorg opnieuw onderstreept. Het rapport wijst erop dat gemeenten naar verwachting niet in staat zullen zijn om de financiële tekorten volledig op te lossen.
Dit is een zorgwekkende constatering, gezien de groeiende druk op de publieke financiën en de noodzaak om adequate zorg en ondersteuning te bieden aan jongeren en gezinnen in de gemeenschap. De begroting voor 2025 bevat een ambitieuze doelstelling met betrekking tot het terugbrengen van de uitgaven binnen het sociaal domein. Deze ambitie is echter niet zonder risico's. Een aanzienlijk deel van de voorgestelde maatregelen zal pas in 2025 daadwerkelijk worden geïmplementeerd, terwijl de bijbehorende bezuinigingspotentieel reeds is ingerekend in de begroting. Dit roept de vraag op in hoeverre de realisatie van deze maatregelen tijdig en effectief zal zijn om de benodigde financiële ruimte te creëren. Het is van cruciaal belang de voortgang van de implementatie nauwlettend te monitoren en waar nodig bij te sturen om ervoor te zorgen dat de financiële doelstellingen haalbaar blijven zonder de kwaliteit van de zorg te compromitteren.
•
•
Grondexploitatie
Naast de financiële aspecten van de zorg, is het goed om te erkennen dat de huidige uitdagingen niet uitsluitend om geld draaien. Steeds vaker blijkt dat het onvermogen om zorg effectief te organiseren voortkomt uit een tekort aan beschikbare zorgprofessionals. Dit tekort heeft directe gevolgen voor de kwaliteit en continuïteit van de zorgverlening, hetgeen de druk op de gemeente verder opvoert. In dit licht neemt het belang van preventieve maatregelen en het versterken van een sociale basis toe. Preventie kan een sleutelrol spelen in het verminderen van de zorgvraag, door vroegtijdige ondersteuning te bieden en te investeren in de gezondheid en het welzijn van inwoners. Het college is zich bewust van deze complexe dynamiek en is samen met de raad actief aan het verkennen naar manieren om zowel de organisatie van zorg te verbeteren als preventieve initiatieven te versterken. Door te investeren in de sociale infrastructuur en preventieve maatregelen kan een veerkrachtigere en meer toekomstbestendige zorgstructuur worden opgebouwd, die in staat is om de uitdagingen van de komende jaren het hoofd te bieden.
Voor de grondexploitatie hebben wij het proces, de dossiervorming en de onderbouwingen beoordeeld waarop het management de geactualiseerde schattingen heeft gebaseerd. Wij hebben onder andere een analyse gemaakt van de realisatie in en de geactualiseerde schattingen ultimo 2024 versus de schattingen in de jaarrekening 2023 (‘backtesting’). Ook hebben wij de door de gemeente toegepaste parameters voor onder andere de toerekening van kosten- en opbrengstenstijgingen gecontroleerd, waarbij wij door ons ingeschakelde specialisten betrokken hebben bij het beoordelen ervan. Tevens hebben wij detailwerkzaamheden verricht op belangrijke schattingsonderdelen in de voor de accountantscontrole relevante grondexploitatie-begrotingen, waarbij aandacht besteed is aan de aannemelijkheid van de gedane veronderstellingen en aan de juiste toepassing van het Besluit Begroting en Verantwoording hierin. Wij zijn van mening dat de waardering van de grondexploitaties op basis van de hiervoor beschreven werkzaamheden en bevindingen juist is. Daarbij benadrukken wij het (door uw gemeente onderkende) marktrisico, specifiek voor Entree Palaceplein. Wij hebben ten aanzien van de door u ingerekende civiele kosten van grondexploitatie Entree Palaceplein een tweetal stelposten met betrekking tot kabels en leidingen (€ 50.000) en riolering (€ 105.000) als onzeker aangemerkt.
De belangrijke thema’s hebben wij verder uitgewerkt in het onderdeel “Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie)”.
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 2507608E1C/WK/7
kernboodschap jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
Digitally signed by Bob Leeuwenkamp on 04 Jul 2025
Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Kwaliteit verslaggeving
Bij de jaarrekeningcontrole hebben wij vastgesteld dat uw jaarstukken 2024 voldoen aan de vereisten uit het BBV. Wij hebben bij onze werkzaamheden de jaarstukken integraal doorgenomen en hebben daarbij – naast de verenigbaarheid van jaarverslag en jaarrekening – vanuit het belang en begrip van de gebruikers van de jaarstukken vooral gelet op de toegankelijkheid en begrijpelijkheid van de daarin opgenomen toelichtingen en analyses. Tijdens de controle hebben wij het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingsvraagstukken geëvalueerd. Hierbij valt te denken aan het proces om tot schattingen te komen, zoals bij de grondexploitatie en de voorzieningen. Bij processen waarbij wij dat nodig achtten, hebben wij specialisten betrokken. Bij onze controle van de post Voorraden onderhanden werk (grondexploitatie) hebben wij gebruik gemaakt van de inzet van specialisten. Daarnaast hebben wij specialisten ingezet op de controle van de WNT-verantwoording als gevolg van het aantreden van de nieuwe gemeentesecretaris.
Welke verbeteringen zien wij?
Wij zien dat uw gemeente de volgende verbeteringen heeft doorgevoerd: •
•
•
Welke aandachtspunten zien wij?
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 2507608E1C/WK/8
Wij hebben vroegtijdig in het controleproces de controle van specifieke uitkeringen (SiSa) en een groot deel van de controle van het sociaal domein afgerond. Het verantwoordings- en controleproces is hiermee efficiënter en effectiever verlopen. Daarnaast stemmen wij vraagstukken tijdig met elkaar af, zoals ten aanzien van de rechtmatigheidsverantwoording, rechtmatigheid van aanbestedingen en overige aandachtspunten voor de verantwoording. De gemeente Zandvoort besteedt op een goede manier aandacht aan de thema’s fraude en integriteit, en treedt daarover tijdig met ons in contact. Zoals ook gemeld in onze Managementletter zien wij een verdere doorontwikkeling en professionalisering van frauderisicomanagement binnen uw gemeente en is een externe commissie voor integriteit aangesteld om (integriteit) onderzoeken te verrichten.
Eind 2024 is uw interne auditteam uitgebreid met een IT-auditor. Dit stelt uw organisatie in staat om diepgaande (verbijzonderde) IT-interne controles uit te voeren op uw relevante systemen, algemene ITbeheersmaatregelen en de migratie van GFS naar Lumen Civitas te controleren.
Daarnaast onderkennen wij de volgende belangrijke aandachtspunten:
•
•
De verantwoording en controle van het onderhanden werk (voorraad) inzake de grondexploitaties soepel verlopen, echter voorzien wij voor de aankomende controle een aandachtspunt in verband met vertrek van meerdere (senior) planeconomen. Het is namelijk van belang om een toereikende onderbouwing van de waardering van het onderhanden werk (voorraad) inzake de grondexploitaties en de verschillende ontwikkelzones te hebben, inclusief position papers. Uw organisatie vangt het hoge verloop binnen het team planeconomie op met tijdelijke, externe inhuur, waardoor behoud van kennis en kwaliteit in de eigen organisatie een punt van aandacht is. Per mei 2025 heeft uw organisatie de helft van de formatie aangevuld met nieuwe, vaste planeconomen. Wij benadrukken het belang van het tijdig vertalen en uitwerken van de gemeentelijke visie ten aanzien van de grondexploitaties naar de concrete grondexploitaties.
•
Ten opzichte van de primitieve begroting bestaan (relatief) grote verschillen aan zowel de lasten- als batenkant. Het spanningsveld tussen ambitie en realisatie blijft een aandachtspunt.
kernboodschap jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
Digitally signed by Bob Leeuwenkamp on 04 Jul 2025
Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen IT-omgeving
Frauderisicoanalyse
Overig
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 2507608E1C/WK/9
•
Wij hebben geen significante tekortkomingen gesignaleerd in de automatiseringsomgeving.
•
Net als in voorgaande jaren hanteren wij tijdens onze controle op voorhand een aanpak waarbij wij gegevensgerichte controlewerkzaamheden buiten de IT-omgeving plannen, om in te spelen op de onderkende risico’s. Wij hebben gedurende onze controle vastgesteld dat uw gemeente beperkt acties heeft ondernomen in 2024 om de betrouwbaarheid en continuïteit van de gegevensverwerking te versterken op thema’s zoals het verbeteren van toegangsrechten en de beheersing van hoge rechten accounts. Dit is voornamelijk het gevolg van de voorgenomen vervanging van uw financieel pakket per 1 januari 2026. Hierdoor lopen bestaande observaties mee in de algehele inrichting van het nieuwe pakket (Lumen Civitas). De benoemde bevindingen zijn in onze managementletter beschreven. De bestaande systemen waar onze IT bevindingen op toezien bieden onvoldoende functionaliteiten om de genoemde tekortkomingen op te lossen. De raad (van gemeente Haarlem, als uitvoeringsorganisatie) onderkent dit punt en heeft eind 2024 middelen beschikbaar gesteld om de achterstanden binnen het I-Domein in te halen en de geïdentificeerde tekortkomingen te mitigeren.
•
Op het gebied van Cyber security en informatiebeveiliging stellen wij vast dat er veel voortgang is gemaakt en dat uw gemeente op een aantal vlakken een voorloper is. Uw gemeente heeft ambitie en inzicht in wat er moet gebeuren en er zijn diverse plannen/projecten om dit te realiseren, maar de daadwerkelijke realisatie en het neerzetten van de basis gaat nog niet op alle gebieden snel genoeg. We benadrukken daarom nogmaals dat het van groot belang is dat gemeente Zandvoort voldoende aandacht schenkt aan informatiebeveiliging in brede zin, niet in de laatste plaats vanwege de eisen die NIS2 hieraan stelt.
•
U besteedt op een goede manier aandacht aan de thema’s fraude en integriteit. U bespreekt de frauderisicoscan met de portefeuillehouder financiën, agendeert deze in de accountantscommissie en stelt deze vast in het college van B&W. Hieruit blijkt dat op bestuurlijk niveau aandacht wordt besteed aan het onderwerp ‘fraude’. U heeft de afgelopen jaren invulling gegeven aan onze adviespunten.
•
Wij constateren dat integriteit en bewustwording van het thema in de organisatie, hoog op uw agenda staan. Iedere medewerker ontvangt een aanbod van workshops over de thema’s fraude en integriteit, waaronder verplichte workshops. De afgelopen jaren zien wij dat een kwaliteitsimpuls is gegeven aan uw meldpunt integriteit en wijze van registratie van integriteitsmeldingen.
•
Zie de bijlagen A bij dit accountantsverslag waaruit blijkt welke (niet)-gecorrigeerde bevindingen, onzekerheden en tekortkomingen in de toelichtingen wij hebben geconstateerd.
•
In bijlage C is onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging te vinden.
kernboodschap jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
Digitally signed by Bob Leeuwenkamp on 04 Jul 2025
Speerpunten Accountantscommissie Inzicht in geplande versus gerealiseerde kosten en opbrengsten van de grondexploitaties, inclusief belangrijke wijzigingen ten opzichte van voorgaand jaar
Wij informeren u in dit accountantsverslag over de grondexploitaties, waaronder geplande versus gerealiseerde kosten en opbrengsten én belangrijkste wijzigingen.
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 2507608E1C/WK/10
kernboodschap jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
Digitally signed by Bob Leeuwenkamp on 04 Jul 2025
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 2507608E1C/WK/11
Digitally signed by Bob Leeuwenkamp on 04 Jul 2025
Bevindingen jaarrekening
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 2507608E1C/WK/12
Digitally signed by Bob Leeuwenkamp on 04 Jul 2025
De financiële positie van de gemeente De vermogenspositie van uw gemeente is toegenomen Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2024 bedraagt € 4,1 miljoen voordelig. Per saldo is tussentijds € 1,0 miljoen aan de reserves onttrokken, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2024 circa € 5,1 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans.
In het overzicht hiernaast hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2024 circa 47% van het balanstotaal (ultimo 2023: 47% van het balanstotaal) en is daarmee gelijk aan 2023. Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemming. Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de eerdere politieke besluitvorming. Wat het voorgaande concreet betekent voor uw gemeente hebben wij in het overzicht hiernaast weergegeven.
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 2507608E1C/WK/13
kernboodschap jaarrekeningcontrole
Eigen vermogen (x € 1 miljoen)
2024
2022
2021
2020
Eigen vermogen per 1 januari
45,2
38,5
34,7
36,0
Tussentijdse resultaatbestemming
-/- 1,0
-/- 2,2
-/- 2,2
-/- 1,9
Gerealiseerd resultaat
5,1
8,9
6,0
0,6
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten
4,1
6,7
3,8
-/- 1,3
Eigen vermogen per 31 december
49,3
45,2
38,5
34,7
Exploitatieresultaat (x € 1 miljoen) Totale baten
83,1
Totale lasten
-/- 79,0
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten
4,1
Af: stortingen in reserves
-/- 2,3
Bij: onttrekkingen aan reserves
3,3
Saldo mutaties reserves
1,0
Gerealiseerd resultaat
5,1
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
Digitally signed by Bob Leeuwenkamp on 04 Jul 2025
De financiële positie van de gemeente Het overzicht van baten en lasten over het boekjaar 2024 laat een voordelig gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten van € 4,1 miljoen zien, ten opzichte van een begroot voordelig saldo van € 2,9 miljoen (begroting na wijziging).
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1 miljoen) 10
De jaarrekening 2024 sluit – na verwerking van de mutaties in reserves – met een voordelig gerealiseerd resultaat van circa € 5,1 miljoen. In de programmaverantwoording geeft het college per programma en op beleidsveldniveau een verklaring voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging.
5 -
(5)
In de rechtmatigheidsverantwoording heeft het college een overzicht opgenomen van overschrijdingen van de lasten op programmaniveau (conform financiële verordening). Daarbij heeft het college onderscheid gemaakt tussen overschrijdingen die zij aanmerkt als acceptabel en niet acceptabel. In de paragraaf bedrijfsvoering geeft het college een nadere toelichting op de niet acceptabele begrotingsafwijkingen boven de vastgestelde rapportagegrens.
2021
2022
2023
2024
Saldo mutaties in reserves (x € 1 miljoen) 10 5
Totaalsaldo van baten en lasten (in € 1 miljoen)
-
€ 10,0 (5) 2021
2022
2023
2024
Gerealiseerd resultaat (x € 1 miljoen)
€ 5,0 10 5
€ 0,0 2022
2023
2024 -
-€ 5,0
(5)
Begroot © 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 2507608E1C/WK/14
Begr na wijz
2021
Werkelijk kernboodschap jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
2022
2023
Interne beheersing
2024
Bijlagen
Digitally signed by Bob Leeuwenkamp on 04 Jul 2025
De financiële positie van de gemeente Kengetallen voor gemeente Zandvoort (begroot en werkelijk over de periode 2019-2023)
Solvabiliteit De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Als sprake is van een forse schuld en veel eigen vermogen (totaal van algemene en bestemmingsreserves), hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn voor de financiële positie. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. Grondexploitatiequote
De grondexploitatiequote geeft aan hoe groot de grondpositie (waarde van de grond) is ten opzichte van de totale baten van de gemeente. In de regel geldt: hoe hoger de grondexploitatiequote, hoe groter het risico dat de gemeente loopt. Netto schuldquote Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de ‘druk’ van de rentelasten en aflossingen op de exploitatie. Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van de financiële positie is ook van belang te kijken naar de structurele baten en lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten uit de onroerende zaakbelasting. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van leningen) te dekken.
Solvabiliteit
Grondexploitatiequote 16%
50%
14%
40%
12%
10%
30%
8% 20%
6% 4%
10%
2% 0%
0%
2021
2022
2023
Begroot
Werkelijk
2024
2021
2022
2023
Begroot
Werkelijk
2024
Structurele exploitatieruimte
Netto Schuldquote 10,00%
80% 70%
8,00%
60%
6,00%
50%
40%
4,00%
30%
20%
2,00%
10% 0,00%
0% 2021
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 2507608E1C/WK/15
kernboodschap jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
2022
2023
Begroot
Werkelijk
Bevindingen jaarrekening
2024
2021
Interne beheersing
2022
2023
Begroot
Werkelijk
Bijlagen
2024
Digitally signed by Bob Leeuwenkamp on 04 Jul 2025
De financiële positie van de gemeente Voorspellende waarde van uw begroting
Saldo baten en lasten | primitieve begroting vs realisatie (x € 1 miljoen)
De jaarrekening 2024 sluit met een positief gerealiseerd resultaat van circa € 5,1 miljoen. U bent in 2024 middels de decemberrapportage geïnformeerd over de (grote) afwijkingen op beleidsveldniveau die zich hebben voorgedaan na de Najaarsnota 2024. Ten opzichte van de primitieve begroting bestaan (relatief) grote verschillen aan zowel de lasten- als batenkant. De gemeenteraad heeft de focus gelegd op het realiseren van de gestelde doelen. De realiteit hiervan is echter niet altijd in balans met de beschikbare capaciteit en mogelijkheden. Hiermee is de begroting meer gebaseerd op uw politiek-bestuurlijke ambities dan op wat uw gemeente daadwerkelijk met de beschikbare middelen en capaciteit kan realiseren.
10 5 (5)
2022
Uw organisatie is zich bewust van deze problematiek. In dit licht adviseren wij u te blijven analyseren waar dit door komt en eventueel maatregelen te nemen om de voorspellende waarde van de begroting van zowel de investeringen als de baten en lasten en de uitvoeringskracht ervan dichter bij elkaar te brengen. Een belangrijk aandachtspunt hierin betreft de investeringsbegroting en realisatie. Uit de jaarrekening blijkt dat in 2024 de realisatie van investeringen is gestegen (gerealiseerde investeringen van € 8,4 miljoen in 2023 ten opzichte van € 6,2 miljoen in 2023). De realisatie van investeringen blijft echter wel achter op begroting, ten opzichte van de begroting 2023 ad € 13,8 miljoen. Uw meerjaren investeringsraming blijft een punt van aandacht. Volgens uw Strategische Investeringsagenda 2024-2028 zoals opgenomen in de begroting 2025 verwacht u in de jaren 2025 tot en met 2028 gemiddeld € 14 miljoen te investeren op jaarbasis. Dit vraagt aandacht om een beschouwing te doen van uw realisatiekracht.
2023
2024
Baten | primitieve begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 100 80
60 40 2022
2023
2024
Lasten | primitieve begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 100 80 60 40 2022
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 2507608E1C/WK/16
kernboodschap jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
2023
2024
Interne beheersing
Bijlagen
Digitally signed by Bob Leeuwenkamp on 04 Jul 2025
De financiële positie van de gemeente Weerstandscapaciteit (x € 1 miljoen)
Het weerstandsvermogen is toegenomen in vergelijk met vorig boekjaar Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de door de gemeente geschatte risico’s. Beiden zijn gemuteerd in 2024; de ratio weerstandsvermogen ligt hoger dan vorig boekjaar.
25 20
Beschikbare weerstandscapaciteit 15
De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 22,3 miljoen (2023: € 18,6 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit is net als de benodigde weerstandscapaciteit toegenomen ten opzichte van voorgaand jaar. Benodigde weerstandscapaciteit
10 5
De inventarisatie van risico’s – die in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag is opgenomen – geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een schatting van de kans dat het geïdentificeerde risico zich voordoet, om daarmee de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij geeft het college een doorlopend inzicht in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en is vermeld welke risico’s zijn vervallen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook is een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de belangrijkste risico’s. Uw gemeente heeft op basis van deze risico-inventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Het berekende bedrag voor specifieke risico’s bedraagt € 5,4 miljoen (2023: € 5,6 miljoen). Ten opzichte van 2023 is hiermee sprake van een lichte afname. Uw weerstandscapaciteit van € 22,3 miljoen is toereikend in relatie tot de berekende risico’s van € 5,4 miljoen. Dit heeft het college inhoudelijk nader toegelicht in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag.
2021
2022
Benodigde weerstandscapaciteit
2023
2024
Beschikbare weerstandscapaciteit Ratio weerstandscapaciteit
5,00 4,00 3,00 2,00 1,00 2021
2022
2023
2024
Ratio weerstandscapaciteit
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 2507608E1C/WK/17
kernboodschap jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
Digitally signed by Bob Leeuwenkamp on 04 Jul 2025
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 2507608E1C/WK/18
Digitally signed by Bob Leeuwenkamp on 04 Jul 2025
Rechtmatigheidsverantwoording Vanaf 2023 nemen gemeenten de rechtmatigheidsverantwoording op in de jaarrekening. Aan de hand hiervan legt het college verantwoording af over het rechtmatig handelen (o.b.v. het normenkader) in het boekjaar.
Verantwoordings- en rapportagegrens De gemeenteraad heeft de verantwoordings- en rapporteringsgrens vastgesteld. De verantwoordingsgrens heeft het college gehanteerd bij het opmaken van de rechtmatigheidsverantwoording en de uiteindelijke conclusie daaromtrent. Fouten en onduidelijkheden die de verantwoordingsgrens niet overschrijden, zorgen voor een positieve uiting van het college waaruit blijkt dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. De rapporteringsgrens bepaalt de diepgang van de toelichting van het college in de paragraaf bedrijfsvoering. Uit de in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording van de gemeente Zandvoort blijken een aantal onrechtmatigheden welke tezamen de verantwoordingsgrens te boven gaan. Normenkader Het college heeft het van toepassing zijnde normenkader in kaart gebracht. Dit normenkader is door de gemeenteraad vastgesteld in haar vergadering d.d. 17 december 2024. Wij hebben vastgesteld dat dit normenkader leidend is geweest voor het college om te komen tot de rechtmatigheidsverantwoording en de toelichtingen in de paragraaf bedrijfsvoering. Daarnaast hebben wij vastgesteld dat het college de financiële verordening heeft geactualiseerd. Deze is door de gemeenteraad middels wijzigingsbesluit vastgesteld in haar vergadering d.d. 23 januari 2024.
In de financiële verordening zijn specifieke richtlijnen opgenomen over de wijze en diepgang van rapporteren over rechtmatigheid en de wijze waarop het college om dient te gaan met begrotingsafwijkingen. Deze komen hierna nader aan bod.
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 2507608E1C/WK/19
Begrotingscriterium
Voorwaardencriterium
Bij de rechtmatigheidsverantwoording vormt het begrotingscriterium een belangrijk toetsingscriterium. Financiële beheershandelingen, die ten grondslag liggen aan de baten, lasten en balansmutaties, dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en de hiermee samenhangende programma’s (begrotingscriterium). Uitgangspunt hiervoor is het niveau waarop de raad de budgetten in de begroting en bij investeringen geautoriseerd heeft. In de begroting zijn de bedragen voor de lasten en baten vermeld die door de raad zijn vastgesteld op beleidsveldniveau. Dit houdt in dat de financiële beheershandelingen dienen te passen binnen de begroting. De gemeenteraad en het college hebben afspraken gemaakt in welke situatie lastenoverschrijdingen onrechtmatig maar acceptabel zijn (lastenoverschrijdingen zijn en blijven onrechtmatig, maar zijn onder voorwaarden acceptabel, wat betekent dat het college deze niet hoeft toe te lichten in de paragraaf bedrijfsvoering).
Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld aan de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De eisen c.q. voorwaarden zijn afkomstig uit de relevante wet- en regelgeving zoals opgenomen in het normenkader, en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur. Gemeenten stellen via de financiële verordening en/of onderliggende nota’s kaders vast die van invloed zijn op verslaggeving. Het gaat hier om de invulling van de ruimte die het BBV geeft voor eigen gemeentelijke kaders. Denk hierbij aan grenzen voor het activeren van investeringen, afschrijvingstermijnen, omgang met reserves en voorzieningen en dergelijke. Deze vallen onder het getrouwe beeld en vallen per definitie onder de reikwijdte van de reguliere accountantscontrole. Ook voorwaarden die direct van invloed zijn op de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de jaarrekening worden niet opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording.
Hierbij kan worden gedacht aan het niet naleven van voorwaarden met betrekking tot recht, hoogte, duur, termijnen, normbedragen, doelgroep en grondslag bij bijvoorbeeld bijstandsverlening, maatschappelijke ondersteuning, inkomensoverdrachten en het opleggen van belastingen dat tot gevolg heeft dat de bijhorende lasten of opbrengsten onjuist of onvolledig zijn. Het niet naleven van deze voorwaarden heeft direct invloed op het getrouwe beeld van deze posten in de jaarrekening.
Wij hebben vastgesteld dat het college specifieke werkzaamheden heeft uitgevoerd ten aanzien van het begrotingscriterium, zijnde controle op overschrijdingen op beleidsveldniveau waaronder een nulproef en controle op kredietoverschrijdingen. Hieruit blijkt het volgende: Kredietoverschrijdingen € 60.000 Begrotingsrechtmatigheid € 998.000, die uw college op basis van uw financiële verordening als acceptabel aanmerkt.
kernboodschap jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Het onderwerp ‘aanbestedingen’ dat niet onder het getrouwheidsoordeel van de accountant valt, hebben wij onderstaand nader toegelicht inclusief de wijze waarop het college dit onderwerp in haar werkzaamheden heeft betrokken.
Interne beheersing
Bijlagen
Digitally signed by Bob Leeuwenkamp on 04 Jul 2025
Rechtmatigheidsverantwoording Aanbestedingen
Bestedingen in het kader van opvang van vluchtelingen
Uw gemeente voert in het kader van de rechtmatigheidsverantwoording en specifiek de controle op de naleving van de Europese aanbestedingsregels jaarlijks een uitgebreide ‘spendanalyse’ uit.
Gedurende voorgaande boekjaren heeft u in verschillende gevallen een beroep gedaan op ‘dwingende spoed’ om opdrachten direct te gunnen aan leveranciers ten einde de grote vluchtelingenstroom snel en adequaat op te kunnen vangen. Het argument van ‘dwingende spoed’ in het proces van gunnen van opdrachten kan niet oneindig worden toegepast. Gedurende 2023 is namelijk het besef gekomen dat het conflict tussen Rusland en Oekraïne langer aanhoudt dan vooraf gedacht. Daarnaast neemt de landelijke en internationale opvangproblematiek niet af. U onderkent dat inmiddels geen sprake meer is van een incidentele problematiek, maar van een structurele problematiek. De verschuiving van incidenteel naar structureel brengt met zich mee dat het beroep op dwingende spoed bij het verstrekken van opdrachten niet meer passend is.
Voor de jaarrekeningcontrole is door de afdeling financiën een spendanalyse voorbereid, waarbij de organisatie op basis van de onderliggende contracten, in voorgaande jaren uitgevoerde controles en bij interne juristen ingewonnen adviezen is getoetst of over 2024 de Europese aanbestedingsrichtlijnen zijn nageleefd. Vervolgens voert uw Audit Team hierop een audit uit. Op basis van de door u uitgevoerde controlewerkzaamheden – waarvan wij de getrouwheid van de getrokken conclusies vaststellen – concluderen wij dat op basis van uw interne controle over 2024 sprake is van een aantal afwijkingen van de aanbestedingsrichtlijnen voor een totaalbedrag van € 980.000 (2023: € 124.000). De totale omvang van de fout ligt hiermee hoger dan vorig jaar. De afwijking bestaat voor een bedrag van € 73.000 uit doorwerkende rechtmatigheidsafwijkingen van vorig boekjaar en voor € 907.000 uit in boekjaar 2024 nieuw geconstateerde Europese aanbestedingsafwijkingen. Conform het BBV is de totale contractwaarde van nieuwe onrechtmatige crediteuren als fout aangemerkt.
In de nieuw geconstateerde Europese aanbestedingsafwijkingen zijn geen bestedingen opgenomen met betrekking tot de opvang van (Oekraïense) vluchtelingen. Desalniettemin achten wij het van belang dat bij de gunning van opdrachten in het kader van opvang van vluchtelingen zoveel als mogelijk wordt aangesloten bij de Europese aanbestedingsregels en uw Strategisch inkoopbeleid.
Wij constateren dat de fout is toegenomen ten opzichte van vorig jaar en als gevolg van het aantal en de omvang van onrechtmatigheden een blijvend aandachtspunt vormt voor uw interne beheersing. Wij adviseren u om vast te stellen waar beïnvloeding en bijsturing mogelijk is en acties te nemen om doorwerking van onrechtmatigheden in de toekomstige jaren te voorkomen. Wij constateren dat de Europese aanbestedingsafwijkingen veelal voortkomen uit het overschrijden van de contracttermijn en/of doelwaarde. Ons adviespunt uit de managementletter 2024 blijft daarmee van kracht. Wij dringen u aan om maatregelen te implementeren ten aanzien van de primaire registratie van de contracten en de looptijden, waaronder verlengingsopties, zodat tijdig kan worden gesignaleerd dat opdrachten opnieuw moeten worden aanbesteed. Dit kan onderdeel zijn van de implementatie van uw nieuwe contractenmanagementsysteem. Ook vragen wij uw aandacht voor een toereikende inschatting van de opdrachtraming bij inkoop en aanbesteding. © 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 2507608E1C/WK/20
kernboodschap jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
Digitally signed by Bob Leeuwenkamp on 04 Jul 2025
Sociaal domein Actualiteiten binnen zorgdomein Binnen het zorgdomein (WMO en Jeugd) is een landelijke ontwikkeling zichtbaar waarbij de lasten de afgelopen jaren fors zijn toegenomen. Waar dit in eerste instantie hoofdzakelijk kwam door een toenemende zorgvraag zien we in de afgelopen jaren dat er met name sprake is van een toenemende zorgzwaarte met betrekking tot de jeugdzorg. Dit betekent dat cliënten vaak een zwaardere en daarmee duurdere vorm van zorg behoeven. Deze zelfde ontwikkeling is zichtbaar voor de gemeente Zandvoort en heeft financiële consequenties. Per 1 januari 2023 bent u voor de complexe jeugdhulp en individuele begeleiding (WMO) overgegaan naar de taakgerichte uitvoeringsvariant (met lumpsum bekostiging). Ondanks de druk op de zorg en de wachttijden is de lumpsum kaderstellend geweest. Complicerende factor bij het inschatten van de ontwikkeling van zorgkosten in de komende jaren is de verwachte ontwikkeling van de tarieven van zorgaanbieders. Zorgaanbieders hebben op dit moment te maken met sterk oplopende kosten als gevolg van loonstijgingen en oplopende huisvestingslasten. Dit leidt ertoe dat financiële posities van zorginstellingen in toenemende mate onder druk komen te staan wat naar verwachting een prijsopdrijvend effect heeft op de tarieven.
Daarnaast zijn er landelijk reeds jeugdzorgaanbieders die niet meer aan de financiële verplichtingen kunnen voldoen waarbij aan gemeenten op basis van het convenant ‘Bevorderen continuïteit jeugdhulp’ een (verplichte) bijdrage aan deze instellingen wordt opgelegd. In 2024 is uw gemeente hier niet mee geconfronteerd.
Het is in belang van de gemeente essentieel om tot efficiënte en effectieve oplossingen komen die de financiële druk verminderen en tegemoetkomen aan de zorgnoodzaak. De situatie vereist een geïntegreerde aanpak waarbij financiële duurzaamheid en kwalitatieve zorgverlening centraal staan. Uw gemeente analyseert de ontwikkelingen binnen het zorgdomein met behulp van data-analyse binnen afdeling Maatschappelijke Ontwikkeling.
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 2507608E1C/WK/21
Indien (een deel van) de kosten structureel hoger blijkt uit te vallen, dan ontkomt u mogelijk niet aan het vrijmaken van structurele middelen om de verwachte toekomstige tekorten te dekken. Vaststelling lumpsum budget en finale kwijting - Jeugdhulp Het toepassen van de taakgerichte uitvoeringsvariant is nieuw sinds boekjaar 2023. Gedurende 2024 heeft u periodiek (in regionaal verband) met de consortia gesproken over het overeengekomen (lumpsum) budget en de benutting daarvan. De overeenstemming over het lumpsum budget krijgt zijn weerslag in een wederzijds ondertekend document, waarin de financiële afspraken over het boekjaar definitief zijn vastgelegd en finale kwijting wordt verleend. Wij zien het vastleggen van finale kwijting als een contractueel middel om te voorkomen dat aanspraak wordt gedaan op historische afspraken. Door middel van finale kwijting wordt dit juridisch ‘afgesloten’, echter sluit dit niet aan bij het kaderstellende karakter van lumpsum financiering. Binnen domein Wmo is in 2024 namelijk geen finale kwijting meer verleend en vindt beheersing, monitoring en verantwoording plaats door middel van alternatieve en veelal data gedreven beheersingsmaatregelen.
In onze managementletter 2024 adviseerden wij uw college om het proces van het komen tot een definitieve afrekening met uw (consortia van) zorgaanbieders tijdig te starten, zodat in de jaarrekening geen onzekerheid bestaat over de afrekening met deze zorgaanbieders en/of over de schuldpositie in de jaarrekening. Daarnaast adviseerden wij u om de formele en juridische structuur van de regionale samenwerking vorm te geven. Uit verschillende besprekingen en beschikbare informatie is gebleken dat de rechtsvormen van de gecontracteerde consortia nog niet voldoen aan de aanbestedingseisen en het aantal addenda op de initiële overeenkomst toenemen. Ten aanzien van complexe jeugdzorg merken wij op dat wij gedurende de controle hebben kunnen vaststellen dat finale kwijting is verleend tussen de consortia en de gemeente.
kernboodschap jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Over de regionale verdeling van de kosten voor complexe jeugdhulp is in 2024 overeenstemming bereikt door middel van een verdeelsleutel. Begin 2025 is een regionale verdeelsleutel afgesproken met een ingroeipad van 3 jaar. Zorg in Natura op basis van P*Q Naast de taakgerichte uitvoeringsvariant, past u voor de resterende stroom binnen Jeugdzorg en Wmo de uitvoeringsgerichte bekostigingsvariant toe. Op basis van uw interne controles verkrijgt u zekerheid ten aanzien van de levering van zorg. Dit doet u onder meer aan de hand van keukentafelgesprekken, opvolgen van klachtenregistratie en signalen en verkrijgen van productieverantwoordingen van zorgaanbieders met bestedingen groter dan € 100.000. U evalueert in lijn met de SDO-notitie (sectorcommissie decentrale overheden) voor uw eigen interne beheersing dat de prestatielevering voor zorgaanbieders met besteding groter dan € 100.000, waar bij de productieverantwoording een anders dan goedkeurende controleverklaring is afgegeven, als onzeker kwalificeren. Op basis hiervan identificeert u geen onzekerheden ten aanzien van prestatielevering bij de Jeugdzorg en Wmo. Wij komen tot dezelfde conclusie.
Interne beheersing
Bijlagen
Digitally signed by Bob Leeuwenkamp on 04 Jul 2025
Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) •
De voorraad onderhanden werk De balanspost met de belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitatie). Deze balanspost is door het saldo ultimo 2024 ad € 15,0 miljoen, waarop een voorziening in mindering is gebracht van € 7,7 miljoen, relevant voor de accountantscontrole, maar ook door de schattingen die een rol spelen bij het ramen van de in 2025 e.v. nog te realiseren baten ad € 19,2 miljoen (vorig boekjaar € 13,3 miljoen) en lasten ad € 10,9 miljoen (vorig boekjaar € 6,8 miljoen). De nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het verwachte resultaat bij afsluiting van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien het college verwacht dat het project verlieslatend is en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Voor de waardering van grondexploitatie dient de gemeente per individueel project te bepalen of de gemeente de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar beste schatting, terugverdient. Ultimo 2024 gaat het om de vier individuele projecten Watertorenplein, Badhuisplein, Entree Palaceplein en het in december 2024 geopende project Heimanshof.
De gemeente Zandvoort schat ultimo 2024 in dat de totale omvang van de niet terug te verdienen kosten op de gehele grondexploitatie circa € 7,7 miljoen bedraagt (2023: € 7,0 miljoen). Hiervoor is een voorziening getroffen. Deze voorziening is in mindering gebracht op de bouwgronden in exploitatie. Dit is in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording.
Het controleproces van de waardering van de voorraad onderhanden werk De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vijf P’s: •
Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt. Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn.
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 2507608E1C/WK/22
•
•
•
Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente? Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen? Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en dus naar bouwcapaciteit is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen? Parameters: zijn de parameters voor kosten en opbrengstenstijgingen opportuun, beredeneerd vanuit de huidige situatie en de best mogelijke inschatting van de toekomstige ontwikkeling van de grondprijzen en de plankosten?
Totale boekwaarde bouwgronden in exploitatie (x € 1 miljoen) 16
15 14 13 12 11
10 9 Ontwikkeling boekwaarde 8
2019
2020
2021
2022
2023
De vijf P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’. Analyse grondexploitaties Uit nevenstaande figuur blijkt dat de boekwaarde van de bouwgronden in exploitatie in 2024 is toegenomen. De hogere kosten worden voornamelijk veroorzaakt door hogere plankosten Badhuisplein. De gerealiseerde investeringen zijn hoger dan de opbrengsten, waardoor de boekwaarde per saldo toeneemt ten opzichte van vorig boekjaar.
kernboodschap jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Bijlagen
2024
Digitally signed by Bob Leeuwenkamp on 04 Jul 2025
Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties – vooral de uitgangspunten voor planning (fasering), programmering en prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijging en de gehanteerde rekenrente (rente-omslagmethode), hebben wij het volgende in overweging genomen: •
•
• •
Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd. Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen, met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente? Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad. Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).
De grondexploitaties zijn door het college voor de jaarrekening 2024 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd) en waar nodig zijn de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening noodzakelijk is. Tussentijdse winstneming De commissie BBV heeft de notitie ‘Grondbeleid in begroting en jaarstukken’ gepubliceerd. Hierin is opgenomen dat gemeenten voor tussentijdse winstneming de ‘Percentage Of Completion methode’ (POC-methode) moeten toepassen. Hierbij geldt dat gemeenten, indien aan een aantal voorwaarden is voldaan, tussentijds winst moeten nemen. Voor het toepassen van de POC-methode is het van belang dat uw gemeente het resultaat betrouwbaar kan schatten. Ook moet er sprake zijn van verkochte grond en gerealiseerde kosten.
© 2025. Deloitte Nederland.
Accountantsverslag 2024 - 2507608E1C/WK/23
Op grond van de POC-methode heeft uw gemeente in het boekjaar 2024 geen tussentijdse winst genomen op de grondexploitaties gezien er sprake is van verlieslatende complexen.
Van deze projecten hebben wij de aannemelijkheid van de nog te realiseren kosten en opbrengsten getoetst en is tevens de getroffen verliesvoorziening gecontroleerd.
Belangrijkste bevindingen inzake waardering grondexploitaties Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat, en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier bijvoorbeeld al contracten of overeenkomsten aan ten grondslag of niet).
Wij hebben op basis van de (beperkte) voortgang ten aanzien van de uitvoering van uw grondexploitaties en onze risico-inschatting dit jaar voor de grondexploitatie Badhuisplein en Entree Palaceplein opnieuw onze specialisten ingeschakeld bij het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen. Wij hebben onze specialisten bij onze controle dit jaar specifiek ingezet ten aanzien van alle onderdelen: planning, programmering, prijs, plankosten en parameters. Entree Palaceplein –bruto aanvangsrendement en grondwaarde
Naast de hiervoor genoemde elementen spelen bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het project, de programmering en de doorlooptijd een belangrijke rol. Zo zorgt binnenstedelijke herstructurering normaliter voor een grotere complexiteit, doordat de gemeente de bestaande ruimte herontwikkelt en dit type projecten hierdoor (financieel gezien) gevoeliger is voor risico’s dan volledig nieuw uit te leggen locaties. Een langere doorlooptijd van de projecten zorgt voor een hoger risicoprofiel, doordat de schatting van kosten en opbrengsten van de projecten subjectiever is naarmate de doorlooptijd toeneemt.
In uw paragraaf grondbeleid staat aangegeven dat de projecten Badhuisplein en Entree Palaceplein een hoog risicoprofiel kennen, omdat ze zich nog in de beginfase bevinden. Een aanzienlijk deel van de kosten en vrijwel alle opbrengsten moeten nog gerealiseerd worden. Ook zijn er nog geen afspraken (waaronder financiële) vastgelegd in contracten. Uw college onderkent markt- en projectrisico’s en houdt hiermee rekening bij de berekening van uw benodigde weerstandscapaciteit. De beschikbare weerstandscapaciteit van Zandvoort is hoger dan de benodigde weerstandscapaciteit. Gezien de fase waarin zowel Entree Palaceplein en Badhuisplein zich bevinden onderkennen wij het belang van de geïdentificeerde risico’s. Op grond van onze risicoanalyse hebben wij geconcludeerd dat de grondexploitaties Badhuisplein en Entree Palaceplein de (kwantitatief financiële) belangrijkste projecten binnen uw gemeente zijn.
kernboodschap jaarrekeningcontrole
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Voor het bruto aanvangsrendement (BAR) hanteren wij een bandbreedte van 6,15% tot 8,15%, op basis van marktreferenties die wij herkennen vanuit onze praktijk. Het door de gemeente gehanteerde BAR van 6% valt onder deze bandbreedte. Dit leidt mogelijk tot een meer optimische inschatting van de grondwaarde van het hotel. Het effect op de opbrengsten van het bijstellen van het BAR naar 6,15% bedraagt minimaal € 600.000. Wij hebben als gevolg hiervan de huurwaarde per kamer en beleggingswaarde per kamer nader geanalyseerd op basis van vertrouwelijke referenties. Hierbij concluderen wij dat de huurwaarde net boven de door ons gehanteerde bandbreedte uitkomt en de beleggingswaarde binnen onze bandbreedte valt. Als gevolg hiervan kwalificeren wij een risico ten aanzien van de grondwaardeberekening van het hotel. Uw college heeft dit als marktrisico onderkend en houdt hiermee rekening bij de berekening van het benodigde weerstandsvermogen. Entree Palaceplein –onzekerheid stelposten civiele kosten Uw gemeente heeft stelposten ingerekend voor kabels en leidingen én riolering waarvoor geen nadere onderbouwing beschikbaar is en waarvan het inrichtingsplan dan wel de technische uitwerking nog niet is gemaakt. Dit betreft een stelpost van € 50.000 voor kabels en leidingen en € 105.000 voor riolering die wij als onzeker kwalificeren.