Vst Zon- en windbeleid gemeente Zaltbommel

Samenvatting raadsvoorstel

Onderwerp

: Zon- en windbeleid gemeente Zaltbommel

Kern van het raadsvoorstel U heeft medio 2020 uitgangspunten voor het Zon- en windbeleid vastgesteld. Op basis van deze uitgangspunten en het participatieproces ligt hierbij een voorstel voor het Zon- en windbeleid. Door dit Zon- en windbeleid vast te stellen, wordt er sturing gegeven op zowel de locaties (wáár grootschalig zon en wind kan worden opgewekt) als op het proces (onder welke voorwaarden grootschalig zon en wind kan worden opgewekt).

Gerelateerde raadsstukken Uitgangspunten Zon- en windbeleid Zaltbommel (vastgesteld op 25 juni 2020)

Raadsvoorstel

Onderwerp

: Zon- en windbeleid gemeente Zaltbommel

Zaaknummer

: 104801

Datum raadsbesluit

: 18 maart 2021

Datum raadsvergadering

: 18 maart 2021

Portefeuillehouder

: Wethouder Posthouwer

Inlichtingen bij

: Gemeente Zaltbommel, afdeling Leefomgeving ZBM, Floor Ebben

Voorstel 1. In te stemmen met het Zon- en windbeleid gemeente Zaltbommel 2. De bevoegdheid om kleine aanpassingen in de Energiekansenkaarten te mandateren aan het college Inleiding Het nationale Klimaatakkoord bevat de algemene doelstelling om de CO₂ uitstoot in 2050 met minimaal 95% te reduceren en met 49% in 2030 ten opzichte van 1990. Het Gelderse Energieakkoord (GEA), waar gemeente Zaltbommel zich bij aan heeft gesloten, gaat nog een stapje verder en streeft naar 55% minder CO₂ -uitstoot in 2030 en een klimaatneutrale provincie in 2050. Voor de gemeente Zaltbommel betekent dit dat er samen met de gemeenten uit de Regio Rivierenland aan de Regionale Energie Strategie (RES) Rivierenland wordt gewerkt om samen als regio de doelstellingen te halen. We werken met ons eigen Programma Duurzaamheid aan het behalen van deze ambities. Opwekken van duurzame energie met zon en wind draagt bij aan het behalen van deze ambities. Het voorliggende Zon- en windbeleid stelt de voorwaarden waaronder zonen windinitiatieven mogen worden gerealiseerd. De uitgangspunten die u medio 2020 heeft vastgesteld zijn als basis genomen voor de bepalingen in dit beleid. Door dit Zon- en windbeleid op te stellen, wordt er sturing gegeven op zowel de locaties (wáár grootschalig zon en wind kan worden opgewekt) als op het proces (onder welke voorwaarden grootschalig zon en wind kan worden opgewekt).

De locaties zijn weergegeven in Energiekansenkaarten. In bijlage 4 en 5 zijn de Energiekansenkaarten weergegeven en beschreven. Participatie Voor het Zon- en windbeleid zijn zo veel mogelijk de inwoners en belanghebbenden betrokken in elke stap richting het beleid. Dit hebben we gedaan op verschillende manieren. In het begin van 2020 zijn de Ruimteateliers gehouden voor de Regionale Energiestrategie (RES), waar belanghebbenden zijn geconsulteerd over zoekgebieden waar in het landschap windmolens en zonnevelden, binnen gemeentelijke randvoorwaarden, mogelijk zijn. Daarnaast is er ook een enquête gehouden onder inwoners aan het begin van het jaar, waar 459 inwoners vragen hebben beantwoord over duurzame energie en voorkeurslocaties voor opwek. Van september tot en met december zijn er Energiecafés geweest waar inwoners weer hebben meegepraat over voorkeurslocaties voor duurzame energie opwek. Daarbij is er aan het eind van 2020 het laatste Ruimteatelier geweest waar regionaal (RES) en lokaal Zon- en windbeleid werden behandeld en samen met belanghebbenden werd gekeken naar de potentie en mogelijk locaties voor zon- en windenergie. Tot slot zijn het hele jaar door gesprekken 2

geweest met belanghebbenden apart. Als wordt gekeken naar de participatieladder, zitten we met het participatieproces voor Zon- en windbeleid op de 3 e trede. In bijlage 1 wordt het participatieproces uitgebreid beschreven. Argumenten 1.1 Het Zon- en windbeleid draagt bij aan de energietransitie en doelstellingen Het Zon- en windbeleid draagt bij aan de energietransitie en het behalen van de landelijke, provinciale, regionale en lokale duurzaamheidsdoelstellingen om de CO₂ uitstoot te reduceren. Dit beleid geeft kaders om duurzame vormen van energie opwek in de gemeente toe te laten. 1.2 Gemeentelijke kaders worden vastgesteld ter voorbereiding op de Regionale Energiestrategie Het Zon- en windbeleid loopt voor op besluitvorming in de regio Rivierenland m.b.t. de Regionale Energiestrategie (RES). Door als gemeente Zaltbommel deze lokale beleidsregels vast te stellen, worden deze voorwaarden als basis genomen voor de mogelijkheden voor zon- en/ of windenergie opwek in gemeente Zaltbommel voor de regionale energieopgave. Hierdoor bepaalt de gemeente haar kaders voor de Regionale Energiestrategie. 1.3 Met deze gemeentelijke kaders wordt invulling gegeven aan de uitgangspunten van uw raad De basis van dit Zon- en windbeleid zijn de uitgangspunten die u op 25 juni 2020 heeft vastgesteld.

Deze uitgangspunten zijn zorgvuldig verwerkt in het beleid in zowel verschillende ruimtelijke en procesmatige voorwaarden. De uitgangspunten die minder aan bod komen in het beleid zijn uitgangspunten 1.2 en 2, deze worden verder uitgewerkt in de uitvoering en uitwerking van de tendermethodiek. 1.4 Het Zon- en windbeleid zorgt ervoor dat gemeente Zaltbommel is voorbereid op toekomstige initiatieven Door het Zon- en windbeleid vast te stellen is gemeente Zaltbommel voorbereid op toekomstige initiatieven voor zon- en/of wind opwek. In het beleid staat aan welke voorwaarden een initiatief moet voldoen om dit te kunnen realiseren. 1.5 Door het vaststellen van de Energiekansenkaarten houdt de gemeente Zaltbommel regie over locaties voor duurzame energie opwek In het beleid wordt aan de hand van de Energiekansenkaarten aangegeven waar energie opwek mogelijk en onmogelijk wordt bevonden door de gemeente. Hierdoor houdt de gemeente Zaltbommel regie over locaties van zonnevelden en windturbines. 1.6 Met de kaders creëert de gemeente Zaltbommel duidelijkheid voor initiatiefnemers Door het opstellen van kaders en voorwaarden krijgen initiatiefnemers voor een project in de gemeente Zaltbommel duidelijkheid. Als zij een verzoek voor een initiatief indienen tijdens een uitvraag (tender) is aan de voorkant al duidelijk wat wel en niet kan en gewenst is.

1.7 Na het vaststellen van het beleid wordt er invulling gegeven aan de uitwerking van de tender De uitwerking van de tender en de scores worden niet in dit beleid uitgewerkt. In het Zon- en windbeleid is het tender proces beschreven, 3

maar niet de uitwerking ervan. In de uitwerking wordt onder ander de omvang gespecificeerd van een tender uitvraag voor grootschalige energie opwek. Dit vergt meer tijd, we verwachten dat de uitwerking van de tendermethodiek door u in april kan worden vastgesteld. 2 2.1 Het college mag kleine aanpassingen maken in de Energiekansenkaarten Door het college bevoegdheid te geven om de Energiekansenkaarten aan te passen, bij kleinschalige uitzonderingen of wanneer provinciaal beleid wordt aangepast, blijven de Energiekansenkaarten actueel. Dit zorgt er ook voor dat er bij specifieke uitzonderingen, die geen afbreuk doen aan het huidige beleid, toch medewerking kan worden verleend. Grotere aanpassingen op de Energiekansenkaarten worden ter besluitvorming voorgelegd aan de raad. Mogelijke dat uit de discussie omtrent de Omgevingsvisie zulke grote aanpassingen voorvloeien.

Kanttekeningen/risico’s 1.1 Onzekerheid over radarstation, laagvliegroutes Ministerie van Defensie en netcapaciteit Liander Radar De voorwaarden die zijn beschreven in het beleidskader zijn vormgegeven met de huidige kennis. Toekomstige kansen voor voornamelijk windenergie in gemeente Zaltbommel kunnen deels of volledig worden verstoord door de eventuele komst van een nieuw radarstation van het Ministerie van Defensie in Herwijnen. Laagvliegroutes Daarnaast is de gemeente Zaltbommel gelegen in een laagvlieggebied met daarin enkele laagvliegroutes voor helikopters van Defensie. Voor deze laagvliegroutes geldt geen wettelijke bescherming, echter het Ministerie van Defensie kan wel bezwaar maken op initiatieven die in deze laagvliegroutes liggen. Netcapaciteit Om zon- en windenergie initiatieven te kunnen realiseren moet er ook rekening gehouden worden met de beschikbare netcapaciteit van Liander. Het huidige onderstation bij Zaltbommel zit nu bijna aan haar maximale capaciteit. Uitbreidingen van het huidige onderstation in Zaltbommel zijn gepland met verwachte realisatie in 2024. Tevens wordt het huidige regelstation bij Zuilichem aangesloten op het 150kV-net van TenneT waardoor veel extra capaciteit vrijkomt. Dus wind- en grootschalige zon kan pas na 2024 worden gerealiseerd. Voor het aansluiten van zon- en windinitiatieven is ook een zekere geografische beperking aan de orde.

Een te grote afstand tot het onderstation kan leiden tot obstakels van technische (kabellengtes en spanningsverval) en/of financiële (haalbaarheid business case) aard. Voor zonne-energie initiatieven is een businesscase financieel haalbaar als het initiatief binnen de straal van 3-5 km van het onderstation wordt gerealiseerd. Voor windinitiatieven wordt een straal van ca. 10 km gehanteerd. Deze belemmeringen worden uitgebreid beschreven in bijlage 2. 4

1.2 Tender voor zon niet reëel In het bestuursakkoord is opgenomen dat opwek van zonne-energie niet kan plaatsvinden op landbouw en weidegrond. Onder landbouw- en weidegrond beschouwen wij alle gronden in de gemeente met een agrarische bestemming. Dit heeft tot gevolg dat er een zeer beperkte hoeveelheid grond beschikbaar blijft in de Energiekansenkaart voor zonneenergie. Dat heeft ervoor gezorgd dat het nu niet reëel is om gebruik te maken van een tendermethodiek voor zonne-energie opwek. De voorwaarden die in het Zon- en windbeleid zijn beschreven zijn wel van toepassing op zonne-energie initiatieven, er wordt alleen geen tender voor zonne-energie uitgezet. 1.3 Zonnethermie valt niet onder het Zon- en windbeleid Met zonnethermie wordt warmte opgewekt, en geen elektriciteit. Voor zonnethermie is een warmtenet nodig. Omdat dit een ander vraagstuk is, hebben we zonnethermie niet opgenomen in het Zon- en windbeleid. In de transitievisie warmte van de gemeente, die we dit jaar opstellen, wordt hier aandacht aan besteed. Mocht zonnethermie in beeld komen als warmteoplossing in de gemeente, dan kan het Zon- en windbeleid uiteraard wel als basis dienen voor de te stellen voorwaarden aan het realiseren van zonnethermievelden. Programma duurzaamheid Dit voorstel levert een bijdrage aan het thema ‘energietransitie’ van het programma duurzaamheid. Financiën (incl.

BTW-effect) Dit voorstel heeft geen financiële gevolgen. Uitvoering Planning Na het vaststellen van het Zon- en windbeleid wordt de tendermethodiek verder uitgewerkt en het uitvoeringsproces beschreven. Verwacht wordt dat dit in april naar het college gaat in de vorm van een collegevoorstel en collegebesluit. Het streven is om de eerste tender uitvraag voor de zomer te doen. Handhaving Niet van toepassing. Communicatie De vaststelling van het Zon- en windbeleid heeft nog weinig impact op inwoners. Het zijn slechts de kaders voor initiatieven, er zijn nog geen concrete initiatieven in beeld. Wel is het belangrijk om te laten zien dat we stappen nemen richting duurzaamheid en waarom we dat doen. Het doel is een beter klimaat voor iedereen. Eén van de manieren om dat voor elkaar te krijgen is door het opwekken van meer duurzame energie. Dit heeft als gevolg dat er ruimte nodig is voor windturbines en zonnevelden: Ons landschap gaat in de komende jaren veranderen. We communiceren breed over de vaststelling van het Zon- en windbeleid met een persbericht en via de kanalen van de gemeente (gemeentepagina, website, sociale media). Partners en deelnemers aan de Energiekringen die hebben bijgedragen aan het beleid brengen we schriftelijk op de hoogte.

5

Potentiele inschrijvers/ initiatiefnemers kunnen na vaststelling informatie vinden op onze website over onze werkwijze rondom initiatieven. Evaluatie / controle Na het afronden van de eerste tender vindt een evaluatie plaats van de kaders die we gesteld hebben in het Zon- en windbeleid. Daarnaast monitoren we de Energiekansenkaarten en actualiseren we deze wanneer nodig. Bijlagen - Beleidskader Zon- en windbeleid gemeente Zaltbommel - Bijlage 1 Participatieproces Zon- en windbeleid - Bijlage 2 Toelichting extra belemmeringen - Bijlage 3 Procesbeschrijving tendermethodiek - Bijlage 4 Energiekansenkaarten - Bijlage 5 Toelichting legenda Energiekansenkaarten

6