Vst Water- en Rioleringsplan 2022-2026

Samenvatting raadsvoorstel

Onderwerp

: Water- en Rioleringsplan 2022-2026

Kern van het raadsvoorstel Elke gemeente heeft vanuit de Waterwet een drietal zorgplichten op het gebied van afvalwater, hemelwater en grondwater. In het Water- en Rioleringsplan wordt voor de periode 2022-2026 vastgelegd hoe we met deze zorgplichten omgaan, wat de kosten daarvan zijn en hoe we de kosten dekken. In het plan leggen we ook de financiële strategie vast voor de lange termijn. We weten dat er een golf aan rioolvervangingen aan zit te komen en dat dat op termijn een sterke invloed gaat krijgen op onze kosten. Gerelateerde raadsstukken Verordening op de heffing en de invordering van rioolheffing 2022

Raadsvoorstel

Onderwerp

: Water- en Rioleringsplan 2022-2026

Zaaknummer

: 205713

Datum collegevergadering

: 9 november 2021

Datum raadsbesluit

: 16 december 2021

Datum raadsvergadering

: 16 december 2021

Portefeuillehouder

: Wethouder Bragt

Inlichtingen bij

: Afdeling Realisatie en Beheer, Erik Gossink

Voorstel 1. Het Water- en Rioleringsplan 2022-2026 voor Zaltbommel vast te stellen 2. Voor de dekking te kiezen voor scenario D 3. De financiële consequenties via een begrotingswijziging te verwerken in de begroting 2022 4. De hoogte van de rioolheffing te verwerken in de separaat vast te stellen "Verordening op de heffing en de invordering van rioolheffing 2022" Inleiding Elke gemeente heeft een aantal zorgplichten op het gebied van afvalwater, hemelwater en grondwater. Deze plichten vloeien voort uit de Waterwet. In het Water- en Rioleringsplan wordt voor de periode 2022-2026 vastgelegd hoe we met deze zorgplichten omgaan, wat de kosten daarvan zijn en hoe we de kosten dekken. We staan aan het begin van een lange periode waarin we veel geld moeten investeren in de vervanging van riolen. Er moeten keuzes worden gemaakt die ver over onze “horizon” reiken, verder dan een volgende raadstermijn en zelfs verder dan de huidige generaties. Met dit voorstel vragen wij u om (ook) te kijken naar de belangen op de lange termijn. Dat betekent ook een ongemakkelijke keuze over een substantiële verhoging van de rioolheffing om toekomstige generaties niet op te zadelen met fors stijgende kosten voor de instandhouding van een goed functionerend riool- en watersysteem.

Argumenten 1.1 Een gemeentelijk rioleringsplan is verplicht We zijn als gemeente op basis van artikel 4.22 van de wet milieubeheer verplicht een gemeentelijk rioleringsplan op te stellen. In dit plan moeten we beschrijven over welke voorzieningen we beschikken, wat we in de planperiode gaan aanleggen of vervangen, hoe we onze voorzieningen beheren en wat de financiële gevolgen hiervan zijn. Wij kiezen ervoor om ons rioleringsplan te combineren met het waterplan, waarin we beschrijven hoe we omgaan met (open) water, omdat het watersysteem en het rioolsysteem nauw met elkaar verweven zijn. 1.2 Wateroverlast en –tekort wordt een steeds grotere uitdaging Door de klimaatverandering zien we steeds zwaardere buien, langdurigere en zwaardere perioden van droogte en een aantal andere effecten. Dit zorgt ervoor dat we tijdig keuzes moeten maken hoe we hiermee omgaan. In het WRP maken we keuzes en proberen we zo helder mogelijk te maken wanneer we wel of niet ingrijpen. 1.3 de gevolgen van klimaatverandering worden merkbaar We zien nu wat de gevolgen zijn van klimaatverandering. Extreme buien komen steeds vaker voor, maar we hebben de afgelopen periode ook langdurige droogte gezien.

In het WRP zetten we het huidige beleid voort, maar we gaan ons vooral meer richten op het voorkomen van wateroverlast. Daarvoor gaan we bijvoorbeeld bij nieuwbouwprojecten vragen om 20mm waterberging bij de woningen op eigen terrein aan te leggen. Ook willen we vanaf 2022 een afkoppelsubsidie beschikbaar stellen, onze ambitie is om uiteindelijk 50% van de dakvlakken van het gemengde riool af te koppelen. 2.1 Het is noodzakelijk om te kiezen voor een langdurig houdbare financiering Onze riolering vertegenwoordigt een enorme financiële waarde, zo’n € 180 miljoen. We weten dat elk riool na gemiddeld 60 jaar vervangen moet worden. We kijken daarom 70 jaar vooruit om een langdurig houdbare financiering te kunnen plannen. Daarnaast moeten we kosten maken om anders om te gaan met het regenwater. We willen regenwater niet meer mengen met afvalwater en we moeten ruimte maken om bij hevige buien het water op te slaan. Er komt in de komende decennia dus een grote kostenpost op ons af voor de vervanging van alle riolen en de aanpassing van het watersysteem. We moeten daarom nu al keuzes gaan maken die hun impact mede gaan hebben op de komende generaties. Als we de keuzes nu niet maken, dan zadelen we de toekomstige inwoners van onze gemeente op met een enorme schuldenlast. 2.2 Scenario D geeft de meest eerlijke verdeling van de kosten Wij hebben 4 scenario’s uitgerekend.

Scenario A is het huidige beleid, Scenario B gaat uit van stijging naar een constant tarief waarbij we sparen voor toekomstige uitgaven, in scenario C wordt het tarief aangepast op de uitgaven en scenario D is een combinatie van B en C waarbij we de uitgaven zoveel mogelijk direct afschrijven. Scenario B bouwt een enorme voorziening op (€ 32,5 mln), scenario C kent grote fluctuaties in het tarief. Daarom laten we verder deze scenario’s in dit voorstel verder buiten beschouwing. Scenario A en D zijn de meest realistische, waarbij wij voorstellen om te kiezen voor scenario D omdat dat op de lange termijn de meest verstandige route is. Scenario A: het huidige beleid; Bij rioolvervangingen activeren we de vervanging en schrijven deze in 30 jaar af. In het verleden hebben we veel riolen gefinancierd uit de algemene middelen of uit grondexploitaties, al dan niet met subsidies van Rijk of provincie. Daarom hebben we nu, relatief bezien, weinig investeringen op de balans staan. Op termijn nemen de investeringen sterk toe en moeten we meer gaan aflossen. We kunnen de hoogte van de huidige rioolheffing tot ca 2034 gelijk houden. Vanaf ca 2034 zal in dit scenario de rioolheffing moeten stijgen van € 276 nu naar € 540 omstreeks 2070.

We maken onszelf hiermee ook heel kwetsbaar voor rentestijgingen, want we rekenen met de huidige rekenrente van 1,5% en we hebben geen idee hoe de rentestand over bijvoorbeeld 30 jaar zal zijn. Scenario D: We verhogen met ingang van 2022 geleidelijk de rioolheffing en sparen binnen de Voorziening riolering alvast voor toekomstige investeringen. Deze investeringen kunnen dan direct vanuit de voorziening gedekt worden. Hiermee voorkomen we de schuldenlast en het bijbehorende renterisico uit scenario A. In dit scenario verhogen we de rioolheffing jaarlijks met 4% tot een hoogte van ongeveer € 429,25 in 2033. Die hoogte zou op basis van de huidige berekeningen tot in lengte van jaren houdbaar moeten zijn. Op de lange termijn vallen de jaarlasten voor onze burgers hiermee 25% lager uit ten opzichte van scenario A, maar op de korte termijn worden de lasten geleidelijk aan tot in 2034 zo’n 56% hoger.

€800.00 €700.00 €600.00 €500.00 €400.00 €300.00 €200.00 €100.00 €20212025 2030 2035 2040 2045 2050 2055 2060 2065 2070 2075 2080 2085 2090 Scenario A

Scenario B

Scenario C

Scenario D

Grafiek 1: verloop rioolheffing tot 2090 €700.00

€600.00

€500.00

€400.00

€300.00

€200.00

€100.00

€2021

2025 Scenario A

2030 Scenario B

2035 Scenario C

2040

Scenario D

Grafiek 2: verloop rioolheffing tot 2040

2.3 De totale kosten blijven gelijk, ongeacht het scenario De totale kosten voor de burger zijn voor beide varianten gelijk, maar in scenario D worden de kosten en de risico’s meer uitgespreid over de jaren. In de periode 20222091 zal een gemiddelde woningeigenaar in totaal € 29.668 betaald hebben bij scenario A en € 29.666 bij scenario D. 2.4 Risico rentestijging in scenario D veel beperkter Een rentestijging zal in scenario D veel minder effect hebben dan in scenario A. Omdat we op de langere termijn met scenario A volledig vertrouwen op activeren van de investeringen, zal een beperkte stijging van de rente een substantiële stijging van de rioolheffing betekenen. De kapitaalslasten zijn grofweg de helft van onze uitgaven. Een stijging van de huidige rekenrente van 1,5% naar 2,25% betekent de helft meer rentelast en daarmee een 25% hogere rioolheffing; ofwel bij scenario A € 70 per jaar meer (op basis van € 276 per jaar in 2034). Kanttekeningen/risico’s 1.1 Dit WRP geldt vooralsnog alleen voor Zaltbommel Sinds 2007 hebben we nauw samengewerkt met de gemeente Maasdriel om een beleid te maken voor de hele Bommelerwaard. Water houdt zich immer niet aan grenzen. Zo hebben wij ook dit Water- en Rioleringsplan in samenwerking opgesteld.

Het college van B&W van Maasdriel verwacht dit WRP in het eerste kwartaal van 2022 aan de gemeenteraad van Maasdriel voor te leggen. Vanzelfsprekend gaat de gemeenteraad van Zaltbommel alleen over het in het WRP genoemde algemene beleid ten aanzien van Zaltbommels grondgebied en de specifiek op Zaltbommel toegeschreven onderdelen. 2.1 We stellen voor om nu te gaan sparen voor een onzekere toekomst In de toekomst kunnen er veel ontwikkelingen plaatsvinden die invloed hebben op de kosten voor water en riolering. De klimaatverandering is een belangrijke onbekende factor die voor meer kosten kan zorgen, maar ook de rentestand kan oplopen en de kosten verhogen. Ook kunnen nieuwe ontwikkelingen zorgen voor lagere vervangingskosten, of misschien kunnen we de levensduur van sommige riolen wat rekken. We zien dus diverse variabelen waarvan de gevolgen onmogelijk zijn in te schatten. Met scenario D kiezen we voor de meest consistente financiële aanpak en schuiven we de risico’s niet door naar de toekomst. 2.2 We kunnen bijsturen Omdat we het WRP elke 5 jaar herzien blijft het mogelijk tijdig in te spelen op nieuwe ontwikkelingen en zo nodig qua financiën bij te sturen. Als we meevallers hebben kunnen we ervoor kiezen om extra te sparen of de tarieven te verlagen. Bij tegenvallers kunnen we alsnog schuiven in toekomstige investeringen of het tarief verhogen.

2.2 Welke generatie moet betalen? Financiering van ons riolerings- en watersysteem op de lange termijn vormt een lastige keuze. Welke generatie moet waarvoor betalen? Er zijn voor beide scenario’s voldoende voor- en tegenargumenten te bedenken. Het gaat er in dit voorstel om financiële dekking te verkrijgen voor de toekomstige noodzakelijke investeringen. Inclusie NVT Programma duurzaamheid In het WRP kiezen we voor een duurzame aanpak. De belangrijkste bijdrage is zorgen voor een robuust en veilig watersysteem. Daarmee voorkomen we schade. Door water te bufferen voorkomen we overstroming op maaiveldniveau, maar we sparen tegelijkertijd ook water voor droge periodes. We kiezen voor een duurzame inrichting van de openbare ruimte die schade en overlast zo veel als mogelijk voorkomt. We kiezen ook voor toepassing van duurzame en circulaire materialen en waar mogelijk het terugdringen van energieverbruik. Financiën (incl. BTW-effect) Uit de planning in het WRP volgt voor de jaren 2022 t/m 2026 een totaal aan lasten van ruim € 26 miljoen. Met zowel scenario A als D worden deze lasten voor 100% gedekt uit de rioolheffing. Bij scenario D betalen we alle kosten (exploitatie en investeringen) uit de Voorziening riolering. Bij enkele vervangingspieken rond 2040 en 2066 moet t.z.t. gekeken worden of de pieken uitgevlakt kunnen worden of dat we de investeringen activeren.

In dit plan gaan we uit van activeren omdat de veiligste optie is. Alle kosten in het plan zijn gebaseerd op prijspeil 2021. De baten en de lasten moeten jaarlijks met de inflatie verhoogd worden, anders ontstaat een tekort op de lange termijn. Dit plan heeft geen effect op het begrotingssaldo aangezien het saldo van de inkomsten en uitgaven verrekend wordt via de voorziening riolering. De

gevolgen van dit plan kunnen via een begrotingswijziging verwerkt worden in de onlangs vastgestelde begroting 2022. Bedrijfsvoering Riool- en waterbeheer is specialistisch werk. We kiezen er voor om mensen in te huren voor bepaalde werkzaamheden omdat we -ook als Bommelerwaardniet groot genoeg zijn om alle specialismen zelf in huis te hebben. Uitvoering Evaluatie / controle Het WRP wordt over 5 jaar herzien. Jaarlijks vindt via de jaarrekening de reguliere verantwoording plaats. Tevens stellen we jaarlijks via de verordening de nieuwe tarieven vast (rekening houdend met inflatie). Bijlagen - Water- en Rioleringsplan 2022-2026 - Raadsvoorstel - Raadsbesluit