Vst Vaststellen Transitievisie Warmte

Samenvatting raadsvoorstel

Onderwerp

: Vaststellen Transitievisie Warmte

Kern van het raadsvoorstel Het college stelt aan de raad voor om de Procesnota bespreekversie Transitievisie Warmte en de Transitievisie Warmte vast te stellen. In een Transitievisie Warmte wordt een stapsgewijze aanpak richting aardgasvrije en daarmee duurzame wijken uiteengezet. Volgens het Klimaatakkoord moeten gemeenten in 2021 een eerste Transitievisie Warmte hebben vastgesteld. In onze Transitievisie worden onder andere op hoofdlijnen de oplossingsrichtingen en de vervolgaanpak weergegeven. De bespreekversie van de Transitievisie Warmte heeft van 5 augustus tot en met 24 september ter inzage gelegen. Er is een aantal opmerkingen gemaakt, vragen gesteld en reacties ingediend. Deze zijn in de Procesnota bespreekversie Transitievisie Warmte beantwoord. De reacties staan echter het vaststellen van de Transitievisie Warmte niet in de weg. Gerelateerde raadsstukken - Informatienota Plan van Aanpak Transitievisie Warmte, 20 april 2021; deze is besproken tijdens de raadscarrousel van 27 mei 2021; - Informatienota Bespreekversie Transitievisie Warmte, 20 juli 2021.

Raadsvoorstel

Onderwerp

: Vaststellen Transitievisie Warmte

Zaaknummer

: 242276

Datum collegevergadering

: 9 november 2021

Datum raadsbesluit

: 16 december 2021

Datum raadsvergadering

: 16 december 2021

Portefeuillehouder

: Wethouder Posthouwer

Inlichtingen bij

: Gemeente Zaltbommel, afdeling Leefomgeving ZBM, Franzel Bergevoet

Voorstel 1. De Procesnota bespreekversie Transitievisie Warmte vast te stellen. 2. De Transitievisie Warmte vast te stellen. Inleiding In een Transitievisie Warmte wordt een stapsgewijze aanpak richting aardgasvrije en daarmee duurzame wijken uiteengezet. Het doel is om in 2050 van het aardgas af te zijn conform ons duurzaamheidsbeleid. Dit betekent onder andere dat gebouwen op een duurzame manier verwarmd moeten worden. Volgens het Klimaatakkoord moeten gemeenten in 2021 een eerste Transitievisie Warmte hebben vastgesteld waarin zij onder meer het tijdspad aangeven waarin wijken van het aardgas afgaan. Op 20 juli 2021 is een bespreekversie van de Transitievisie Warmte door ons college vastgesteld. Deze heeft ter inzage gelegen en is tijdens een aantal sessies toegelicht. De binnengekomen opmerkingen zijn verzameld en van een reactie voorzien (zie de bijgevoegde ‘Procesnota bespreekversie Transitievisie Warmte’). Waar nodig is de visie hierop aangepast. De aangepaste visie is als bijlage bijgevoegd en kan door uw raad worden vastgesteld. Participatie De bespreekversie van de Transitievisie Warmte is tot stand gekomen met inbreng van de Energiekring Warmte (een groep van circa 20 betrokken inwoners) en diverse stakeholders. De bespreekversie heeft van 5 augustus tot en met 24 september voor iedereen ter inzage gelegen.

Daarnaast is deze verstuurd naar de Energiekringen Warmte en Waterstof, de dorps- en wijkraden en andere stakeholders. De belanghebbenden en belangstellenden zijn deels geïnformeerd en deels hebben wij hen geraadpleegd. Er zijn spreekuren en informatiebijeenkomsten gehouden en in een aantal sessies is de visie besproken. Een toelichting op dit proces, de gemaakte opmerkingen en het antwoord hierop treft u aan in de bijgevoegde ‘Procesnota bespreekversie Transitievisie Warmte’. Er is een aantal vragen en opmerkingen gemaakt. De hoofdlijn van de visie en de door ons voorgestelde aanpak zijn echter door de partijen en inwoners ondersteund. Argumenten 1.1. Aan de hand van de Procesnota bespreekversie Transitievisie Warmte kunt u de visie vaststellen. De Procesnota gaat in op de opmerkingen die zijn gemaakt over de bespreekversie van de Transitievisie Warmte. Aan het eind van de procesnota staan de belangrijkste aanpassingen nog eens samengevat weergegeven. Deze aanpassingen zijn in de bijgevoegde Transitievisie Warmte verwerkt.

1.2. De ingediende reacties staan het vaststellen van de Transitievisie Warmte niet in de weg. In de Procesnota gaan wij in op de binnengekomen (schriftelijke en mondelinge) reacties. Er is een groot aantal vragen gesteld, waarvan wij een aantal hebben kunnen verduidelijken. De gemaakte opmerkingen gaan niet over de uitgangspunten en hoofdlijnen van de visie. Wel werd het gewenst geacht om de visie op een aantal punten aan te passen waarbij vooral eenduidigheid wordt aangebracht en enkele zaken zijn toegevoegd. Een aantal keer is bijvoorbeeld opgemerkt dat waterstof of kernenergie mogelijke alternatieven voor aardgas kunnen zijn. In de visie zijn we ingegaan op de geschiktheid van deze opties tot 2030. Daarnaast is ook ambtshalve nog goed naar de visie gekeken en ook hier stellen we voor om een aantal aanpassingen door te voeren. Zo is hoofdstuk 6 (de aanpak) verder geconcretiseerd en uitgewerkt. Wij stellen voor om de visie op deze punten aan te passen. U kunt de visie vervolgens vaststellen. 2.1. Met het vaststellen van de visie in 2021 voldoen we aan het Nationaal Klimaatakkoord. Gemeenten zijn volgens het ontwerp Klimaatakkoord de regisseurs van de warmtetransitie voor de gebouwde omgeving. Samen met stakeholders en inwoners moeten zij eind 2021 een Transitievisie Warmte klaar hebben. Daarin staan voorstellen voor duurzaam aardgasvrij verwarmen en koken.

Door het vaststellen van de bijgevoegde visie voldoet u aan dit vereiste van het Klimaatakkoord. 2.2. We geven in de visie aan welke mogelijkheden er zijn om de uitstoot van CO 2 in de gebouwde omgeving terug te brengen en welke alternatieven er zijn voor aardgas. In paragraaf 1.3 van de visie staan de uitgangspunten voor de visie; deze zijn tot stand gekomen in overleg met inwoners en andere partijen. De uitgangspunten vormden de start van het opstellen van de visie. Belangrijk zijn bijvoorbeeld de betaalbaarheid en de betrouwbaarheid. De uitgangspunten zijn richtinggevend voor de oplossingsrichtingen. Aan de hand van een analyse en afwegingskader zijn de oplossingsrichtingen verder uitgewerkt. Deze zijn: - in de komende jaren vooral in te steken op het beperken van de warmtevraag door: o te isoleren en te besparen; o het benutten van natuurlijke momenten en het koersen op ‘aardgasvrijready’; - onderzoek te doen naar de mogelijkheden van collectieve kansen, bijvoorbeeld naar de mogelijkheden van aquathermie, geothermie of zonnethermie.

Ook stellen we voor om voorbeeldprojecten met bijvoorbeeld microwarmtenetten uit te gaan voeren; - met wijkuitvoeringsplannen (met als doel te bekijken hoe woningen van een alternatieve warmtebron worden voorzien) aan de gang te gaan als de haalbaarheid van collectieve warmteoplossingen duidelijk is of als andere mogelijke alternatieven voor een wijk bekend zijn. We willen in de periode tot 2030 met drie wijkuitvoeringsplannen gaan starten. In hoofdstuk 6 staat toegelicht hoe we dit willen aanpakken. We gaan een programma warmtetransitie uitwerken. In dit programma zijn initiatieven (projecten en activiteiten die bijdragen aan een omschreven doel) ondergebracht in lijnen. Deze lijnen kunnen variëren, net wat er op een bepaald moment nodig is. Op dit moment worden de volgende lijnen onderscheiden: Lijn draagvlak en mindset voor voorbereiding; Lijn isoleren en besparen; Lijn technische haalbaarheidsstudies; Lijn wijkuitvoeringsplannen.

In de visie is per lijn globaal een planning weergegeven voor de komende jaren. Daarnaast staan in hoofdstuk 6 de uitgangspunten voor de communicatie en wordt (op hoofdlijnen) ingegaan op de gevolgen voor de gemeentelijke organisatie. Een verdere toelichting en de achtergronden bij deze keuzes treft u aan in het bijgevoegde stuk. Kanttekeningen/risico’s 2.1. De ontwikkelingen rondom de warmtetransitie gaan snel; we kunnen nu uitsluitend de huidige stand van zaken weergeven. Een aantal ontwikkelingen rondom de warmtetransitie zijn volop gaande. Er worden in Nederland bijvoorbeeld pilots uitgevoerd naar aquathermie en waterstof en er zijn verschillende initiatieven rondom geothermie. De haalbaarheid voor onze gemeente hiervan is echter nu nog niet zeker. Daarnaast zijn er mogelijk technieken die nog ontwikkeld worden en die we nu nog niet in de visie hebben kunnen verwerken. De oplossingen in de visie zijn weergegeven op basis van de huidige stand van zaken. De visie wordt minimaal ééns in de 5 jaar geactualiseerd. Dit maakt het mogelijk om nieuwe ontwikkelingen in een volgende Transitievisie Warmte te verwerken. 2.2. Warmtransitie is een opgave van grote omvang. De enorme omvang van de opgave om Zaltbommel aardgasvrij te maken gaat voor onze gemeente tot nieuwe verantwoordelijkheden en tot een groot aantal organisatorische consequenties leiden.

Het programma moet in de praktijk worden gebracht en de eerste wijkuitvoeringsplannen moeten worden opgesteld. Hiervoor zijn naast technische deskundigheid ook vaardigheden nodig op vlakken als participatie, wijkgericht werken, (ruimtelijke) uitvoeringscoördinatie, financial controlling en (massa)communicatie. Sowieso vraagt een (wijkgerichte) warmtetransitie inzet van meerdere gemeentelijke afdelingen. Ook de Raad voor het Openbaar Bestuur heeft onlangs becijferd dat voor de regie op de warmtetransitie de personele formatie van gemeenten aanzienlijk moet toenemen. Het is duidelijk dat de uitvoeringslasten voor de gemeente hierdoor aanzienlijk zullen stijgen. Voor het programma Duurzaamheid kan de gemeente tot en met 2022 gebruik maken van de IBP gelden. Vooruitkijkend zullen hier er structureel substantiële (personele) middelen nodig zijn. In Nederland geldt dat voor elke gemeente. De verwachting is dan ook dat het Rijk met passende middelen komt. We willen wel onze proactieve werkwijze voortzetten. Dit kan soms betekenen dat wij moeten ‘voorfinancieren’; eerder geld moeten uitgeven dan het Rijk en ook de provincie ter beschikking stelt. 2.3. We kunnen onze inwoners niet dwingen om mee te doen. Op dit moment kan de gemeente inwoners nog niet dwingen hun gasaansluiting op te zeggen. Wij willen onze inwoners wel stimuleren om een bijdrage aan de warmtetransitie te leveren.

In de aanpak die staat in de Transitievisie Warmte (hoofdstuk 6) gaan wij hier ook op in. Wij willen actief gaan bouwen aan het creëren van draagvlak voor de warmtetransitie. Er is een aantal koplopers in de gemeente; inwoners die al bezig zijn met de transitie. Zij kunnen als voorbeeld en als ambassadeurs dienen om andere groepen inwoners mee te krijgen. Daarnaast worden inwoners met subsidieregelingen, informatie en campagnes uitgenodigd om bij te dragen. Inclusie Inclusie is een onderwerp dat erg relevant is bij de Transitievisie Warmte. Er is vaak naar voren gekomen dat de transitie voor iedereen betaalbaar moet zijn, ook voor mensen met lagere inkomens. Voorkomen moet worden dat de warmtetransitie leidt tot een grotere sociale ongelijkheid. Op dit moment wordt door het Rijk op veel fronten op

het financieringsvraagstuk gestudeerd. De uitkomsten daarvan zijn nog niet helder; uitgangspunt blijft het principe van een woonlasten-neutrale transitie. Wij willen de ontwikkelingen hierover nauwlettend volgen. In de visie staat een overzicht van de huidige subsidiemogelijkheden. Met onze toekomstbestendige woonlening kunnen inwoners bijvoorbeeld onder gunstige voorwaarden geld lenen om hun woning te verduurzamen. Programma duurzaamheid De Transitievisie Warmte draagt bij aan het programma duurzaamheid op het onderdeel energietransitie. Het zorgt ervoor dat de uitstoot van CO 2 in onze gemeente wordt verminderd. Het is de uitdaging om de energievraag in wijken van 417 TJ per jaar (prognose voor 2030) op een duurzame manier op te wekken. Financiën (incl. BTW-effect) Dit voorstel zelf heeft geen financiële gevolgen. De uitwerking van de warmtetransitie kan wel gevolgen hebben voor de financiën van zowel de gemeente als onze inwoners (zie ook onder kanttekening 2.2). Er moet in de komende jaren veel werk worden verricht. Dit is ook in de perspectiefnota aangegeven. Hierin staat dat voor het programma Duurzaamheid de gemeente tot en met 2022 gebruik kan maken van de IBP gelden. De verwachting is dat het Rijk daarna met passende middelen komt. Bedrijfsvoering Zie ook kanttekening 2.2. De warmtetransitie is een grote opgave die gevolgen gaat hebben voor onze organisatie.

In de komende jaren wordt dit verder uitgewerkt en worden de gevolgen verder in beeld gebracht. Uitvoering Planning De vastgestelde visie wordt gepubliceerd in het Gemeenteblad en op onze website. Daarnaast worden de stakeholders, de indieners van reacties/zienswijzen en andere belangstellenden hiervan op de hoogte gebracht. In hoofdstuk 6 van de visie staat een planning opgenomen met de stappen die we gaan zetten nadat de visie is vastgesteld. Handhaving n.v.t. Communicatie Zie ook onder planning. De stakeholders en belangstellenden worden persoonlijk op de hoogte gebracht. Daarnaast komen er een publicatie en een persbericht. Evaluatie / controle Over maximaal 5 jaar wordt de Transitievisie geactualiseerd. Tot die tijd worden de acties uitgevoerd en pilots geëvalueerd. Dit is in hoofdstuk 6 van de visie verder beschreven. Daarnaast monitoren we de Transitievisie Warmte in onze monitor van het programma duurzaamheid, die we twee keer per jaar uitvoeren. Nota van wijzigingen

Bijlagen - Concept vast te stellen Transitievisie Warmte - Procesnota bespreekversie Transitievisie Warmte - (vertrouwelijk): Overzicht indieners reacties/zienswijzen

-

(vertrouwelijk): ingediende schriftelijke reacties en reacties per mail