Vst Tendermethodiek grootschalige windenergie

Samenvatting raadsvoorstel

Onderwerp

: Tendermethodiek Wind

Kern van het raadsvoorstel Op 18 maart 2021 heeft u het Zon en Windbeleid vastgesteld en daarbij is door wethouder Posthouwer de toezegging gedaan om de tendermethodiek ter besluitvorming aan de raad aan te bieden zodra deze daarvoor gereed is. Middels dit raadsvoorstel wordt u gevraagd in te stemmen met de tendermethodiek voor het scoren van initiatieven voor de ontwikkeling van een windpark. Door middel van de tendermethodiek worden de plannen van initiatiefnemers voor het realiseren van een windpark gescoord op ruimtelijke en maatschappelijke criteria. Gerelateerde raadsstukken Zon en Windbeleid (104801)

Raadsvoorstel

Onderwerp

: Tendermethodiek Wind

Zaaknummer

: 241854

Datum collegevergadering

: 9 November 2021

Datum raadsbesluit

: 16 December 2021

Datum raadsvergadering

: 16 December 2021

Portefeuillehouder

: Wethouder Posthouwer

Inlichtingen bij

: Gemeente Zaltbommel, afdeling Leefomgeving ZBM, Daan van der Kolk

Voorstel De raad voor te stellen om: 1. in te stemmen met de Tendermethodiek grootschalige Windenergie 2. het college te mandateren om de criteria in de Tendermethodiek grootschalige Windenergie aan te scherpen

Samenvatting Het college van B&W heeft de Tendermethodiek voor grootschalige Windenergie ter instemming voorgelegd aan de raad. Wanneer de gemeente Zaltbommel windturbines wil laten ontwikkelen, binnen de voorwaarden die door de raad in het zon- en windebeleid zijn vastgesteld, moet de beste aanbieder binnen die voorwaarden gevonden worden. Hiervoor is een Tendermethodiek ontworpen. De raad besluit over de voorwaarden, criteria en procedure van de tendermethode. Inleiding Op 10 juni 2021 heeft de gemeenteraad unaniem ingestemd met de Regionale Energiestrategie (RES) 1.0 en het RES bod voor Regio Rivierenland. In deze regionale samenwerking is uitvoerig ingegaan op de (ruimtelijke) inpassing van de energietransitie en de totale hoeveelheid duurzame energie die in de regio, en specifiek in onze gemeente opgewekt dient te worden. In het Zon- en Windbeleid, dat op 18 maart 2021 door de gemeenteraad is vastgesteld, is ervoor gekozen om nieuwe windinitiatieven door de markt te laten invullen door gebruik te maken van een maatschappelijke tender. De uitwerking van deze opdracht ligt nu voor in de Tendermethodiek voor grootschalige Windenergie.

Het doel van de Tendermethodiek voor grootschalige Windenergie is om (markt)partijen tot een zo goed mogelijk bod te laten komen voor het realiseren van een windpark binnen de daarvoor, door de Raad in het Zon- en Windbeleid vastgestelde kaders. Bij de Tendermethodiek voor grootschalige Windenergie start de gemeente met een marktverkenning. Deze is zo uitgebreid als nodig is om vooraf vast te stellen dat het zeer waarschijnlijk is dat er passende biedingen komen. Als dat het geval is wordt de daadwerkelijke uitnodiging openbaar, met daarin de ruimtelijke en maatschappelijke kaders voor het te realiseren windpark. Aan de hand van de vooraf vastgestelde criteria worden de inschrijvingen beoordeeld. Daarbij zijn negen “knock-out” criteria. Het

initiatief met het hoogste aantal punten doorloopt vervolgens de standaardprocedure van het wijzigen van het bestemmingsplan en het verkrijgen van een omgevingsvergunning. De hele tendermethodiek is opgenomen als bijlage. Burgerparticipatie Burgerparticipatie is, zoals ook vastgelegd in het zon- en windbeleid, een belangrijk onderdeel om (binnen het maatschappelijk kader) punten op te verzamelen. Argumenten 1.1 De maatschappelijke tender is opgenomen in het Zon- en Windbeleid In het Zon- en Windbeleid is opgenomen dat voor de invulling van het duurzame elektriciteit vraagstuk er bij grootschalige initiatieven voor windenergie gebruik gemaakt zal worden van de maatschappelijke tender. De Tendermethodiek voor grootschalige Windenergie is de uitwerking van de gevraagde maatschappelijke tender. 1.2 De Tendermethodiek voor grootschalige Windenergie beschermt het belang van participatie en lokaal eigendom. Bij het realiseren van een grootschalig(e) duurzame energieproject(en) is het van belang dat er voldoende draagvlak is voor een initiatief. Daarbij is het bij de realisatie van een windpark of een (groot) zonneveld eveneens van belang dat de lokale omgeving meedeelt in de winst en zeggenschap krijgt over de ontwikkeling van het park. Deze twee aspecten worden nadrukkelijk uitgevraagd in de Tendermethodiek voor grootschalige Windenergie.

1.3 Met de Tendermethodiek voor grootschalige Windenergie houdt de gemeente regie over het aantal aanvragen en het moment van uitvraag De Tendermethodiek voor grootschalige Windenergie is een vorm van uitnodigingsplanologie. In plaats van als gemeente af te wachten welke initiatieven er mogelijk zullen ontstaan worden (markt)partijen op een bepaald moment gevraagd te reageren op een uitnodigingskader voor een windinitiatief dat past binnen de gestelde kaders van de gemeente. Hiermee zorgt de gemeente ervoor dat zij zelf regie houdt over het aantal windparken dat gerealiseerd kan worden, het moment waarop dit gebeurt en kan zij zelf sturen op de vereisten voor dit windpark. 1.4 De Tendermethodiek voor grootschalige Windenergie kent een aantal beslismomenten waardoor de gemeente het hele proces regie houdt De beslismomenten zijn bedoeld om te garanderen dat er kwalitatief voldoende goede initiatieven worden aangeleverd. Het eerste beslismoment is het al dan niet uitzetten van een tender. Na de marktconsultatie kan blijken dat de potentiele inschrijvers die zich hebben gemeld niet kunnen voldoen aan de eisen van de gemeente. Indien dit het geval is dan kan beter bij voorbaat aangegeven worden dat de gemeente, gekeken naar het huidige aanbod van initiatieven, geen tender wil uitzetten. Het tweede beslismoment zijn de knock out criteria in de voortoets.

In totaal zijn er negen knock out criteria die ervoor zorgen dat de gemeente onvoldoende uitgewerkte plannen moet afwijzen. In de voortoets worden deze knock out criteria gehanteerd en wordt daarmee gezorgd dat er uiteindelijk geen initiatieven inschrijven die niet aan deze voorwaarden voldoen.

Het derde beslismoment valt na het vaststellen van het winnende bod. Het College van B&W kan het winnende principeverzoek met een negatief advies richting de raad stuurt, omdat er vanuit het College van B&W twijfels zijn over (de haalbaarheid van) het winnende initiatief. Het vierde beslismoment ligt bij de gemeenteraad en is de uiteindelijke bevoegdheid voor het verlenen van planologische medewerking. Wanneer bij de aanvraag tot de herziening van het bestemmingsplan blijkt dat de initiatiefnemer zich niet houdt aan de voorgenomen inspanning op de verschillende maatschappelijke criteria dan moet de raad onderbouwd besluiten om geen medewerking te verlenen aan de wijziging van het bestemmingsplan. 2.1 Aanscherpingen in de tendermethodiek kunnen noodzakelijk zijn. Binnen kaders kunnen aanscherpingen in de criteria noodzakelijk zijn. Bijvoorbeeld ten aanzien van de normen voor geluid en slagschaduw en een andere productie van windturbines. In de tendermethodiek is beschreven dat ten aanzien van de aspecten van geluid en slagschaduw de gemeenteraad zelf normen dient vast te stellen of dient te wachten op de milieubeoordeling die uitgevoerd wordt door een daarvoor ingeschakelde partij vanuit de Rijksoverheid. Op basis van de uitkomsten van deze vastgestelde normen kan het nodig zijn de tendermethodiek aan te passen.

Datzelfde kan gelden op het moment dat er zich grote wijzigingen voordoen in de wijze waarop windturbines geproduceerd worden en/of wat de mogelijkheden daarin zijn. Bijvoorbeeld als er ineens grote nieuwe windturbines geproduceerd kunnen worden met bijvoorbeeld ander soort materiaal. Wanneer deze wijzigingen betekenen dat de criteria verruimd worden en er dus meer wordt toegestaan dan waar de raad nu mee instemt, dan wordt dit voorgelegd aan de raad. Hierdoor kunnen inwoners van Zaltbommel ook in de toekomst niet zonder toestemming van de raad met ruimere criteria geconfronteerd worden. Wanneer deze wijzigingen betekenen dat de criteria aangescherpt moeten worden is dat, zolang het geen wezenlijke wijzigingen zijn, aan het college gemandateerd. Kanttekeningen/risico’s 1.1 Enkele onderdelen kunnen wij nu (mogelijk) nog niet vastleggen in de beoordelingscriteria. De tendermethodiek gaat over de manier waarop een initiatief beoordeeld wordt, welke wegingsfactoren daaraan verbonden zijn en door wie de beoordeling wordt uitgevoerd. De hieronder genoemde zaken hebben geen betrekking op de methode, maar gaan over de op de te stellen opgave en uitvoering van de tender, maar zijn wel van belang voor het goed doorlopen van de tenderprocedure en worden daarom toegelicht. Het gaat om: 1. De specifieke projectopgave (hoeveel Megawatt) en de specifieke eisen aan de windturbines. 2.

De specifieke eisen ten aanzien van geluid en slagschaduw (zie paragraaf 4.3 in de definitieve versie van de tendermethodiek). 3. Vaststelling van de beoordelingscommissie.

Deze zaken worden voorafgaand aan het uitzetten van de tender vastgesteld, en zijn onderdeel van de werkwijze. De methodiek zal dezelfde blijven. Deze aspecten betreffen zaken die te maken hebben met de uitvoering van de tender kunnen daarom goed belegd worden bij het college. 1.2 Maatschappelijke criteria betreffen een inspanningsverplichting Bij de herziening van het bestemmingsplan en het verlenen van een omgevingsvergunning voor het realiseren van een windpark is niet mogelijk om een principeverzoek voor een windpark te toetsen aan maatschappelijke criteria. Echter bij het gebruik van de maatschappelijke tender is die mogelijkheid er wel. De gemeente heeft middels het Zon- en Windbeleid aangegeven gebruik te maken van deze methodiek en creëert vervolgens een situatie waarin er sprake is van het verdelen van een schaars recht ten aanzien van het ontwikkelen van een windpark. Door het creëren van een dergelijk schaars recht is het toegestaan om naast ruimtelijke criteria ook te toetsen aan maatschappelijke criteria. Deze maatschappelijke criteria betreffen echter een inspanningsverplichting. Bij het verwerven van een zo hoog mogelijk deel lokaal eigendom bijvoorbeeld, kan geen uitkomst percentage opgelegd worden, dus moet de beschrijving van de inspanning nauwkeurig en concreet zijn.

Het is dan ook de bedoeling dat de onafhankelijke beoordelingscommissie per initiatief zal kijken in hoeverre zij de inspanning voor het bereiken van een zo hoog mogelijk percentage lokaal eigendom realistisch achten en hoe goed dit aspect is uitgewerkt in de aangeleverde stukken. Op basis van deze beoordeling van de inspanningsverplichting met daarbij bestaande intentieverklaringen van ontwikkelaars, zoals het ondertekenen van het klimaatakkoord en gemeentelijke Green Deal als intentieverklaring zijn de intenties duidelijk, maar ontstaat er niet dezelfde zekerheid als bij een juridisch af te dwingen resultaatsverplichting Inclusie In principe kan iedereen een windinitiatief kan indienen. Het indienen van een kansrijk initiatief vraagt wel de nodige expertise. Wanneer die ontbreekt is financieel participatie in de ontwikkeling van het windpark wel een mogelijkheid. Zodoende is deelname aan de ontwikkeling van het windpark voor geen inwoner uitgesloten. Programma duurzaamheid Het realiseren van een windinitiatief draagt direct bij aan de doelstelling uit het programma Duurzaamheid. Financiën (incl. BTW-effect) Het al dan niet instemmen van de tendermethodiek heeft geen directe financiële gevolgen. De kosten die ten laste van de gemeente komen zijn de kosten voor marktconsultatie en de kosten voor/van de nog te benoemen beoordelingscommissie.

Deze kosten kunnen betaald worden uit bestaande budgetten. De initiatiefnemers dragen de kosten van de realisatie. Bedrijfsvoering Intern is er samengewerkt met verschillende collega’s. De stukken zijn afgestemd met juridische zaken en de financiële afdeling. Uitvoering Het streven is om rond de tweede helft van 2022 te beginnen aan het uitzetten van de tender. Dit is mede afhankelijk van de netwerk capaciteit van Tennet en Liander. Momenteel is Tennet bezig met een capaciteitsonderzoek voor de

provincie Gelderland. Eind dit jaar worden daarvan de resultaten verwacht. Indien blijkt dat er onvoldoende capaciteit is voor het terug leveren van elektriciteit in onze regio dan dient het elektriciteitsnet te worden verzwaard. Dit zal dan vermoedelijk plaatsvinden tussen 2026-2029. Wanneer de capaciteit het toestaat wordt als start de specifieke projectopgave (hoeveel Megawatt) en de specifieke eisen aan de windturbines opgesteld, samen met de specifieke eisen ten aanzien van geluid en slagschaduw. Vervolgens wordt een marktconsultatie uitgevoerd. Pas als die succesvol blijkt, stelt het College van B&W het definitieve uitnodigingskader, een beoordelingscommissie, een publicatiedatum en uitvoeringsproces (doorlooptijd) vast te stellen. Handhaving Geen opmerkingen. Communicatie Om de tendermethodiek goed uit te voeren moet goed gekeken worden naar de wijze waarop het uitnodigingskader gepubliceerd gaat worden. Dit moet een medium zijn dat voldoende transparant en goed toegankelijk is voor iedere geïnteresseerde. Na de succesvolle marktconsultatie worden gemeenteraad en inwoners geïnformeerd over het uitnodigingskader, de beoordelingscommissie, de publicatiedatum en het uitvoeringsproces.

Evaluatie / controle De raad kan de Tendermethodiek voor Grootschalige Windenergie toetsen bij publicatie van de tender, bij het herzien van het bestemmingsplan en na realisatie van het eerste windturbine(s). Bij een evaluatie van de uitkomsten en de methodiek, kunnen desgewenst inwoners betrokken worden. Bijlagen Bijlage 1 – tendermethodiek - rekenblad Bijlage 2 – procesbeschrijving tender Bijlage 3 – tendermethodiek

Nota van wijzigingen Eventueel in te vullen naar aanleiding van opmerkingen door College van B&W voorafgaand aan de raadsvergadering.