Vst Kernopgaven en waardenkaart omgevingsvisie Bommelerwaard

Samenvatting raadsvoorstel

Onderwerp

: Kernopgaven en waardenkaart omgevingsvisie Bommelerwaard

Kern van het raadsvoorstel Het college van Burgemeester en Wethouders stelt de raad voor om in te stemmen met de kernopgaven en de waardenkaart die de basis gaan vormen voor de omgevingsvisie. De kernopgaven zijn gebaseerd op een uitgebreid communicatie- en participatietraject met inwoners en samenwerkingspartners, een beleidsanalyse en een inventarisatie van trends en maatschappelijke ontwikkelingen voor de thema’s die een plaats krijgen in de omgevingsvisie. De raad heeft zich in een opiniërende carrousel uitgesproken over de kernopgaven. De kernopgaven worden verder uitgewerkt in de omgevingsvisie. Gerelateerde raadsstukken  Opiniërende nota kernopgaven omgevingsvisie Bommelerwaard (11 maart 2021)  Informatienota Monitoring Omgevingswet en Memo omgevingsvisie Bommelerwaard (8 juli 2020)  Informatienota Communicatie- en participatieplan omgevingsvisie Bommelerwaard (17 december 2019)  Adviesnota en raadsbesluit Startnotitie omgevingsvisie Bommelerwaard (12 december 2019)

Raadsvoorstel

Onderwerp

: Kernopgaven en waardenkaart omgevingsvisie Bommelerwaard

Zaaknummer

: 138560

Datum raadsbesluit

:

Datum raadsvergadering

:

Portefeuillehouder

: Wethouder Van Leeuwen

Inlichtingen bij

: Gemeente Zaltbommel, afdeling Leefomgeving ZBM, Auke AD Sybesma

Voorstel 1. In te stemmen met:  De kernopgaven binnen de thema’s (1) ‘klimaat, duurzaamheid en landschap’, (2) ‘landbouw, economie, toerisme en cultuurhistorie’, (3) ‘milieu, gezondheid en leefbaarheid’ en (4) ‘wonen, welzijn en voorzieningen’, die de basis vormen voor de verdere uitwerking van de Omgevingsvisie Bommelerwaard;  De waardenkaart Bommelerwaard, die de belangrijkste kwaliteiten beschrijft van verschillende deelgebieden met vergelijkbare kenmerken. Inleiding Op 12 december 2019 stemde u in met de startnotitie voor de omgevingsvisie Bommelerwaard. Ook de gemeenteraad van Maasdriel stemde in met de startnotitie. De gemeenten spraken hiermee de ambitie uit om een gezamenlijke omgevingsvisie voor de Bommelerwaard op te stellen. In de startnotitie gaven wij inzicht in het te volgen proces en de planning, de participatie, de keuzemomenten en de betrokkenheid van de raden bij de omgevingsvisie. Vervolgens is het gezamenlijke proces om te komen tot een omgevingsvisie door de twee gemeenten gestart. Voor verdere details verwijzen wij u daarom naar de bijlage ‘Omgevingsvisie Bommelerwaard: eerste fase communicatie en participatie’. U ontving deze bijlage al bij de informatienota over de monitoring van de omgevingswet (8 juli 2020).

Op 8 december 2020 organiseerden het kernteam omgevingsvisie Bommelerwaard en het programmateam omgevingsvisie Bommelerwaard een informele werkbijeenkomst voor raadsleden. Tijdens de bijeenkomst stonden de kernopgaven centraal. Daarnaast gaf het kernteam enkele voorbeelden aan de raadsleden hoe de kernopgaven op gebiedsniveau uitgewerkt konden worden. Deze werkbijeenkomst volgde op een gezamenlijke raadsavond (met raadsleden uit Maasdriel) over de Omgevingswet op 17 september 2020. Hierin gaven wij een toelichting op de totstandkoming (proces en inhoud) van de kernopgaven en de waardenkaart. In de werkbijeenkomst gaven raadsleden aan dat zij zich formeel wilden uitspreken over de kernopgaven voordat de raad een ontwerp-omgevingsvisie voorgelegd krijgt. Hiervoor heeft u eerst een opiniërende nota in de carrousel van 11 maart besproken. Het doel van deze bijeenkomst was vooral input van de raad over de kernopgaven op te halen en ruimte te bieden voor het onderlinge gesprek tussen raadsleden. Het college had hier vooral een luisterende rol. Nu de fase van beeldvorming heeft plaatsgevonden, leggen wij de kernopgaven ter besluitvorming aan u voor. Voor de raadsleden van Maasdriel is ook een werkbijeenkomst georganiseerd (1 december 2020). In Maasdriel heeft geen opiniërende bijeenkomst gehad. Wel zijn de kernopgaven besproken in de raadscommissie van 18 maart.

Besluitvorming vindt op plaats op 8 april. 2

Participatie Eerste fase De eerste fase van het omgevingsvisieproces bestond uit een uitgebreid participatieen communicatietraject. Het voornaamste doel dat wij hiermee wilde bereiden was het ophalen van beelden en informatie uit de samenleving over waarden en kwaliteiten van de Bommelerwaard en de ambities voor de toekomst van de Bommelerwaard. Ook gingen wij in gesprek met een groot aantal samenwerkingspartners over de ambities en opgaven die zij in de Bommelerwaard zien. Deze informatie vormde een belangrijke basis voor het bepalen van de (kern)opgaven voor de omgevingsvisie. Tweede fase De kernopgaven hebben wij op 26 en 28 oktober 2020 in ‘meet-ups’ met inwoners en samenwerkingspartners besproken. Het doel van deze gesprekken was het waar nodig aanscherpen en aanvullen van de kernopgaven en vervolgens over de invulling en uitwerking van de kernopgaven in gesprek te gaan. De bijeenkomsten vonden digitaal plaats. Ter informatie zijn de verslagen van de beide bijeenkomsten bijgevoegd. Omdat de meet-ups digitaal waren, en dit tot lagere opkomst van inwoners leidde dan bij de fysieke activiteiten, hebben wij via www.toekomstbommelerwaard.nl en een publicatie in de lokale media (9 december 2020) inwoners uitgenodigd om te reageren op de opgaven en waarden in de Bommelerwaard. Hiervoor maakten wij gebruik van filmpjes waarin wij de thema’s en opgaven nader toelichtten.

Argumenten 1.1 De kernopgaven en de waardenkaart zijn tot stand gekomen op basis van een uitgebreid participatie- en communicatietraject, een analyse van bestaand beleid en een inventarisatie van trends en ontwikkelingen. De informatie die wij ophaalden uit de eerste fase van participatie met de samenleving (inwoners en ketenpartners) hebben wij aangevuld met een analyse van het bestaand beleid en een inventarisatie van trends en maatschappelijke ontwikkelingen. Hierbij maakten wij onderscheid in vier integrale thema’s:  Klimaat, duurzaamheid en landschap;  Landbouw, economie, toerisme en cultuurhistorie;  Milieu, gezondheid en leefbaarheid;  Wonen, welzijn en voorzieningen. Op basis van de opbrengst uit de samenleving, de beleidsanalyse en de inventarisatie van trends en ontwikkelingen bepaalden wij voor de vier thema’s de kernopgaven voor de omgevingsvisie. De kernopgaven gaan de inhoudelijke basis vormen voor de verdere uitwerking van de omgevingsvisie. Op de onderstaande bovenstaande afbeelding vindt u de kernopgaven terug.

3

1.2 De kernopgaven zijn de basis voor nadere uitwerking van de omgevingsvisie. Zie voor nadere motivering bij argument 1.3. 1.3 U heeft zich in de carrousel op 11 maart 2021 over de kernopgaven uitgesproken, de kernopgaven op enkele punten aangescherpt en eveneens ons opmerkingen en aandachtspunten voor de uitwerking meegegeven. Wij vroegen u om u uit te spreken over de kernopgaven voor de omgevingsvisie. In een opiniërende nota lichtten wij toe hoe de kernopgaven tot stand gekomen zijn. Ook vermeldden wij in de opiniërende nota een aantal richtinggevende vragen die u kon gebruiken bij uw reactie op de kernopgaven. De belangrijkste opmerkingen en aandachtspunten die u ons op 11 maart meegaf vindt in de bijlage ‘samenvatting op hoofdlijnen’. Het betreft hier een samenvatting van de belangrijkste punten en niet een volledige weergave van alles wat is ingebracht. Via de griffie ontving u een gedetailleerd verslag. In het verslag geven wij aan in ‘blauw’ welke opmerkingen wij meenemen bij de uitwerking van de omgevingsvisie of het omgevingsplan. In ‘rood’ geven wij aan welke opmerkingen wij verwerken in de kernopgaven. De kernopgaven scherpen wij als volgt aan (zie rode tekst en doorhalingen): Thema 1 ‘klimaat, duurzaamheid landschap’  Onze leefomgeving is zoveel mogelijk klimaatbestendig, circulair, groen, biodivers en natuurinclusief.

 We willen onze landschappelijke en stedenbouwkundige kernkwaliteiten behouden en versterken.  We streven zijn een CO2-neutrale gemeente te zijn en richten onze leefomgeving daarop in. Thema 2 ‘landbouw, economie, toerisme en cultuurhistorie’  In het buitengebied is agrarisch ondernemen, wonen, natuur, erfgoed en recreatie/toerisme in balans.  We benutten de strategische ligging langs de A2 en het spoor, waarbij wij aansluiten bij de behoefte van lokale bedrijvigheid;  We stimuleren voornamelijk duurzame vormen van mobiliteit, waaronder OV, voet- en fietsverkeer en elektrisch vervoer. 4





Onze toeristische hotspots en recreatieve sector zijn aantrekkelijk en toegankelijk, onderling met elkaar verbonden en maken gebruik van kwaliteiten van de Bommelerwaard (zoals rust). Heroriëntatie herstructurering tuinbouw.

Thema 3 ‘milieu, gezondheid en leefbaarheid’  We zorgen samen met onze inwoners voor hebben een veilige, schone en gezonde leefomgeving, zowel boven als onder de grond.  De inrichting van onze leefomgeving stimuleert ontmoeting en een gezonde levensstijl.  De kernen in onze gemeente zijn toekomstbestendige, krachtige en initiatiefrijke kernen met zelfredzame initiatiefrijke inwoners. Thema 4 ‘wonen, welzijn en voorzieningen’  We hebben kwalitatief goede woningen voor alle doelgroepen in een goed woonklimaat.  We hebben voldoende bereikbare zorg-, welzijns- en overige voorzieningen, voor alle kwetsbare inwoners van onze gemeente.  De centra Het centrum van Zaltbommel (en de winkelcentra in de overige kernen) en de centra van Kerkdriel, Hedel en Ammerzoden zijn toekomstbestendig en aantrekkelijk.  Een kwantitatief en kwalitatief verantwoorde groei van het woningaanbod (opgave). De kernopgaven zijn de basis waarop wij de omgevingsvisie gaan bouwen. U heeft ons veel opmerkingen en aandachtspunten meegegeven tijdens de opiniërende carrousel. Hoewel hierin tussen fracties inhoudelijke verschillen zijn, geeft het ons voldoende richting voor verdere uitwerking. Daar waar volgens u een kernopgave ontbrak, gewijzigd moest worden of aangevuld, hebben wij dat hierboven aangegeven. Wij stemmen hierover af met de gemeente Maasdriel.

Omwille van deze afstemming proberen wij richting besluitvorming de kernopgaven vrijwel gelijkluidend te laten zijn. Bij de uitwerking van de kernopgaven nemen wij uw opmerkingen mee evenals de koppelkansen die u heeft benoemd. Ook kijken wij hoe wij de kernopgaven willen bereiken en maken wij, waar dat aan de orde is, gebiedsgerichte keuzes (welke opgaven willen we in welke gebieden op welke manier realiseren). In deze fase ontstaat de ‘couleur locale’, ofwel de verschillen in de keuzerichtingen tussen de gemeenten. Dat kan dus betekenen dat de gemeenten Maasdriel en Zaltbommel bijvoorbeeld opgaven die betrekking hebben op het buitengebied in de visie inhoudelijk anders uitwerken. In de carrousel vroeg u om duiding van in de kernopgaven gebruikte termen die nu nog erg abstract zijn. Wij begrijpen dat. Toch is dat vanwege het compact houden van de kernopgaven lastig. Het uitwerken van deze termen leidt namelijk al tot het begin van een visie en daar gaan wij nu juist in de volgende stap aan werken. Dat doen wij bij de uitwerking van de opgaven, passend bij het abstractieniveau van de omgevingsvisie (zie ook de opmerking bij kanttekening 1.3). Verder bepalen wij in de uitwerkingsfase de vorm van de omgevingsvisie. Voorbeelden waar wij naar kijken zijn de visies van de gemeenten Hoeksewaard en Gennep.

1.4 De waardenkaart geeft inzicht in de belangrijkste waarden kwaliteiten en is een basis voor verder uitwerking van de omgevingsvisie Gelijktijdig met het proces om te komen tot de kernopgaven hebben wij de belangrijkste waarden en kwaliteiten van de Bommelerwaard in beeld gebracht en gevisualiseerd in een ‘waardenkaart’. Op de waardenkaart zijn deelgebieden te zien die gemeenschappelijke kenmerken (inrichting, gebruik) hebben. Verder is per 5

deelgebied beschreven welke aanwezige waarden en kwaliteiten hier karakteristiek zijn en behouden of versterkt moeten worden. De waardenkaart zal een belangrijke basis zijn bij afwegingen over nieuwe initiatieven. Deze moeten passen bij en/of bijdragen aan de kwaliteiten en aansluiten bij de opgaven in een gebied. Vanwege uw opmerkingen in de opiniërende carrousel van 11 maart verwerken wij enkele aanpassingen op de waardenkaart:  De kern Nieuwaal wordt op de kaart aangegeven;  De dijken rond het Eiland Nederhemert-Zuid en langs de Maas worden toegevoegd;  Het binnendijks gebied van het Eiland Nederhemert-Zuid wordt aangeduid als ‘open kom’;  In de legenda komt te staan voornaamste cultuurhistorische parels. Er zijn meer parels dan op de kaart zijn weergegeven. Vanwege de leesbaarheid zijn niet alle parels aangeduid. Gezien het unieke karakter voegen wij wel de binnenstad van Zaltbommel aan de cultuurhistorische parels. Wij merken op dat de waardenkaart geen visiekaart is. De waardenkaart geeft geen beeld van een toekomstige ontwikkelrichting, maar geeft aanwezige waarden en kwaliteiten weer. Opmerkingen om bijvoorbeeld uitbreiding van kernen of locaties voor energievoorzieningen weer te geven, geven wij daarom niet aan op de waardenkaart. Deze punten bekijken wij wel bij het opstellen van de visiekaart.

Kanttekeningen/risico’s Omgevingsvisie versus omgevingsplan Een omgevingsvisie behoudt een relatief hoog abstractieniveau. De visie beschrijft ambities, doelstellingen en waarden en hoe die te bereiken, welke rol de gemeente daarin heeft en waar de gemeente die wil realiseren. In programma’s kunnen wij (beleids)doelen uit de omgevingsvisie uitwerken en concretiseren. Uitspraken over regels, aantallen, normen of oppervlakten komen niet in de omgevingsvisie te staan. Dergelijke zaken krijgen een plek in het omgevingsplan. Aanpassingen in waardenkaart In de waardenkaart staat een aantal omissies die wij nog gaan aanpassen (zo is Nieuwaal niet weergegeven en ontbreekt het reserveconcentratiegebied in Velddriel op de kaart). Omwille van efficiency (niet te veel aanpassingsrondes met bijbehorende kosten) worden deze gebundeld na bespreking in de beide raden en dan verwerkt. 6

Strategische visie Bommelerwaard In de themacarrousel van 11 maart werd verwezen naar de een strategische visie. In november 2018 heeft zowel u als de gemeenteraad in Maasdriel daarover een motie aangenomen. Bij de uitwerking van de omgevingsvisie komen wij daar bij u op terug. Programma duurzaamheid Het onderwerp ‘duurzaamheid’ komt expliciet terug in de kernopgaven (thema 1 ‘klimaat, duurzaamheid en landschap’). Bij de uitwerking van de opgaven in de omgevingsvisie stemmen wij af met de inhoud van het zon- en windbeleid. Financiën (incl. BTW-effect) Geen opmerkingen. Bedrijfsvoering Geen opmerkingen. Uitvoering Planning Wij werken de omgevingsvisie in Q2 van 2021 nader uit. Het verwerken van alle opmerkingen, het verder uitwerken van de kernopgaven, het betrekken van interne en externe partijen vraagt om zorgvuldigheid. Wij willen de kwaliteit van de omgevingsvisie waarborgen. Daarom blijkt het niet haalbaar om voor de zomerperiode een ontwerpomgevingsvisie aan u voor te leggen. Dat leidt ertoe dat vaststelling van de visie niet meer in 2021 plaatsvindt. De Omgevingswet vereist dat gemeenten uiterlijk in 2024 hun omgevingsvisie hebben vastgesteld. Wij willen wij u als raad goed meenemen in het vervolgproces. Daarom streven wij om u voor de zomer een conceptversie van de visie voor te leggen. Handhaving Geen opmerkingen. Communicatie De 1ste fase (jan.

t/m mei 2020) en 2 de fase (okt. t/m dec. 2020) van communicatie- en participatie rondom de omgevingsvisie hebben wij inmiddels afgerond. Een volgende (3de) fase van communicatie en participatie vindt plaats bij de ter inzage legging van een ontwerp-omgevingsvisie. Inwoners en samenwerkingspartners kunnen gedurende het traject met ons in gesprek of ons benaderen via www.toekomstbommelerwaard.nl. Evaluatie / controle Geen opmerkingen. Nota van wijzigingen N.v.t. Bijlagen  Raadsbesluit  Memo ‘Omgevingsvisie Bommelerwaard: eerste fase communicatie en participatie’ (bij informatienota Monitor Omgevingswet 8 juli 2020);  Presentatie Omgevingsvisie Bommelerwaard (bij raadsbijeenkomst 17 september 2020);  Verslagen meet-ups omgevingsvisie Bommelerwaard inwoners (26 en 28 oktober 2020);  Informatiepakket en voorbeelduitwerking kernopgaven op gebiedsniveau (bij werkbijeenkomst 8 december 2020);  Verslag werkbijeenkomst raadsleden Zaltbommel (8 december 2020) NIET OPENBAAR 7



Samenvatting themacarrousel 11 maart 2021 kernopgaven omgevingsvisie (inclusief opvolging in vervolgproces)

8