Vst Adviesrecht en verplichte participatie onder de Omgevingswet
Tekst van het document
Samenvatting raadsvoorstel
Onderwerp
: Adviesrecht en verplichte participatie onder de Omgevingswet
Kern van het raadsvoorstel Op 1 juli 2022 treedt naar verwachting de Omgevingswet in werking. Hiermee vervalt de zogenaamde ‘verklaring van geen bedenkingen’ die de raad moet afgeven bij een aanvraag om omgevingsvergunning in strijd met het bestemmingsplan. In die gevallen komt hiervoor het adviesrecht van de raad in de plaats. Daarnaast heeft de Omgevingswet ambities ten aanzien van participatie bij de voorbereiding van besluiten voor de fysieke leefomgeving. De raad kan bij aanvragen om omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (hierna BOPA) gevallen aanwijzen waarin participatie verplicht wordt gesteld. De raad wijst categorieën van gevallen aan waarin zij, bij een aanvraag om omgevingsvergunning voor een BOPA, bindend advies geeft aan het college én waarin participatie verplicht wordt gesteld.
Gerelateerde raadsstukken De raad is op 14 oktober 2021 geïnformeerd over het adviesrecht en verplichte participatie bij aanvragen om omgevingsvergunning voor een BOPA door middels van een presentatie door bureau Senze. In deze presentatie wordt ingegaan op de context, de kaders en aanvliegroutes, de wijzigingen t.o.v. de huidige wetgeving en het conceptraadsvoorstel. De presentatie is als bijlage bij het voorstel gevoegd.
Raadsvoorstel
Onderwerp
: Adviesrecht en verplichte participatie onder de Omgevingswet
Zaaknummer
: 239802
Datum collegevergadering
: 16 november 2021
Datum raadsbesluit
: 16 december 2021
Datum raadsvergadering
: 16 december 2021
Portefeuillehouder
: Wethouder Van Leeuwen
Inlichtingen bij
: Gemeente Zaltbommel, afdeling Leefomgeving ZBM, Eric de Bruin
Voorstel 1. De lijst met categorieën van gevallen vast te stellen waarin de raad ingeval van een aanvraag om een buitenplanse omgevingsplanactiviteit gebruikt maakt van haar adviesrecht; 2. de lijst met categorieën van gevallen vast te stellen waarin ingeval van een aanvraag om een buitenplanse omgevingsplanactiviteit participatie verplicht wordt gesteld. Inleiding Op 1 juli 2022 treedt naar verwachting de Omgevingswet in werking. Hiermee vervalt de zogenaamde ‘verklaring van geen bedenkingen’ die de raad moet afgeven bij een aanvraag om omgevingsvergunning in strijd met het bestemmingsplan. In die gevallen komt hiervoor het adviesrecht van de raad in de plaats. Daarnaast heeft de Omgevingswet ambities ten aanzien van participatie bij de voorbereiding van besluiten voor de fysieke leefomgeving. De raad kan bij een aanvraag om omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (zogenaamde BOPA) categorieën van gevallen aanwijzen waarin participatie verplicht wordt gesteld. Context: Omgevingsvisie, Omgevingsplan en adviesrecht Naar verwachting treedt op 1 juli 2022 de Omgevingswet in werking. In dit kader wordt gewerkt aan een nieuwe omgevingsvisie Bommelerwaard. De omgevingsvisie wordt vastgesteld door de raad. Zij stelt hiermee de (strategische) koers vast voor de invulling van de fysieke leefomgeving voor de langere termijn.
Deze koers wordt vertaald in regels in het nieuwe omgevingsplan. Onder de nieuwe Omgevingswet bestaan er geen bestemmingsplannen en beheersverordeningen meer. Deze documenten gaan bij de inwerkingtreding van de wet van rechtswege op in één omgevingsplan. Het omgevingsplan wordt – evenals de omgevingsvisie - vastgesteld door de raad. Ook na inwerkingtreding van de Omgevingswet blijft sprake van initiatieven die in strijd zijn met het omgevingsplan. Als een dergelijk initiatief bijdraagt aan de kernopgaven uit de Omgevingsvisie Bommelerwaard, aansluit bij de daarin geformuleerde visie en/of de hierin genoemde waarden versterkt en niet leidt tot (milieutechnische) belemmeringen en/of hinder voor omliggende functies, kan evenals in de huidige situatie - ondanks de strijdigheid met het omgevingsplan - medewerking worden verleend aan een dergelijk initiatief. Het verlenen van omgevingsvergunning voor een BOPA is een bevoegdheid van het college van burgemeester en wethouders. Verplichte participatie bij aanvragen in strijd met het omgevingsplan 2
Het voorliggend raadsvoorstel c.q. –besluit heeft naast het adviesrecht bij een omgevingsvergunning voor een BOPA ook betrekking op verplichte participatie. Participatie is een belangrijk onderwerp in de Omgevingswet. Uitgangspunt van is dat meer moet worden geparticipeerd over ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving. Voor de kerninstrumenten ‘omgevingsvisie’ en ‘omgevingsplan’ is participatie door de wet verplicht gesteld. Bij aanvragen om omgevingsvergunning die afwijken van het omgevingsplan geldt deze verplichting niet. Wel kan de raad bij dergelijke initiatieven categorieën van gevallen aanwijzen waarin participatie verplicht wordt gesteld. De raad moet een besluit nemen hoe zij betrokken wil worden bij besluiten voor het afwijken van het omgevingsplan (adviesrecht) en hoe de participatie in dergelijke gevallen wordt vormgegeven. Participatie Het betreft een ‘beleidsneutrale’ overgang van het huidige (bestuurlijke) proces ter afdoening van initiatieven die in strijd zijn met het bestemmingsplan c.q. het omgevingsplan. Om deze reden heeft er geen burgerparticipatie plaatsgevonden. Argumenten 1.1 Het huidige v.v.g.b.-beleid uit 2017 vormt de basis voor het adviesrecht van de raad bij aanvraag omgevingsvergunning voor een BOPA, daarin is er sprake van een beleidsneutrale overgang. Het verlenen van een omgevingsvergunning voor een BOPA is een bevoegdheid van het college.
De gemeenteraad kan aangeven voor welke categorieën van gevallen zij een bindend advies willen geven aan het college voordat zij de aangevraagde omgevingsvergunning verleend. Dit advies moet het college meenemen in de beslissing op de aanvraag. Het adviesrecht voor de raad bij een aanvraag om omgevingsvergunning voor een BOPA komt in de plaats van de huidige verklaring van geen bedenking (hierna v.v.g.b) bij een projectafwijkingsbesluit onder de WABO. Het adviesrecht onder de Omgevingswet werkt anders dan de v.v.g.b. onder de huidige wetgeving. Deze wijzigingen kunnen op hoofdlijnen als volgt worden weergegeven: Huidige wetgeving
Omgevingswet
Wat mag er niet? Nee, tenzij…
Wat kan er wel? Ja, mits…
Verklaring van geen bedenkingen van gemeenteraad
Adviesrecht gemeenteraad (bindend advies)
3
Raad bij grote(re) afwijkingen van bestemmingsplan in beginsel altijd betrokken
Raad bij afwijking van het omgevingsplan in beginsel niet betrokken
V.v.g.b. – lijst Welke initiatieven in strijd met het bestemmingsplan hoeft de raad niet te zien?
Advieslijst Welke initiatieven in strijd met het omgevingsplan wil de raad wel zien?
Altijd de uitgebreide procedure
Standaard de reguliere procedure!
Uit bovenstaand overzicht valt op dat: 1. de v.v.g.b.-lijst geeft aan welke initiatieven in strijd met het bestemmingsplan de raad niet hoeft te zien terwijl de advies-lijst gaat over initiatieven in strijd met het omgevingsplan die de raad wel wil zien. 2. een ander belangrijk verschil is de procedure. Ingeval van de v.v.g.b.lijst geldt altijd de uitgebreide procedure als bedoeld in afdeling 3:4 van de Algemene wet bestuursrecht (circa 26 weken waarbij het ontwerpbesluit 6 weken ter inzage wordt gelegd). Ingeval van een BOPA (waarvoor eventueel adviesrecht van toepassing is) geldt standaard de reguliere procedure van 8 weken. Bij raadsbesluit van 29 juni 2017 heeft de raad categorieën van gevallen aangewezen waarin zij geen verklaring van geen bezwaar hoeft af te geven m.a.w. welke initiatieven in strijd met het bestemmingsplan de raad niet hoeft te zien. Hierbij wordt opgemerkt dat in de huidige situatie hoofdzakelijk medewerking wordt verleend door middel van een herziening van het bestemmingsplan. Vanaf 29 juni 2017 is slechts 11 keer door middel van een projectafwijkingsbesluit medewerking verleend aan ‘initiatieven in strijd met het bestemmingsplan’, zie bijgevoegd overzicht.
Het v.v.g.b.-beleid met betrekking tot projectafwijkingsbesluiten voldoet en kan gezien de positieve ervaringen in de afgelopen jaren als basis dienen voor het beleid ten aanzien van adviesrecht van de raad bij een aanvraag om omgevingsvergunning voor een BOPA. Overeenkomstig de huidige werkwijze ligt ook in de toekomst bij medewerking aan een initiatief dat in strijd is met het omgevingsplan het primaat op herziening van het omgevingsplan in plaats van medewerking door een omgevingsvergunning voor een BOPA. 1.2 Deze werkwijze sluit aan bij de verbeterdoelen van de Omgevingswet. Eén van de verbeterdoelen van de Omgevingswet is het versnellen van de besluitvorming over projecten in de fysieke leefomgeving. Daarom heeft de wetgever bepaalt dat – anders dan onder de huidige wetgeving - ook bij een aanvraag omgevingsvergunning voor een BOPA met adviesrecht in beginsel de reguliere procedure van toepassing blijft. Dit betekent dat er binnen 8 weken 4
op de aanvraag om omgevingsvergunning voor een BOPA moet zijn beslist. Slechts in uitzonderlijke gevallen kan het college de uitgebreide procedure van toepassing verklaren. Met deze regeling wil de wetgever een efficiënte en voortvarende afhandeling van initiatieven bewerkstelligen. Daarom moet zorgvuldig worden omgegaan met het aanwijzen van gevallen waarin de raad een bindend advies uit moet brengen alvorens het college een besluit kan nemen op de aanvraag omgevingsvergunning. Het v.v.g.b-beleid uit 2017 werkt naar ieders tevredenheid. Er is geen aanleiding om de lijst met gevallen waarin advies van de raad noodzakelijk is uit te breiden. 2.1 Verplichte participatie bij aanvragen om omgevingsvergunning voor een BOPA De Omgevingswet stelt participatie bij aanvragen om omgevingsvergunning voor een BOPA niet verplicht. Wel biedt de wet de raad de mogelijkheid om bij initiatieven die in strijd zijn met het bestemmingsplan c.q. het omgevingsplan categorieën van gevallen aan te wijzen waarin participatie verplicht wordt gesteld. Om juridisch te borgen dat de raad alle relevante informatie tot haar beschikking heeft om haar advies over een aanvraag om omgevingsvergunning voor een BOPA te geven ligt het voor de hand om in die categorie van gevallen waarin de raad adviesrecht heeft ook participatie verplicht te stellen.
Kanttekeningen/risico’s 1.1/2.1 De consequenties van de voorgestelde werkwijze zijn moeilijk in te schatten. De Omgevingswet verandert het speelveld met betrekking tot (de beoordeling van) initiatieven voor de fysieke leefomgeving. Daarom kent de Omgevingswet een zogenaamde transitieperiode. Deze periode loopt vanaf datum inwerkingtreding op 1 juli 2022 tot 1 januari 2030. Gedurende deze transitieperiode ontwikkelen de kerninstrumenten zich door van ‘volgens de letter van de wet’ naar ‘in de geest van de wet’. Dit betekent dat de inhoud van de Omgevingsvisie en het omgevingsplan gedurende deze periode nog wijzigt. Hierdoor zijn de consequenties van het voorliggende voorstel over adviesrecht bij aanvragen omgevingsvergunning voor een BOPA en verplichte participatie moeilijk in te schatten. De lijst met categorieën van gevallen waarbij advies van de raad noodzakelijk is en de lijst met categorieën van gevallen waarin participatie verplicht wordt gesteld, zal daarom jaarlijks worden geëvalueerd en daar waar nodig aangepast. 2.2 Participatie bij andere aanvragen om omgevingsvergunning voor een BOPA. Het aanwijzen van een categorie van gevallen waarin participatie verplicht wordt gesteld betekent niet dat bij de andere aanvragen om omgevingsvergunning om een BOPA, waarbij de raad geen gebruik maakt van het adviesrecht, geen participatie plaats hoeft te vinden.
Participatie wordt in die gevallen niet verplicht maar is wel één van de aanvraagvereiste. De huidige werkwijze waarin bij initiatieven die afwijkingen van het bestemmingsplan c.q. omgevingsplan door initiatiefnemer door omwonenden ingevulde draagvlakformulieren moeten worden ingeleverd blijft onverkort gehandhaafd.
5
Door in ieder geval in díe gevallen waarin de raad gebruik maakt van haar advies ook participatie verplicht te stellen, wordt juridisch geborgd dat de raad alle relevantie beschikbaar heeft bij het geven van haar advies.
Inclusie Het voorliggend voorstel heeft o.a. betrekking op verplichte participatie bij aanvragen omgevingsvergunningen BOPA. Door participatie voor bepaalde gevallen verplicht te stellen worden mensen betrokken bij de besluitvorming. Hiermee levert voorliggend voorstel een positieve bijdrage aan het onderwerp inclusie. Programma duurzaamheid Voorliggend voorstel heeft betrekking op een beleidsneutrale overgang van huidig beleid ten aanzien een intern bestuurlijke werkwijze. Dit voorstel heeft daarmee geen consequenties met het programma duurzaamheid. Financiën (incl. BTW-effect) Voorliggend voorstel heeft betrekking op een beleidsneutrale overgang van huidig beleid ten aanzien een intern bestuurlijke werkwijze. Dit voorstel heeft daarmee geen financiële gevolgen. Bedrijfsvoering Voorliggend voorstel heeft betrekking op een beleidsneutrale overgang van huidig beleid ten aanzien een intern bestuurlijke werkwijze. Dit voorstel heeft daarmee geen financiële gevolgen. Uitvoering Planning Nadat de raad heeft besloten over het adviesrecht en verplichte participatie wordt deze werkwijze op de datum van inwerkingtreding van de Omgevingswet gestart. Handhaving Niet van toepassing Communicatie Het raadsbesluit adviesrecht en verplichte participatie onder de Omgevingswet wordt na vaststelling gepubliceerd.
Daarnaast wordt het aspect verplichte participatie bij een aanvraag omgevingsvergunning BOPA meegenomen in de algehele communicatie over participatie onder de Omgevingswet. Evaluatie / controle Gedurende de transitieperiode van de Omgevingswet, waarin de inhoud van de Omgevingsvisie en het omgevingsplan wijzigt, wordt het raadsbesluit over het adviesrecht en de verplichte participatie onder de Omgevingswet geëvalueerd. Mocht de deze evaluatie daartoe aanleiding geven dan wordt de lijst categorieën van gevallen waarin advies van de raad noodzakelijk is en/of participatie verplicht wordt gesteld aangepast. Nota van wijzigingen Bijlagen - Presentatie van 14 oktober 2021 aan de raad van Zaltbommel - Overzichtslijst projectafwijkingsbesluiten vanaf 29 juni 2017 - Raadsbesluit adviesrecht en verplichte participatie bij aanvragen omgevingsvergunning voor een BOPA 6