Uitkomstenlijst carrouselvergadering - onderzoek rekenkamer subsidiebeleid

Uitkomstenlijst carrousel 15 januari 2026 – Onderzoek rekenkamer subsidiebeleid Presentatie rekenkamer gevolgd door vragen aan de rekenkamer: - U stelt dat er onvoldoende inzicht is in maatschappelijke effecten van subsidies, heeft u ideeën voor hoe we indicatoren voor het meten van die maatschappelijke effecten kunnen vormgeven? - In de aanbevelingen staat redelijk hard dat er doelen moeten worden gesteld, mijn angst is dan dat je het college daarmee in een harnas tilt waarin je niet goed kunt bewegen. Kunt u daar wat over zeggen? - Als er een subsidieaanvraag van verschillende EHBO-verenigingen komt, hoe ga je dan bepalen op basis van die normen welke het wel en niet krijgt? - Een andere aanbeveling is dat het hele proces eenvoudiger moet, wordt het met de doelen niet alleen maar complexer? - Wat is volgens u een geschikt moment om de raad mee te nemen in de subsidievorming? - U heeft als reactie op de reactie van het college nog een nawoord geschreven. Is daar nog een reactie op gekomen van het college? Reactie rekenkamer: - We spreken over een breed veld dus dat verschilt ontzettend. Het vergroenen van tuinen bijvoorbeeld is heel concreet, dat kun je direct meten. Maar als we het hebben over bepaalde ontwikkelingen op het sociaal domein of op cultuur, dan is dat lastiger.

Dat is ook een uitdaging, zowel aan de kant van de gemeente als aan de kant van de ontvanger van de subsidie. Hoe zouden we dat zo concreet mogelijk kunnen formuleren? En wat is dan uiteindelijk het resultaat? Is het resultaat dat er 5 mensen bij een tentoonstelling geweest zijn of dat het in de krant heeft gestaan? Dat is aan de sector zelf en aan de beleidsmedewerkers. - Wat wij juist beogen is meer een maatpak dan een harnas. De doelen zullen per regeling verschillen en kunnen de subsidie ten goede komen. Je moet explicieter zijn in wat je met de subsidies bereikt. In gesprekken bleek dat zowel de aanvragers als de ambtelijke organisatie soms een beetje zoekende waren in wat wordt er nu met de subsidie beoogt en wat dus de ene aanvraag van de andere onderscheidt. Het is ook aan het college zelf om de doelen op te stellen dus aan hen of dat een harnas wordt. - Je kunt bij kleinere subsidies, bijvoorbeeld de EHBO, ook voor een instandhoudingsubsidie kiezen waarbij juist geen doelen zijn. De doelen gaan over complexere subsidies of subsidies met veel verschillende aanvragers waarbij het niet alleen over instandhouding gaat. - Doelen maken het niet per se complexer, ze kunnen juist ook een lust zijn in plaats van een last. - Als raad kun je bij de behandeling en evaluatie van bepaald beleid, bijvoorbeeld een nota sociaal domein, de subsidies ook meenemen.

Bij het ene beleidsveld zal dat dan vaker voorkomen dan bij de ander. Behandel de subsidie als instrument in het kader van het behalen van inhoudelijk beleid en niet binnen het subsidiekader. - Er is hierna niet opnieuw een reactie van het college gekomen. In feite ligt er een positieve reactie van het college met vooral nuances en nadere vragen om nadere toelichting. Dit is ook hoe het gebruikelijk is bij onderzoek van de rekenkamer. Reactie wethouder de Graaff: - Ik ben bang als we te veel eisen gaan opstellen bij de subsidie dat je mensen vraagt om te veel te verantwoorden. - Bij de EHBO hebben we ook een uitgangspunt dat ze ook verenigingen EHBO-les moeten geven, daar kregen ze dan ook een

-

vergoeding voor. Dat zou een toetsing kunnen zijn. Maar ik waak ervoor om hele rapportages te vragen. Boven de €50.000 moet al verantwoording worden afgelegd. Wat betreft de raad, er gaat al veel langs. Als je bijvoorbeeld kijkt naar Slot Loevestein en een aantal andere grote posten, dat staat in de begroting. We zijn bezig met een herijking van het subsidiebeleid. Straks zullen we naar de raad terugkomen met een aantal nieuwe richtlijnen. Dan kan de raad daarvan zeggen wat ze wel en niet wenselijk vinden.

Eerste ronde bestuurlijke vragen: - Wij zien graag meer structurering op gebied van incidentele subsidies. Uit het rapport blijkt dat het soms onduidelijk is waarom de gemeente soms wel en soms niet kiest voor het verstrekken van subsidies. In hoeverre is de wethouder bereid om kaders te stellen om de willekeur grotendeels weg te nemen en te zorgen voor objectieve besluitvorming? - In aanbeveling 2 en 3 wordt gesteld dat duidelijke, tijdsgebonden doelen met indicatoren gehaald moeten worden. Kan de wethouder ervoor waken dat dit bij praktische evaluatie blijft en niet verzandt in bureaucratie? - In aanbeveling 7 wordt gesteld ‘Herijk de verhouding tussen subsidie, inkoop en aanbesteding om de transparantie en rechtmatigheid te versterken’.

Kan de wethouder een uitspraak doen over deze aanbeveling? - Kan de wethouder een uitspraak doen over aanbeveling 9 om de ambtelijke verantwoordelijkheid voor de uitvoering van subsidies op één punt te leggen? Gaan wij hier als raad wel over? - Op welke manier gaat het college zorgen voor een meer bewuste en periodieke afweging van subsidies, inclusief het durven aanpassen of stoppen waar dat nodig is? En gaat het bij subsidie dan om het in stand houden van de organisatie of om het leveren van de prestatie? - Kan het college de raad op de hoogte brengen van het plan van aanpak dat hiervoor wordt opgesteld, inclusief planning en betrokkenheid van de raad? - Hoe maken we aantoonbaar dat bestaande subsidies blijven bijdragen aan actuele beleidsdoelen, met andere woorden hoe vaak stoppen we de thermometer erin? - In het onderzoek staat dat de raad weinig grip heeft op uitvoering of monitoring, hoe denkt u dat de komende periode te gaan borgen? Kan de wethouder nadenken over manieren waarop subsidies en hun beleidsmatige onderbouwing met ons worden gedeeld kunnen worden, bijvoorbeeld via Notubiz. - De eerstvolgende terugkoppeling zou over een jaar zijn, kan de eerste terugkoppeling al na een half jaar gegeven worden? - Bij aanbeveling 1 en 2, onze fractie vreest voor administratieve lastendruk bij de subsidienten door te ingewikkelde verantwoording/monitoring.

Dit kan zeker een rol spelen bij kleine ondernemingen en organisaties. Hoe kijkt de wethouder daarnaar? Reactie wethouder de Graaff: - Bij de herijking van het subsidiebeleid willen wij de richtlijnen duidelijker maken. Uit het rekenkamer onderzoek blijkt inderdaad dat niet altijd alle richtlijnen duidelijk zijn. Hoe duidelijker we de richtlijnen verwoorden, hoe duidelijker ook wordt waarom aanvragen worden afgewezen. - De vraag over herijking van grotere subsidies. Op het moment dat we zeggen we gaan aanbesteden dan zou het goed kunnen dat organisaties waar wij nu mee samenwerken die aanbesteding niet zouden winnen. Dat vind ik gevaarlijk want wij hebben in

-

-

-

Zaltbommel een goede samenhang met lokale organisaties. Ik hou liever een goede subsidierelatie aan dan dat ik een Europese aanbesteding ga doen. Wat betreft de ambtelijke verantwoordelijkheid, als je goede richtlijnen hebt dan kan de ambtenaar straks kijken voldoe je aan de richtlijnen en zo keuzes goed verantwoorden. Wij willen geen willekeur hebben. Ik ben van mening dat er nu geen willekeur is en als we goede strakke richtlijnen hebben kunnen we dat voorkomen. Bewuste afweging van subsidies. Er zijn subsidieregelingen, daarvan kijken wij of ze aan de richtlijnen voldoen. Het is ook lastig om als organisaties jarenlang een subsidie hebben daar ineens mee te stoppen. Je kan niet zomaar zeggen nu hebben we lang genoeg gesubsidieerd en we gaan het ergens anders aan uitgeven. We proberen de subsidies zo breed mogelijk in te zetten. Het gaat daarbij zowel over de instandhouding van de organisatie als de prestaties. Want als een organisatie niet in stand blijft valt er iets weg. Met subsidies proberen we ervoor te zorgen dat het maatschappelijk belang voorop staat. Je moet als een organisatie omvalt ook kijken naar wat de impact van die organisatie is. We gaan het subsidiebeleid herijken en dat laten we natuurlijk terugkomen in de raad. Dan kunnen jullie je aanbevelingen of aanvulling daarop toepassen. Thermometer langdurige subsidies.

Wij toetsen iedere keer, we doen het niet gewoon weer omdat het al jaren zo geweest is. Ook organisaties die langdurige subsidies krijgen, vooral grote, moeten zich blijven verantwoorden. Voor kleinere organisaties kost dit te veel Fte’s. Er zit ook een stuk vertrouwen bij, bijvoorbeeld kinderen die niet kunnen sporten dat wordt gesubsidieerd. Eerst moesten ouders eerst sport betalen en dan kregen ze het terug, nu hebben we dat omgedraaid en krijgen ouders hier budget voor. Wij controleren dan random. We willen straks niet met jullie aan tafel en kijken waar allemaal subsidie naartoe gaat. We willen een helder kader met jullie afspreken waarin duidelijk is wanneer je subsidie krijgt. Dan laten we het aan de ambtenaar over waar geld naartoe gaat. En mensen kunnen altijd bezwaar indienen en aan de hand van die richtlijnen kan dan naar de subsidies gekeken worden. Terugkoppeling na een half jaar kan ik nu niet beloven. We gaan de subsidieregeling herijken, zodra die klaar is komt dat in de raad. Dat zal waarschijnlijk door mijn opvolger gedaan worden. Ik zal de nieuwe wethouder als overdrachtsdossier meegeven dat dit herijkt moet worden. De effectiviteit van subsidies is inderdaad niet altijd even goed te meten, vooral bij kleine organisaties, maar we proberen zo goed mogelijk te monitoren of subsidies goed terecht komen.

Er vindt wel toetsing plaats maar niet in de vorm van een rapport, je gaat gewoon af en toe langs en kijkt hoe het besteed is.

In de raadsvergadering van 29 januari: Bespreekstuk Bespreekpunten: Neemt de raad alle aanbevelingen over richting het college strak over of ziet de raad dit rapport meer als leidraad?