Uitkomstenlijst carrousel 19 juni 2025 (Raadzaal) Sint-Maartenskerk

Uitkomstenlijst carrousel 19 juni 2025 (Raadzaal) Onderwerp

Uitkomsten

Presentatie schetsontwerp herinrichting Sint Maartenskerk

Vragen en beantwoording – restauratie en herbestemming kerkgebouw Tijdens de bespreking zijn diverse technische vragen gesteld over de voorgenomen restauratie en herbestemming van het kerkgebouw. De zorgen richtten zich vooral op de monumentale en kerkelijke waarden van het gebouw, klimaatbeheersing en verwarming, het budget en de planning, en het inwinnen van adviezen van commissies en experts. De beantwoording door de architect en de projectleider is hieronder thematisch samengevat. Klimaat, verwarming en monumentale waarden Er is zorg uitgesproken over de effecten van verwarming en luchtvochtigheid op het orgel, het stuc- en houtwerk en de gotische schilderingen. Specifiek werd benoemd dat stijgende temperatuur ook de luchtvochtigheid verhoogt, wat schadelijk kan zijn voor het monumentale karakter van het gebouw. De boven geplaatste inblaaspijpen zouden risico’s opleveren voor de schilderingen. Ook het orgel kan worden ontstemd door temperatuurwisselingen. In reactie hierop is aangegeven dat het gebruik van monumenten altijd enige spanning oproept. Toch is het belangrijk het gebouw te blijven gebruiken. De zorg wordt serieus genomen. De situatie wordt gemonitord, onder andere bij het orgel, en in het vervolgtraject wordt dit met experts verder onderzocht. Er is overleg geweest met de organist, waarbij is besproken dat juist bij afkoeling de stemming van de pijpen verbetert.

Luchtverwarming blijkt in de praktijk het beste te werken; hiermee kan ook vochtigheid worden gestuurd. Comfort blijft wel een punt: bezoekers zullen altijd een jas moeten meenemen, maar ook in de winter moeten evenementen mogelijk zijn. Ervaringen en adviezen Er is gevraagd naar ervaringen van andere projecten. Deze worden gedeeld en meegenomen in de verdere uitwerking. Diverse commissies hebben advies uitgebracht, waaronder de monumentencommissie en een subcommissie. Deze waren positief-kritisch. In het vervolg wordt meer gebruikgemaakt van inhoudelijke expertise, zeker bij gevoelige keuzes zoals plaatsing van technische installaties. Budget en planning Gevraagd is naar het beschikbare budget en of het project op tijd is opgeleverd. De oorspronkelijke opdracht was om binnen een half jaar tot afronding te komen. Dit is gelukt; de afronding vond plaats in april. Wat betreft de financiën is bij de opdrachtverlening aangegeven dat het beschikbare krediet € 2,9 miljoen bedraagt. Dit bedrag is in de kadernota definitief vastgelegd. De raming van € 50.000 voor verwarming en elektriciteit is opgesteld door de ambtelijke organisatie, niet door de architect. Technisch zijn de plannen haalbaar, maar een

en ander wordt nog verder onderzocht met ervaringsdeskundigen en experts. Gebruik en inrichting Er is gevraagd of er banken verdwijnen. Hierover is contact geweest met onder andere Museum Catharijneconvent. De huidige banken (niet zijnde de Herenbanken) worden nader onderzocht om ze een passende plek te geven. Tot slot is gevraagd naar de definitie van een buurthuis. Die is niet aan de architect gegeven, maar dat geldt evenmin voor het begrip vergaderruimte. Procesvoorstel overname grote sint Maartenskerk 20.00 tot 22.00 uur

Vragen aan de meesprekers - Participatie: hoe had de meespreker dit voor zich gezien? - Over het koorgedeelte wordt gesproken dat dit ‘meer in ere’ moet worden hersteld. Tegelijkertijd is op die plek een sanitaire voorziening voorzien. Dat is op z’n minst strijdig met elkaar. Reactie meesprekers - De participatie werd in het begin als prima ervaren, maar in de uitwerking lijkt deze spoorloos. In de plannen komt het begrip niet meer voor, en er wordt nergens verwezen naar wat is ingebracht. Er is een heel ander spoor gevolgd, en in het zogeheten Droomboek is niets van de eerdere inbreng terug te vinden. - Het koor is uniek en momenteel niet zichtbaar of ‘beleefbaar’. Dit is hét moment om dat te herstellen. Het koor is een diamant in het gebouw – iets om trots op te zijn. Voorzieningen als sanitair zouden op een andere plek moeten komen. Wordt er anders voldoende oog gehouden voor de cultuurhistorische waarden die in het gebouw aanwezig zijn? Bestuurlijke vragen en beantwoording – herontwikkeling kerkgebouw Tijdens de raadsbijeenkomst zijn door raadsleden diverse kritische vragen gesteld over de herontwikkeling van het kerkgebouw. De vragen hebben betrekking op de financiële onderbouwing, participatie, het gebruik, de exploitatie en het behoud van monumentale waarden.

Wethouder Van Leeuwen heeft op deze punten als volgt gereageerd: Vragen over financiën en risico’s - Hoe wordt voorkomen dat de kosten uit de hand lopen? - Waarom is geen exploitatieplan beschikbaar, en wanneer komt dit wel? - Wat is tot nu toe uitgegeven aan het project (participatie, onderzoek, architect)? - Is €4 miljoen een realistisch budget? Wat zijn de risico’s op overschrijding? - Wat is de jaarlijkse verwachte verwarming- en energielast? Hoe is deze onderbouwd? - Waarom nu een besluit nemen? Is dit het juiste moment?

-

Wat zijn de lange termijn risico’s voor de gemeente? Zijn alternatieve varianten onderzocht en in kaart gebracht?

Reactie wethouder: - Het college is zich bewust van de spanning tussen ambitie, gebruik en kosten. Er wordt gewerkt met een procesvoorstel, waarna nog een voorlopig en definitief ontwerp volgen. - Het huidige plan is de meest uitgebreide variant; goedkopere oplossingen (zoals infraroodverwarming) worden ook onderzocht, maar mogen geen afbreuk doen aan het monument. - De verwachte jaarlijkse verwarmingskosten bedragen ca. €80.000. De verwachte extra omzet wordt geraamd op ca. €35.000 in de zomer. Deze cijfers zijn indicatief; veel is nog onzeker. - De €4 miljoen is een inschatting; het anker (waarde €500.000) wordt als bruidsschat meegeleverd, maar is buiten de begroting gehouden. - De gemeente heeft nog niet eerder een kerk overgenomen. Dit is een leerproces, waarbij wordt gewerkt met het ‘worst case scenario’ om risico’s te beperken. - Een definitief exploitatieplan ontbreekt nog; dit wordt verder uitgewerkt in samenwerking met Stichting Sint Maarten. - De keuze om nu een besluit te nemen is mede ingegeven door het verzoek van de eigenaar en Stichting Sint Maarten: vrijwilligers willen voor de zomer duidelijkheid. Vragen over eigendom, verantwoordelijkheid en exploitatie - Gemeente neemt de kerk over zonder vooraf gestelde voorwaarden.

Waarom? - Is de wethouder zich bewust dat de eigenaar van een rijksmonument verantwoordelijk is voor onderhoud? - Hoelang blijft de gemeente eigenaar? - Worden andere financieringsbronnen (fondsen) onderzocht? - Is gekeken naar hoe andere kerken hun exploitatie organiseren? Reactie wethouder: - Er zijn in 2021 afspraken gemaakt over de overdracht. Deze afspraken moeten worden nagekomen. - Het eigenaarschap is tijdelijk: de bedoeling is om het gebouw op termijn over te dragen aan een andere entiteit. - Fondsen en subsidiemogelijkheden worden nog onderzocht. - Er is zeker gekeken naar exploitatiemodellen van andere kerken; dit wordt meegenomen in de verdere uitwerking. Vragen over gebruik, participatie en maatschappelijk belang - Hoe komt het plan tegemoet aan het algemeen belang van de gemeenschap? - Hoe is participatie meegenomen in de planvorming? Waarom is dat niet zichtbaar gemaakt in het Dromenboek?

-

Waarom zijn museale en toeristische functies niet verder onderzocht? Wat is de meerwaarde van de aanbouw met vergaderruimte? In hoeverre beperkt zondagsgebruik de mogelijkheid voor zaterdagavond-evenementen? Is horeca voorzien? Wat is de rol van de kerk als ‘huiskamer van de stad’? Kan er worden gegarandeerd dat ook verenigingen en stichtingen tegen een redelijke vergoeding gebruik kunnen blijven maken van de kerk?

Reactie wethouder: - Het plan is voortgekomen uit de opdracht van de raad: een plek met een buurthuisfunctie, kerkelijk gebruik het hele jaar rond en ruimte voor evenementen. - De architect is geprezen om het plan, dat aansluit bij de monumentale waarde. De RCE en monumentencommissie achten het voorstel inpasbaar. - Het Dromenboek is bedoeld als inspiratiebron voor toekomstig gebruik; het is geen blauwdruk. - Grote evenementen (tot 1200 mensen) zijn er nu ook al. Doel is dat dit kan blijven plaatsvinden, met behoud van zondagsgebruik. - Er is nu al horeca mogelijk (balie, keuken), maar de verdere invulling is nog niet definitief. Een plek voor ontmoeting (koffie, samenkomst) wordt wenselijk geacht. - De aanbouw voorziet in een benodigde vergaderruimte. De noodzaak ervan is meegenomen in het ontwerp. - De betrokkenheid van inwoners wordt gewaardeerd. Ook in het vervolgproces worden inwoners betrokken. Vragen over monumentale waarden en technische aanpassingen - Is het plan afgestemd met de monumentencommissie? - Zijn de effecten op vochtigheid en muurschilderingen onderzocht? - Wat zijn de gevolgen voor het orgel? - Hoe wordt het koor behandeld? Is het mogelijk dit minder dominant te maken? - Wat is de akoestische impact van evenementen op de omgeving? Reactie wethouder: - Monumentencommissie en RCE zijn overwegend positief over de haalbaarheid van de voorstellen.

- Het koor wordt heringericht: de huidige opbouw wordt verwijderd, zodat de oorspronkelijke waarde weer zichtbaar wordt. Het wordt als een ‘lelijke puist’ ervaren en aangepakt. - Het orgel wordt voor zover nu bekend niet aangetast. Vochtigheid en temperatuur worden gemonitord en beheerst. Hierover wordt in het vervolgtraject met specialisten verder gesproken. - Akoestiek is onderdeel van de verdere technische uitwerking. Vragen over transparantie en communicatie - Hoe en wanneer wordt de gemeenteraad geïnformeerd? - Waarom moet de raad opnieuw een besluit nemen over overdracht, terwijl daar nog geen jaar geleden al

-

een besluit over is genomen? Hoe gaat het college om met de grote betrokkenheid uit de samenleving?

Reactie wethouder: - Het college zegt toe de raad regelmatig op de hoogte te houden van de voortgang. - De herbevestiging van het besluit over overdracht is ingegeven door veranderde omstandigheden en het verzoek van betrokken partijen om duidelijkheid voor de zomer. - De maatschappelijke betrokkenheid wordt gewaardeerd. Het college wil daar in het vervolgtraject zorgvuldig en actief mee omgaan. Verduidelijkingsvragen en beantwoording – herontwikkeling kerkgebouw Naast de inhoudelijke en financiële discussiepunten zijn er tijdens de raadsbijeenkomst diverse verduidelijkingsvragen gesteld. Deze vragen richtten zich vooral op de onderbouwing van keuzes, mogelijke alternatieven, toekomstige risico’s en de rol van betrokken commissies. De wethouder heeft daarop als volgt gereageerd: Vragen over de rol van commissies en adviezen - Kunnen de uitgebrachte adviezen van de betrokken commissies worden gedeeld? - Hoe krijgen deze adviezen in het vervolgtraject een plek? Reactie wethouder: - Adviezen van onder meer de monumentencommissie en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) zijn ontvangen en worden meegenomen in het verdere ontwerptraject. De toetsing vindt ook plaats bij de aanvraag van de omgevingsvergunning. - De wens om adviezen inzichtelijk te maken wordt genoteerd; het college bekijkt hoe dit in het vervolg transparanter kan.

Vragen over exploitatie en financiële onderbouwing - Wat zijn de instandhoudingskosten (exclusief exploitatie)? - Is het niet voorbarig om nu al een besluit te nemen, gezien het ontbreken van een definitief exploitatieplan? - Zijn meerdere varianten van exploitatie of herbestemming onderzocht? - Is onderzocht hoe andere (middeleeuwse) kerken hun exploitatie organiseren? - Wordt gedacht aan fondsenwerving in plaats van gemeentelijke organisatie van evenementen? - Wordt er een differentiatie in huurprijzen gehanteerd voor gemeentelijke verenigingen en stichtingen? Reactie wethouder: - De instandhoudingskosten (voor behoud van het gebouw zonder exploitatie) zijn opgenomen in het voorstel.

-

Volgens het college is het noodzakelijk nu een besluit te nemen. Dit is in lijn met eerdere afspraken en belangrijk voor de betrokken vrijwilligers en de huidige eigenaar. Het proces loopt inmiddels al zes jaar. Er is niet systematisch onderzocht hoe andere kerken hun exploitatie vormgeven. De focus ligt vooralsnog op samenwerking met Stichting Sint Maarten (SSM), waarmee verdere afspraken worden gemaakt. Fondsenwerving wordt als optie onderzocht. Het college wil actief op zoek naar externe middelen om de exploitatie te versterken. Differentiatie in huurprijzen (bijvoorbeeld voor plaatselijke koren of verenigingen) is onderwerp van gesprek. Nieuwe afspraken moeten hierover nog worden gemaakt, dit is aan de SSM.

Vragen over gebruik, veiligheid en omgeving - Wat is het maximaal toelaatbare aantal bezoekers in de kerk zonder schade aan gebouw of omgeving? - Wordt bij evenementen rekening gehouden met akoestiek en mogelijke overlast? - Welke risico’s zijn er voor de gemeente bij overname van de kerk? Reactie wethouder - De kerk biedt momenteel al ruimte aan maximaal 1600 bezoekers; de brandweer heeft hier eisen aan gesteld en daaraan wordt voldaan. - De Stichting Sint Maarten blijft verantwoordelijk voor het dagelijks gebruik en zal – zoals nu al gebeurt – rekening houden met de omgeving. - Op termijn wil het college het eigendom van de kerk overdragen aan een andere partij. Daarmee verdwijnen ook de structurele risico’s voor de gemeente. Voor de eerste tien jaar zijn onderhoudskosten afgedekt, inclusief bijbehorende zekerheden. Vragen in tweede termijn - Kan de wethouder de bouwkundig onderzoeker vragen hoe hij tegen het huidige plan aankijkt? Dit kan waardevolle aanvullende informatie opleveren. - Op welke termijn wordt het eigenaarschap overgedragen? Graag een duidelijke tijdsplanning, met jaartal en concrete datum. Niet vooruitschuiven. Er wordt hiervoor wellicht door het CDA een amendement voorbereid.

- Verzoek aan de wethouder om in overleg te gaan met de architect: kan er niet op een andere manier naar het ontwerp worden gekeken? - Kan worden bevestigd dat het huidige schetsontwerp slechts een eerste ontwerp is en dat er nog ruimte is voor aanpassingen? - Twee jaar geleden is een participatietraject gestart, maar daarna is niets meer teruggekoppeld. Waarom is dit proces niet voortgezet en waarom is er niet beter teruggekoppeld over de participatie?

Toezeggingen vanuit het college - De adviezen van de betrokken commissies worden gedeeld met de raad, voorzien van een begeleidende brief van het college. Deze worden beschikbaar gesteld vóór de raadsvergadering van 3 juli a.s. - Het college zegt toe de raad regelmatig op de hoogte te houden van de voortgang. - Aan degene die het bouwhistorisch onderzoek heeft uitgevoerd wordt gevraagd wat hij vindt van hetgeen er nu voorligt. - De vraag aan de architect om het plan vanuit een ander perspectief te bekijken, wordt doorgegeven. Een inhoudelijke reactie volgt echter niet meer vóór de raadsvergadering. Meesprekers krijgen ieder nog 1 minuut de tijd om een reactie te geven. In de raadsvergadering van 3 juli 2025 wordt het raadsvoorstel geagendeerd als bespreekstuk. .