Raadsvoorstel windproces

Samenvatting raadsvoorstel

Onderwerp

: Windtender proceswijziging

Kern van het raadsvoorstel Het wijzigen van de methodiek voor de selectie van windenergieprojecten, van tender naar projectprocedure. In april 2025 zijn we gestart met het uitwerken van de windenergietender. Zoals in onze brief van 18 november 2025 (kenmerk 1493017) is aangegeven is de tendermethodiek niet meer de beste methode om de keuze voor windmolens vast te leggen. Om voortgang in het proces te houden, hebben we gekeken of het mogelijk is om via een wijziging van het omgevingsplan een windpark mogelijk te maken. In het omgevingsplan zal een gebied (of gebieden) de functie windpark krijgen. Aan deze functie kunnen dan voorwaarden gesteld worden, waaraan het windpark moet voldoen. Samen met de bewoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties wil de gemeente Zaltbommel komen tot een geschikte locatie. Omdat het maatschappelijk belang van duurzame energie groot is, kan hierbij gebruik gemaakt worden van de stappen van projectprocedure. Door toepassing van deze methode komen we tot een meer voorspelbare uitkomst en houden we meer regie op het proces. Middels deze stap maken we een snelle start met de procedure. Hierdoor houden we de regie op het verzoek van Pure Energie voor de bouw van een windpark dat is ingediend bij de provincie Gelderland.

Gerelateerde raadsstukken - Zon- en Windbeleid, 18 maart 2021 - Verordening en beleidstoelichting inwoners- en overheidsparticipatie gemeente Zaltbommel 2025 - Besluit Tendermethodiek grootschalige Windenergie 2021 - Brief windtender proces update, 18 nov 2025

Raadsvoorstel

Onderwerp

: Windtender proceswijziging

Zaaknummer

: 1525958

Datum collegevergadering

: 27 januari 2026

Datum raadsbesluit

: 26 februari 2026

Datum raadsvergadering

: 26 februari 2026

Portefeuillehouder

: Wethouder Goossens

Inlichtingen bij

: Gemeente Zaltbommel, team Duurzaamheid ZBM

Voorstel De raad voor te stellen om: 1. In te stemmen met het vervangen van de ‘Tendermethodiek grootschalige Windenergie’ door de gemeentelijke projectprocedure. 2. Het college te mandateren om de projectprocedure voor Grootschalige Windenergie voor te bereiden.

Inleiding Het college van B&W heeft de gewijzigde selectiemethode voor de realisatie grootschalige Windenergie ter instemming voorgelegd aan de raad. Uit juridische analyse en nieuwe ervaringen met de tendermethodiek is het college van mening dat er te veel risico’s kleven aan de eerder aangenomen tendermethodiek. Het college stelt voor om een alternatief selectiemiddel te hanteren. Wanneer de gemeente Zaltbommel windturbines wil laten ontwikkelen, binnen de voorwaarden die door de raad in het zon- en windebeleid zijn vastgesteld, moet de beste aanbieder binnen die voorwaarden gevonden worden. Met de projectprocedure kan de gemeente een afweging maken tussen ingediende projectvoorstellen op basis van milieueffecten, beleidskeuzes en participatie. Daarnaast heeft de ontwikkelaar Pure Energie een projectvoorstel ingediend bij de Provincie Gelderland. De provincie heeft hierover contact met ons opgenomen. We hebben aangegeven dat we als gemeente zelf de behandeling van deze aanvraag willen oppakken in een algehele afweging. We krijgen daarvoor een realistische termijn om te reageren, deze is door de provincie gesteld op 1 juni 2026 (zie bijgesloten brief van de provincie in de bijlage) . Door het starten van de projectprocedure kunnen we tijdig starten met de procedure en dit initiatief meenemen in de zoektocht naar de juiste locatie.

Participatie Burgerparticipatie is, zoals ook vastgelegd in het zon- en windbeleid, een belangrijk onderdeel. In de verkenningsfase van de procedure wordt nadrukkelijk de mening gevraagd van de omwonenden over de geschiktheid van de locaties. Bij de projectprocedure is participatie een belangrijk onderdeel van de procedure. Bij de verkenning worden meerdere participatiemomenten gehouden, waarbij een ieder alternatieven kan inbrengen. Daarnaast kan iedere inwoner laten weten waarom bepaalde gebieden in de gemeente wel of niet geschikt zijn in hun ogen. Al deze informatie kan door het college/raad mee worden gewogen in de besluitvorming voor de juiste locatie.

Participatie zal dus onderdeel zijn van de procedure voor de zoektocht naar de meest geschikte locatie. Ook zal de ontwikkelaar van de gekozen locatie ook een participatieplan moeten overleggen om de locatie verder te ontwikkelen. Dit op basis van het participatiebeleid. Als gemeente kunnen we dit tevens opnemen in het omgevingsplan dat windenergie mogelijk maakt. Argumenten 1.1 Tendermethodiek uit 2021 kent beperkingen Pels Rijcken heeft in opdracht van ons de tendermethodiek welke in 2021 door u is vastgeteld. Hieruit is gebleken dat het voortzetten van de tender op basis van het afwegingskader van 2021 aanzienlijke juridische risico’s met zich meebrengt. Om deze risico’s te beperken, moeten twee onderdelen worden aangepast:  Het plafond (het maximaal aantal turbines) moet worden vastgelegd in een besluit.  De beoordeling op niet-ruimtelijke aspecten binnen het afwegingskader is juridisch kwetsbaar. Pels Rijcken adviseert daarom om deze aspecten te laten vervallen en de initiatieven uitsluitend te beoordelen op basis van ruimtelijke criteria. Om de tender te kunnen voortzetten, is het noodzakelijk om eerst het beleid aan te passen. Daarnaast blijkt dat aanvullende maatschappelijke eisen niet via een tender kunnen worden gestimuleerd.

Dit is van belang, aangezien het realiseren van maatschappelijke meerwaarde destijds de belangrijkste reden was om voor de maatschappelijke tender te kiezen. De geest van de tender gaat hiermee ook (deels) verloren. De gemeentelijke projectprocedure is volgens ons (en Pels Rijcken) een beter instrument om de belangen van onze inwoners te behartigen. 1.2 Projectprocedure is een standaardprocedure uit de omgevingswet De projectprocedure is een standaardprocedure uit de omgevingswet en daardoor minder omgeven door juridische risico’s en onzekerheden van de tendermethode. Voor een uitgebreidere toelichting op dit instrument is in de bijlage een memo van Bosch en van Rijn opgenomen. 1.3 Procedure gaat snel van start Door te kiezen voor de projectprocedure gaat de procedure snel van start. Bij de tendermethode start de procedure na het afronden van de tenderfase. Door het wijzigen van de methode brengen we sneller duidelijkheid voor de inwoners en kunnen we sneller invulling geven aan onze duurzaamheidsdoelstellingen. Het besluit gaat bij beroep direct naar de Raad van State en de vergunningen kunnen worden gecoördineerd met het omgevingsplan. Dit levert een versnelling op. 1.4 Zorgvuldig wegen van belangen Door het hanteren van de projectprocedure zit de gemeente zelf stevig aan het stuur. De gemeente geeft aan voor welke locaties initiatieven kunnen worden ingediend.

Vervolgens wordt van initiatiefnemers verwacht dat ze zelf in gesprek gaan met omwonenden. Het besluit voor een locatie volgt uit de consultatie en onderzoek. De gemeente weegt uiteindelijk alles af en neemt een besluit. 1.5 Grip houden op initiatief van Pure Energie Pure energie heeft een verzoek ingediend bij de provincie Gelderland voor de bouw van drie windturbines. Als we niet op korte termijn stappen zetten neemt de provincie hier een beslissing over, omdat zij anders een verplichting hebben hiertoe. 2.1 Mandatering college om snel stappen te zetten Wij vragen u het college, net als bij de windtender, te mandateren om de voorbereidingen te treffen. Zo kunnen we voortvarend te werk gaan. De raad stelt uiteindelijk het omgevingsplan vast.

Kanttekeningen/risico’s 1.1 Er bestaat een klein risico dat het proces geen uitkomst kent in het geval er geen initiatieven zijn op locaties waar op basis van onderzoeken, beleid en participatie ruimte is voor initiatieven. In dit geval kan de provincie Gelderland alsnog een windpark vergunnen op basis van haar afwegingen. Ook zijn de kosten van procedure in dat geval niet gedekt, omdat de kosten niet middels een anterieure overeenkomst kunnen worden doorgelegd naar een initiatiefnemer. 1.2 Er kan maatschappelijke onrust ontstaan doordat meerdere gebieden op geschiktheid worden onderzocht. Dit ondervangen we door inwoners tijdig te informeren en te betrekken. Maatschappelijke onrust zou ook kunnen ontstaan bij de tender, dit voorliggende besluit draagt daar niet aan bij. Inclusie In principe kan iedereen een windinitiatief kan indienen. Het indienen van een kansrijk initiatief vraagt wel de nodige expertise. Wanneer die ontbreekt is financieel participatie in de ontwikkeling van het windpark wel een mogelijkheid. Zodoende is deelname aan de ontwikkeling van het windpark voor geen inwoner uitgesloten. Tevens is iedereen in staat om zijn/haar mening te geven in de participatieronde na de publicatie van de Kennisgeving van het voornemen (de eerste stap van de procedure, zie planning p.5 en bijlage).

Programma duurzaamheid Volgens de RES 2030 doelstelling moet in de gemeente Zaltbommel 29 MW aan duurzame elektriciteit opwekken door middel van windturbines (hiervan is tot nu toe slechts 11 MW gerealiseerd). Deze doelstelling is ook opgenomen in het Werkprogramma Duurzaam Zaltbommel 2030 binnen de pijler Energiezekerheid. Hierin staat de maatregel: "RES-afspraken en maatregelen uitvoeren - realiseren van windlocaties". Het starten van de gemeentelijke projectprocedure zorgt ervoor dat we het doel voor duurzame opwek gaan bereiken. Financiën (incl. BTW-effect) Voor het uitvoeren en starten van de projectprocedure moeten we als gemeente kosten maken in de vorm van advies en ambtelijke uren. De kosten zijn niet wezenlijk anders dan bij de oude systematiek middels de tender. Wel liggen in eerste aanleg meer kosten van onderzoek bij de gemeente zelf. Hiervoor heeft de provincie Gelderland budget vrijgemaakt in een expert pool. Vanuit deze expert pool kunnen we ons laten ondersteunen door een gespecialiseerd bureau in windenergieplannen. We hebben van de provincie inmiddels de toezegging om hiervan gebruik te kunnen maken. Bij het gebruik maken van de expert pool wordt 50% betaald door de provincie en 50% door de gemeente. Ook tijdens de procedure is dezelfde verdeling van kracht.

 Kosten voorbereiding procedure en kennisgeving: €25.000 incl btw  Kosten van onderzoeken, omgevingsplan en participatie volgen uit voorbereiding. Voor de kostenverdeling is een samenwerkingsovereenkomst opgesteld, waarin de 50/50 bijdrage is vastgelegd. De gezamenlijke kosten voor de procedure worden middels een anterieure overeenkomst verhaald op de uiteindelijk gekozen initiatiefnemer van het te ontwikkelen windpark.

Bedrijfsvoering Voor het vormgeven van de projectprocedure is de ambtelijke inzet van diverse afdelingen noodzakelijk. Dit betreft: Duurzaamheid, Ruimtelijke Ordening, communicatie en Juridische Zaken. Deze ambtelijke inzet is niet wezenlijk anders dan bij de tendermethode. Het is niet meer noodzakelijk om een selectiecommissie met externe leden op te richten. Uitvoering Planning (indicatief) 1. 2. 3. 4.

Vaststelling wijziging methode door de raad: 26 feb 2026 Start voorbereiding Kennisgeving: maart 2026 Aanvragen bevoegdheid provincie: april 2026 Publicatie kennisgeving voornemen en start verkenning: mei 2026

Onderstaand stromenschema laat de planning van de projectprocedure zien (zie notitie Bosch van Rijn in de bijlage voor betere resolutie).

Handhaving Geen opmerkingen. Communicatie Om de projectprocedure goed uit te voeren moet goed gekeken worden naar de wijze waarop het voornemen gepubliceerd gaat worden. Deze kennisgeving is vormvrij en wordt zeer zorgvuldig voorbereid. Bij elke projectstap wordt samen met de communicatieadviseur gekeken welke communicatie nodig is. Evaluatie / controle De raad kan de methode voor ontwikkeling Grootschalige Windenergie toetsen bij publicatie van het voornemen, bij het herzien van het omgevingsplan en na realisatie van het eerste windturbine(s). Bij een evaluatie van de uitkomsten en de methodiek, kunnen desgewenst inwoners betrokken worden. Nota van wijzigingen

Bijlagen - Memo wijziging omgevingsplan met projectprocedure van Bosch en van Rijn - Brief provincie Gelderland mbt Windpark de Epen