Raadsvoorstel wijzing Wgr en plan van aanpak

Samenvatting raadsvoorstel

Onderwerp

: Wijziging gemeenschappelijke regelingen en Plan van Aanpak Regionale Samenwerking

Kern van het raadsvoorstel Uiterlijk voor 1 juli 2024 moeten alle gemeenschappelijke regelingen zijn aangepast aan de gewijzigde Wet gemeenschappelijke regelingen. De gemeenschappelijke regelingen in Rivierenland hebben adviesbureau Proof ingehuurd om dit proces te begeleiden. U kunt uw zienswijze/reactie indienen op de gewijzigde teksten. Na verwerking van de reacties door de gemeenschappelijke regelingen worden de nieuwe regelingen uiterlijk voor 1 juli 2024 vastgesteld. Het college deelt haar algemene aandachtspunten met u, om in de carrouselvergadering van 8 februari 2024 te komen tot een gezamenlijke zienswijze die vastgesteld wordt in de raadsvergadering van 22 februari 2024. Naast het regionale proces voor de implementatie van de Wgr loopt er momenteel ook een traject van de kring van griffiers in de regio Rivierenland voor het versterken van de regionale samenwerking, het Plan van Aanpak Regionale Samenwerking Regio Rivierenland. Gerelateerde raadsstukken - Plan van Aanpak Regionale Samenwerking Regio Rivierenland

Raadsvoorstel

Onderwerp

: Wijziging gemeenschappelijke regelingen en Plan van Aanpak Regionale Samenwerking

Zaaknummer

: 880778

Datum collegevergadering

: 16 januari 2024

Datum raadsbesluit

: 22 februari 2024

Datum raadsvergadering

: 22 februari 2024

Portefeuillehouder

: Wethouder Zondag

Inlichtingen bij

: Gemeente Zaltbommel, afdeling Leefomgeving ZBM

Voorstel 1. Kennis te nemen met het verzoek om zienswijze en reactie te geven betreffende volgende tekstvoorstellen voor wijziging van de gemeenschappelijke regelingen: a. AVRI; b. BVEB; c. GGD Gelderland-Zuid; d. ODR; e. RAR; f. Regio Rivierenland; g. UBR; h. VRGZ; i. Werkzaak Rivierenland 2. In te stemmen met de volgende onderwerpen van het Plan van Aanpak Regionale Samenwerking Regio Rivierenland, namelijk: Overlegstructuur GR-en en regionale afstemming - Invulling geven aan de regionale vergaderavond. Informatievoorziening GR-en - Organiseren van een plenaire consultatiebijeenkomst met GR-en en raadsleden over de invloed van de Wgr. Samenwerking met GR-en - Opstellen heldere rolverdeling tussen GR-en, AB/DB, Colleges en Gemeenteraden. - In samenwerking opstellen van een “jaarkalender” met de belangrijke data van informatievoorziening per GR. - Bij een nieuw onderwerp de raden een rol geven in de kaderstelling, bijv. d.m.v. startnotitie. 3. De beoogde dekking (á 5.000 euro per gemeente) voor dit plan van aanpak vrij te maken.

2

Inleiding Eerder heeft uw raad kennisgenomen van het feit dat de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) is gewijzigd. Doel van de wetswijziging is om de democratische legitimiteit van gemeenschappelijke regelingen en de kaderstellende en controlerende rol van raden te versterken. Gevolg van de wijziging is dat alle GR-en vóór 1 juli 2024 gewijzigd dienen te zijn. De colleges, raden en besturen van de samenwerkingsverbanden in de regio hebben ermee ingestemd dat er in de regio Rivierenland een gezamenlijk traject wordt doorlopen voor het implementeren van de gewijzigde Wgr met ruimte voor maatwerk voor elk samenwerkingsverband. Tijdens de raadsavonden voor dit traject in maart en september 2023 is uitgebreid aandacht voor dit proces geweest. Onderdeel van dit traject is dat de (dagelijks) besturen van de samenwerkingsverbanden alle tekstvoorstellen voor wijziging van de gemeenschappelijke regelingen gebundeld aanbieden, eerst voor zienswijze en reactie en vervolgens in de volgende fase in de besluitvorming. Het voorstel is dan ook tot stand gekomen binnen het gezamenlijke traject voor implementatie van de gewijzigde Wgr dat de gemeenten in Rivierenland en de in totaal 11 samenwerkingsverbanden - voor Zaltbommel zijn dit 9 samenwerkingsverbanden waarin zij samenwerken samen doorlopen.

Een deel van de wetswijziging is direct in werking getreden, hetgeen ook invloed heeft op het proces van besluitvorming inzake wijziging van een gemeenschappelijke regeling. Voor alle gemeenschappelijke regelingen waaraan raden geen deelnemer zijn geldt dat deze voorafgaand aan de uiteindelijke besluitvorming voor zienswijze aan de raden moeten worden voorgelegd. In het regionale proces is ervoor gekozen de gemeenschappelijke regelingen waaraan de raden deelnemen te laten meelopen in deze processtap. In plaats van een zienswijze wordt in die gevallen gevraagd om een reactie. Voor de Regio Rivierenland geldt dat deze op dit moment nog gemengde regeling is, wat wil zeggen dat zowel raad als college deelnemer zijn. Het in dit voorstel voorgestelde tekstvoorstel voor die GR houdt tevens een wijziging in naar een collegeregeling, omdat er geen raadsbevoegdheden meer over- of opgedragen zijn aan Regio Rivierenland. Voor de GR-tekst van de Regio Rivierenland wordt daarom ook zienswijze gevraagd. Het voorstel bevat 3 bijlagen, namelijk in bijlage 1 treft u het algemene deel hier wordt ingegaan op de achtergrond en proces. In bijlage 2 wordt het afwegingskader en planning van de gehele regionale aanpak besproken. In de derde bijlage wordt het specifieke deel per GR toegelicht welke keuze is gemaakt voor het implementeren van de gewijzigde Wgr.

De gewijzigde tekstvoorstellen van de GR-en zijn bijgevoegd als bijlagen. Plan van Aanpak Regionale Samenwerking Regio Rivierenland (verder PvA) Naast het regionale proces voor de implementatie van de Wgr loopt er momenteel ook een traject van de kring van griffiers in de regio Rivierenland voor het versterken van de regionale samenwerking. Er is een duidelijke samenhang in de voorstellen, daarom wordt het plan van aanpak tegelijk behandeld met de wijziging van de gemeenschappelijke regelingen. Het doel van de beide voorstellen is namelijk om de democratische legitimiteit van gemeenschappelijke regelingen en de kaderstellende en controlerende rol van raden te versterken. 3

Het PvA is in de meeste gemeenten eind 2022/ begin 2023 vastgesteld waardoor er al diverse actiepunten zijn uitgerold. Participatie Niet van toepassing. Argumenten 1.1 Zie hier voor de volledigheid van het afwegingskader (bijlage 2) en de toelichting in het specifieke gedeelte (bijlage 3) 1.2 Algemene aandachtspunten tot het overwegen van een zienswijze op de gewijzigde teksten van de gemeenschappelijke regelingen. Aan de hand van 3 varianten (specifiek, dynamisch en minimaal) en de voorkeur uit de 2e raadsbijeenkomst op 25 september 2023 zijn de instrumenten voor elk samenwerkingsverband afgewogen. Het gaat daarbij om de volgende onderwerpen met een keuze variant: 1. Actieve informatieplicht Bijna alle GR-en kiezen voor de minimale variant, dit houdt in dat er volstaan worden met de algemene bepaling dat het bestuur (algemeen en dagelijks) gevraagd en ongevraagd aan de raden alle inlichtingen verstrekt door toezending die nodig zijn voor een juiste beoordeling van het door het bestuur gevoerde en te voeren beleid. VRGZ kiest voor een dynamische variant, gelijk aan de minimale variant waarbij verbinding wordt gelegd tussen de Wet open overheid en het opstellen van een informatieprotocol. Afweging: om het bepalen van de informatieplicht af te dwingen via een informatieprotocol of per geval aan het bestuur over te laten. 2.

Gemeenschappelijke adviescommissie Voor zover van toepassing wordt aangesloten bij de minimale variant waarbij een eventuele gemeenschappelijke adviescommissie onderdeel is van uitvoering van het door de gemeenteraad nog vast te stellen pva. Afweging op bij de eventuele wens van een gemeenschappelijke adviescommissie dit al te laten opnemen in de betreffende gemeenschappelijke regeling. 3. Toepassen informatieprotocol Rivierenland Naar aanleiding van eerder aangenomen moties is in Rivierenland door de 8 gemeenten een informatieprotocol opgesteld om voldoende tijd te creëren in het beoordelen en afstemmen van stukken (dit gaat om een ander informatieprotocol dan genoemd bij punt 1 actieve informatieplicht). Om opnieuw voldoende tijd te borgen in de teksten van de gemeenschappelijke regelingen is het wenselijk dit daadwerkelijk hierin op te nemen. Afweging om de gemeenschappelijke regelingen te verzoeken de GR-tekst zodanig te wijzigen dat de (aanlever)termijnen van de P&C-producten aansluiten bij het informatieprotocol van de gezamenlijke GR’en in Rivierenland. Uiteraard voor zover deze niet in strijd zijn met de nieuwe Wet gemeenschappelijke regelingen.

Zoals conform bestendig beleid: • de Kadernota/-brief vóór 1 december van het tweede jaar voorafgaande aan dat waarvoor de begroting dient, naar ons moet zenden; • de ontwerpbegroting uiterlijk 15 april voorafgaande aan het begrotingsjaar naar ons moet zenden.

4

2.1 De acties uit het pva die al zijn opgevolgd of waar een duidelijke behoefte ligt. De acties zorgen voor meer inzicht en kennis van de GR-en en heldere positie en rolverdeling tussen de verschillende partijen. 2.2 Dit zijn acties die (nog) geen meerwaarde creëren. Er is op dit moment nog geen behoefte aan het benoemen van raadsrapporteurs. Op basis van de ervaringen van gemeenteraden die al enige tijd met raadsrapporteurs werken zal in 2025 opnieuw worden gekeken naar de meerwaarde van het benoemen van raadsrapporteurs. Het ontwikkelen van een lokale bestuurlijke oplegger en het gezamenlijk werken aan een nota verbonden partijen wordt eerst ambtelijk uitgewerkt en waar nodig en wenselijk wordt geacht regionaal aangesloten. Kanttekeningen/risico’s De zienswijze/reactie heeft het grootste effect indien de andere raden tot eenzelfde zienswijze komen. Inclusie Niet van toepassing. Programma duurzaamheid Niet van toepassing. Financiën (incl. BTW-effect) De wijziging van de gemeenschappelijke regelingen heeft geen financiële gevolgen. Voor het pva wordt er een bijdrage van € 5.000,- gevraagd. Er is in 2022 financiële ondersteuning vanuit de provincie Gelderland en de Regio Rivierenland ingezet in ondersteunende capaciteit van de griffierskring. Aanvullend hebben zij de wens tot een deel cofinanciering vanuit de deelnemende gemeenten.

Concreet wordt onderstaand voorstel gedaan: - Bijdrage Provincie Gelderland: 60.000 euro - Bijdrage deelnemende gemeenten: 40.000 euro (5.000 euro per gemeente) Dit betreft een investering welke de mogelijkheid geeft om de ingezette stappen voort te zetten. Bedrijfsvoering Niet van toepassing. Uitvoering Planning Na behandeling in uw raad wordt de zienswijze opgemaakt en verstuurd. Vervolgens worden de zienswijzen verzameld en beoordeeld en op elkaar afgestemd in de (dagelijks) besturen. In maart 2024 worden de herziene tekstvoorstellen gebundeld en aan de gemeenten aangeboden voor definitieve besluitvorming in colleges en raden. Ook dat gaat gepaard met een integraal voorstel vanuit alle (dagelijks en algemeen) besturen van de samenwerkingsverbanden. In dat voorstel wordt ook een reactie gegeven op uw zienswijze. Op 15 januari 2024 heeft er een regionale raadsinformatieavond plaatsgevonden. Op 8 februari 2024 volgt een inhoudelijke bespreking over dit voorstel in de carrouselvergadering. 5

De gemeenteraden kunnen tot 16 februari een reactie indienen op de gewijzigde teksten, maar er wordt rekening gehouden met uw raadsvergadering van 22 februari 2024. Besluitvormingsproces in maart 2024 Het besluitvormingsproces in maart behoeft de volgende besluiten wanneer het collegeregelingen treft: 1. Besluit van het college om het definitieve ontwerp van de gemeenschappelijke regeling met gewijzigde tekst vast te stellen en de raad om toestemming voor het wijzigen van de gemeenschappelijke regeling te vragen. 2. Besluit van de raad om toestemming aan het college te geven om de gemeenschappelijke regeling met gewijzigde tekst vast te stellen. 3. Een besluit van het college om de gemeenschappelijke regeling met gewijzigde tekst vast te stellen, gelet op de toestemming van de raad. Wanneer er sprake is van een gemengde regeling worden de volgende besluiten genomen: 1. Een besluit van de raad om de gewijzigde gemeenschappelijke regeling vast te stellen. 2. Een besluit van de raad om het college toestemming te verlenen om de gewijzigde gemeenschappelijke regeling vast te stellen. 3. Een besluit van het college om de gewijzigde gemeenschappelijke regeling vast te stellen. Handhaving Niet van toepassing. Communicatie Na besluitvorming door uw raad op 22 februari wordt de zienswijzebrief naar de gemeenschappelijke regeling gestuurd.

Na het besluitvormingsproces in maart wordt het besluit ook in het eigen Gemeenteblad gepubliceerd. Evaluatie / controle Het besluitvormingsproces komt tot een einde op 1 juli 2024 wanneer alle gewijzigde gemeenschappelijke regelingen zijn gepubliceerd door het college dat daartoe in de gemeenschappelijke regeling is aangewezen. Bijlagen 1. Algemeen 2. Afwegingskader 3. Vergelijking instrumentkeuze tussen GR-teksten 4. Wijzigingsvoorstellen GR-en 5. Plan van Aanpak Regionale Samenwerking Regio Rivierenland

6