Raadsvoorstel voorbereidingskrediet Witte Watertoren

Samenvatting raadsvoorstel

Onderwerp

: Voorbereidingskrediet Witte Watertorenterrein

Kern van het raadsvoorstel De gemeente Zaltbommel wil het gebied rond de Witte Watertoren, een markant rijksmonument, toekomstbestendig ontwikkelen. Het terrein biedt mogelijkheden voor woningbouw, maatschappelijke voorzieningen en eventueel bedrijvigheid, waarbij de toren zelf behouden blijft. In eerdere besluitvorming is het gebied specifiek aangewezen voor sociale woningbouw en huisvesting van internationale werknemers. Dit vormt een richtinggevend uitgangspunt voor de verdere ontwikkeling van het gebied. Om een verantwoorde afweging te maken van de mogelijke functies en te onderzoeken hoe en/of sociale woningbouw en huisvesting van internationale werknemers gerealiseerd kunnen worden, is het noodzakelijk eerst een gebiedsvisie op te stellen. De visie onderzoekt de ruimtelijke en functionele mogelijkheden, betrekt bewoners, ondernemers en andere belanghebbenden, en weegt ruimtelijke, functionele en maatschappelijke belangen zorgvuldig af. Het plan van aanpak beschrijft hoe deze gebiedsvisie tot stand komt. Voor de uitvoering van dit plan van aanpak is een voorbereidingskrediet van €200.000 nodig. Dit krediet wordt ingezet voor het opstellen van de gebiedsvisie, het uitvoeren van benodigde onderzoeken en verkenningen, en voor participatie en procesbegeleiding.

Het verkennende traject loopt tot en met het derde kwartaal van 2026, met als doel de vaststelling van de gebiedsvisie. Het voorbereidingskrediet betreft een voorwaardelijke investering; vervolgstappen en eventuele aanvullende investeringen worden pas aan de orde gesteld op basis van de uitkomsten van de gebiedsvisie en een beoordeling van de financiële haalbaarheid. Gerelateerde raadsstukken n.v.t.

Raadsvoorstel

Onderwerp

: Openingskrediet Witte Watertorenterrein

Zaaknummer

: 1498662

Datum collegevergadering

: 20-01-2026

Datum raadsbesluit

: 26-02-2026

Datum raadsvergadering

: 26-02-2026

Portefeuillehouder

: Wethouder Van Leeuwen

Inlichtingen bij

: Gemeente Zaltbommel, afdeling Gebiedsontwikkeling ZBM

Voorstel 1. Een voorbereidingskrediet van €200.000 beschikbaar te stellen voor de uitvoering van het plan van aanpak ‘Witte Watertoren’ Inleiding De gemeente Zaltbommel staat voor de uitdaging om het gebied rond de Witte Watertoren een nieuwe, toekomstbestendige invulling te geven. De Witte Watertoren, een markant Rijksmonument en historisch icoon, blijft behouden. Het omliggende terrein biedt kansen voor woningbouw, maatschappelijke voorzieningen en mogelijk ook bedrijvigheid. In de besluitvorming van het college van 09 juli 2024 (zaaknummer 981838) en zoals vermeld in de informatienota ‘Ontwikkeling gebied witte Watertoren’ van 09 juli 2024 (zaaknummer: 992818) is dit gebied expliciet geoormerkt voor sociale woningbouw en de huisvesting van internationale werknemers. Het realiseren van deze functies heeft een duidelijk maatschappelijk belang en vormt een richtinggevend uitgangspunt voor de ontwikkeling van het gebied. Tegelijkertijd is nog niet bekend of de locatie daadwerkelijk geschikt is voor woningbouw. Om een verantwoorde afweging te maken van de mogelijke functies en om te onderzoeken hoe sociale woningbouw en huisvesting van internationale werknemers in het gebied kunnen worden gerealiseerd, is het noodzakelijk eerst een gebiedsvisie op te stellen. Het plan van aanpak beschrijft hoe deze gebiedsvisie wordt ontwikkeld.

Hierin staat onder andere hoe de ruimtelijke en functionele mogelijkheden worden verkend, hoe participatie van bewoners, ondernemers en andere belanghebbenden wordt georganiseerd, en hoe het proces wordt begeleid. De gebiedsvisie geeft vervolgens richting aan hoe de verschillende functies ruimtelijk en functioneel kunnen worden ingepast, waarbij ruimtelijke, functionele en maatschappelijke belangen in samenhang worden afgewogen. Deze visie vormt het fundament voor verdere planvorming en besluitvorming. Voor de uitvoering van het plan van aanpak is een voorbereidingskrediet van € 200.000 nodig. Dit budget wordt ingezet voor het opstellen van de gebiedsvisie, programmatische verkenningen, participatie en procesbegeleiding. De gemeenteraad wordt gevraagd dit krediet beschikbaar te stellen, zodat het traject kan worden opgestart.

2

Participatie Participatie vormt een kernonderdeel van dit traject. Omdat er nog geen vastomlijnd ontwerp ligt, is het essentieel om bewoners, en bij alternatieven ook ondernemers en maatschappelijke organisaties vanaf het begin actief te betrekken. Het doel is niet alleen draagvlak creëren, maar ook waardevolle ideeën en lokale kennis ophalen die de kwaliteit van de gebiedsvisie versterken. Het participatieproces bestaat uit meerdere stappen:   

Inventarisatie van wensen en zorgen tijdens de interne verkenning en eerste gesprekken. Omgevingsdialoog in Q2 2026, waarin scenario’s worden gepresenteerd en reacties worden verzameld via interactieve sessies en panelgesprekken. Verwerking van input in de programmatische verkenning en uiteindelijke gebiedsvisie.

Door transparante communicatie en een open houding voor inspraak wil de gemeente een gebiedsvisie ontwikkelen die niet alleen ambitieus, maar ook breed gedragen en sociaal verankerd is. Argumenten 1.1 het beschikbaar stellen van een voorbereidingskrediet van €200.000 stelt het college in staat het projectplan tot uitvoering te brengen Het beschikbaar stellen van een voorbereidingskrediet van €200.000 stelt het college in staat om het projectplan daadwerkelijk uit te voeren. Zonder deze middelen kan het proces niet starten en blijft de locatie onderbenut. Het krediet dekt kosten voor onderzoek, participatie en projectleiding, waardoor een zorgvuldig en integraal traject kan worden doorlopen. 1.2 het voorbereidingskrediet maakt inschakelen van externe expertise mogelijk, wat bijdraagt aan een objectieve scenarioverkenning Een deel van het voorbereidingskrediet wordt ingezet voor het inschakelen van externe deskundigheid, zoals stedenbouwkundig advies en participatiebegeleiding. Dit draagt bij aan een onafhankelijke en realistische verkenning van mogelijke ontwikkelrichtingen. Externe experts brengen actuele marktkennis, ruimtelijke inzichten en participatie-ervaring in, wat de kwaliteit en haalbaarheid van de gebiedsvisie versterkt.

1.3 het efficiënt gebruik van middelen is gewaarborgd Indien na de voorbereidingsfase niet alle toegekende middelen zijn besteed, wordt het resterende bedrag opgenomen in de nog te openen grondexploitatie (GREX). Deze werkwijze voorkomt onnodige uitgaven en zorgt voor een doelmatige inzet van financiële middelen. Het college houdt hiermee grip op budget en borgt transparantie richting raad en stakeholders. Kanttekeningen/risico’s 1.1 Er is geen garantie op realisatie Het voorbereidingskrediet vormt een investering in de planvormingsfase, waarin onderzoek en scenarioverkenning centraal staan. De daadwerkelijke uitvoering van het project is afhankelijk van de resultaten van de gebiedsvisie en de bijbehorende grondexploitatie (GREX). Pas na deze analyses kan worden vastgesteld of het project financieel haalbaar en ruimtelijk uitvoerbaar is. Inclusie Bij het in kaart brengen van de verschillende scenario’s voor de herontwikkeling van het gebied rond de Witte Watertoren, zal de maatschappelijke waarde van de locatie een centrale rol spelen. Dit betekent dat we niet alleen de fysieke en functionele 3

aspecten van de mogelijke ontwikkelingsrichtingen in overweging nemen, maar ook de sociale impact ervan nauwkeurig afwegen. Elk scenario wordt beoordeeld op hoe het bijdraagt aan het bevorderen van inclusie, participatie en toegankelijkheid voor alle inwoners van Zaltbommel. Programma duurzaamheid De herontwikkeling van het gebied rond de Witte Watertoren biedt een unieke kans om duurzaamheid integraal te verankeren in het ontwerpproces. Het project richt zich niet alleen op de fysieke herinrichting van de ruimte, maar ook op het creëren van een duurzame en toekomstbestendige omgeving op zowel ecologisch, sociaal als economisch vlak. Duurzaamheidsmaatregelen zullen onder meer bestaan uit het bevorderen van circulaire economieprincipes, zoals het hergebruik van materialen en het minimaliseren van afval in de bouw- en ontwikkelingsfase. Daarnaast zal de openbare ruimte worden ingericht met het oog op biodiversiteit en klimaatadaptatie, door bijvoorbeeld groene daken, regenwateropvangsystemen en het stimuleren van het gebruik van duurzame energiebronnen. Ook de sociale duurzaamheid wordt meegenomen door in de planvorming aandacht te geven aan inclusie en toegankelijkheid, met mogelijkheden voor maatschappelijke voorzieningen die bijdragen aan de sociale cohesie van de stad.

Het project beoogt een gebied dat niet alleen ecologisch verantwoord is, maar ook een positieve impact heeft op de gemeenschap van Zaltbommel, door het versterken van lokale verbindingen en het bieden van ruimte voor duurzame initiatieven die de stad op lange termijn ten goede komen. Financiën (incl. BTW-effect) Het voorbereidingskrediet van €200.000 dekt de kosten voor het verkennen van de mogelijkheden en het opstellen van de gebiedsvisie, die als basis dient voor verdere besluitvorming en uitwerking. De kostenverdeling is als volgt: Kostenpost 1. Onderzoek naar scenario’s 2. Externe expertise (stedenbouw en ontwerp) 3. Participatie en stakeholderanalyse 4. Personele capaciteit (projectleiding en coördinatie) 5. Opstellen en voorleggen besluitvorming college en raad Totaal

Bedrag (€) €50.000 €50.000 €25.000 €50.000 €25.000 €200.000

Toelichting: 1. Onderzoek naar scenario’s (€50.000) Voor het opstellen van meerdere programmatische en ruimtelijke scenario’s, inclusief globale doorrekening en visualisaties. 2. Externe expertise (€50.000) Inhuur van gespecialiseerde kennis op het gebied van stedenbouw, financiële haalbaarheid en maatschappelijke impact (o.a. bureau Wissing). 3. Participatie en stakeholderanalyse (€25.000) Organisatie van omgevingsdialogen, interactieve sessies en communicatie om draagvlak te creëren. 4. Personele capaciteit (€50.000) Dekking van interne uren voor projectleiding, coördinatie en ondersteuning vanuit verschillende gemeentelijke disciplines. 5. Besluitvorming (€25.000) Opstellen van de gebiedsvisie en grondexploitatie, inclusief presentatie en voorlegging aan college en gemeenteraad. Op het moment dat de gebiedsvisie gereed is en er een voorkeurscenario voor de invulling van het gebied bekend is, wordt een grondexploitatie (GREX) 4

opgesteld. Deze exploitatie bevat een gedetailleerde doorrekening van de verwachte kosten, opbrengsten en risico’s van de herontwikkeling. Samen met de gebiedsvisie vormt de GREX het fundament voor de financiële en inhoudelijke besluitvorming. Beide documenten, de gebiedsvisie en de GREX worden ter vaststelling voorgelegd aan het college van B&W en vervolgens aan de gemeenteraad. Pas na goedkeuring van deze stukken kan worden bepaald of het project financieel haalbaar is en welke vervolgstappen nodig zijn voor de realisatie. Het voorbereidingskrediet is daarmee een voorwaardelijke investering: het stelt ons in staat om de mogelijkheden zorgvuldig te verkennen, maar de daadwerkelijke uitvoering is afhankelijk van de uitkomst van deze financiële toetsing en de politieke besluitvorming. Als blijkt dat het plan niet haalbaar is, dienen de gemaakte kosten ineens ten laste van de algemene reserve te worden gebracht. Bedrijfsvoering Dit voorstel heeft geen structurele impact op de gemeentelijke bedrijfsvoering. De benodigde inzet van personeel en middelen is tijdelijk en wordt gedekt binnen het voorbereidingskrediet Uitvoering Planning: In onderstaande tabel staat een samenvatting van de planning weergegeven. Fase

Activiteiten

1. Initiatie & voorbereiding

Opstellen projectplan, afstemming met opdrachtgever en wethouder, voorbereidingskrediet aanvragen via college en raad Interne verkenning, inventarisatie, programmatische scenario’s, omgevingsdialoog, uitwerken 2 programma-studies, financiële doorrekening, opstellen gebiedsvisie en GREX, besluitvorming college en raad Sluiten afspraken met stakeholders (bijv. Basalt Wonen) Uitwerken gebiedsvisie tot stedenbouwkundig plan, doorlopen planologische procedure, uitvoeren onderzoeken Opstellen uitvraagdocumenten en selectiecriteria, starten marktselectieprocedure, selectie ontwikkelpartner(s)

2. Gebiedsvisie

3. Overeenkomsten 4. Stedenbouwkundig plan & omgevingswet procedure 5. Marktselectie

Handhaving n.v.t.

5

Periode (indicatief) Q4 2025 Q1 2026

Q1 - Q3 2026

Q3 2026 Q3 2026 -Q3 2027

Q1 2027 -Q1 2028

Communicatie Een effectieve communicatie- en participatiestrategie is essentieel voor het succes van de herontwikkeling van het gebied rondom de Witte Watertoren. Op korte termijn wordt een uitgewerkte communicatiestrategie opgesteld waarin duidelijk wordt vastgelegd hoe en wanneer belanghebbenden worden geïnformeerd en betrokken. Deze strategie richt zich op alle relevante partijen, waaronder de gemeenteraad, omwonenden, lokale ondernemers en maatschappelijke organisaties. Het doel is om verwachtingen helder te maken, transparantie te waarborgen en een constructief proces te faciliteren. Door middel van interactieve sessies, omgevingsdialogen en gerichte communicatiekanalen zorgen we ervoor dat bewoners en stakeholders tijdig inzicht krijgen in de voortgang, keuzes en mogelijkheden. Dit vergroot het draagvlak en helpt om gezamenlijk te komen tot een breed gedragen gebiedsvisie. Evaluatie / controle Om de gemeenteraad effectief te informeren over de voortgang van het project Witte Watertoren, sluiten we aan bij de bestaande informatievoorziening en rapportagestructuren. Dit gebeurt via periodieke raadsinformatiebrieven en een raadsinformatieavond, waarin de raad op de hoogte wordt gehouden van de belangrijkste ontwikkelingen, mijlpalen en eventuele knelpunten in het proces.

Indien nodig maken we aanvullend gebruik van carrouselvergaderingen om mondelinge toelichting te geven of om specifieke vragen van raadsleden te beantwoorden. Op deze manier blijft de raad goed geïnformeerd en kan zij haar controlerende taak effectief uitvoeren, zonder dat er extra bijeenkomsten of aparte evaluatiestructuren nodig zijn. Nota van wijzigingen n.v.t. Bijlagen Bijlage 1 - Plan van aanpak planontwikkeling Witte Watertoren

6