Raadsvoorstel vervangende huisvesting basisschool Nederhemert

Samenvatting raadsvoorstel

Onderwerp

: Vervangende huisvesting basisschool Nederhemert

Kern van het raadsvoorstel De basisschool in Nederhemert heeft op korte termijn (schooljaar 2024-2025) een uitbreiding nodig. Conform het geactualiseerde Integraal Huisvestingsplan wordt dit natuurlijke moment aangegrepen om de school ook te verduurzamen. Het schoolbestuur heeft hiervoor een voorbereidingskrediet aangevraagd. De gemeente heeft een haalbaarheidsonderzoek laten uitvoeren. In het haalbaarheidsonderzoek zijn verschillende scenario’s uitgewerkt waarbij een combinatie school-voorschool en eventueel een inpandige gymzaal en dorpshuisfunctie zijn meegenomen. Uit dit onderzoek volgt dat renovatie met uitbreiding geen goede optie is ten opzichte van vervangende nieuwbouw. U wordt voorgesteld een budget beschikbaar te stellen voor de voorbereidende werkzaamheden. Daarnaast wordt voorgesteld om het college van burgemeester en wethouders opdracht te geven de locatiebepaling van de nieuwbouw verder uit te werken. Gerelateerde raadsstukken - Informatienota 14 december 2021 Integraal Huisvestingsplan onderwijs (IHP) - Raadsvoorstel 22 september 2022 vaststelling IHP 2022-2037

Raadsvoorstel

Onderwerp

: Vervangende huisvesting basisschool Nederhemert

Zaaknummer

: 471170

Datum collegevergadering

: 4 april 2023

Datum raadsbesluit

: 25 mei 2023

Datum raadsvergadering

: (carrousel 11 mei) 25 mei 2023

Portefeuillehouder

: Wethouder Bouchtaoui (onderwijs)

Inlichtingen bij

: Gemeente Zaltbommel, afdeling Samenleving ZBM, Jessica JM van Leeuwen

Voorstel 1. Het college opdracht te geven om de locatiebepaling voor een nieuwe school met een gymzaal en voorschool verder uit te werken. 2. Conform opgave Integraal Huisvestingsplan (IHP) een voorbereidingskrediet van € 657.851 beschikbaar te stellen voor vervangende nieuwbouw van de basisschool te Nederhemert om te komen tot een aanbestedingsgereed ontwerp; Inleiding De basisschool in Nederhemert heeft op korte termijn (schooljaar 2024-2025) een uitbreiding nodig. Conform het geactualiseerde Integraal Huisvestingsplan (IHP) wordt dit natuurlijke moment aangegrepen om de school ook te verduurzamen. Het schoolbestuur heeft hiervoor een voorbereidingskrediet aangevraagd. Doordat de keuze van de locatie voor nieuwbouw van de basisschool met een gymzaal en voorschool het besluitvormingstraject vertraagt, is ervoor gekozen om in dit voorstel de locatiebepaling los te koppelen van een voorbereidingskrediet en overige projectkosten. Zo kunnen de voorbereidende werkzaamheden die nodig zijn alvast opgepakt worden. Op een later tijdstip volgt een voorstel met de locatiekeuze en een definitief plan.

Haalbaarheidsonderzoek PentaRho heeft een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd naar de verschillende huisvestingsscenario’s voor de basisschool te Nederhemert. Het resultaat treft u bijgaand aan. Middels een ruimtelijke en financiële analyse is onderbouwd dat renovatie met uitbreiding geen goede optie is ten opzichte van nieuwbouw. Dit volgde ook uit de aanvullende schouw, uitgevoerd bij het IHP. Uit het haalbaarheidsonderzoek komt ook naar boven dat de verkeerssituatie op de huidige locatie niet ideaal is. Bij verbouw/uitbreiding of nieuwbouw op de huidige locatie zal het verkeersprobleem niet opgelost kunnen worden. In het haalbaarheidsonderzoek is meegenomen in hoeverre er de mogelijkheid is om te komen tot een multifunctionele accommodatie (MFA) voor Nederhemert, door het dorpshuis in het project te voegen. Het haalbaarheidsrapport geeft als advies om in een volgende fase de samenwerking en het draagvlak tussen de verschillende gebruikers en functies verder te onderzoeken om een MFA te realiseren op een alternatieve locatie. Het dorpshuis is echter nog niet aan vervanging toe en het ligt niet in de verwachting dat extra tijd meer draagvlak gaat opleveren voor de bouw van een MFA.

2

Alternatieve locaties Om de verkeersproblemen aan te kunnen pakken is onderzoek gedaan naar alternatieve locaties voor de nieuwbouw van de school met eventueel een gymzaal en voorschool. Binnen de komgrenzen van Nederhemert is eigenlijk geen plaats voor een basisschool. Dit komt door versnipperde percelen, veel eigenaren en een haast onmogelijke ontsluiting. Ontsluiting zou via smalle paden moeten tussen huizen door, totaal niet berekend op het verkeer van en naar een school of via de Maasdijk. Dit laatste is qua veiligheid niet gewenst en ook het Waterschap zal naar verwachting geen toestemming verlenen gezien de ontwikkelingen rondom ophoging van dijken. Voor bouwen buiten de contouren is toestemming van de provincie nodig. Uit een eerste (ambtelijke) reactie van de provincie is duidelijk geworden dat zij niet zonder meer toestemming verlenen voor beoogde locaties aan de rand van het dorp. De percelen vallen onder ‘waardevol open gebied’ en het plaatsen van een school is volgens de omgevingsverordening niet toegestaan. Uitzonderingen zijn alleen mogelijk voor uitbreiding van agrarische bebouwing of windturbines. Ondanks dat de provincie in een eerste reactie negatief is over het bouwen buiten de contouren, willen we samen met het schoolbestuur geen kansen laten liggen om een mooie passende voorziening voor het dorp te realiseren.

Bouwen van de school met gymzaal en voorschool op de huidige plaats is (en wordt) niet ideaal qua verkeersveiligheid en inpassing. We gaan ervan uit dat de nieuwe voorziening 40 tot 60 jaren mee gaat en we investeren een groot bedrag. Dan is het de moeite waard om voor de locatiekeuze meer tijd te nemen. Een financieel budget voor de voorbereidende werkzaamheden kan echter niet langer wachten en er dient een keuze gemaakt te worden om noodlokalen voor de school beschikbaar te stellen nu de procedure langer gaat duren.

Participatie Trede 4: samenwerken/coproductie In het haalbaarheidsonderzoek worden de wensen van alle belanghebbenden meegenomen zonder dat ze bepalend zijn. Gemeente en schoolbestuur zoeken samen naar een oplossing.

Argumenten 1.1 Verder onderzoek naar een geschikte locatie voor vervangende huisvesting van de school, gecombineerd met een gymzaal en voorschool is noodzakelijk. De huidige locatie van de school is qua veiligheid en ruimtelijke inpassing niet ideaal. De verkeerssituatie bij de school wordt door o.a. het schoolbestuur en de dorpsraad als onveilig ervaren en de kosten voor tijdelijke huisvesting zijn hoog (verwachting ca 1 miljoen). Binnen de contouren/komgrenzen van Nederhemert is het nagenoeg onmogelijk om een nieuwe school te bouwen (veel verschillende eigenaren moeten uitgekocht worden en ontsluiting levert problemen op). Daardoor wordt er overleg gevoerd met de provincie, maar dit kan een lange procedure worden met een onzekere uitkomst. Het lijkt daarom noodzakelijk om een voorbereidingskrediet beschikbaar te stellen om voorbereidende taken alvast op te kunnen pakken. Later volgt dan een separaat krediet met het concrete investeringsvoorstel en de locatiebepaling van de nieuwbouw. 1.2

Keuze voor vervangende huisvesting van de basisschool met een gymzaal en voorschool is de beste optie. Uit zowel de verdiepende schouw als het haalbaarheidsonderzoek volgt dat renovatie, verduurzaming en uitbreiding van het huidige gebouw geen goede optie is ten opzichte van nieuwbouw (lagere structurele lasten). In het IHP is opgenomen dat bij nieuwbouw het streven naar een kindcentrum vanzelfsprekend is. In Nederhemert zijn de voorschool en gymzaal voorzieningen die 3

een kindcentrum kunnen versterken, de dorpshuisfunctie doet dat niet direct. Het dorpshuis met bouwjaar 1996 is nog niet aan vervanging toe, waardoor er geen noodzaak is om deze nu mee te nemen in een MFA. Dat geldt ook voor het gezondheidscentrum, wat op dit moment goed gehuisvest is in de Ormeling. De voorschool maakt op dit moment gebruik van één lokaal binnen de school. Bij de voorschool krijgen kinderen met een onderwijsachterstand de mogelijkheid om een goede start te kunnen maken op de basisschool. Door de aangepaste wetgeving in 2018 wordt de voorschool gezien als commerciële activiteit. De gemeente kan ervoor kiezen om niet-onderwijshuisvestingsmiddelen te investeringen in de kinderopvang, maar dan moet dit via een (langlopend) huurcontract terugverdiend worden. Het bewegingsonderwijs vormt een verplicht onderdeel van het lesprogramma van de school en de gemeente heeft hierin de zorgplicht om een accommodatie ter beschikking te stellen. Zie 1.3 voor vervolg argumenten waarom een gymzaal meegenomen dient te worden in de vervangende nieuwbouw van de school. 1.3

De gymzaal met bouwjaar 1978 is aan vervanging toe en combinatie met vervangende huisvesting van de school lijkt een verstandige keuze. De gymzaal is gemeentelijk vastgoed en noodzakelijk voor het bewegingsonderwijs van de leerlingen van de basisschool (zorgplicht). Verwijzen naar een andere gymzaal is niet mogelijk vanwege bezetting en afstand tot de andere gymzalen. De gymzaal is meer dan 40 jaar oud (bouwjaar 1978) en aan vervanging toe. Dit kan standalone, maar de school is momenteel de enige gebruiker van de gymzaal (zie kanttekening Hamarithi). Naar verwachting (op basis van interne ervaringen) kan het meenemen van de gymzaal in nieuwbouw van de school tot lagere kosten leiden omdat muren, daken en installaties gedeeld kunnen worden. Dit wordt echter niet ondersteund door de normkosten die in het haalbaarheidsrapport zijn opgenomen. Voor de school levert een inpandige gymzaal ook voordelen op. Het bespaart tijd en is veiliger, omdat leerlingen niet meer over straat hoeven voor het bewegingsonderwijs. Gezien de voorziene toename van de woningbouw in Nederhemert met ca 30% zien we dit mede als een reden om de gymzaal als voorziening in het dorp te behouden, ondanks dat er nu geen verenigingen gebruik maken van de gymzaal.

Als de huidige gymzaal verdwijnt kan deze locatie aan de Binnenweg mogelijk benut worden om een dorpsplein te realiseren (dit is een lang gekoesterde wens van de dorpsraad).

2/3

U heeft als gemeenteraad het budgetrecht. In het IHP is rekening gehouden met vervangende nieuwbouw van de basisschool in Nederhemert. De financiële consequenties van deze investering zijn in de begroting 2023 verwerkt. Afgesproken is echter dat concrete voorstellen voor uitbreiding, vervanging en/of renovatie via een separaat voorstel wordt aangeboden waarin de daadwerkelijke kapitaallasten voor de betreffende investering berekend worden. Na het voorbereidingskrediet volgt op een later tijdstip een voorstel over de daadwerkelijke investering.

2.1

De leerlingenaantallen en -prognoses tonen aan dat de school in schooljaar 2024-2025 recht heeft op een permanente uitbreiding. Het schoolbestuur heeft een aanvraag voor vervangende huisvesting voor het huisvestingsprogramma 2023 aangevraagd. Zowel de leerlingenprognoses van DUO als Pronexus wijzen uit dat de leerlingenaantallen zullen toenemen en een permanente uitbreiding noodzakelijk is. Samen met het schoolbestuur wordt in de volgende fase bepaald wat de werkelijke omvang van de school moet zijn. We hebben daarvoor een nieuwe leerlingenprognose bij Pronexus opgevraagd. Voor het voorbereidingskrediet 4

wordt uitgegaan van 338 leerlingen met een onderwijscapaciteit van 1.900m² (exclusief voorschool 60m² en gymzaal 432m²) zoals in het IHP is opgenomen. 2.2

De financiële consequenties voor vervangende huisvesting van de school zijn in de begroting 2023 opgenomen. Voor de bouw van de school is in het IHP rekening gehouden en deze financiële consequenties zijn in de begroting 2023 verwerkt. De voorschool wordt sinds 2018 (harmonisatie kinderopvang) gezien als commerciële activiteit. De gemeente kan ervoor kiezen om niet-onderwijshuisvestingsmiddelen te investeringen in de kinderopvang, maar dan moet dit via een (langlopend) huurcontract terugverdiend worden.

2.3

Vooruitlopend op een aanbestedingsgereed plan, maken gemeente en schoolbestuur kosten waarvoor budget nodig is. U wordt als gemeenteraad om een voorbereidingskrediet gevraagd van € 657.851. Een bedrag van € 637.851 is bestemd om tot een aanbestedingsgereed ontwerp te komen en € 20.000 is opgenomen voor interne projeckosten. Diverse zaken moeten uitgezocht worden waarvoor interne en externe deskundigheid nodig is, zoals: Locatiebepaling; Eigendomsconstructie van de nieuwe school met voorschool en gymzaal; Eventuele verkeersmaatregelen rondom de (huidige) school; Locatie tijdelijke huisvesting en/of noodlokalen. Onderzoek hoe de investering en exploitatie van de voorschool terugverdiend kan worden middels een (langlopend) huurcontract; Bepaling eigen bijdrage schoolbestuur.

Kanttekeningen/risico’s 1.1 De voorkeurslocatie ligt buiten de komgrens/contour van Nederhemert in waardevol open gebied. Voor bouwen buiten de komgrenzen is toestemming van de provincie nodig. Een eerste ambtelijke reactie van de provincie is negatief geweest. Het plaatsen van een school in waardevol open gebied is niet toegestaan vanuit artikel 2.55 van de omgevingsverordening. In artikel 2.55 staan wel een aantal afwijkingsmogelijkheden maar die zijn voor windturbines of uitbreiding van agrarische bebouwing. We streven ernaar om eind 2023 helderheid te hebben over de locatie. Dit hangt af van de beschikbare capaciteit/inzet van collega’s RO/Landschap en een meedenkende/constructieve houding provincie. 1.2

Er is financieel gezien geen rekening gehouden met het bouwen van een voorschool en gymzaal. Bij het vaststellen van het IHP als ook de Perspectiefnota 2023 is rekening gehouden met investeringen in de onderwijshuisvesting. Voor het scenario voor onderwijshuisvesting in Nederhemert is een stelpost van € 350.000 opgenomen. Elke activiteit die hieraan wordt toegevoegd, is financieel nog niet vertaald in de begroting. In het scenario wat nu wordt voorgesteld betekent dat de investering in de voorschool en gymzaal financieel niet in de begroting zit. In de financiële paragraaf is weergegeven wat de kapitaallasten worden voor het voorgestelde scenario. De keuze voor dit scenario betekent een extra structurele last van € 184.000.

1.3

Naar verwachting is er een energieleveringsstop voor nieuwe bouwprojecten. Liander heeft aangekondigd dat er een stop op de levering van energie zit voor nieuwe projecten. Eén en ander is nog onduidelijk, maar dit kan wel gevolgen hebben voor de vervangende nieuwbouw of de tijdelijke huisvesting van de school.

2.1

In de afgelopen tijd is de rente enorm gestegen Met de Perspectiefnota 2023 zijn de financiële consequenties van de investeringen uit het Integraal Huisvestingsplan voor de periode 2023-2026 in de begroting opgenomen. Deze 5

consequenties zijn berekend op basis van de toekomstige kapitaallasten als gevolg van deze investeringen. Deze kapitaallasten bestaan uit afschrijvingen en rentelasten. Ten tijde van het opstellen van de Perspectiefnota 2023 werd rekening gehouden met een rentepercentage van 1%. De huidige marktontwikkelingen laten zien dat dit rentepercentage in de afgelopen tijd flink is gestegen. Deze ontwikkelingen vormen een risico voor de tot nu toe opgenomen dekking. De definitieve berekening van de kapitaallasten als gevolg van deze investering wordt berekend bij het aanvragen van het investeringskrediet. Voor het bepalen van de rentelasten wordt dit geactualiseerd op basis van de dan bekende marktontwikkelingen. 2.2

Turnvereniging Hamarithi zou graag een MFA zien met een grotere gymzaal en een ‘valbak’ als voorziening. Vanuit de turnvereniging is aangegeven dat de wens is om een vergrote gymzaal met een valkuil te realiseren. Met deze voorziening kunnen de trainingen in Nederhemert worden gehouden en hoeven turn(st)ers daarvoor niet meer naar Aalst en Den Bosch te reizen. Voor een vergrote gymzaal met vergrote vloer is een extra investering nodig van € 809.647. Het is geen zorgplicht van de gemeente om voor de turnvereniging deze voorziening te realiseren. Het ligt ook niet in de verwachting dat de vereniging deze investering zelf kan dragen.

2.3

De dorpsraad heeft aangegeven dat zij de voorkeur hebben voor een MFA. Een MFA kan volgens de dorpsraad nog meer bijdragen aan een hechte gemeenschap en zal voorzien in heel veel behoeftes. Zo kan een buitenspeelveldje en een dorpsplein in de nabijheid van het MFA gerealiseerd worden. Het kan een positieve invloed hebben op de verkeersstroom voor de COOP en de nieuw te bouwen Maastuinen. Ondanks dat een kernenvisie nog ontbreekt kan een MFA zeker een mooie voorziening voor het dorp betekenen, maar samenwerking van onderaf is een eerste vereiste.

Inclusie Bij de bouw van een nieuwe school wordt rekening gehouden met de toegankelijkheid en de functionele en technische wensen en vereisten behorende bij een hedendaagse school. Programma duurzaamheid Het realiseren van de duurzaamheidsambitie is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de gemeente en het schoolbestuur. De wettelijke eisen ten aanzien van duurzaamheid worden gevolgd, deze zijn leidend. De schoolbesturen dragen bij aan de duurzaamheidsambitie (stap naar ENG) via een financiële bijdrage. Financiën (incl. BTW-effect) De verschillende scenario’s voor de huisvesting van de basisschool in Nederhemert zijn: 1. Renovatie, verduurzaming en uitbreiding (excl.gymzaal) 2. Nieuwbouw huidige locatie (exclusief stand-alone gymzaal à ca. € 1.250.000) 3. Nieuwbouw huidige locatie inclusief gymzaal 4. Nieuwbouw alles onder één dak (alternatieve locatie) 5. Nieuwbouw alternatieve locatie met gymzaal en voorschool Investering Om een overzicht te geven in de stichtingskosten en de toeslag om tot ENG te komen, is onderstaande tabel toegevoegd.

6

Integraal Huisvestingsplan In het Integraal Huisvestingsplan 2022-2037 is op financieel gebied rekening gehouden met het scenario voor nieuwbouw, met daarin een voorbereidingskrediet van € 637.851 (exclusief de interne projecturen). Vooruitlopend op latere besluitvorming, zijn met de Perspectiefnota 2023 de financiële consequenties van dit IHP (incl. € 20.000 interne projectkosten) voor de periode 20232026 verwerkt in de meerjarenbegroting. In 2025 is hier € 350.000 voor gereserveerd en vanaf 2026 is dit € 850.000 (inclusief de ontwikkelingen Toermalijn en Gameren). Dit betekent structureel € 350.000 voor Nederhemert. In de tabel hierboven is zichtbaar dat dit niet toereikend is voor het scenario wat nu wordt voorgesteld. In het IHP is afgesproken ENG te bouwen, de extra investering van BENG naar ENG komt voor rekening van het schoolbestuur. Indien een schoolbestuur onverhoopt niet in staat is bij te dragen dan bekostigt de gemeente het verschil. Bedrijfsvoering Dit voorstel is intern besproken met collega’s van Realisatie&Beheer (verkeer, gymzaal en dorpshuis), leefomgeving (advies RTO), concerncontroller en de afdeling financiën. Uitvoering Planning Wij brengen de verschillende participanten op de hoogte van uw besluit. Wij zullen aangeven dat zij de mogelijkheid tot inspreken hebben tijdens de behandeling van het voorstel in de carrousel van 11 mei 2023.

We gaan met het schoolbestuur in overleg over de benoeming van een projectleider en het bouwheerschap. Handhaving Gemeente en schoolbestuur zullen gezamenlijk optrekken in het vervolgtraject waarin een projectleider aangesteld wordt die het geheel zal begeleiden. Het is gebruikelijk dat t.z.t. een collega van Realisatie&Beheer zitting neemt in de bouwcommissie. Communicatie Zie planning. Evaluatie / controle Regelmatig afstemmingsoverleg tussen gemeente en schoolbestuur moet opgestart worden om het proces goed te laten verlopen. We streven ernaar om eind 2023 duidelijkheid te hebben over de locatiekeuze.

Nota van wijzigingen

Bijlagen -

Haalbaarheidsonderzoek Nederhemert (PentaRho); Integraal Huisvestingsplan 2022-2037.

7