Raadsvoorstel versteviging minimaregelingen

Samenvatting raadsvoorstel

Onderwerp

: Versteviging minimaregelingen

Kern van het raadsvoorstel Ten gevolge van de fors oplopende kosten dreigen bepaalde inwoners niet meer mee te kunnen doen. Om hen te ondersteunen zijn er al verschillende regelingen en maatregelen actief. Om schrijnende gevallen extra te ondersteunen richten we naar voorbeeld van een soortgelijk fonds in Tilburg een ondersteuningsfonds op. Gerelateerde raadsstukken *

Raadsvoorstel

Onderwerp

: Versteviging minimaregelingen

Zaaknummer

: 492419

Datum collegevergadering

: 10 januari 2023

Datum raadsbesluit

: 9 februari 2023

Datum raadsvergadering

: 9 februari 2023

Portefeuillehouder

: Wethouder Bouchtaoui

Inlichtingen bij

: Gemeente Zaltbommel, afdeling Samenleving ZBM, Peter Greijmans

Voorstel 1. In te stemmen met de instelling van een ondersteuningsfonds; 2. Het college opdracht te geven de organisatie van het ondersteuningsfonds uit te voeren; 3. Hiervoor een budget van € 50.000 beschikbaar te stellen in 2023; 4. Dit te dekken uit de post voor Beleidsvoornemens Inleiding De maatschappij heeft te maken met een stijging van de algemene kosten voor levensonderhoud en een hoge inflatie. Naar aanleiding van de bespreking op het gebied van Armoedebestrijding in het laatste kwartaal van 2022 is door wethouder Bouchtaoui aangegeven dat we nog eens kritisch naar ons armoedebeleid gaan kijken. Hierbij nemen we goede landelijke initiatieven mee als voorbeeld voor Zaltbommel. Er is gekeken naar mogelijke maatregelen om inwoners extra te ondersteunen. Voor de verenigingen en instellingen is in uw raad van 15 december 2022 een vangnetregeling vastgesteld. Voor inwoners hebben we gewacht, omdat op dit moment veel ontwikkelingen op het gebied van de participatiewet zijn. Aan de ene kant is er een verschuiving gaande waarin er meer wordt gekeken naar ondersteuning en mogelijkheden voor mensen die nu niet in hun basisbehoeften kunnen voorzien. Hierbij staat de mens centraal 1. Naast deze ontwikkeling zijn er ook nu problemen.

Daarom zijn landelijk een aantal maatregelen getroffen die in dit kader noemenswaardig zijn: - De energietoeslag is uitgekeerd aan inwoners die een inkomen onder 120% procent hebben. - In november en december kregen alle inwoners van Nederland 190€ uitgekeerd via hun energieleverancier . - Vanaf 1 januari geldt een prijsplafond op de tarieven voor stroom en gas tot een normaal verbruik. - Een aantal maatregelen om de daling van koopkracht te dempen, zoals de benzineprijzen. Buiten deze maatregelen komen er nog steeds signalen binnen over het feit dat inwoners tekort komen. Het gaat dan met name om de doelgroepen die buiten het huidige minimabeleid vallen of bijvoorbeeld geen recht hebben op de energietoeslag. We merken wel dat deze signalen nog niet zo frequent en groot zijn als verwacht. Hierom stellen we voor om een ondersteuningsfonds in te stellen voor bijzondere 1

Zie Kamerbrief: “Kabinetsreactie onderzoek hardvochtige effecten d.d. 18 november 2022 2

kosten. Dit ondersteuningsfonds geeft de mogelijkheid om inwoners die niet voor andere regelingen in aanmerking komen en financieel kwetsbaar zijn met maatwerk te ondersteunen. De oprichting van het fonds sluit aan op het leegraken van het legaat van de stad Zaltbommel, waar inwoners die tussen wal en schip vielen eerder een beroep op konden doen. Een voorbeeld van een dergelijk initiatief gebeurt in de gemeente Tilburg, waar de Stichting Ondersteuningsfonds Tilburg al enkele jaren succesvol is en inwoners helpt noodzakelijke kosten te betalen die ze zelf niet kunnen betalen. Na het besluit tot het oprichten van een ondersteuningsfonds zal de verdere uitwerking voor de uitvoering, de criteria en de bewaking hiervan volgen. Denk hierbij aan het oprichten van een stichting om het fonds te beheren en het benoemen van een onafhankelijke toetsingscommissie, waarin verschillende Zaltbommelse organisaties zijn vertegenwoordigd. Een tweetal overige aanvullende maatregelen vallen binnen de kaders die zijn vastgesteld. Die zijn al in gang gezet: -

Het structureel uitbreiden van de formatie budgetcoaches. Het intensiveren van communicatie over de minimaregelingen.

Tenslotte wordt in het derde kwartaal van 2023 een start gemaakt met het evalueren van het minimabeleid. Op basis van die evaluatie kan het beleid in de centrumregeling verstevigt worden. Op dit moment blijkt het lastig om te achterhalen welke maatregelen doeltreffend zijn voor de doelgroep. Participatie Trede 1: Informeren. Inwoners en partners worden geïnformeerd over het ondersteuningsfonds. Argumenten 1.1 Hiermee kunnen inwoners op een maatwerk manier tegemoet worden gekomen. Er wordt een vangnet gecreëerd waar inwoners in schrijnende gevallen een beroep op kunnen doen. Hierdoor zijn deze inwoners beter in staat om in de maatschappij te participeren. 1.2 Het vigerende minimabeleid voldoet en is recent vastgesteld. Het minimabeleid (vastgesteld 15 december 2022) is gebaseerd op onderzoek naar de behoefte en het gebruik van inkomensregelingen in de Bommelerwaard. In 2017 is zo’n onderzoek uitgevoerd door KWIZ B.V. in opdracht van de gemeente. Bij het aanpassen van de minimaregelingen is zo’n voorafgaand onderzoek opnieuw gewenst en hiervoor vormt zich een natuurlijk moment bij de evaluatie van het minimabeleid eind 2023. 1.3 De huidige centrumregeling met Maasdriel kan ongewijzigd blijven.

Wanneer er gekozen wordt voor het aanpassen van de lokale minimaregelingen, zoals de bijzondere bijstand, heeft dit grote gevolgen voor de centrumregeling, zowel beleidsmatig als in de uitvoering van de lokale inkomensregelingen. 2.1 Het college houdt controle en zicht op de oprichting van het ondersteuningsfonds Het opzetten van het ondersteuningsfonds dient nauwlettend te gebeuren, zodat de ingezette gelden ook gebruikt worden waar deze voor bedoeld zijn. 3.1 Met dit budget kunnen inwoners van Zaltbommel ondersteund worden Inwoners die in de financiële problemen zitten en tussen wal en schip dreigen te vallen kunnen door het ondersteuningsfonds geholpen worden. 3

4.1 Het ondersteuningsfonds sluit aan bij het bestuursakkoord Om de doelstellingen die in het bestuursakkoord staan beschreven te kunnen realiseren, zijn in de Perspectiefnota 2023 financiële middelen beschikbaar gesteld aan de post voor Beleidsvoornemens. Het ondersteuningsfonds is een passend aanbod voor inwoners die in een kwetsbare situatie zijn gekomen. Kanttekeningen/risico’s 1.1 Het ondersteuningsfonds kan een aanzuigende werking hebben Wanneer bekend wordt dat er een ondersteuningsfonds is, dan kunnen er door de aanzuigende werking aanvragen worden gedaan, ook al valt het buiten het de bedoeling van het fonds. Ook communicatie over het fonds kan dit effect hebben. 1.2 Er zijn weinig signalen van inwoners die tussen wal en schip vallen Ondanks de hoge kosten en inflatie blijven de hulpvragen voor een groot gedeelte uit. Dit is in lijn met de landelijke trend. 1.3 Er is geen wettelijke verplichting voor ondersteuning van inwoners die buiten de voorwaarden voor de minimaregelingen vallen. De gemeente hoeft niet garant te staan. Met het instellen van een garantiefonds doen we iets extra als gemeente. 2.1. Het uitvoeren van de organisatie van het ondersteuningsfonds kost ambtelijke inzet. Hiervoor dient voldoende tijd en inzet beschikbaar te zijn Inclusie Het treffen van maatregelen draagt eraan bij dat inwoners weer mee kunnen doen.

Programma duurzaamheid De stijgende energiekosten zijn voor veel mensen een reden om duurzamer om te gaan met de schaarse middelen. De gemeente heeft hier ook een taak in. Aan de andere kant willen we dat inwoners en met name gezinnen rond kunnen komen. Met behulp van het ondersteuningsfonds kunnen we maatwerk leveren. Financiën (incl. BTW-effect) Voor oprichting en uitvoering van het fonds is een budget van € 75.000 nodig. Vanuit het budget samenredzaamheid binnen de begroting is maximaal € 25.000 beschikbaar voor de uitvoeringskosten en het opzetten van het fonds. We vragen uw raad een extra bijdrage te doen aan dit ondersteuningsfonds door € 50.000 beschikbaar te stellen. Op deze manier wordt fonds gevuld en kunnen inwoners hier aanspraak op maken. Op dit moment heeft de post voor Beleidsvoornemens een resterend budget van € 785.000 en dit budget zal na dit voorstel nog € 735.000 bedragen. De verwachting is dat dit budget voldoende is om de kosten van het ondersteuningsfonds te dekken. Mocht dit niet het geval zijn dan komen wij terug bij uw raad voor andere mogelijkheden. Het idee is dat ook andere organisaties geld in dit fonds kunnen storten, zoals de Kringloopwinkel. Bedrijfsvoering 4

Het kost extra inzet om deze maatregelen op te zetten en uit te werken. Daarnaast moet er nagedacht worden over het toetsen van de aanvragen. Uitvoering Planning Na uw besluit wordt het ondersteuningsfonds uitgewerkt en opgezet. In overleg met maatschappelijk partners wordt ambtelijk een plan gemaakt voor het oprichten van het fonds, de voorwaarden hiervoor en de uitvoering en toetsing van aanvragen. Handhaving Niet van toepassing Communicatie Als het ondersteuningsfonds opgericht is zullen we de professionals die met de doelgroep werken informeren. Evaluatie / controle Het oprichten en het beschikbaar stellen van budget voor het fonds is een incidentele handeling en uitgave. Om het succes van het ondersteuningsfonds en de noodzaak tot voortzetting hiervan te onderzoeken zal een jaar na oprichting een evaluatie plaatsvinden. In deze evaluatie wordt het succes en de noodzaak van het fonds onderzocht. Op basis hiervan zal gekeken worden of het ondersteuningsfonds in de verdere toekomst wenselijk en noodzakelijk blijkt. Wanneer uit de evaluatie blijkt dat het fonds een structureel karakter moet krijgen, zal er hiervoor structureel budget worden aangevraagd bij uw raad. De hoogte hiervan is tevens afhankelijk van de evaluatie. Nota van wijzigingen

Bijlagen Brief tweede kamer

5