Raadsvoorstel vaststellen beleidsplan begraafplaatsen en actualiseren verordening

Samenvatting raadsvoorstel

Onderwerp

: Beleidsplan begraafplaatsen en verordening voor het beheer en het gebruik van de begraafplaatsen van de gemeente Zaltbommel

Kern van het raadsvoorstel Het college heeft besloten om het beleidsplan voor begraafplaatsen van de gemeente Zaltbommel aan de raad voor te leggen. Het doel van dit beleidsplan is gericht op de toekomstbestendigheid van de begraafplaatsen en de te volgen koers voor de komende jaren. Daarnaast heeft het college aan de raad voorgesteld, de geactualiseerde beheersverordening voor het beheer en gebruik van de gemeentelijke begraafplaatsen 2026, vast te stellen. Deze regelgeving ziet toe op het beheer en gebruik van de begraafplaatsen van de gemeente Zaltbommel. De structuur en opzet van deze regelgeving is veranderd naar heldere en duidelijke regelgeving. Het college legt het bijbehorende raadsvoorstel voor aan de gemeenteraad.

Gerelateerde raadsstukken - N.v.t.

Raadsvoorstel

Onderwerp

: Beleidsplan begraafplaatsen, verordening en uitvoeringsbesluit voor het beheer en het gebruik van de begraafplaatsen van de gemeente Zaltbommel

Zaaknummer

: 1298611

Datum collegevergadering

: 20 mei 2025

Datum raadsbesluit

: 3 juli 2025

Datum raadsvergadering

: 3 juli 2025

Portefeuillehouder

: Wethouder Van Leeuwen

Inlichtingen bij

: Gemeente Zaltbommel, team Buitendienst ZBM

Voorstel 1. Het beleidsplan begraafplaatsen vast te stellen. 2. De verordening op het beheer en het gebruik van de gemeentelijke begraafplaatsen gemeente Zaltbommel 2026 vast te stellen. 3. Kennis te nemen van het uitvoeringsbesluit voor het beheer en gebruik van grafbedekkingen, graven en asbezorging op de gemeentelijke begraafplaatsen Zaltbommel. Inleiding 1. Beleidsplan begraafplaatsen De gemeente Zaltbommel heeft elf gemeentelijke begraafplaatsen in beheer die nog actief gebruikt worden door inwoners van de gemeente. De gemeente Zaltbommel heeft niet eerder een beleidsplan voor de begraafplaatsen gehad, waardoor er onduidelijkheid was over de te volgen koers en de toekomst van de begraafplaatsen. Gezien de traditionele begraafcultuur binnen de gemeente is het van belang om een toekomstbestendig begraafplaatsenbeleid vast te stellen. Dit om duidelijkheid en transparantie te kunnen geven aan onze inwoners over het beheer en het gebruik van de begraafplaatsen. Het vaststellen van eenduidig beleid geeft ook inzicht voor de medewerkers, zodat zij duidelijke richtlijnen hebben voor de toekomst en regulier werk op een zorgvuldige manier kunnen uitvoeren. De gemeente heeft aan het bedrijf Kybys de opdracht gegeven om een beleidsplan op te stellen. Kybys is een adviesbureau dat gespecialiseerd is in het onderwerp begraven en alle zaken die hierbij komen kijken.

Het beleidsplan begraafplaatsen wat nu wordt aangeboden, is tot stand gekomen door te kijken wat de aandachtspunten en kansen zijn voor verbetering. Met alle betrokken medewerkers hebben meerdere sessies en overlegmomenten plaatsgevonden. Tijdens deze momenten is input verzameld en is de koers voor de toekomst bepaald. Om te zorgen dat het beleidsplan breed gedragen wordt, zijn lokale uitvaartondernemers geïnterviewd. De input die hieruit voort is gekomen, is meegenomen om ervoor te zorgen dat het plan goed aansluit bij de wensen en verwachtingen van alle betrokkenen. Het beleidsplan wordt iedere vijf jaar intern geëvalueerd om te controleren wat de status is van de voorgestelde beleidsvoorstellen.

Het begraafplaatsenbeleid stelt op hoofdlijnen maatregelen voor om de toekomstbestendigheid van de begraafplaatsen te versterken. 2. Implementatie beleidsvoorstellen Om aandacht te besteden aan bovengenoemde punten zijn beleidsvoorstellen opgenomen in het beleidsplan om ervoor te zorgen dat de toekomstbestendigheid van de begraafplaatsen wordt gewaarborgd. Het is dan ook van belang om gehoor te geven aan deze beleidsvoorstellen en op basis van prioritering deze beleidsvoorstellen uit te voeren.

De volgende beleidsvoorstellen kunnen uitgevoerd worden in het reguliere werk van de begraafplaatsadministratie en/of worden al intern actief opgepakt: - Nummer 1 actualiseren begraafplaatsadministratie De begraafplaatsadministratie van de gemeente Zaltbommel is momenteel actief bezig met het actualiseren van de administratie. De werkzaamheden die hierbij komen kijken worden al actief opgepakt. - Nummer 3 ruimings- en uitgiftebeleid Een actief ruimings- en uitgiftebeleid kan opgesteld worden door de begraafplaatsadministratie. Dit beleidsvoorstel zal dan ook intern opgepakt worden. - Nummer 4 onderzoek behoefte Islamitisch begraven De begraafplaatsadministratie onderzoekt de behoefte naar Islamitisch begraven binnen de gemeente Zaltbommel. - Nummer 5 vaststellen onderzoek Bureau Funeraire Adviezen Het Bureau Funeraire Adviezen heeft een onderzoeksrapport opgesteld over behoudens waardige graven op de begraafplaats Bossche Poort. Dit onderzoek moet nog definitief vastgesteld worden. Dit beleidsvoorstel zal samen opgepakt moeten worden met team Erfgoed en in combinatie met het beleidsvoorstel nummer 7: opstellen toekomstvisie begraafplaats Bossche Poort - Nummer 6 sluiten oude delen begraafplaatsen Intern kan onderzocht worden welke herbestemmingen mogelijk zijn voor oude gedeeltes van de begraafplaatsen.

Een optie zou kunnen zijn het sluiten van deze gedeeltes, maar er kunnen ook een andere passende opties voor herbestemmingen naar voren komen. - Nummer 9 voorwaarden gedenkplaatjes De begraafplaatsadministratie gaat aan de slag met de voorwaarden voor gedenkplaatjes en neemt deze taak actief mee in het reguliere werk.

De volgende beleidsvoorstellen brengen in totaal € 70.000,- onderzoekskosten met zich mee, waarvan nog onderzocht wordt waaruit deze beleidsvoorstellen gefinancierd kunnen worden: - Nummer 7 opstellen toekomstvisie begraafplaats Bossche Poort Dit beleidsvoorstel zal in samenwerking met team Erfgoed uitgevoerd moeten worden. Het is van belang dat er een duidelijke toekomstvisie komt voor de begraafplaats Bossche Poort, waarbij ook wordt gekeken naar de toekomstbestendigheid van deze begraafplaats. - Nummer 8 opstellen meerjaren investerings- en onderhoudsplan begraafplaatsen Om de toekomstbestendigheid van de begraafplaatsen te waarborgen, is het van belang dat inzichtelijk wordt welke investeringen noodzakelijk zijn voor de toekomstige onderhoudskosten per begraafplaats, anders dan het reguliere onderhoud. Inzichtelijk moet worden gemaakt wat deze werkzaamheden, vooral inrichting gerelateerd, per begraafplaats inhouden. Op basis hiervan wordt een kostenspecificatie gemaakt. Deze wordt vervolgens voorgelegd via een college- en raadsvoorstel. - Nummer 10 uitvoeren organisatiescan Het uitvoeren van een organisatiescan geeft inzicht in de huidige interne situatie en biedt kansen om te kijken naar een toekomstige situatie, waarbij wordt gekeken naar de kansen en knelpunten.

Het is van belang om onderzoek te verrichten naar de efficiëntie van de werkzaamheden van de Buitendienst en te kijken waar kansen zitten voor verbetering en/of nieuwe kansen. In het begraafplaatsenbeleid is in de bijlage ook een notitie opgenomen over de exploitatie. In deze bijlage wordt een analyse gegeven over de kosten van de grafrechten en wordt inzicht gegeven in de kostendekking. Momenteel hanteert de gemeente een kostendekking van 87,9%. In de legesverordening op de heffing en de invordering van lijkbezorgingsrechten 2025 zijn de tarieven gebaseerd op basis van deze kostendekking. 3. Beheersverordening De huidige beheersverordening voor het beheer en gebruik van de gemeentelijke begraafplaatsen van de gemeente Zaltbommel dateert uit het jaar 2019. Om een professioneel en toekomstbestendig begraafplaatsenbeleid uit te voeren, is aansluitend de huidige beheersverordening geactualiseerd. De nieuwe beheersverordening is toegepast naar de werkelijkheid van de praktijk van de begraafcultuur van de gemeente Zaltbommel. Ook is de structuur van de verordening veranderd. Enkele artikelen zijn samengevoegd, waarmee de indeling compacter is geworden. De volgende wijzigingen zijn inhoudelijk op hoofdlijnen gedaan: - Dubbele artikelen die ook in de Wet op Lijkbezorging staan, zijn verwijderd.

- Begripsbepalingen die niet meer van toepassing zijn, zijn verwijderd; - In de beheersverordening is expliciet opgenomen per begraafplaats waar enkeldiep begraven mogelijk is en waar dubbeldiep begraven mogelijk is. - Artikelen die te maken hebben met de uitvoering zijn verplaats naar het uitvoeringsbesluit. - De term lijk is overal vervangen door overledene. Hiermee speel je in op de leesbaarheid en vriendelijkheid richting nabestaanden.

-

-

-

-

Wat de gemeente aan onderhoud doet op de begraafplaatsen is opgenomen. Voorheen stond er alleen in wat de gemeente niet doet aan onderhoud. De periode waarbinnen grafrechten in geval van een overleden rechthebbende overgeschreven moeten worden naar een nieuwe rechthebbende, is verruimd van 6 maanden naar 1 jaar. De aankondiging in het publicatiebord van ruimen van grafstenen is verkort naar 4 weken. Dit omdat de rechthebbende in de bevestigingsbrief van afstand al wordt geïnformeerd over de periode van ruimen. De daadwerkelijke fysieke ruiming kan daarmee 4 weken van te voren bekend gemaakt worden. Er zijn artikelen toegevoegd zoals verboden, vervallen verklaren van grafrechten en beheer. Er wordt in de beheersverordening actiever verwezen naar het uitvoeringsbesluit.

4. Uitvoeringsbesluit Voorheen waren er de volgende uitvoeringsbesluiten: Uitvoeringsbesluiten graven, asbezorging en gedenkplaatsen Zaltbommel 2019 en Uitvoeringsbesluit voor de grafbedekking 2019. Regelgeving uit deze uitvoeringsbesluiten is gebundeld en geactualiseerd naar één uitvoeringsbesluit voor de gemeentelijke begraafplaatsen van de gemeente Zaltbommel. Door over te gaan naar één uitvoeringsbesluit is het voor inwoners overzichtelijker geworden wat de regels zijn betreft het beheer en gebruik van de begraafplaatsen van de gemeente Zaltbommel. De volgende wijzigingen zijn inhoudelijk op hoofdlijnen gedaan: - Het vereenvoudigen van twee uitvoeringsbesluiten naar één duidelijk en helder uitvoeringsbesluit. - De samenhang tussen de nieuwe verordening en het uitvoeringsbesluit is duidelijker te lezen en te begrijpen. - Graven voor bepaalde tijd mogen omgezet worden naar graven voor onbepaalde tijd. - De regels omtrent grafbedekkingen zijn aangescherpt en grafoppervlaktes zijn opgenomen. De voorwaarden voor herdenkingsplaatjes zijn opgenomen Participatie Trede 2 Raadplegen Om ervoor te zorgen dat het beleidsplan voor begraafplaatsen aansluit bij de situatie in de praktijk en past binnen de begraafcultuur van de gemeente Zaltbommel, zijn lokale uitvaartondernemers geïnterviewd en op deze manier geraadpleegd.

Deze uitvaartondernemers zijn de oren en ogen van de inwoners van de gemeente Zaltbommel en weten wat er speelt binnen de wereld van begraven. Opmerkingen en aandachtspunten vanuit deze interviews zijn meegenomen en overwogen. Trede 3 Adviseren Om ervoor te zorgen dat het plan breed gedragen wordt en om ervoor te zorgen dat het plan aansluit bij de wensen en verwachtingen van alle betrokken, hebben de lokale uitvaartondernemers als het ware een adviserende rol gehad.

Argumenten 1.1 Een beleidsplan voor begraafplaatsen zorgt voor een duidelijke koers met een visie voor toekomstbestendige begraafplaatsen Een beleidsplan zorgt voor professionalisering en biedt houvast voor het beheer en de ontwikkeling van de begraafplaatsen van de gemeente Zaltbommel. Een duidelijke koers zorgt voor duidelijkheid over acties die in de toekomst opgepakt en uitgevoerd moeten worden. 1.2. Een beleidsplan voor begraafplaatsen zorgt voor draagvlak en transparantie richting inwoners Een beleidsplan zorgt voor duidelijkheid richting inwoners en versterkt het vertrouwen in de uitvoering van de werkzaamheden met betrekking tot begraven, doordat er duidelijkheid wordt gecreëerd. Een duidelijk en helder beleid zorgt voor transparantie in de werkzaamheden die te maken hebben met het onderwerp begraven. 1.3. Een beleidsplan voor begraafplaatsen geeft inzicht in de werkzaamheden die uitgevoerd moeten worden door de medewerkers van de gemeente, waarbij het van belang is dat deze werkzaamheden zorgvuldig en op een respectvolle manier uitgevoerd worden Door een beleidsplan te volgen, krijgen de medewerkers van de begraafplaatsadministratie structuur en duidelijkheid in hun werkzaamheden. Begraven is een emotioneel en gevoelig onderwerp. Een beleidsplan geeft richtlijnen om de taken die bij het onderwerp begraven horen zo zorgvuldig mogelijk en respectvol uit te voeren.

De basisadministratie op orde is hierin een belangrijk aspect waar aandacht voor is. Het optimaliseren van administratieve processen is ook een onderdeel waaraan aandacht besteed wordt in het beleidsplan. Een gedegen en zorgvuldige administratieve dienstverlening richting onze inwoners is erg belangrijk om foutgevoeligheid te ondervangen. 1.4. Realisatie en uitvoering van de beleidsvoorstellen zorgt ervoor dat de toekomstbestendigheid van de begraafplaatsen wordt gewaarborgd De diverse beleidsvoorstellen die worden aangedragen, dragen bij aan de toekomstbestendigheid van de begraafplaatsen en besteden aandacht aan de verschillende aspecten die bij het onderwerp begraven komen kijken. Het biedt handvatten om de administratie, de uit te voeren onderzoeken, de investeringen en het (groot)onderhoud planmatig aan te pakken. 2. Een geactualiseerde verordening voor het beheer en gebruik van de begraafplaatsen zorgt voor duidelijkheid richting inwoners De nieuwe verordening is qua structuur en opzet compacter gemaakt, waardoor deze duidelijker leesbaar en makkelijker te begrijpen is voor de inwoners. Hierbij is gekeken naar de werkelijkheid van de praktijk. 3.

Een geactualiseerd uitvoeringsbesluit zorgt voor helderheid qua uitvoering van de regels voor het beheer en gebruik van de begraafplaatsen Het nieuwe uitvoeringsbesluit is vereenvoudigd doordat meerdere uitvoeringsbesluiten zijn samengevoegd naar één uitvoeringsbesluit. Hierdoor is het besluit voor inwoners makkelijker leesbaar en zijn de uitvoeringsregels duidelijk te begrijpen.

Kanttekeningen/risico’s 1. Onvoldoende informatie over het nieuwe beleid en de geactualiseerde regelgeving richting betrokkenen kan zorgen voor onduidelijkheid Het is belangrijk om, als het beleidsplan begraafplaatsen is vastgesteld, betrokken partijen te informeren zoals uitvaartondernemers en steenhouwers.

Als zij niet op de hoogte zijn van het nieuwe beleidsplan en de geactualiseerde regelgeving kan dit zorgen voor onduidelijkheid richting de inwoners. Het is daarom belangrijk om na vaststellen van het beleidsplan en de regelgeving deze partijen te informeren, zodat zij de juiste informatie kunnen overdragen aan de inwoners. 1.2. Het kost tijd om de beleidsvoorstellen uit het beleidsplan uit te voeren en te zorgen dat de koers adequaat gevolgd blijft worden De beleidsvoorstellen en werkzaamheden die hieruit voortvloeien kosten qua uitvoering veel tijd en dit vraagt om een zorgvuldige voorbereiding en afstemming met externe partijen. De volledige implementatie zal dan ook meerdere jaren in beslag nemen. Het is belangrijk om de koers adequaat te blijven volgen en de beleidsvoorstellen te realiseren. Voor een aantal beleidsvoorstellen wordt onderzocht hoe deze gefinancierd kunnen worden. 1.3. De beleidsvoorstellen moeten duidelijk en uitvoerbaar zijn om in de toekomst uit te voeren Onduidelijkheden in de beleidsvoorstellen kunnen zorgen voor vertraging in de uitvoering. Het is daarom belangrijk om goed in beeld te hebben wat er wordt verwacht van betrokken collega’s en teams. Inclusie N.v.t. Programma duurzaamheid De begraafplaatsen van de gemeente Zaltbommel worden zo duurzaam mogelijk beheerd. Er wordt geen gebruik gemaakt van chemische bestrijdingsmiddelen.

Daarnaast zijn op een aantal begraafplaatsen bloemenmengsels aangebracht in het kader van ecologisch beheer. Deze bloemenmengsels zorgen voor bevordering van de biodiversiteit. Financiën (incl. BTW-effect) Een aantal van de beleidsvoorstellen brengen kosten met zich mee. Er wordt onderzocht hoe deze voorstellen gefinancierd kunnen worden. Bedrijfsvoering Personeel en organisatie Voor de uitvoering van een aantal beleidsvoorstellen uit het beleidsplan is samenwerking vereist tussen het team Buitendienst en het team Erfgoed, omdat de toekomstvisie voor de begraafplaats Bossche Poort ook een beleidsvoorstel is. In het beleidsplan staan ook veel onderwerpen beschreven die uitgevoerd kunnen worden in de dagelijkse werkzaamheden van de begraafplaatsadministratie en waar de begraafplaatsadministratie al actief mee bezig is. Een voorbeeld hiervan is het actualiseren van de administratie en onderzoek verrichten naar rechthebbenden van graven. De geactualiseerde regelgeving moet gepubliceerd worden op de gemeentepagina als deze is vastgesteld. Juridische Zaken De geactualiseerde verordening en het geactualiseerde uitvoeringsbesluit zijn getoetst door de afdeling Juridische Zaken.

Uitvoering Planning De nummers van de beleidsvoorstellen komen overeen qua nummering en naam zoals weergeven op de afbeelding van pagina 2. Beleidsvoorstellen 1 en 3 hebben te maken met actualisatie van de begraafplaatsadministratie en het opstellen van een ruimings- en uitgiftebeleid. Deze voorstellen vallen onder reguliere werkzaamheden en worden reeds opgepakt door de collega’s van de begraafplaatsadministratie. Ook beleidsvoorstellen 4 en 9 kunnen door middel van regulier werk worden opgepakt. Voor beleidsvoorstel 5 is samenwerking vereist met team Erfgoed. Er is in het verleden al een onderzoek uitgevoerd door het Bureau Funeraire Adviezen, maar dit onderzoeksrapport is niet eerder vastgesteld. Beleidsvoorstel 7 hangt dan ook samen met het opstellen van een toekomstvisie voor de begraafplaats Bossche Poort, waarbij team Erfgoed een belangrijke rol speelt. Het beleidsvoorstel 2 over karteren en digitaliseren van de plattegronden van de begraafplaatsen is al in gang gezet. Hiervoor is geld beschikbaar gesteld via de perspectiefnota van het jaar 2025. De overige beleidsvoorstellen kunnen uitgevoerd worden als er budget beschikbaar is gesteld. Er wordt nog onderzoek verricht naar financieringsmogelijkheden. Handhaving N.v.t. Communicatie De afdeling communicatie wordt betrokken als het beleidsplan begraafplaatsen, de verordening en het uitvoeringsbesluit zijn vastgesteld.

Communicatie hierover moet in alle zorgvuldigheid plaatsvinden. Ook zal er een informatiebijeenkomst plaatsvinden voor uitvaartondernemers en steenhouwers om het beleidsplan te presenteren en de geactualiseerde regelgeving uit te leggen. Evaluatie / controle Het is belangrijk om intern ieder jaar te evalueren en te monitoren of de koersen uit het begraafplaatsenbeleid adequaat worden gevolgd. Daarnaast is het van belang om iedere vijf jaar te kijken of er wijzigingen nodig zijn ten aanzien van het huidige beleid. Hetzelfde geldt voor de verordening op het beheer en gebruik van de begraafplaatsen 2026 en het uitvoeringsbesluit op het beheer en gebruik van de begraafplaatsen 2026. Als de landelijke regelgeving verandert, worden de verordening en het uitvoeringsbesluit hierop gecontroleerd. Nota van wijzigingen N.v.t. Bijlagen - Beleidsplan begraafplaatsen gemeente Zaltbommel; - Bijlage beleidsvoorstellen en kosten;

-

Verordening op het beheer en gebruik van de gemeentelijke begraafplaatsen gemeente Zaltbommel 2026; Uitvoeringsbesluit voor het beheer en gebruik grafbedekking, graven en asbezorging op de gemeentelijke begraafplaatsen gemeente Zaltbommel 2026.