Raadsvoorstel Regio-arrangement FruitDelta Rivierenland

Samenvatting raadsvoorstel

Onderwerp

: Regioarrangement FruitDelta Rivierenland

Kern van het raadsvoorstel In het Gelderse Puzzelproces stelt de provincie Gelderland samen met gemeenten en waterschappen per regio een regio-arrangement op. Het regio-arrangement is het eerste agenderend- product van dit proces wat daarna uitgewerkt zal worden in gebiedsprogramma’s. Voor onze regio is dat het regioarrangement FruitDelta Rivierenland. De gemeenteraad wordt gevraagd kennis te nemen van het regioarrangement en in te stemmen met de agenderende opgaven die hierin zijn opgenomen als startpunt voor de gebiedsprogramma's. Gerelateerde raadsstukken  Raadsinformatiebrief concept regio-arrangement verzonden 29 juni.  Presentatie regioarrangement in de raad op 29 juni.

Raadsvoorstel

Onderwerp

: Regioarrangement FruitDelta Rivierenland

Zaaknummer

: 836353

Datum collegevergadering

: 19 september 2023

Datum raadsbesluit

: 9 november 2023

Datum raadsvergadering

: 9 november 2023

Portefeuillehouder

: Wethouder Van Leeuwen

Inlichtingen bij

: Gemeente Zaltbommel, afdeling Leefomgeving ZBM, Martine Kriesch

Voorstel 1. Kennis te nemen van het regioarrangement FruitDelta Rivierenland. 2. In te stemmen met de agenderende opgaven uit het regioarrangement (Hoofdstuk 5) als startpunt voor het uitwerken in de gebiedsprogramma’s. Inleiding Gemeenten, waterschap, Rijk en provincie hebben veel plannen op het gebied van wonen, infrastructuur, natuur, landbouw, industrie, recreatie, energieopwekking en bedrijventerreinen. Maar onze ruimte is schaars en we moeten problemen oplossen op het gebied van stikstof, klimaat en woningbouw. Veel ruimtevragers als wonen, natuur en landbouw overlappen elkaar. Daarom moeten we keuzes maken waar we wat willen, passend bij wat de bodem en het watersysteem aan kan. Dit vraagt van de overheden in Gelderland om een eenduidige richting voor de komende 25 jaar. Deze zoektocht heet het Gelderse Puzzel-proces. De provincie heeft de opdracht van het rijk aangenomen om de grote transitieopgaven op het gebied van wonen, landelijk gebied, natuur & stikstof, energie en klimaat te versnellen en te integreren. De provincie stelt daarom samen met de waterschappen en gemeenten en regio een regioarrangement op per regio. De zeven Gelderse regioarrangementen vormen de basis voor een ruimtelijk voorstel van de provincie aan het rijk. Het regioarrangement is het product van de eerste – agenderende- fase van het Gelderse Puzzelproces.

Het regioarrangement heeft als doel vanuit het oogpunt van ‘welke regio we willen zijn’, beleid van de verschillende overheden in kaart te brengen voor de periode tot 2030 en een doorkijk te maken naar 2050. Dit doen we door de sturende principes (ruimtelijke kwaliteit, brede welvaart en bodem en water sturend) en het beleid naast elkaar te leggen en te bepalen waar gezamenlijk opgaven en vraagstukken liggen. Dit agendeert wat de overheden en partners te doen hebben om opgaven te realiseren, te integreren en te versnellen. De colleges van Burgemeester & Wethouders van de Rivierenlandse gemeenten is op 27 juni 2023 gevraagd om kennis te nemen van en input te geven op het concept-regioarrangement. Deze input is samen met de reacties van de colleges van de andere Rivierenlandse gemeenten en het waterschap door de provincie Gelderland betrokken bij het opstellen van het definitief document. De colleges van de acht gemeenten worden nu gevraagd in te stemmen met het definitieve regioarrangement. Met het regioarrangement wordt geen nieuw beleid vastgesteld. Daarmee is het vaststellen van het regioarrangement een bevoegdheid van het college.

Omdat het regioarrangement en de agenderende opgaven het startpunt zijn van een proces om gezamenlijk de ruimtelijke ordening van ons gebied vorm te geven voor de komende 20 tot 30 jaar wordt uw college gevraagd het regioarrangement aan te bieden aan de gemeenteraad ter kennisname en om in te stemmen met de agenderende opgaven hierin. Deze agenderende onderwerpen vormen een startpunt voor het 2

opstellen van gebiedsprogramma’s. Op deze manier wordt ook aansluiting gezocht bij de systematiek van de nieuwe Omgevingswet. Het regioarrangement is een ‘levend document’ en zal wanneer nodig geactualiseerd worden. Over de agenderende opgaven wordt bij het vormgeven van de concrete gebiedsprogramma’s verder gediscussieerd. De gebiedsprogramma’s worden te zijner tijd aan de raden voorgelegd ter besluitvorming. Het regioarrangement vormt zo de basis voor een langjarige samenwerking tussen de drie overheden (gemeenten, waterschappen en provincie). Participatie In deze fase zijn inwoners niet meegenomen. Er is sprake van een strak tijdpad waardoor hier geen ruimte voor is. Daarbij gaat om bestaand beleid waarbij inwoners in een eerdere fase reeds betrokken zijn. Participatie met maatschappelijke organisaties en inwoners gaat plaatsvinden bij het opstellen van de toekomstige gebiedsprogramma’s. Argumenten 1.1 Met het regioarrangement kunnen we als regio invloed uitoefenen, kansen benutten en regionaal positie bepalen. De portefeuillehouders Ruimtelijke Ordening in het gebied van Rivierenland hebben aangegeven in de totstandkoming van het regioarrangement een regionale positie te willen innemen om maximaal invloed te kunnen uitoefenen op de ruimtelijke ordening en ruimtelijke kwaliteit binnen het grondgebied van de Rivierenlandse gemeenten.

Om kansen in Rivierenland te benutten en de regio te worden en blijven die we willen zijn. Door het regioarrangement bestuurlijk vast te stellen worden we 'mede-eigenaar' ervan en spreken we de intentie uit om ook in de vervolgfase gezamenlijk op te trekken. 1.2 Het regioarrangement is gebaseerd op bestaand beleid en sluit aan op onze doelstellingen. Het regioarrangement heeft vanuit het doel om landelijke transities te versnellen en integreren een sterke focus op de ruimtelijke consequenties voor de transitieopgaven die spelen (wonen, energie, stikstof, klimaatadaptatie). Hieraan zijn belangrijke doelen voor onze regio toegevoegd zoals brede welvaart, bereikbaarheid en leefbaarheid. Vanuit het bestaande beleid van de verschillende overheidslagen is vervolgens gekeken welke knelpunten en kansen dat oplevert. Het regioarrangement sluit daarmee aan bij onze doelstellingen en vormt de basis om door te werken aan de verschillende doelen en opgaven voor onze regio en gemeente: krachtige landbouwregio en steden, robuust groen blauw netwerk voor biodiversiteit en waterbeheer, (inter)nationaal, lokaal en regionaal goed verbonden, duurzaam en veilig wonen en werken, met duurzame energie, voorbereid op toekomst met meer wateroverlast, droogte en hitte, voortbouwend op historisch gegroeide identiteit.

Met de vaststelling van het regioarrangement spreken we uit dat we ons herkennen in de geschetste ambities en opgaven. 1.3 Regionale samenwerking in een regioarrangement kan oplossingen bieden voor gemeentegrensoverschrijdende vraagstukken. Voor sommige ruimtelijke thema's is regionale samenwerking noodzakelijk om de doelen te bereiken. Dit geldt bijvoorbeeld voor de realisatie van robuuste natuurontwikkeling (de natuur stopt niet bij de gemeentegrenzen), hoogwaterveiligheid (ook een overstroming in een buurgemeente stopt niet bij de gemeentegrens), of afspraken over de verdeling van bedrijventerreinen, woningbouw en bijvoorbeeld de opvang van vluchtelingen en of de energietransitie. Het regioarrangement – en het vervolg daarop de gebiedsprogramma's – zijn een middel om die regionale samenwerking te agenderen. Door dat het regioarrangement in alle acht regiogemeenten bestuurlijk wordt vastgesteld delen we een gezamenlijk vertrekpunt voor het maken van nieuwe afspraken over projecten en doelen. 2.1 De in hoofdstuk 5 geformuleerde opgaven, vormen een goed vertrekpunt voor verdere uitwerking en samenwerking in gebiedsprogramma’s. Op basis van de confrontatie van de lokale, regionale, provinciale en nationale beleidskaders en de nationale transitieopgaven zijn in H5 agenderende opgaven voor de regio Rivierenland 3

geformuleerd waarmee de gebiedspartners uitvoering kunnen gaan geven aan het blijven en worden van de regio die we willen zijn. De regio heeft intensief samengewerkt aan het opstellen van het regioarrangement. Ze beoordelen het regioarrangement en geformuleerde opgaven als een goed vertrekpunt om in de regio Rivierenland door te werken aan de gestelde doelen en verschillende opgaven integraal op te pakken en daarmee te sturen op multifunctioneel ruimtegebruik en efficiënte besteding van middelen. Daarbij gaat het om een ‘levend’ document wat wanneer nodig geactualiseerd kan worden. Kanttekeningen/risico’s 1.1. Tijdsdruk en zorgvuldigheid Het proces voor de totstandkoming van het regio-arrangement kent een strak tijdspad, waarbij de ijkmomenten van de provincie met het rijk als uitgangspunt zijn genomen om een planning te maken voor Rivierenland waarbij gezocht is naar zorgvuldigheid binnen deze kaders. Tussen provincie en regio zijn afspraken gemaakt over zorgvuldigheid en een haalbare planning. In een intensief traject wordt ambtelijk efficiënt samengewerkt tussen gemeenten, regio en provincie om het regio arrangement en zorgvuldige besluitvorming voor elkaar te krijgen binnen het afgesproken tijdspad. Daarbij gaat het hier om een ‘levend document’ waar ook in een latere fase nog bijgestuurd kan worden.

1.2 Nieuwe coalitie provincie Gelderland Gedurende het proces van het tot stand komen van het regio-arrangement is een nieuw college van Gedeputeerde Staten gestart met een nieuw coalitieakkoord. Dit college heeft de regioarrangementen een eerste keer besproken voor het reces en neemt de tijd om de regioarrangementen in haar vergadering van 12 september opnieuw te behandelen. GS zal haar reactie verwoorden in een losse (opleg)notitie bij het regioarrangement. Uiteraard is het voor de Rivierenlandse gemeenten van belang dat ook Gedeputeerde Staten de agenderende opgaven in het regioarrangement onderschrijven. Inclusie Niet van toepassing. Gaat om bestaand beleid. Programma duurzaamheid Alle duurzaamheidsthema’s maken onderdeel uit van het Regio-arrangement. Financiën (incl. BTW-effect) Het regioarrangement heeft geen directe financiële gevolgen. Het rijk gebruikt de ruimtelijke voorstellen om beschikbare middelen te verdelen. Als vervolg op het regioarrangement zullen gebiedsprogramma’s worden opgesteld, waarin afspraken gemaakt worden over uitvoering. Hierover zal later besluitvorming plaatsvinden. Voor de ambtelijke ondersteuning van het regio-arrangement proces vanuit de Regio Rivierenland ligt nu een voorstel waar gemeenten tijdelijk om extra aanvullende financiën hiervoor worden gevraagd.

Ook binnen de eigen ambtelijke organisaties zal dit proces het komende jaar extra capaciteit vragen. Voor de langere termijn zal hier zowel binnen de eigen organisatie als binnen de Regio Rivierenland een oplossing voor worden gezocht. Bedrijfsvoering Onze gemeente is eind vorig jaar uitgenodigd door de provincie om langdurig mee te denken en werken aan een gebiedsgerichte uitwerking van het regio-arrangement voor Rivierenland. De samenwerking vindt plaats via de Regio Rivierenland en het PFO ruimte. Op dit moment kost dit proces veel ambtelijk capaciteit. Binnen de regio rivierenland wordt hier tijdelijk extra ambtelijke capaciteit voor ingehuurd. Voor de langere termijn zal hier zowel binnen de eigen organisatie als binnen Rivierenland een oplossing voor worden gezocht. Als vervolg op het regioarrangement zullen gebiedsprogramma’s worden opgesteld, waarin afspraken gemaakt worden over uitvoering.

4

Uitvoering Planning Als vervolg op het regio-arrangement zullen gebiedsprogramma’s worden opgesteld, waarin afspraken gemaakt worden over uitvoering. De gebiedsprogramma’s zullen ter zijner tijd een separaat besluitvormingstraject doorlopen. Handhaving Niet van toepassing Communicatie Wij zullen de regio en de provincie informeren over de besluitvorming. Evaluatie / controle Niet van toepassing. Nota van wijzigingen Bijlagen  Regioarrangement FruitDelta Rivierenland  Regionale agenderende opgavenkaart

5