Raadsvoorstel Nota Grondbeleid 2026

Samenvatting raadsvoorstel

Onderwerp

: Nota Grondbeleid

Kern van het raadsvoorstel De raad wordt gevraagd om de Nota Grondbeleid 2026 vast te stellen. De gemeente kiest daarbij voor een situationeel afgewogen grondbeleid, waarbij per ruimtelijke ontwikkeling wordt bepaald welke rol van de gemeente het meest passend is: actief, faciliterend of samenwerkend. Gerelateerde raadsstukken - Nota kostenverhaal en financiële bijdragen 2025

Raadsvoorstel

Onderwerp

: Nota Grondbeleid

Zaaknummer

: 1580973

Datum collegevergadering

: 9 juni 2026

Datum raadsbesluit

: 9 juli 2026

Datum raadsvergadering

: 9 juli 2026

Portefeuillehouder

: Wethouder Van Leeuwen

Inlichtingen bij

: Gemeente Zaltbommel, team Beheer & Vastgoed ZBM

Voorstel 1. De Nota Grondbeleid 2026 vast te stellen. Inleiding In de Nota Grondbeleid 2026 legt de gemeente Zaltbommel haar grondbeleid voor de komende jaren vast. Daarbij wordt gekozen voor een situationeel afgewogen grondbeleid, waarbij per ruimtelijke ontwikkeling een afgewogen keuze wordt gemaakt in de mate van gemeentelijke rolneming en regie. De gemeente kiest bewust niet voor uitsluitend actief of uitsluitend faciliterend grondbeleid, omdat gebiedsontwikkelingen steeds complexer worden en vragen om maatwerk. Een volledig actieve grondpolitiek vraagt om grote financiële middelen, capaciteit en risicodragend vermogen. Tegelijkertijd blijkt dat een uitsluitend faciliterende rol onvoldoende mogelijkheden kan bieden om gemeentelijke ambities op het gebied van wonen (sociale en betaalbare woningbouw), duurzaamheid, leefbaarheid en kwaliteit van de openbare ruimte tijdig en voldoende te realiseren. Ook kunnen hierdoor kansen in de grond- en vastgoedmarkt onbenut blijven. Met het situationeel afgewogen grondbeleid wordt aangesloten bij de aard en omvang van de ruimtelijke opgave, de eigendomssituatie, de bereidheid van marktpartijen, de financiële haalbaarheid en de gewenste mate van sturing. Daarmee ontstaat ruimte om per ontwikkeling te bepalen welke rol het meest passend is: actief, faciliterend of een vorm van samenwerking.

Het grondbeleid is daarbij geen doel op zichzelf, maar een instrument om maatschappelijke en ruimtelijke doelstellingen van de gemeente mogelijk te maken. De Nota Grondbeleid 2026 biedt hiervoor een transparant beleidsmatig en financieel kader. In de nota worden beleidslijnen, afwegingskaders en spelregels vastgelegd voor onder meer verwerving, kostenverhaal, strategische grondposities, financiële beheersing en risicomanagement. Daarnaast sluit de nota aan op actuele wet- en regelgeving, waaronder de Omgevingswet, en op de ambities zoals opgenomen in de omgevingsvisie. Argumenten 1.1 De huidige ontwikkelingen vragen om het opstellen van het grondbeleid. Momenteel beschikt de gemeente niet over een Nota Grondbeleid. Het vaststellen van grondbeleid is van belang om richting te geven aan de wijze waarop de gemeente haar rol en regie binnen ruimtelijke ontwikkelingen invult en welke positie zij inneemt op de grondmarkt. Vooral gezien huidige ontwikkelingen, denk aan het realiseren van voldoende sociale en betaalbare woningen. 1.2 De maatschappelijke opgaven vragen om situationeel afgewogen grondbeleid. De gemeente streeft naar een grondbeleid dat ondersteunend is aan maatschappelijke en

2

ruimtelijke doelstellingen. Het grondbeleid is daarbij geen doel op zichzelf, maar een instrument om ontwikkelingen mogelijk te maken die bijdragen aan de gemeentelijke ambities. Daarbij kiest de gemeente bewust voor een situationeel afgewogen grondbeleid. Dit betekent dat per ontwikkeling een afgewogen keuze wordt gemaakt in de mate van gemeentelijke rolneming en regie. Afhankelijk van de aard van de opgave, de eigendomssituatie, de bereidheid van marktpartijen, de financiële haalbaarheid en de maatschappelijke meerwaarde kan de gemeente kiezen voor een actieve, faciliterende of samenwerkende rol. Met behulp van het afwegingskader wordt inzichtelijk gemaakt welke vorm van grondbeleid het beste aansluit bij de betreffende ontwikkeling. Hierbij worden zowel maatschappelijke als financiële aspecten betrokken. 1.3 De ruimtelijke opgaven vragen om toekomstbestendig grondbeleid. De gemeente streeft naar een grondbeleid dat aansluit bij de huidige opgaven en tegelijkertijd flexibel en toekomstbestendig is. Het grondbeleid ondersteunt de duurzame inrichting van de fysieke leefomgeving en draagt bij aan de ruimtelijke ambities van de gemeente. De komende jaren staat de gemeente voor opgaven op onder meer het gebied van woningbouw, duurzaamheid, leefbaarheid en infrastructuur.

Dit vraagt om een integrale aanpak en om zorgvuldige afwegingen ten aanzien van financiële risico’s, beschikbare capaciteit en de gewenste mate van regie binnen gebiedsontwikkelingen. Door te werken met afwegingskaders, financiële beheersing en risicomanagement ontstaat een stabiel en toekomstgericht kader voor de uitvoering van het grondbeleid. Kanttekeningen/risico’s 1.1 Een actief grondbeleid vraagt om ambtelijke capaciteit. Een actief grondbeleid vraagt om structurele ambtelijke capaciteit, kennis en een organisatie die snel en proactief kan handelen op de grondmarkt. De huidige inrichting is vooral gericht op een faciliterend grondbeleid, waarbij grondverwerving projectmatig en op basis van concrete ontwikkelingen plaatsvindt. De gemeente kiest echter niet voor een actief grondbeleid, maar voor een situationeel afgewogen grondbeleid. Strategische grondverwerving wordt alleen toegepast wanneer dit noodzakelijk is om de gemeentelijke doelstellingen te realiseren. Gelet op de aanwezige plancapaciteit voor de woningbouwopgave bestaat momenteel geen noodzaak om op grote schaal grondposities in te nemen en tot ontwikkeling te laten komen. Hierdoor blijft de benodigde uitbreiding van capaciteit, kennis en organisatie beperkt en passend bij de gekozen rol van de gemeente. 1.2 Grondverwerving vraagt om een zorgvuldige afweging van kansen en gemeentelijke doelstellingen.

Het innemen van (strategische) grondposities vraagt om financiële en bestuurlijke afwegingen. Anders dan bij een volledig faciliterende rol neemt de gemeente hierbij een actievere positie in, waardoor eerder keuzes moeten worden gemaakt over de inzet van middelen, de gewenste mate van regie en de bijdrage aan maatschappelijke doelstellingen. Dit vraagt om een zorgvuldige beoordeling van de meerwaarde van een eventuele grondverwerving in relatie tot de beschikbare financiële kaders en gemeentelijke doelstellingen. Binnen het situationeel afgewogen grondbeleid kan de gemeente ervoor kiezen om in specifieke gevallen (strategische) grondposities in te nemen. Dergelijke keuzes worden altijd gemaakt op basis van een integrale afweging van maatschappelijke doelstellingen, ruimtelijke meerwaarde, financiële haalbaarheid en de gewenste mate van regie. Omdat de gemeente geen volledig actief grondbeleid voert en beschikt over voldoende plancapaciteit om invulling te geven aan de woningbouwopgave, zal grondverwerving uitsluitend plaatsvinden wanneer dit aantoonbaar bijdraagt aan de realisatie van gemeentelijke ambities. De bestaande financiële kaders, het risicomanagement en de bestuurlijke besluitvormingsprocessen bieden daarbij voldoende waarborgen voor een zorgvuldige uitvoering. Inclusie N.v.t.

3

Participatie N.v.t. Programma duurzaamheid Het afwegingskader toetst initiatieven aan maatschappelijke meerwaarde, waaronder duurzaamheid, energie, biodiversiteit, gezondheid en leefbaarheid. Daarnaast kan het verwerven van gronden worden ingezet om duurzaamheidsambities van de gemeente te realiseren. Hierbij kan worden gedacht aan het creëren van ruimte voor klimaatadaptieve maatregelen, zoals vergroening en waterberging, het versterken van biodiversiteit, het faciliteren van duurzame mobiliteit door ruimte te reserveren voor fietsvoorzieningen en laadinfrastructuur, en het ondersteunen van de energietransitie. Ook biedt het grondbeleid mogelijkheden om bij gebiedsontwikkelingen aandacht te besteden aan circulair bouwen, duurzaam materiaalgebruik en het principe van ‘water en bodem sturend’. Op deze wijze draagt het grondbeleid bij aan een toekomstbestendige, gezonde en duurzame fysieke leefomgeving, passend binnen de ambities van het Werkprogramma Duurzaam Zaltbommel 2030. Financiën (incl. BTW-effect) N.v.t. Bedrijfsvoering De uitvoering van het grondbeleid vraagt ambtelijke inzet op het gebied van planvorming, grondzaken, juridische en financiële advisering en het begeleiden van ruimtelijke ontwikkelingen. De omvang van deze inzet is afhankelijk van de rol die de gemeente per ontwikkeling vervult.

Omdat de gemeente kiest voor een situationeel afgewogen grondbeleid en niet voor een volledig actieve grondpolitiek, vindt de inzet van capaciteit plaats op basis van de aard en omvang van de opgave. Hiermee blijft de uitvoering van het grondbeleid passend binnen de bestaande organisatie, waarbij waar nodig gebruik wordt gemaakt van specialistische kennis en expertise. Uitvoering De gemeenteraad stelt de kaders van het grondbeleid vast, onder meer via deze Nota Grondbeleid en de jaarlijkse vaststelling van grondexploitaties. Bij nieuwe ontwikkelingen stelt de gemeenteraad de grondexploitatie en de bijbehorende financiële kaders vast. Het college is verantwoordelijk voor de uitvoering van het door de gemeenteraad vastgestelde grondbeleid. Het college legt hierover verantwoording af via de Planning & Control cyclus en is op grond van de Gemeentewet bevoegd tot het verwerven en uitgeven van gronden en opstallen. Daarnaast stelt het college jaarlijks de Grondprijzenbrief vast. De uitvoering van het grondbeleid richt zich op de realisatie van ruimtelijke ontwikkelingen binnen de door de gemeenteraad vastgestelde beleidsmatige en financiële kaders. Handhaving N.v.t. Communicatie Nadat het voorstel door uw raad is aangenomen wordt dit bekend gemaakt via de standaard officiële publicaties. De Nota Grondbeleid 2026 zal vervolgens op het gemeenteblad worden gepubliceerd.

Evaluatie/ controle De uitvoering van het grondbeleid zal jaarlijks bij de verantwoording in de paragraaf grondbeleid terugkomen en maakt deel uit van de reguliere Planning & Control cyclus. Bijlagen

4

Bijlage 1: Nota Grondbeleid 2026

5